Σχολιασμός
Το προσωρινό «μνημόνιο κατανόησης» με το Ιράν προκάλεσε αγαλλίαση στην Αριστερά και αναβρασμό σε μεγάλο μέρος της Δεξιάς. Η Αριστερά ίσως καλωσορίζει την «ειρήνη», αλλά σίγουρα απολαμβάνει περισσότερο τις εσωτερικές διαμάχες στη Δεξιά για τις λεπτομέρειες.
Αν την περασμένη εβδομάδα οι Δημοκρατικοί αποκαλούσαν τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φασίστα πολεμοκάπηλο, τώρα χλευάζουν τις ειρηνευτικές του προσπάθειες σαν να ήταν ένας αφελής Νέβιλ Τσάμπερλαιν [Neville Chamberlain]. Μέσα σε 24 ώρες, τα επιχειρήματα της Αριστεράς πέρασαν από το «τρελός βομβαρδιστής τύπου Κέρτις ΛεΜέυ [Curtis LeMay] στον Λευκό Οίκο» στο «ανίκανος κατευναστής».
Πριν από μία εβδομάδα, ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί υποστήριζαν ότι κανένας από τους επτά προηγούμενους προέδρους δεν είχε τολμήσει να χρησιμοποιήσει βία για να σταματήσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Τώρα ορισμένοι από αυτούς τον χλευάζουν ως υποστηρικτή του Ιράν.
Τι μας διαφεύγει
Υπάρχουν θεμιτές ανησυχίες για το προσωρινό μνημόνιο, ανάμεσά τους η ιδέα ότι τρίτα μέρη θα διοχετεύσουν ρευστό στο καθεστώς, καθώς και οι ισχυρισμοί ότι για τη βία στον Λίβανο φταίει κατά κάποιον τρόπο το Ισραήλ. Στην πραγματικότητα, η ιστορία δείχνει ότι η Χεζμπολάχ, με ιρανική οικονομική στήριξη, διαρκώς υποκινεί δολοφονίες και έπειτα θρηνεί όταν το Ισραήλ — ή οι Ηνωμένες Πολιτείες σε παλαιότερες συγκρούσεις — απαντούν δυσανάλογα.
Παρ’ όλα αυτά, μεγάλο μέρος της σημερινής υστερίας προϋποθέτει ριζική αλλαγή στη στρατηγική του Τραμπ, αντί για μια συνέχεια που μας έφερε στη σημερινή κατάληξη. Επίσης, δεν λαμβάνει υπ’ όψιν το ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο του μνημονίου, τον κρίσιμο ρόλο της εγχώριας κοινής γνώμης για το πώς διεξάγονται οι πόλεμοι και την ευρύτερη στρατηγική απομόνωσης και αποδυνάμωσης του καθεστώτος.
Μια πιο προσεκτική ματιά στη σημερινή θέση των Ηνωμένων Πολιτειών υποδηλώνει ότι έχουν προκαλέσει τεράστια δημοσιονομική, οικονομική και στρατιωτική ζημιά στο Ιράν — η πλήρης έκταση της οποίας δεν θα γίνει γνωστή μέχρι να επιτραπεί σε ξένους η είσοδος στη χώρα.
Με πληθυσμό 93 εκατομμυρίων, το Ιράν δεν είναι ούτε Ιράκ ούτε Αφγανιστάν, που σε συνδυασμό απορρόφησαν δεκαετίες αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων, 2 τρισεκατομμύρια δολάρια, 7.000 Αμερικανούς νεκρούς και 53.000 τραυματίες, και μάλιστα χωρίς τελικά να υπάρξουν σταθερές, δυτικού τύπου κυβερνήσεις, ευθυγραμμισμένες με τα αμερικανικά συμφέροντα.
Ούτε το Αφγανιστάν ούτε το Ιράκ ήταν τόσο μεγάλα ούτε τόσο απειλητικά όσο το Ιράν. Για να υπαγορεύσουν μονομερώς όρους στο Ιράν, σαν να ήταν ένα αδρανές προτεκτοράτο, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε είτε να το κάνουν σκόνη είτε να στείλουν χιλιάδες χερσαίες δυνάμεις — και τα δύο πολιτικά απαράδεκτα για τον αμερικανικό λαό. Ο Τραμπ πρέπει να διαχειριστεί το ότι οι Αμερικανοί έχουν βαρεθεί εδώ και χρόνια να ασχολούνται με τη Μέση Ανατολή και πλέον πιστεύουν ότι κάθε δαπανηρή, επιβεβλημένη αλλαγή καθεστώτος στο έδαφος — όπως και κάθε πολυετής ζώνη απαγόρευσης πτήσεων — δεν αξίζει τη ζωή ούτε ενός Αμερικανού στρατιώτη.
Ο πόλεμος που τελείωσε και δεν τελείωσε
Κι όμως το Ιράν παραμένει στρατιωτικά νικημένο, αν όχι κατεστραμμένο. Η ικανότητά του να προκαλεί χάος δεν πρέπει να συγχέεται με την ικανότητα των ΗΠΑ να προκαλέσουν ακόμα μεγαλύτερη ζημιά στην ιρανική οικονομία, χωρίς σοβαρή ανησυχία ότι θα υποστούν απώλειες σε έναν «αιώνιο» πόλεμο.
Αν το Ιράν επιλέξει να πλήξει το Κουβέιτ με πυραύλους αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ μπορεί να υιοθετήσει την προσέγγιση που ακολούθησε ο Μπιλ Κλίντον του 1999 στη Σερβία — κάτι που μέχρι στιγμής έχει και πάλι αποφύγει.
Όταν εκείνος ο βομβαρδισμός βάλτωσε στην πέμπτη εβδομάδα του και ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς παρέμενε αμετακίνητος, ο Κλίντον διέταξε την καταστροφή των γεφυρών του Δούναβη. Και όταν δεν υπήρξαν ακόμη παραχωρήσεις, αεροσκάφη του ΝΑΤΟ άρχισαν να ρίχνουν βόμβες γραφίτη για να θέσουν εκτός λειτουργίας το 70% του δικτύου ηλεκτροδότησης του Βελιγραδίου, κάτι που, μαζί με άλλα πλήγματα σε στόχους διπλής χρήσης, ανάγκασε τελικά τη Σερβία να εγκαταλείψει το Κόσοβο.
Μέχρι στιγμής ο Τραμπ έχει αποφύγει τους βομβαρδισμούς τύπου Κλίντον–Ομπάμα σε Σερβία και Λιβύη (π.χ. λιβυκούς τηλεοπτικούς/ραδιοφωνικούς σταθμούς, βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αποβάθρες, λιμάνια, ιδιωτικές κατοικίες και συγκροτήματα κλπ). Αλλά αν το Ιράν αρχίσει να αγνοεί τις υποσχέσεις του και να αθετεί τις συμφωνίες του (και θα το κάνει), το καθεστώς δεν θα είχε καμία δυνατότητα να κρατήσει λειτουργικές τις υποδομές κοινής ωφέλειας, τους δρόμους και τις μεταφορές του, αν οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονταν έστω και μόνο 48 ώρες για να τα ισοπεδώσουν όλα.
Με δυο λόγια, οι Ηνωμένες Πολιτείες, χτυπώντας δυσανάλογα μια ολόκληρη σειρά στόχων διπλής χρήσης, μπορούν να αναγκάσουν το Ιράν να τηρήσει τους όρους στους οποίους έχει συμφωνήσει ανά πάσα στιγμή.
Η πολιτική επιβίωση του Τραμπ;
Γιατί, λοιπόν, ο Τραμπ συμφώνησε στο μνημόνιο αντί για λίγες ημέρες πληγμάτων σε στόχους διπλής χρήσης;
Πιθανότατα το έκανε πιστεύοντας ότι θα μπορούσε να διαχειριστεί τους επόμενους τέσσερις μήνες μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές, χωρίς ύφεση εντός ή εκτός ΗΠΑ που να πυροδοτηθεί από την ενεργειακή κρίση και τα ΜΜΕ — κάτι που θα είχε μάλλον ως συνέπεια να χάσουν οι Ρεπουμπλικανοί τη Βουλή των Αντιπροσώπων και ίσως και τη Γερουσία. Και ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς θα παρέλυε την ατζέντα του MAGA, θα εγγυόταν δύο χρόνια φρενήρων κλητεύσεων από τη Βουλή και θα προκαλούσε ένα ασταμάτητο θέατρο παραπομπών.
Ωστόσο, ενώ σε 38 από τις τελευταίες 41 ενδιάμεσες εκλογές το κυβερνών κόμμα έχασε έδρες στο Κογκρέσο, δεν είναι προδιαγεγραμμένη μια ήττα των Ρεπουμπλικανών αυτόν τον Νοέμβριο. Το πιο πιθανό είναι οι Ρεπουμπλικάνοι να κερδίσουν τους πολέμους του επανασχεδιασμού των εκλογικών περιφερειών, τόσο στα νομοθετικά σώματα των «κόκκινων» πολιτειών όσο και μέσω της κατάργησης της φυλετικής «εκλογικής γεωμετρίας» (gerrymandering) από το Ανώτατο Δικαστήριο. Έτσι ενδέχεται να κερδίσουν πέντε έως δέκα νέες έδρες.
Το Δημοκρατικό Κόμμα έχει στραφεί πλήρως στον σοσιαλισμό. Και έχει υιοθετήσει εκ των πραγμάτων μια σειρά αντιδημοφιλών ζητημάτων «30/70», όπως οι κατασχέσεις περιουσιών, τα ανοιχτά σύνορα, ο τρανσέξουαλ σωβινισμός, η επαναφορά των προγραμμάτων διαφορετικότητας (DEI), η Νέα Πράσινη Συμφωνία και οι 10.000 παράνομες είσοδοι στα σύνορα την ημέρα.
Το άνοιγμα του Ορμούζ σύντομα θα ρίξει κατακόρυφα την τιμή του πετρελαίου στα προπολεμικά επίπεδα. Και η αμερικανική οικονομία, παρ’ όλη την υστερική καταστροφολογία, προχωρά ολοταχώς με ρεκόρ χρηματιστηριακών τιμών, ισχυρά στοιχεία απασχόλησης, ρεκόρ ξένων επενδύσεων, περισσότερη ανάπτυξη ορυκτών καυσίμων και μαζική απορρύθμιση και φορολογικές περικοπές σε εξέλιξη.
Το μνημόνιο δεν είναι το τέλος αλλά η αρχή
Ο τερματισμός των αμερικανικών βομβαρδισμών και του οικονομικού στραγγαλισμού του Ιράν θα σημάνει την αρχή ενός νέου κύκλου προβλημάτων για το Ιράν. Μόλις έρθει η «ειρήνη», θα έρθει και η σύνδεση στο διαδίκτυο στο Ιράν, και μαζί μ’ αυτό, ένα πλήθος δυτικών ρεπόρτερ. Και τότε ο κόσμος θα αρχίσει να βλέπει τις ζημιές — αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων — που υπέστη το ιρανικό στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα.
Ο ήδη ανήσυχος λαός θα νιώσει ακόμα μεγαλύτερη περιφρόνηση για την αμετροέπεια των Φρουρών της Επανάστασης και της θεοκρατίας, των οποίων η ανοησία και η αδυναμία προκάλεσαν την καταστροφή της χώρας τους. Θα αγανακτήσουν ιδιαίτερα για την προσπάθεια του καθεστώτος να ανοικοδομήσει μια στρατιωτική υποδομή μισού αιώνα και πολλών δισεκατομμυρίων, ενώ επιδοτεί μηδενιστές Άραβες τρομοκράτες — όλα εις βάρος τους. Ο εξοπλισμός της αντίστασης είναι ένα ακόμη εργαλείο όταν το Ιράν αθετεί τον λόγο του.
Όσοι επικρίνουν, όχι αβάσιμα, το προκαταρκτικό μνημόνιο κατανόησης, υποστηρίζουν ότι οι χώρες του Κόλπου θα χρηματοδοτήσουν στην ουσία την ανοικοδόμηση της πολιτικής και στρατιωτικής υποδομής του Ιράν. Και δυστυχώς, ίσως έχουν δίκιο.
Αλλά όχι άμεσα. Όσα λένε τώρα οι χώρες του Κόλπου και όσα πραγματικά κάνουν είναι, όπως γνωρίζουμε από το παρελθόν, δύο διαφορετικά πράγματα. Κανείς στον Κόλπο δεν θα υποστήριζε την ανοικοδόμηση ενός Ιράν που είχε βομβαρδίσει προληπτικά αεροδρόμια, ξενοδοχεία, τουριστικά κέντρα και διυλιστήρια σε αυτές τις χώρες, προκαλώντας ζημίες δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος του Ιράν
Το Ιράν νομίζει ότι ο χρόνος είναι με το μέρος του, καθώς ο Τραμπ — τουλάχιστον προς το παρόν — αντιμετωπίζει υψηλές τιμές βενζίνης και τις ενδιάμεσες εκλογές. Στην πραγματικότητα, ο χρόνος και η παράταση των διαπραγματεύσεων δεν είναι προς το συμφέρον του Ιράν, δεδομένου ότι οι ενδιάμεσες εκλογές δεν είναι σίγουρο στοίχημα για τους Δημοκρατικούς, και η τιμή της βενζίνης ήδη πέφτει στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ακόμη κι αν συμπεριφερθεί κόσμια τους επόμενους τέσσερις μήνες, καθώς το μνημόνιο κατανόησης μετεξελίσσεται σε διαπραγματεύσεις ανακωχής, αργά ή γρήγορα το ιρανικό καθεστώς θα επιστρέψει στην εγγενώς τρομοκρατική φύση του και θα αρχίσει να παραβιάζει τις συμφωνίες του. Και τότε ο Τραμπ θα μπορεί να πλήξει σκληρά το Ιράν, αλλά όχι σε σημείο που να καταρρεύσουν οι τιμές του πετρελαίου ή να ξαναρχίσει ο πόλεμος.
Και μόλις τελειώσουν οι ενδιάμεσες εκλογές και οι τιμές του πετρελαίου επιστρέψουν — ή πέσουν κάτω — από τα προπολεμικά επίπεδα, ο Τραμπ θα έχει τα χέρια του λυμένα για να αναγκάσει το Ιράν να συμμορφωθεί με νέες απαιτήσεις ή να το αφήσει να θρηνεί και να τρίζει τα δόντια του ανάμεσα στα ερείπια της δικής του καταστροφής.
Ο κόσμος του πετρελαίου αλλάζει
Ακόμα πιο ανησυχητική για το Ιράν είναι η τρέχουσα φρενήρης προσπάθεια των χωρών του Κόλπου να κατασκευάσουν νέους ή να επεκτείνουν υπάρχοντες αγωγούς προς την Ερυθρά Θάλασσα, τη Μεσόγειο και την Αραβική Θάλασσα, εξουδετερώνοντας τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ.
Πράγματι, σε έναν-δύο χρόνια, το Ιράν μπορεί να διαπιστώσει ότι οι εχθροί του θα μπορούν να μπλοκάρουν τις εισαγωγές και τις εξαγωγές του κλείνοντας τα Στενά, ενώ το ίδιο δεν θα μπορεί να κάνει τίποτε για να διακόψει τις εξαγωγές πετρελαίου των παραγωγών του Κόλπου.
Αν το Ιράν αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου, μαζί με τη Ρωσία και τη διευρυμένη παραγωγή στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βενεζουέλα, οι τιμές πιθανότατα θα πέσουν — ίσως απότομα — και αυτό θα έπληττε τις οικονομίες των ανελεύθερων καθεστώτων της Μόσχας και της Τεχεράνης πολύ περισσότερο απ’ ό,τι την οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η γεωστρατηγική δεν ευνοεί το Ιράν και τους πρώην συμμάχους του
Παρά τις πρόσφατες λεκτικές, θεατρινίστικες διαμαρτυρίες των ΗΠΑ κατά του Ισραήλ, ο Κόλπος και το Ισραήλ θα δουν τα συμφέροντά τους να ευθυγραμμίζονται ολοένα και περισσότερο· παρά τη δαιμονοποίηση του Ισραήλ, αυτό δεν αποτελεί απειλή για τον Κόλπο και τα μετριοπαθή αραβικά κράτη. Άλλωστε, στο παρελθόν έχει εξουδετερώσει δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες σε ένα ασταθές Ιράκ και Συρία, ισοπέδωσε τη Χαμάς, εκφόβισε τους Χούθι και προκάλεσε στη Χεζμπολάχ μεγαλύτερη ζημιά από οποιοδήποτε άλλο δυτικό έθνος — όλα προς όφελος των χωρών του Κόλπου και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Ευρώπη μπορεί να απεχθάνεται τον Τραμπ, αλλά τα καμώματά του την ώθησαν να δαπανήσει περισσότερα χρήματα για την άμυνα, και πιο γρήγορα από κάθε άλλη στιγμή στην ιστορία του ΝΑΤΟ. Και μέσα σε έναν χρόνο, μια αιμορραγούσα Ρωσία θα έχει περιορισμένη δυνατότητα να απειλήσει τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ. Τα περισσότερα στρέφονται προς τα δεξιά και, παρά τις διαψεύσεις, τείνουν προς το μοντέλο Τραμπ της αύξησης της παραγωγής ορυκτών καυσίμων, του εξοπλισμού, των αυστηρότερων συνόρων, της απέλασης αλλοδαπών που εγκληματούν και της πάταξης του εγκλήματος.
Στο μεταξύ, η Ρωσία χάνει ή έχει βαλτώσει στην Ουκρανία. Η Κίνα δεν μπορεί πλέον να αγοράζει φθηνό πετρέλαιο που τελεί υπό κυρώσεις. Παρά τις συζητήσεις για την άνοδο της οικονομίας της, το Πεκίνο εισάγει πλέον πάνω από 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως και το 30% των τροφίμων του.
Η τεχνολογική θέση της Κίνας εξαρτάται από την κατασκοπεία και από την αποστολή στη Δύση μισού εκατομμυρίου Κινέζων φοιτητών κάθε χρόνο — σε μια εποχή που η παράνομη και νόμιμη μετανάστευση, μαζί με τις φοιτητικές βίζες και τις πράσινες κάρτες, βρίσκονται όλες υπό εξονυχιστικό έλεγχο στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ψέματα για το παρελθόν
Δύο ακόμη παράλογα επιχειρήματα της Αριστεράς ισχυρίζονται ότι το Ιράν βρίσκεται σε καλύτερη θέση τώρα απ’ ό,τι στην εποχή του «Iran Deal» του Ομπάμα το 2015, όταν δεν είχε βομβαρδιστεί ποτέ, και ότι μόνο ο Τραμπ οδήγησε στο κλείσιμο του Ορμούζ, που ήταν ανοιχτό πριν από την τρέχουσα σύρραξη.
Η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρρεν [Elizabeth Warren] επαναλαμβάνει και τις δύο αυτές ανοησίες. Ίσως θα έπρεπε να ρωτήσει τον αείμνηστο Ανώτατο Ηγέτη [Αλί Χαμενεΐ και ογδόντα από τους θεοκρατικούς τρομοκράτες συντρόφους του αν θα προτιμούσαν τα ανερχόμενα χρόνια του Ομπάμα πριν από μια δεκαετία αντί για τη σημερινή επικράτειά τους μέσα σε ένα πύρινο κολαστήριο.
Πρέπει άραγε να πιστέψουμε την τρέλα ότι η ιρανική αεροπορία, η αντιαεροπορική άμυνα, το ναυτικό και το οπλοστάσιο πυραύλων ήταν στην πραγματικότητα σε κακή κατάσταση κατά τα χρόνια Ομπάμα και Μπάιντεν εξαιτίας της αμερικανικής σοφιστείας και ρητορικής, και ότι τώρα, μετά από σαράντα ημέρες βομβαρδισμών, βρίσκονται σε φόρμα;
Το Ορμούζ έκλεισε για λίγες εβδομάδες επειδή το Ιράν έχασε το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του και είδε το πυρηνικό του πρόγραμμα θαμμένο κάτω από μια καταιγίδα βομβών. Παρέμεινε ως επί το πλείστον ανοιχτό υπό τους προηγούμενους προέδρους, οι οποίοι επανειλημμένα προειδοποιούσαν το Ιράν να σταματήσει τις εργασίες για βόμβα και έπειτα δεν στήριζαν τις απειλές τους.
Φέτος, το πολιορκημένο Ιράν ήταν τόσο απελπισμένο ώστε να κλείσει το Ορμούζ, καθώς η Τεχεράνη έβλεπε τον στρατό και την οικονομία της σε ερείπια και τις πυρηνικές της φιλοδοξίες θαμμένες κάτω από τα συντρίμμια. Το προπολεμικό Ιράν αρκούνταν στο να κρατά τον πορθμό ανοιχτό, ενώ το καθεστώς σκόρπιζε τρόμο και φόβο σε όλη τη Μέση Ανατολή και πέρα απ’ αυτήν, χωρίς φόβο συνεπειών.
Συνοψίζοντας, το μνημόνιο και όσα ακολουθούν δεν είναι το τέλος της ιστορίας αλλά απλώς η αρχή. Όσα θα ακολουθήσουν — χρόνια δαπανηρής ιρανικής ανοικοδόμησης, η απουσία πυρηνικής αποτροπής, η δυνατότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να πλήττουν κατά βούληση, η περιθωριοποίηση των Στενών του Ορμούζ, η αποδυνάμωση των ιρανικών οργανώσεων-αντιπροσώπων, οι νέες αντι-ιρανικές συμμαχίες, η απώλεια των πυρηνικών προστατών και ένας ακόμη πιο οργισμένος και ανήσυχος πληθυσμός — δεν θα απαιτήσουν επέμβαση τύπου Ιράκ ή Αφγανιστάν.
Καθώς οι Ιρανοί τα αφομοιώνουν αυτά, θα σταματήσουν να κομπάζουν για το μνημόνιο και θα καταφεύγουν ολοένα και περισσότερο σε ψέματα και ραδιουργίες, προσπαθώντας να ξεφύγουν από τον φαύλο κύκλο καταστροφής τους — προσπάθεια που θα διασφαλίσει μόνο τον περαιτέρω κατακερματισμό και την καταστροφή του καθεστώτος.
Οι απόψεις που εκφράζονται στο παρόν άρθρο είναι απόψεις του συντάκτη και δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Epoch Times.
