Σχολιασμός
Το προσωρινό «μνημόνιο κατανόησης» με το Ιράν προκάλεσε αγαλλίαση στην Αριστερά και αναβρασμό σε μεγάλο μέρος της Δεξιάς. Η Αριστερά ίσως καλωσορίζει την «ειρήνη», αλλά σίγουρα όχι τόσο όσο απολαμβάνει τις εσωτερικές διαμάχες στη Δεξιά γύρω από τις λεπτομέρειες.
Αν την περασμένη εβδομάδα οι Δημοκρατικοί αποκαλούσαν τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φασίστα πολεμοκάπηλο, τώρα χλευάζουν τις ειρηνευτικές του προσπάθειες σαν να ήταν ένας αφελής Νέβιλ Τσάμπερλεν [Neville Chamberlain]. Μέσα σε 24 ώρες, τα επιχειρήματα της Αριστεράς πέρασαν από έναν τρελό βομβαρδιστή τύπου Κέρτις Λε Μέι [Curtis LeMay] στον Λευκό Οίκο σε έναν ανίκανο κατευναστή.
Πριν από μία εβδομάδα, ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι υποστήριζαν ότι κανένας από τους επτά προηγούμενους προέδρους δεν είχε τολμήσει να χρησιμοποιήσει βία για να σταματήσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Τώρα ορισμένοι από αυτούς τον χλευάζουν ως υποστηρικτή του Ιράν.
Τι μας διαφεύγει
Υπάρχουν θεμιτές ανησυχίες για το προσωρινό μνημόνιο, ανάμεσά τους η ιδέα ότι τρίτα μέρη θα διοχετεύσουν ρευστό στο καθεστώς, καθώς και οι ισχυρισμοί ότι για τη βία στον Λίβανο φταίει κατά κάποιον τρόπο το Ισραήλ. Στην πραγματικότητα, η ιστορία δείχνει ότι η Χεζμπολάχ, με ιρανική οικονομική στήριξη, διαρκώς υποκινεί τις δολοφονίες και έπειτα θρηνεί όταν το Ισραήλ -ή οι Ηνωμένες Πολιτείες σε παλαιότερες συγκρούσεις- απαντούν δυσανάλογα.
Παρ’ όλα αυτά, μεγάλο μέρος της σημερινής υστερίας προϋποθέτει ριζική αλλαγή στη στρατηγική του Τραμπ, αντί για μια συνέχεια που μας έφερε στη σημερινή κατάληξη. Δεν λαμβάνει επίσης υπόψη το ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο του μνημονίου, τον κρίσιμο ρόλο της εγχώριας κοινής γνώμης στο πώς διεξάγονται οι πόλεμοι, ή την ευρύτερη στρατηγική απομόνωσης και αποδυνάμωσης του καθεστώτος.
Μια πιο προσεκτική ματιά στη σημερινή θέση των Ηνωμένων Πολιτειών υποδηλώνει ότι έχουν προκαλέσει τεράστια δημοσιονομική, οικονομική και στρατιωτική ζημιά στο Ιράν —η πλήρης έκταση της οποίας δεν θα γίνει γνωστή μέχρι να επιτραπεί σε ξένους η είσοδος στη χώρα.
Όμως, με πληθυσμό 93 εκατομμυρίων, το Ιράν δεν είναι ούτε Ιράκ ούτε Αφγανιστάν, που μαζί απαίτησαν δεκαετίες αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων, 2 τρισεκατομμύρια δολάρια, 7.000 Αμερικανούς νεκρούς και 53.000 τραυματίες. Και στο τέλος, οι προσπάθειες αυτές δεν οδήγησαν σε διαρκείς δυτικού τύπου κυβερνήσεις ευθυγραμμισμένες με τα αμερικανικά συμφέροντα.
Ούτε το Αφγανιστάν ούτε το Ιράκ ήταν τόσο μεγάλα ή τόσο τρομερά όσο το Ιράν. Για να υπαγορεύσουν πλήρως τους όρους στο Ιράν, σαν να ήταν ένα αδρανές προτεκτοράτο, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε είτε να το κάνουν σκόνη είτε να στείλουν χιλιάδες χερσαίες δυνάμεις — και τα δύο πολιτικά απαράδεκτα για τον αμερικανικό λαό. Ο Τραμπ πρέπει να διαχειριστεί την πραγματικότητα ότι οι Αμερικανοί έχουν βαρεθεί εδώ και χρόνια να ασχολούνται με τη Μέση Ανατολή. Πλέον πιστεύουν ότι κάθε δαπανηρή, επιβεβλημένη αλλαγή καθεστώτος στο έδαφος -ή κάθε πολυετής ζώνη απαγόρευσης πτήσεων- δεν αξίζει τη ζωή ούτε ενός Αμερικανού στρατιώτη.
Ο πόλεμος που τελείωσε και δεν τελείωσε
Κι όμως το Ιράν παραμένει στρατιωτικά νικημένο, αν όχι κατεστραμμένο. Η ικανότητά του να προκαλεί χάος δεν πρέπει να συγχέεται με την ικανότητα των ΗΠΑ να προκαλέσουν ακόμα μεγαλύτερη ζημιά στην ιρανική οικονομία, χωρίς σοβαρή ανησυχία ότι θα υποστούν απώλειες σε έναν «αιώνιο» πόλεμο.
Αν το Ιράν επιλέξει να πλήξει το Κουβέιτ με άλλη μια δεκαριά πυραύλους αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ μπορεί να υιοθετήσει την προσέγγιση τύπου Μπιλ Κλίντον του 1999 στη Σερβία — κάτι που μέχρι στιγμής έχει και πάλι αποφύγει.
Όταν εκείνος ο βομβαρδισμός βάλτωσε στην πέμπτη εβδομάδα του και ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς παρέμενε αμετακίνητος, ο Κλίντον διέταξε την καταστροφή των γεφυρών του Δούναβη. Και όταν δεν υπήρξαν ακόμη παραχωρήσεις, αεροσκάφη του ΝΑΤΟ άρχισαν να ρίχνουν βόμβες γραφίτη για να θέσουν εκτός λειτουργίας το 70% του δικτύου ηλεκτροδότησης του Βελιγραδίου, κάτι που, μαζί με άλλα πλήγματα σε στόχους διπλής χρήσης, ανάγκασε τελικά τη Σερβία να εγκαταλείψει το Κόσοβο.
Μέχρι στιγμής ο Τραμπ έχει αποφύγει τον τύπου Κλίντον–Ομπάμα βομβαρδισμό τέτοιων στόχων στη Σερβία και τη Λιβύη (π.χ. λιβυκούς τηλεοπτικούς/ραδιοφωνικούς σταθμούς, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αποβάθρες, λιμάνια, ιδιωτικές κατοικίες και συγκροτήματα κ.λπ.). Αλλά αν το Ιράν αρχίσει να αγνοεί τις υποσχέσεις του και να αθετεί τις συμφωνίες του (και θα το κάνει), το καθεστώς δεν θα είχε καμία δυνατότητα να κρατήσει λειτουργικές τις υποδομές κοινής ωφέλειας, τους δρόμους και τις μεταφορές του, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονταν έστω και μόνο 48 ώρες για να τα ισοπεδώσουν όλα.
Με δυο λόγια, οι Ηνωμένες Πολιτείες, χτυπώντας δυσανάλογα μια ολόκληρη σειρά στόχων διπλής χρήσης, μπορούν να αναγκάσουν το Ιράν να τηρήσει τις συμφωνίες του ανά πάσα στιγμή.
Η πολιτική επιβίωση του Τραμπ;
Γιατί, λοιπόν, ο Τραμπ συμφώνησε στο μνημόνιο αντί για λίγες ημέρες πληγμάτων σε στόχους διπλής χρήσης;
Πιθανότατα το έκανε πιστεύοντας ότι θα μπορούσε να διαχειριστεί τους επόμενους τέσσερις μήνες μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές, χωρίς ύφεση εντός ή εκτός ΗΠΑ που να πυροδοτηθεί από την ενέργεια και τα ΜΜΕ — κάτι που θα εξασφάλιζε πιθανότατα ότι οι Ρεπουμπλικάνοι θα έχαναν τη Βουλή των Αντιπροσώπων και ίσως και τη Γερουσία. Και ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς θα παρέλυε την ατζέντα του MAGA, θα εγγυόταν δύο χρόνια φρενήρων κλητεύσεων από τη Βουλή και θα προκαλούσε ένα ασταμάτητο θέατρο παραπομπών.
Ωστόσο, ενώ σε 38 από τις τελευταίες 41 ενδιάμεσες εκλογές το κυβερνών κόμμα έχασε έδρες στο Κογκρέσο, μια ήττα των Ρεπουμπλικάνων δεν είναι προδιαγεγραμμένη αυτόν τον Νοέμβριο.
Οι Ρεπουμπλικάνοι θα κερδίσουν πιθανότατα τους πολέμους του επανασχεδιασμού των εκλογικών περιφερειών, τόσο στα νομοθετικά σώματα των «κόκκινων» πολιτειών όσο και μέσω της κατάργησης της φυλετικής «εκλογικής γεωμετρίας» (gerrymandering) από το Ανώτατο Δικαστήριο. Έτσι ενδέχεται να κερδίσουν πέντε έως δέκα νέες έδρες.
Το Δημοκρατικό Κόμμα έχει στραφεί πλήρως στον σοσιαλισμό. Και έχει υιοθετήσει εκ των πραγμάτων μια σειρά αντιδημοφιλών ζητημάτων «30/70», όπως οι κατασχέσεις περιουσιών, τα ανοιχτά σύνορα, ο τρανσέξουαλ σοβινισμός, η επαναφορά των προγραμμάτων διαφορετικότητας (DEI), η Νέα Πράσινη Συμφωνία και οι 10.000 παράνομες είσοδοι στα σύνορα την ημέρα.
Το άνοιγμα των Στενών σύντομα θα ρίξει κατακόρυφα την τιμή του πετρελαίου στα προπολεμικά επίπεδα. Και η αμερικανική οικονομία, παρ’ όλη την υστερική καταστροφολογία, προχωρά ολοταχώς με ρεκόρ χρηματιστηριακών τιμών, ισχυρά στοιχεία απασχόλησης, ρεκόρ ξένων επενδύσεων, περισσότερη ανάπτυξη ορυκτών καυσίμων και μαζική απορρύθμιση και φορολογικές περικοπές σε εξέλιξη.
Το μνημόνιο δεν είναι το τέλος αλλά η αρχή
Η παύση του αμερικανικού βομβαρδισμού και του οικονομικού στραγγαλισμού του Ιράν, αν ακολουθήσουν και τα δύο, δεν θα σήμαινε το τέλος αλλά την αρχή μιας νέας φάσης προβλημάτων για το Ιράν. Μόλις φτάσει η «ειρήνη», θα φτάσει και κάποιας μορφής διαδίκτυο στο Ιράν, και μαζί μ’ αυτό, ένα πλήθος δυτικών ρεπόρτερ. Και τότε ο κόσμος θα αρχίσει να βλέπει τις ζημιές αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων που υπέστη το ιρανικό στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα.
Ο ήδη ανήσυχος λαός θα νιώσει ακόμα μεγαλύτερη περιφρόνηση για τους Φρουρούς της Επανάστασης και τη θεοκρατία, που μεγαλοστομούσαν, αλλά των οποίων η ανοησία και η αδυναμία προκάλεσαν την καταστροφή της χώρας τους. Θα αγανακτήσουν ιδιαίτερα για την προσπάθεια του καθεστώτος να ανοικοδομήσει μια στρατιωτική υποδομή μισού αιώνα και πολλών δισεκατομμυρίων, ενώ επιδοτεί μηδενιστές Άραβες τρομοκράτες — όλα σε βάρος τους. Ο εξοπλισμός της αντίστασης είναι ένα ακόμη εργαλείο όταν το Ιράν αθετεί τον λόγο του.
Οι επικριτές του προκαταρκτικού μνημονίου κατανόησης, όχι αβάσιμα, υποστηρίζουν ότι οι χώρες του Κόλπου θα χρηματοδοτήσουν στην ουσία την ανοικοδόμηση της πολιτικής και στρατιωτικής υποδομής του Ιράν. Δυστυχώς, ίσως.
Αλλά όχι τόσο γρήγορα. Όσα λένε τώρα οι χώρες του Κόλπου και όσα πραγματικά κάνουν είναι, όπως γνωρίζουμε από το παρελθόν, δύο διαφορετικά πράγματα. Δεν θα είναι δημοφιλές στον Κόλπο να βοηθήσει κανείς την ανοικοδόμηση ενός Ιράν που είχε βομβαρδίσει προληπτικά αεροδρόμια, ξενοδοχεία, τουριστικά κέντρα και διυλιστήρια πετρελαίου χωρών του Κόλπου, προκαλώντας τους ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος του Ιράν
Το Ιράν νομίζει ότι ο χρόνος είναι με το μέρος του, καθώς ο Τραμπ -τουλάχιστον προς το παρόν- αντιμετωπίζει υψηλές τιμές βενζίνης και τις ενδιάμεσες εκλογές. Στην πραγματικότητα, ο χρόνος και η παράταση των διαπραγματεύσεων δεν είναι προς το συμφέρον του Ιράν, δεδομένου ότι οι ενδιάμεσες εκλογές δεν είναι σίγουρο στοίχημα για τους Δημοκρατικούς, και η τιμή της βενζίνης ήδη πέφτει στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ακόμη κι αν συμπεριφερθεί κόσμια τους επόμενους τέσσερις μήνες, καθώς το μνημόνιο κατανόησης μετεξελίσσεται σε διαπραγματεύσεις ανακωχής, αργά ή γρήγορα το ιρανικό καθεστώς θα επιστρέψει στην εγγενώς τρομοκρατική φύση του και θα αρχίσει να παραβιάζει τις συμφωνίες του. Και τότε ο Τραμπ θα μπορεί να πλήξει σκληρά το Ιράν, αλλά όχι σε σημείο που να καταρρεύσουν οι τιμές του πετρελαίου ή να ξαναρχίσει ο πόλεμος.
Και μόλις τελειώσουν οι ενδιάμεσες εκλογές και οι τιμές του πετρελαίου επιστρέψουν -ή πέσουν κάτω- από τα προπολεμικά επίπεδα, ο Τραμπ θα έχει τα χέρια του λυμένα για να αναγκάσει το Ιράν να συμμορφωθεί με νέες απαιτήσεις, ή να το αφήσει να θρηνεί και να τρίζει τα δόντια του ανάμεσα στα ερείπια της δικής του καταστροφής.
Ο κόσμος του πετρελαίου αλλάζει
Ακόμα πιο ανησυχητική για το Ιράν είναι η τρέχουσα φρενήρης προσπάθεια των χωρών του Κόλπου να κατασκευάσουν νέους ή να επεκτείνουν υπάρχοντες αγωγούς προς την Ερυθρά Θάλασσα, τη Μεσόγειο και την Αραβική Θάλασσα — εξουδετερώνοντας έτσι εντελώς τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ.
Πράγματι, σε έναν-δύο χρόνια, το Ιράν μπορεί να διαπιστώσει ότι οι εχθροί του μπορούν πολύ καλύτερα να αποκλείσουν τις εισαγωγές και εξαγωγές του κλείνοντας τα Στενά, απ’ ό,τι μπορεί το Ιράν να κάνει οτιδήποτε για να διακόψει τις εξαγωγές πετρελαίου των παραγωγών του Κόλπου.
Αν το Ιράν αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου, μαζί με τη Ρωσία και τη διευρυμένη παραγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βενεζουέλα, οι τιμές πιθανότατα θα πέσουν -ίσως απότομα- και αυτό θα έπληττε τις οικονομίες των ανελεύθερων καθεστώτων σε Μόσχα και Τεχεράνη πολύ περισσότερο απ’ ό,τι των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η γεωστρατηγική δεν ευνοεί το Ιράν ή τους πρώην συμμάχους του
Παρά τις πρόσφατες λεκτικές, θεατρινίστικες διαμαρτυρίες των ΗΠΑ κατά του Ισραήλ, ο Κόλπος και το Ισραήλ θα δουν τα συμφέροντά τους να ευθυγραμμίζονται ολοένα και περισσότερο· παρ’ όλη τη δαιμονοποίηση του Ισραήλ, αυτό δεν αποτελεί απειλή για τον Κόλπο ή τα μετριοπαθή αραβικά κράτη. Άλλωστε, στο παρελθόν έχει εξουδετερώσει δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες σε ένα ασταθές Ιράκ και Συρία, ισοπέδωσε τη Χαμάς, εκφόβισε τους Χούθι και προκάλεσε στη Χεζμπολάχ μεγαλύτερη ζημιά από οποιοδήποτε άλλο δυτικό έθνος — όλα, ειρωνικά, προς όφελος και συμφέρον των χωρών του Κόλπου και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Ευρώπη μπορεί να απεχθάνεται τον Τραμπ. Αλλά τα καμώματά του την ώθησαν να δαπανήσει περισσότερα χρήματα για την άμυνα, ταχύτερα, από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην ιστορία του ΝΑΤΟ. Και μέσα σε έναν χρόνο, μια αιμορραγούσα Ρωσία θα έχει περιορισμένη δυνατότητα να απειλήσει τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ. Τα περισσότερα στρέφονται προς τα δεξιά και, παρά τις διαψεύσεις, τείνουν προς το μοντέλο Τραμπ της αύξησης της παραγωγής ορυκτών καυσίμων, του επανεξοπλισμού, των αυστηρότερων συνόρων, της απέλασης εγκληματιών αλλοδαπών και της πάταξης του εγκλήματος.
Στο μεταξύ, η Ρωσία χάνει ή έχει βαλτώσει στην Ουκρανία. Η Κίνα δεν μπορεί πλέον να αγοράζει φθηνό πετρέλαιο που τελεί υπό κυρώσεις. Παρ’ όλες τις συζητήσεις για την άνοδό της, το Πεκίνο εισάγει πλέον πάνω από 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως και το 30% των τροφίμων του.
Η τεχνολογική θέση της Κίνας εξαρτάται από την κατασκοπεία και από την αποστολή στη Δύση μισού εκατομμυρίου Κινέζων φοιτητών κάθε χρόνο — σε μια εποχή που η παράνομη και νόμιμη μετανάστευση, μαζί με τις φοιτητικές βίζες και τις πράσινες κάρτες, βρίσκονται όλες υπό εξονυχιστικό έλεγχο στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ψέματα για το παρελθόν
Δύο ακόμη παράλογα επιχειρήματα της Αριστεράς ισχυρίζονται ότι το Ιράν βρίσκεται σε καλύτερη θέση τώρα απ’ ό,τι όταν δεν είχε βομβαρδιστεί ποτέ κατά τη διάρκεια του «Iran Deal» του Ομπάμα το 2015, και ότι μόνο ο Τραμπ διασφάλισε το κλείσιμο των Στενών, που ήταν ανοιχτά πριν από τον πόλεμό του.
Η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρεν [Elizabeth Warren] επαναλαμβάνει και τις δύο αυτές ανοησίες.
Η Γουόρεν θα έπρεπε να ρωτήσει τον αείμνηστο Ανώτατο Ηγέτη και περίπου 80 από τους θεοκρατικούς τρομοκράτες συντρόφους του αν θα προτιμούσαν τα ανερχόμενα χρόνια του Ομπάμα πριν από μια δεκαετία αντί για τη σημερινή επικράτειά τους μέσα σε ένα πύρινο κολαστήριο.
Πρέπει άραγε να πιστέψουμε την τρέλα ότι η ιρανική αεροπορία, η αντιαεροπορική άμυνα, το ναυτικό και το οπλοστάσιο πυραύλων ήταν στην πραγματικότητα σε κακή κατάσταση κατά τα χρόνια Ομπάμα και Μπάιντεν εξαιτίας της αμερικανικής σοφιστείας και ρητορικής, και ότι τώρα, μετά από 40 ημέρες βομβαρδισμών, βρίσκονται στην καλύτερή τους φόρμα ως τώρα;
Τα Στενά έκλεισαν για λίγες εβδομάδες επειδή το Ιράν έχασε το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του και είδε το πυρηνικό του πρόγραμμα θαμμένο κάτω από μια καταιγίδα βομβών. Παρέμειναν ως επί το πλείστον ανοιχτά υπό τους προηγούμενους προέδρους, οι οποίοι επανειλημμένα προειδοποιούσαν το Ιράν να σταματήσει τις εργασίες για βόμβα και έπειτα δεν στήριζαν τις απειλές τους.
Φέτος, ένα πολιορκημένο Ιράν ήταν απελπισμένο να κλείσει τα Στενά, καθώς η Τεχεράνη έβλεπε τον στρατό και την οικονομία της σε ερείπια και τις πυρηνικές της φιλοδοξίες θαμμένες κάτω από τα συντρίμμια. Το προπολεμικό Ιράν αρκούνταν στο να κρατά τα Στενά ανοιχτά, ενώ το καθεστώς σκόρπιζε τρόμο και φόβο σε όλη τη Μέση Ανατολή και πέρα απ’ αυτήν, χωρίς φόβο συνεπειών.
Συνοψίζοντας, το μνημόνιο και όσα ακολουθούν δεν είναι το τέλος της ιστορίας αλλά απλώς η αρχή. Όσα θα ακολουθήσουν —χρόνια δαπανηρής ιρανικής ανοικοδόμησης, η απουσία πυρηνικής αποτροπής, η δυνατότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να πλήττουν κατά βούληση, τα ολοένα και πιο περιθωριοποιημένα Στενά του Ορμούζ, η αποδυνάμωση των ιρανικών οργανώσεων-αντιπροσώπων από το Ισραήλ, οι νέες αντι-ιρανικές συμμαχίες, η απώλεια των πυρηνικών προστατών και ένας ακόμη πιο οργισμένος και ανήσυχος πληθυσμός— δεν θα απαιτήσουν επέμβαση τύπου Ιράκ ή Αφγανιστάν.
Καθώς οι Ιρανοί αφομοιώνουν όλα αυτά, θα σταματήσουν να κομπάζουν για το μνημόνιο και θα προσπαθούν ολοένα και περισσότερο να λένε ψέματα, να ραδιουργούν και να ξεφύγουν από τον φαύλο κύκλο καταστροφής τους — προσπάθειες που θα διασφαλίσουν μόνο τον περαιτέρω κατακερματισμό και την καταστροφή του καθεστώτος.
Οι απόψεις που εκφράζονται στο παρόν άρθρο είναι απόψεις του συντάκτη και δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Epoch Times.
