Ανάλυση ειδήσεων
Το Βιετνάμ εφαρμόζει εδώ και καιρό τη λεγόμενη «διπλωματία του μπαμπού»: ένα δόγμα που διατηρεί ανοικτές τις πόρτες προς όλα τα κράτη χωρίς να δεσμεύεται σε κάποιο συγκεκριμένο μπλοκ.
Η συνάντηση μεταξύ του ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος του Βιετνάμ Το Λαμ και του ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ δείχνει ότι το Ανόι εξακολουθεί να βλέπει το Πεκίνο ως βασικό εταίρο, ωστόσο αναλυτής επεσήμανε ότι οι αυξανόμενοι οικονομικοί δεσμοί του κινεζικού καθεστώτος και οι θαλάσσιες τακτικές σταδιακής επιβολής τετελεσμένων, γνωστές ως «τακτικές σαλαμοποίησης», του προσδίδουν μοχλό πίεσης ώστε να διαβρώνει σταδιακά την κυριαρχία του Βιετνάμ.
Ο Λαμ ολοκλήρωσε την τετραήμερη κρατική επίσκεψή του στην Κίνα στις 17 Απριλίου, με τις δύο πλευρές να δεσμεύονται, σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση, για επέκταση της συνεργασίας στην τεχνητή νοημοσύνη, τους ημιαγωγούς και τους σιδηροδρόμους υψηλής ταχύτητας. Οι δύο χώρες υπέγραψαν επίσης συμφωνίες για κομματικές υποθέσεις, δημόσια ασφάλεια, δικαστική συνεργασία, εμπόριο, εφοδιαστικές αλυσίδες και τελωνεία.
Ο Λαμ συναντήθηκε με τον Σι στο Πεκίνο στις 15 Απριλίου και οι δύο ηγέτες συμφώνησαν να συνεχίσουν την εμβάθυνση και αναβάθμιση των διμερών σχέσεων.
Ήταν το πρώτο ταξίδι του Λαμ στο εξωτερικό μετά την εκλογή του ως αρχηγού του κράτους — ρόλο που εξασφάλισε με ομόφωνη ψήφο της Εθνοσυνέλευσης στο Ανόι στις 7 Απριλίου. Παρατηρητές εκτιμούν ότι η ανάδειξη αυτή καθιστά τον Λαμ την ισχυρότερη πολιτική προσωπικότητα του Βιετνάμ εδώ και δεκαετίες, μια εξέλιξη που προσομοιάζει ολοένα και περισσότερο στο πολιτικό μοντέλο του Πεκίνου.
Η μεταβολή αυτή συνιστά σαφή απομάκρυνση από το παραδοσιακό σύστημα συλλογικής ηγεσίας των «τεσσάρων πυλώνων», το οποίο κατανέμει την εξουσία μεταξύ του γενικού γραμματέα του κόμματος, του προέδρου του κράτους, του πρωθυπουργού και του προέδρου της Εθνοσυνέλευσης.
Εμβάθυνση κομματικών δεσμών
Ο Φαν Σουάν Ντουνγκ [Phan Xuan Dung], ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο ISEAS–Yusof Ishak στη Σιγκαπούρη, ανέφερε ότι το Πεκίνο επέλεξε μια στρατηγικά ευνοϊκή χρονική στιγμή για να φιλοξενήσει τον Λαμ, την οποία δεν είχε στη διάθεσή του εδώ και χρόνια.
Όπως δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times, η συγκέντρωση στα χέρια του Το Λαμ τόσο της θέσης του γενικού γραμματέα του κόμματος όσο και της προεδρίας σηματοδοτεί σημαντική μεταβολή στην εσωτερική ισορροπία εξουσίας στο Ανόι, την οποία το Πεκίνο παρακολουθεί στενά. Με την επίσημη υποδοχή υψηλού επιπέδου σε αυτή τη χρονική συγκυρία, το Πεκίνο υπενθυμίζει στο Ανόι τη βαθιά ιδεολογική συγγένεια μεταξύ των δύο κομμουνιστικών κομμάτων.
Σύμφωνα με τον Φαν, αυτό το κοινό ιδεολογικό υπόβαθρο λειτουργεί διαχρονικά ως παράγοντας συγκράτησης όσον αφορά το πόσο μακριά ήταν διατεθειμένο να κινηθεί το Βιετνάμ προς τη Δύση.
Ο Χα Χοάνγκ Χοπ (Ha Hoang Hop), πρώην πρόεδρος του συμβουλευτικού οργανισμού στο Ανόι Think Tank VietKnow και νυν ανεξάρτητος αναλυτής, επεσήμανε ότι το Βιετνάμ επιδιώκει μέσω της επίσκεψης να δείξει ότι μπορεί να συνεργάζεται με ανταγωνιστικές δυνάμεις χωρίς να εγκαταλείπει την Κίνα ως προτεραιότητα.
Σύμφωνα με τον Χοπ, αυτό καταδεικνύει ότι το Βιετνάμ εξακολουθεί να θεωρεί την Κίνα κεντρικό παράγοντα, παρά τις προσεγγίσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας, και ταυτόχρονα αναδεικνύει την επιρροή του Πεκίνου στην ανώτατη ηγεσία του Ανόι.
Το Βιετνάμ εφαρμόζει εδώ και χρόνια τη «διπλωματία του μπαμπού» — έναν όρο που εισήγαγε ο εκλιπών γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος του Βιετνάμ Νγκουγιέν Φου Τρονγκ — η οποία διατηρεί ανοικτές τις πόρτες προς όλα τα κράτη χωρίς δέσμευση σε κάποιο συγκεκριμένο μπλοκ.
Στρατηγική «σαλαμοποίησης»
Ο Λαμ και ο Σι συζήτησαν το ζήτημα της Νότιας Σινικής Θάλασσας, όπου οι δύο χώρες διατηρούν εδώ και καιρό επικαλυπτόμενες διεκδικήσεις κυριαρχίας, και συμφώνησαν να διαχειριστούν τις θαλάσσιες διαφορές τους. Ωστόσο, το Πεκίνο κατασκευάζει σιωπηρά εγκαταστάσεις στον ύφαλο Αντιλόπη, στα νησιά Παρασέλ — ένα αρχιπέλαγος της Νότιας Σινικής Θάλασσας το οποίο διεκδικούν επίσης το Ανόι και η Ταϊπέι.
Ο Χοπ ανέφερε ότι η ενίσχυση της παρουσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ) συνιστά χαρακτηριστική ενέργεια «γκρίζας ζώνης», όρος που αναφέρεται σε επιθετικές τακτικές σχεδιασμένες να εκφοβίζουν τον αντίπαλο χωρίς να θεωρούνται εμπόλεμες ενέργειες.
Εξήγησε ότι το Πεκίνο μεταβάλλει σταδιακά τα δεδομένα στη θάλασσα, ‘απορροφώντας’ τις διπλωματικές διαμαρτυρίες, ενώ οι βαθύτεροι οικονομικοί δεσμοί τού προσφέρουν μεγαλύτερη δυνατότητα άσκησης στοχευμένης πίεσης.
Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Βιετνάμ από το 2004, με το διμερές εμπόριο να φτάνει το ρεκόρ των 290 δισεκατομμυρίων δολαρίων (~270 δισεκατομμύρια ευρώ) το 2025, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Κίνας Xinhua.
Ο Χοπ προειδοποίησε ότι ο πραγματικός κίνδυνος εντοπίζεται στις τακτικές «σαλαμοποίησης» του κινεζικού καθεστώτος. Σημείωσε ότι εάν η στρατηγική αυτή συνεχιστεί για μία δεκαετία, ενδέχεται να περιορίσει σταδιακά την επιχειρησιακή πρόσβαση του Βιετνάμ χωρίς ποτέ να προκαλέσει επίσημη αντιπαράθεση, επισημαίνοντας ότι ο κύριος κίνδυνος είναι η μακροπρόθεσμη στρατηγική κόπωση.
Ο Ντουνγκ υπογράμμισε ότι το Βιετνάμ δεν παρακολουθεί παθητικά τη συρρίκνωση του θαλάσσιου χώρου του. Ανέφερε ότι τα τελευταία χρόνια έχει επιταχύνει σημαντικά τις εργασίες επιχωμάτωσης στα νησιά Σπράτλυ, χωρίς να προκαλέσει εμφανώς αρνητικές αντιδράσεις από την Κίνα.
Σύμφωνα με έκθεση του Αυγούστου 2025 από την Πρωτοβουλία Διαφάνειας για τη Ναυτιλία στην Ασία του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (Center for Strategic and International Studies Asia Maritime Transparency Initiative), το Βιετνάμ έχει κατασκευάσει είκοσι ένα τεχνητά νησιά στα Σπράτλυ — σύμπλεγμα της Νότιας Σινικής Θάλασσας στο επίκεντρο της εδαφικής αντιπαράθεσης με την Κίνα, η οποία έχει κατασκευάσει μόλις επτά.
Ο Ντουνγκ επεσήμανε ότι τόσο το Ανόι όσο και το Πεκίνο έχουν ισχυρά κίνητρα να διατηρήσουν τους οικονομικούς δεσμούς και να διαχειριστούν τις εντάσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα. Η διατάραξη αυτής της σχέσης ενέχει κόστος και για το Πεκίνο, επισημαίνοντας ότι ούτε το Ανόι ούτε το Πεκίνο μπορούν να αντέξουν το οικονομικό και το κόστος φήμης που θα προκαλούσε μια σοβαρή θαλάσσια κλιμάκωση.
Περιορισμένη συμμόρφωση
Ετήσια έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο από το Ινστιτούτο ISEAS–Yusof Ishak έδειξε ότι, όταν κλήθηκαν να επιλέξουν μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων, περισσότεροι ερωτηθέντες στην Ένωση Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN) προτίμησαν την Κίνα έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύμφωνα με την έκθεση, το 48% των ερωτηθέντων επέλεξε τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ το 52% επέλεξε την Κίνα, αυξημένο από το 47,7% του προηγούμενου έτους.
Η ASEAN αποτελείται από 11 κράτη-μέλη, συμπεριλαμβανομένων του Μπρουνέι, της Καμπότζης, της Ινδονησίας, του Λάος, της Μαλαισίας, της Μιανμάρ, των Φιλιππινών, της Σιγκαπούρης, της Ταϊλάνδης, του Βιετνάμ και του Ανατολικού Τιμόρ.
Ο Ντουνγκ επεσήμανε ότι τα κράτη της Νοτιοανατολικής Ασίας δεν σπεύδουν να ευθυγραμμιστούν πλήρως με το Πεκίνο, καθώς συνεχίζουν να χρησιμοποιούν την Ουάσιγκτον ως αντίβαρο στην Κίνα. Ανέφερε ότι η ανησυχία για την αυξανόμενη επιθετικότητα της Κίνας στη Νότια Σινική Θάλασσα και την εμφανή οικονομική επιρροή της παραμένει, αλλά η στρατηγική ευθυγράμμιση αποτελεί τελικά συγκριτική αξιολόγηση.
Παρά τη σημαντική επιρροή του ΚΚΚ στην περιοχή, οι εσωτερικές οικονομικές και πολιτικές πιέσεις περιορίζουν την πραγματική του ικανότητα να εξασφαλίσει συμμόρφωση σε περιφερειακό επίπεδο, σύμφωνα με τον Χοπ, ο οποίος συμπεραίνει ότι δημιουργείται ένα πραγματικό αλλά στενό περιθώριο κινήσεων για το Βιετνάμ: να αντιδράσει πιο αποφασιστικά στις πιέσεις της «γκρίζας ζώνης», να αποσπάσει συγκεκριμένες οικονομικές παραχωρήσεις και να ενισχύσει τις συνεργασίες στον τομέα της ασφάλειας. Όπως σημειώνει, το Πεκίνο δεν έχει την πολυτέλεια να επιτρέψει δεύτερο μέτωπο ανοιχτής εχθρότητας στη νότια περιφέρειά του.
Του Jarvis Lim
