Οι Κινέζοι χωρίζουν κάθε εποχή σε έξι περιόδους που διαρκούν 15 ημέρες η κάθε μία. Η περίοδος του «Μεγάλου Κρύου» («Dahan») είναι η τελευταία του έτους. Εδώ, τα παιδιά γιορτάζουν το κινέζικο Νέο Έτος μέσα σε έντονη χιονόπτωση. Ντονγκ Γκάο, «Χιόνι αφιερωμένο στο ποίημα του αυτοκράτορα», Δυναστεία Τσινγκ. (Εθνικό Μουσείο Παλατιού)

# ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Οι 24 ηλιακές περίοδοι του έτους και η σημασία τους στην κινεζική παράδοση

Οι ρυθμοί του Ουρανού, της Γης και όλων των όντων είναι καθοριστικοί για τη ζωή των ανθρώπων και όλων των άλλων πλασμάτων

EPOCH TIMES
4 Φεβρουαρίου, 2026

Ήδη από το 139 π.Χ., στην Κίνα είχε θεσμοθετηθεί ο κύκλος των 24 περιόδων μέσα σε κάθε έτος, χωρίζοντας τις τέσσερις εποχές σε δεκαπενθήμερα, το κάθε ένα με τον δικό του χαρακτήρα. Η πρώτη τοποθετούνταν γύρω στις 4 Φεβρουαρίου (κοντά στην κινεζική Πρωτοχρονιά) και ονομαζόταν «Έναρξη της Άνοιξης».

Ακολουθούσαν οι «Ανοιξιάτικες βροχές», το «Ξύπνημα των εντόμων», η «Εαρινή ισημερία», η «Φωτεινή και καθαρή» και η «Βροχή των σιτηρών». Το καλοκαίρι, το φθινόπωρο και ο χειμώνας είχαν τους δικούς τους διαχωρισμούς, τους οποίους θα εξερευνήσουμε σε αυτό το άρθρο, δίνοντας τελικά ένα σύνολο 24 ηλιακών περιόδων. Κάθε περίοδος χωρίζεται σε τρεις αξιοσημείωτες πεντάδες, δίνοντας συνολικά 72 πεντάδες κατ’ έτος.

Four paintings from the book “A Grove in Four Seasons,” Qing Dynasty, by Zhang Ruoai. In the paintings, the seasons are identified by the names for the first solar terms of each season: Spring Commences, Summer Commences, Autumn Commences, and Winter Commences. (The National Palace Museum) — Τέσσερις πίνακες του Τζανγκ Ρουοάι, από το βιβλίο «Ένα άλσος, τέσσερις εποχές», Δυναστεία Τσινγκ. Στους πίνακες, οι εποχές προσδιορίζονται από τα ονόματα των πρώτων ηλιακών περιόδων κάθε εποχής: «Η άνοιξη αρχίζει», «Το καλοκαίρι αρχίζει», «Το φθινόπωρο αρχίζει» και «Ο χειμώνας αρχίζει». (Εθνικό Μουσείο Παλατιού)

Αυτός ο υπολογισμός της τροχιάς της Γης περιέχει τόση σοφία που οι Ασιάτες, οι οποίοι έχουν απομακρυνθεί εδώ και καιρό από τον αγροτικό τρόπο ζωής, εξακολουθούν να τον χρησιμοποιούν για τη διατροφή και την υγεία τους, καθώς και για σημαντικά χρονικά ορόσημα.

Ο κατάλογος της UNESCO για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά περιλαμβάνει την αρχαία κινεζική αντίληψη για τους εποχιακούς ρυθμούς. Όσο και αν εκσυγχρονιστούμε, το σώμα μας θα είναι πάντα σε αρμονία (ή σε οδυνηρή δυσαρμονία) με τους αναπόφευκτους ρυθμούς του έτους. Η γνώση των 24 ηλιακών περιόδων μπορεί να μας δώσει μια εικόνα για το τι να περιμένουμε στη συνέχεια και ποιες απλές επιλογές μπορούν να μας βοηθήσουν να συμβαδίσουμε με τη φύση.

Οι κλασικές τέσσερις εποχές είναι μόνο η αρχή. Οι ηλιακές περίοδοι καταγράφηκαν για πρώτη φορά στο βιβλίο «Huainan Zi» και σημειώνονται ομοιόμορφα στην εκλειπτική σε τμήματα των 15 μοιρών. Η περιγραφή των τεσσάρων εποχών που ακολουθεί προέρχεται από το έργο «Συλλογική ερμηνεία των 72 πεντάδων» του Γου Τσενγκ — ένα έργο της Δυναστείας Γιουάν (1271-1368 μ.Χ.).

Άνοιξη: Η αρχή

Το «Lichun» (Έναρξη της Άνοιξης) είναι ο πρώτος ηλιακός όρος του έτους. Τρεις πεντάδες απεικονίζουν τη λεπτότητα της αφύπνισης της φύσης: Το απαλό αεράκι λιώνει τον ποταμό, τα ψάρια κολυμπούν προς την επιφάνεια και τα έντομα βγαίνουν από τη χειμερία νάρκη.

Ακολουθεί το «Yushui» (Ανοιξιάτικες βροχές): ο πάγος λιώνει και ο αέρας γίνεται υγρός από τις σταγόνες της βροχής. Οι βίδρες κυνηγούν τα ψάρια που κολυμπούν κόντρα στο ρεύμα του ποταμού, οι άγριες χήνες επιστρέφουν στον βορρά και οι σπόροι αρχίζουν να βλασταίνουν. Το Φεστιβάλ των Φανών πέφτει κατά τη διάρκεια αυτού του ηλιακού όρου. Η πρώτη νύχτα του έτους με πανσέληνο σηματοδοτεί την επιστροφή της άνοιξης.

A scroll showing “Activities of the 12 Months: The First Lunar Month,” court artists, Qing Dynasty (1644–1911). (The National Palace Museum) — Ένας πάπυρος που απεικονίζει τις «Δραστηριότητες των 12 μηνών: Ο πρώτος σεληνιακός μήνας». Εικόνα αυλικού ζωγράφου, Δυναστεία Τσινγκ (1644–1911). (Εθνικό Μουσείο Παλατιού)

Το «Jingzhe» (Ξύπνημα των εντόμων) είναι η τρίτη ηλιακή περίοδος. Τα ροδάκινα αρχίζουν να ανθίζουν, οι κίτρινοι κίσσοι κελαηδούν και οι κάμπιες μεταμορφώνονται σε πεταλούδες. Στην παραδοσιακή κινεζική κουλτούρα, η άνοιξη είναι η εποχή που η γη προσφέρει τα αγαθά της με γενναιοδωρία σε όλα τα πλάσματα.

From the book “The 24 Wind Messengers for Blossoms,” Qing Dynasty, by Dong Gao. In “Jingzhe” (Insects Awaken), the peaches begin to blossom. (The National Palace Museum) — Εικόνα του Ντονγκ Γκάο για το βιβλίο «Οι 24 αγγελιοφόροι του ανέμου για τα άνθη», Δυναστεία Τσινγκ. Κατά το «Jingzhe» (Ξύπνημα των εντόμων), αρχίζουν να ανθίζουν και οι ροδακινιές. (Εθνικό Μουσείο Παλατιού)

“Bird and Peach Blossoms in Spring,” Qing Dynasty, by Zou Yigui. (The National Palace Museum) — Ζόου Γιγκουί, «Πουλιά και άνθη ροδακινιάς την άνοιξη», Δυναστεία Τσινγκ. (Εθνικό Μουσείο Παλατιού)

Στο «Chunfen» (Εαρινή ισημερία, 21 Μαρτίου), η διάρκεια της ημέρας και της νύχτας είναι ίση και στα δύο ημισφαίρια. Τις επόμενες ημέρες, το βόρειο ημισφαίριο θα έχει περισσότερες ώρες φωτός και περισσότερη υγρασία. Κατά τη διάρκεια τριών πεντάδων, τα χελιδόνια φτάνουν στο βορρά και φωλιάζουν, ενώ οι καταιγίδες συνοδεύονται από κεραυνούς.

Ο ηλιακός όρος «Qingming» σημαίνει «φωτεινός και καθαρός»: αυτές τις ημέρες ο ουρανός είναι φωτεινός, ο αέρας καθαρός και φυσά μια αναζωογονητική αύρα. Είναι η ιδανική εποχή για μια ανοιξιάτικη εκδρομή. Τα λουλούδια ανθίζουν και εμφανίζονται ουράνια τόξα. Η Γιορτή του Καθαρισμού των Τάφων πέφτει αυτή την ημέρα. Οι άνθρωποι πηγαίνουν στα νεκροταφεία για να αποτίσουν φόρο τιμής στους αποθανόντες συγγενείς τους με προσφορές.

From the book “The 24 Wind Messengers for Blossoms,” Qing Dynasty, by Dong Gao. In “Qingming” (Bright and Clear), the paulownia starts to flower. When the sun travels from the term “Xiaohan” (Moderate Cold) to “Guyu” (Grain Rain), there are 24 pentads during which 24 kinds of flowers will bloom. (The National Palace Museum) — Εικόνα του Ντονγκ Γκάο για το βιβλίο «Οι 24 αγγελιοφόροι του ανέμου για τα άνθη», Δυναστεία Τσινγκ. Κατά τη διάρκεια του «Qingming» (**Φωτεινό και καθαρό**), η παυλώνια αρχίζει να ανθίζει. (Εθνικό Μουσείο Παλατιού)

Όταν ο ήλιος περνά από το «Xiaohan» (Μέτριο κρύο) στο «Guyu» (Βροχή σιτηρών), υπάρχουν 24 πεντάδες κατά τη διάρκεια των οποίων ανθίζουν 24 είδη λουλουδιών.

Το «Guyu» (Βροχή σιτηρών) πέφτει στο τέλος της άνοιξης. Προέρχεται από το παροιμία «η βροχή τρέφει όλα τα σιτηρά». Οι λήμνες («παπάκια») βλασταίνουν, οι κούκοι πετούν, και οι αγρότες ασχολούνται με τα πρώτα φιντάνια του ρυζιού και τα φύλλα του ανοιξιάτικου τσαγιού.

Καλοκαίρι: Μια δυναμική περίοδος

Κατά τη διάρκεια του «Lixia» (Έναρξη του καλοκαιριού), οι γρύλοι και οι ακρίδες κελαηδούν, οι γαιοσκώληκτες σέρνονται έξω και οι κολοκύθες ωριμάζουν. Οι λαϊκές αγορές προσφέρουν όλα τα είδη πεπονιών. Κατά τη διάρκεια του «Xiaoman» (Μπουμπούκια σιτηρών), οι καλλιέργειες έχουν αρχίσει να μεγαλώνουν, αλλά δεν έχουν ακόμη ωριμάσει, ενώ μερικά χόρτα μαραίνονται κάτω από τον έντονο ήλιο.

Το «Mangzhong» (Σιτηρά στο αυτί) είναι η πιο πολυάσχολη περίοδος για τη σπορά του κεχριού και τη συγκομιδή του κριθαριού και του σιταριού. Αισθανόμενες την υγρασία, οι ακρίδες βγαίνουν, οι τσαλαπετεινοί αρχίζουν να τραγουδούν και οι κότσυφες σιωπούν. Τότε αποχαιρετάμε και τις νεράιδες των λουλουδιών, καθώς πολλά άνθη μαραίνονται. Το Φεστιβάλ των Δράκων πλησιάζει. Τότε τιμάται και ο Τσου Γιουάν (Qu Yuan), ένας διάσημος εξόριστος διανοούμενος που πολέμησε τη διαφθορά κατά την περίοδο των Εμφύλιων Πολέμων (475-221 π.Χ.).

Στο «Xiazhi» (Θερινό ηλιοστάσιο, 21 Ιουνίου), το Βόρειο Ημισφαίριο βιώνει την μακρύτερη ημέρα και τη συντομότερη νύχτα, και οι καλλιέργειες βρίσκονται στην ακμή τους. Το «Xiaoshu» (Μικρή ζέστη) είναι μια περίοδος κατά την οποία ο καιρός είναι ζεστός αλλά όχι καυτός. Οι πυγολαμπίδες και οι γρύλοι είναι χαίρονται την απαλή αύρα, και οι αετοί πετούν ψηλά στον ουρανό. Συγκριτικά, το «Dashu» (Μεγάλη ζέστη) είναι πολύ πιο ζεστό. Αυτή την περίοδο, οι άνθρωποι κάνουν πεζοπορία και κολυμπούν ή απολαμβάνουν γλυκές φέτες καρπουζιού για να δροσιστούν. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, το νεκρό γρασίδι μπορεί να μετατραπεί σε πυγολαμπίδες κατά τη διάρκεια των υγρών καλοκαιριών. Η ιστορία υπονοεί τους κύκλους της ζωής.

Φθινόπωρο: Μια εποχή γαλήνης

Το «Liqiu» (Έναρξη του φθινοπώρου) έρχεται όταν το γιανγκ υποχωρεί και το γιν αυξάνεται. Σηματοδοτεί πιο δροσερό καιρό, την ωρίμανση των καλλιεργειών και το βουητό των τζιτζικιών. Το «Chushu» (Τέλος της ζέστης) σηματοδοτεί το τέλος του καλοκαιριού. Η θερμοκρασία πέφτει μετά από κάθε φθινοπωρινή βροχή, οι αετοί κυνηγούν άλλα πουλιά και το κεχρί ωριμάζει.

Από την πρώτη μέρα του «Bailu» (Λευκή δροσιά), το γιν γίνεται κυρίαρχο. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, οι υδρατμοί μετατρέπονται σε μικροσκοπικά σταγονίδια που λάμπουν σαν κρύσταλλα στον πρωινό ήλιο. Τα πουλιά αποθηκεύουν τροφή για τον κρύο χειμώνα, ενώ οι άγριες χήνες και τα χελιδόνια μεταναστεύουν νότια.

“Wild Geese by the Reeds and the Cold Lake,” Yuan Dynasty, by Wang Yuan. (The National Palace Museum) — Γουάνγκ Γιουάν, «Άγριες χήνες στα καλάμια και η κρύα λίμνη», Δυναστεία Γιουάν. (Εθνικό Μουσείο Παλατιού)

Στο «Qiufen» (Φθινοπωρινή ισημερία, 21 Σεπτεμβρίου), ο ήλιος λάμπει ακριβώς πάνω από τον ισημερινό και τα δύο ημισφαίρια έχουν ίση διάρκεια ημέρας και νύχτας. Ύστερα, στο βόρειο ημισφαίριο οι νύχτες μακραίνουν και οι μέρες μικραίνουν. Ο ήχος του κεραυνού αρχίζει να εξασθενεί, το νερό παγώνει, τα έντομα επιστρέφουν στις φωλιές τους και τα φυτά μαραίνονται. Αυτή την περίοδο γίνεται και το Φεστιβάλ της Μεσοφθινοπωρινού Φεγγαριού, κατά το οποίο οι οικογένειες θαυμάζουν μαζί το φεγγάρι και τρώνε φεγγαρόπιτες. Στο «Hanlu» (Κρύα πάχνη) η πάχνη είναι τόσο κρύα που είναι έτοιμη να παγώσει. Αυτή την εποχή τα χρυσάνθεμα βρίσκονται σε πλήρη άνθιση.

Στο «Shuangjiang» (Κατάβαση του παγετού), η δροσιά μετατρέπεται σε παγετό. Η γιανγκ ενέργεια υποχωρεί ακόμα περισσότερο, τα φυτά ρίχνουν τα φύλλα τους και μαραίνονται, τα έντομα πέφτουν σε νάρκη και οι λύκοι αρχίζουν να κυνηγούν.

Χειμώνας: Μια σοβαρή εποχή

Κατά τη διάρκεια του «Lidong» (Έναρξη του χειμώνα), το νερό αρχίζει να μετατρέπεται σε πάγο, η γη σκληραίνει και οι φασιανοί αναζητούν μύδια στις λίμνες. Προτείνονται ζεστά φαγητά και τονωτικά ως προετοιμασία για το κρύο του χειμώνα: κοτόσουπα, σούπα πάπιας με τζίντζερ, βραστό αρνί και άλλα παρόμοια. Το «Xiaoxue» (Μικρή χιονόπτωση) σηματοδοτεί την έλευση της χειμωνιάτικης νάρκης και των χιονισμένων τοπίων. Το «Daxue» (Μεγάλη χιονόπτωση) προαναγγέλλει την πιο έντονη χιονόπτωση και τα πουλιά του χειμώνα σιωπούν.

Μετά το «Dongzhi» (Χειμερινό ηλιοστάσιο, 21 Δεκεμβρίου), το γιν αρχίζει και πάλι υποχωρεί και το γιανγκ να αυξάνεται, επιτρέποντας στο νερό της άνοιξης να ρέει. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα ελάφια, που συνδέονται με το γιν στην κινεζική παράδοση, ρίχνουν τα κέρατά τους. Παλιά, οι άνθρωποι πίστευαν ότι η άνοιξη θα ερχόταν 81 ημέρες μετά από την πτώση των κεράτων των ελαφιών.

“Five Deer,” Ming Dynasty, by Chen Chun. (The National Palace Museum) — Τσεν Τσουν, «Πέντε ελάφια», Δυναστεία Μινγκ. (Εθνικό Μουσείο Παλατιού)

Το «Xiaohan» (Μικρό κρύο) είναι η πιο παγωμένη περίοδος του χειμώνα, όταν οι άγριες χήνες αρχίζουν να πετούν προς τα βόρεια, οι χελιδόνια χτίζουν φωλιές για να προετοιμαστούν για το νέο έτος και οι φασιανοί λαλούν από μακρινά χωράφια. Το «Dahan» (Μεγάλο κρύο) είναι η τελευταία ηλιακή περίοδος του έτους. Ωστόσο, το κρύο δεν εμποδίζει τους ανθρώπους να υποδεχτούν το κινέζικο Νέο Έτος: κολλάνε δίστιχα για το Νέο Έτος στην πόρτα τους και αγοράζουν καινούρια πράγματα για το σπίτι. Αν και τα ποτάμια είναι ακόμα παγωμένα, οι κότες αρχίζουν να κλωσσάνε και να προσέχουν για επιθέσεις αετών.

Αυτός ο διάσημος πίνακας απεικονίζει παιδιά που γιορτάζουν χαρούμενα το κινέζικο Νέο Έτος μέσα σε ένα χιονισμένο τοπίο. Ντονγκ Γκάο, «Χιόνι αφιερωμένο στο ποίημα του αυτοκράτορα», Δυναστεία Τσινγκ. (Εθνικό Μουσείο Παλατιού)

Της Cora Wang

Πως μπορείτε να μας βοηθήσετε ώστε να συνεχίσουμε να σας κρατάμε ενημερωμένους

Ποιος είναι ο λόγος που χρειαζόμαστε την βοήθειά σας για την χρηματοδότηση του ερευνητικού ρεπορτάζ μας; Επειδή είμαστε ένας ανεξάρτητος οργανισμός ειδήσεων που δεν επηρεάζεται από καμία κυβέρνηση, εταιρεία ή πολιτικό κόμμα. Από την ημέρα που ξεκινήσαμε, έχουμε έρθει αντιμέτωποι με προσπάθειες αποσιώπησης της αλήθειας – κυρίως από το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα. Αλλά δεν θα λυγίσουμε. Η ελληνική έκδοση της Epoch Times βασίζεται ολοκληρωτικά στις γενναιόδωρες συνεισφορές σας για να διατηρήσει την παραδοσιακή δημοσιογραφία ζωντανή και υγιή στην Ελληνική γλώσσα. Μαζί, μπορούμε να συνεχίσουμε να διαδίδουμε την αλήθεια.