Σήμερα, 15 Δεκεμβρίου, αναμένεται να βγει η ετυμηγορία για τον Τζίμμυ Λάι, εξέχοντα εκδότη και υπέρμαχο του φιλοδημοκρατικού κινήματος στο Χονγκ Κονγκ, στον οποίο αποδόθηκαν κατηγορίες βάσει του νόμου περί εθνικής ασφάλειας. Η υπόθεση θεωρείται ορόσημο για το Χονγκ Κονγκ, με οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να λένε ότι σε αυτήν καθίσταται φανερό το πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο εν λόγω νόμος κατά των επικριτών του κομμουνιστικού καθεστώτος.
Η απόφαση πρόκειται να εκδοθεί από τριμελή σύνθεση δικαστών, που επιλέχθηκαν από τη φιλοκινεζική κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ, κατά τη διάρκεια ακροαματικής διαδικασίας η οποία, σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Δικαιοσύνης του Χονγκ Κονγκ, ξεκίνησε στις 10 π.μ. (τοπική ώρα) στις 14 Δεκεμβρίου.
Ο Λάι είναι μία από τις πιο προβεβλημένες προσωπικότητες που διώκονται βάσει του νόμου περί εθνικής ασφάλειας, που επιβλήθηκε από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) στο Χονγκ Κονγκ πριν από πέντε χρόνια, μετά από τις μαζικές διαδηλώσεις κατά της παρεμβατικής πολιτικής του κινεζικού καθεστώτος στην πόλη.
Ο Λάι κρατείται στη φυλακή από τον Δεκέμβριο του 2020 και κατηγορείται για δύο περιπτώσεις «συνωμοσίας για συνεργασία με ξένες δυνάμεις», βάσει του δρακόντειου νόμου ασφαλείας του ΚΚΚ. Ο πρώην επιχειρηματίας κατηγορήθηκε επίσης ότι συμμετείχε σε συνωμοσία για τη δημοσίευση «στασιαστικών» εκδόσεων, βάσει ενός αποικιακής εποχής νόμου περί στάσης. Ο Λάι έχει δηλώσει αθώος και στις τρεις κατηγορίες. Εάν καταδικαστεί, ενδέχεται να περάσει το υπόλοιπο της ζωής του στη φυλακή.
Η εταιρεία που ίδρυσε, η Next Media, υπήρξε κάποτε η μεγαλύτερη εταιρεία μέσων ενημέρωσης της πόλης. Ίδρυσε επίσης την Apple Daily, η οποία έγινε γνωστή για την επικριτική στάση της προς το ΚΚΚ και τη φιλοκινεζική τοπική κυβέρνηση, ιδιαίτερα κατά τα χρόνια των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων.
Η εφημερίδα του αναγκάστηκε να κλείσει στο Χονγκ Κονγκ τον Ιούνιο του 2021, λίγο καιρό μετά από έφοδο περίπου 500 αστυνομικών στα γραφεία σύνταξης, που συνοδεύτηκε από πάγωμα των περιουσιακών της στοιχείων και σύλληψη αρκετών ανώτερων στελεχών, συμπεριλαμβανομένου του αρχισυντάκτη της, ως υπόπτων για παραβίαση του νόμου περί εθνικής ασφάλειας του Πεκίνου. Δικαστήριο του Χονγκ Κονγκ διέταξε την ίδια χρονιά να κλείσει η εταιρεία μέσων ενημέρωσης.
Το κλίμα για τις αρχές του Χονγκ Κονγκ γενικότερα δεν είναι καλό αυτή την εποχή, με τη φονική πυρκαγιά που ξέσπασε στο συγκρότημα κατοικιών Γουάνγκ Φουκ Κωρτ να δυναμώνει τις επικριτικές φωνές. Στα αιτήματα για λογοδοσία οι αρχές απάντησαν με συλλήψεις και κρατήσεις. Μετά από τις καταστροφικές πυρκαγιές σε διαμερίσματα, μόνο το 31,9% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων προσήλθε στις κάλπες στις βουλευτικές εκλογές της 7ης Δεκεμβρίου — το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό συμμετοχής που έχει καταγραφεί ποτέ.
Εκκλήσεις για απελευθέρωση
Η τύχη του Λάι έχει προσελκύσει διεθνή προσοχή. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε δηλώσει τον Αύγουστο ότι έθεσε την υπόθεση του Λάι στο Πεκίνο και ότι σκόπευε να την επαναφέρει, προσθέτοντας ότι θα έκανε ό,τι μπορούσε για να τον σώσει, όπως δήλωσε σε συνέντευξή του στο Fox News.
Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κηρ Στάρμερ, είχε δηλώσει το 2024 ότι η αποφυλάκιση του Λάι — ο οποίος είναι Βρετανός υπήκοος — αποτελεί προτεραιότητα για την κυβέρνηση των Εργατικών, σύμφωνα με το BBC. Μιλώντας από το γραφείο του στις 2 Δεκεμβρίου, ο Στάρμερ επανέλαβε τη δέσμευσή του να εγείρει ανησυχίες για τη συρρίκνωση των ελευθεριών στο Χονγκ Κονγκ και τη δίωξη του Λάι.
Όταν ρωτήθηκε για την υπόθεση του Λάι σε τακτική ενημέρωση στις 12 Δεκεμβρίου, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του κινεζικού καθεστώτος, Γκούο Τζιακούν, δήλωσε ότι η Κίνα στηρίζει πλήρως τις προσπάθειες των αρχών του Χονγκ Κονγκ να τιμωρήσουν όσους θέτουν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια.
Εν όψει της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου του Χονγκ Κονγκ, η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων — μία οργάνωση υπεράσπισης δικαιωμάτων με έδρα τη Νέα Υόρκη — κάλεσε την κυβέρνηση να αποσύρει όλες τις κατηγορίες κατά του Λάι και να τερματίσει αυτό που χαρακτήρισε «δίκη-παρωδία». Η διευθύντρια της οργάνωσης για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, Μπε Λι Γι, ανέφερε σε δήλωσή της στις 12 Δεκεμβρίου ότι παρόλο που στο εδώλιο βρίσκεται ο Τζίμμυ Λάι, στην πραγματικότητα δικάζεται η ελευθερία του Τύπου, την οποία προστατεύει ο Βασικός Νόμος του Χονγκ Κονγκ.
Η ένωση συγγραφέων PEN International περιέγραψε τη δίκη του Λάι ως «ανατριχιαστικό παράδειγμα» τού πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο νόμος περί εθνικής ασφάλειας κατά της ελευθερίας της έκφρασης και της δημοσιογραφίας. Η Μα Τίντα, εκπρόσωπος της Πεν Ιντερνάσιοναλ, ανέφερε σε δήλωσή της στις 12 Δεκεμβρίου ότι ο κόσμος παρακολουθεί και ότι η συνεχιζόμενη δίωξη του Τζίμμυ Λάι αποτελεί προσβολή του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης.
Ανησυχία για την υγεία του
Η δίκη του Λάι για την εθνική ασφάλεια ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, στις 18 Δεκεμβρίου 2023, έπειτα από πολλές καθυστερήσεις. Αρχικά αναμενόταν να διαρκέσει 80 ημέρες, όμως τελικά παρατάθηκε σε 156 εργάσιμες ημέρες και ολοκληρώθηκε πριν λίγους μήνες, τον Αύγουστο του 2025. Ο Βρετανός δικηγόρος του Λάι δεν έλαβε παράταση θεώρησης εισόδου και δεν μπόρεσε να τον εκπροσωπήσει, μετά από παρέμβαση του Πεκίνου.
Τον Νοέμβριο του 2022, ο επικεφαλής του Χονγκ Κονγκ, Τζον Λι, είχε ζητήσει από το Πεκίνο να αποφασίσει εάν ξένοι δικηγόροι μπορούν να συμμετέχουν σε δίκες για παραβιάσεις του νόμου περί εθνικής ασφάλειας, αφού το ανώτατο δικαστήριο της πόλης είχε επιβεβαιώσει το δικαίωμα του Λάι να προσλάβει δικηγόρο από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Περίπου έναν μήνα αργότερα, το Πεκίνο παραχώρησε στον Λι αυτή την εξουσία. Το νομοθετικό σώμα του Πεκίνου, που χαρακτηρίζεται ως επικυρωτικό, δήλωσε ότι τα δικαστήρια του Χονγκ Κονγκ χρειάζονται πιστοποιητικό από τον επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας ή από την επιτροπή εθνικής ασφάλειας —η οποία εξακολουθεί να τελεί υπό την ηγεσία του Λι και ενός ακόμη αξιωματούχου του ΚΚΚ— προκειμένου να επιτρέπουν τη συμμετοχή ξένων δικηγόρων σε υποθέσεις εθνικής ασφάλειας.
Τον Μάιο του 2023, η απόφαση του Πεκίνου ουσιαστικά έγινε νόμος, αφού το νομοθετικό σώμα του Χονγκ Κονγκ ενέκρινε τροπολογία στη σχετική νομοθεσία.
Τη δίκη επέβλεψαν τρεις δικαστές που είχαν διοριστεί από τον Λι, αντί για σώμα ενόρκων, κάτι που παρουσιάζεται ως απόκλιση από τους κανόνες του κοινού δικαίου της πόλης.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η οικογένεια και η νομική ομάδα του Λάι ανανέωσαν τις εκκλήσεις τους για την απελευθέρωσή του, λέγοντας ότι ο πρώην μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης — ο οποίος έκλεισε τα 78 την περασμένη εβδομάδα — έχει χάσει σημαντικό βάρος και γίνεται ολοένα και πιο εύθραυστος. Επίθεση πέντε χρόνια, ο Λάι, ο οποίος έχει διαβήτη, κρατείται σε απομόνωση και στερείται το ηλιακό φως και τον καθαρό αέρα, σύμφωνα με τον γιο του, Σεμπάστιαν Λάι.
Η κόρη του, Κλαιρ Λάι, έγραψε σε άρθρο γνώμης, που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα The Washington Post στις 9 Δεκεμβρίου, ότι πολλοί άνθρωποι ρωτούν πώς μπορεί και αντεπεξέρχεται, αναφέροντας πως η θρησκευτική του πίστη τον στηρίζει. Σύμφωνα με όσα της λέει ο ίδιος, ο Θεός είναι μαζί του σε κάθε βήμα, ότι η προσευχή τού δίνει χαρά και ότι οι προσευχές των άλλων τού χαρίζουν ένα αίσθημα «ελαφρότητας της ύπαρξης».
