Δικαστήριο στο Καζακστάν καταδίκασε στις 13 Απριλίου ομάδα ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε ποινές φυλάκισης έως και πέντε ετών, σε μια υπόθεση που έχει στρέψει την προσοχή στη διευρυνόμενη επιρροή του Πεκίνου στη χώρα της Κεντρικής Ασίας.
Και οι δεκαεννέα (19) ακτιβιστές κρίθηκαν ένοχοι για υποκίνηση μίσους, λόγω της διοργάνωσης διαμαρτυρίας τον Νοέμβριο του 2025 για την κράτηση ενός Καζάκου οδηγού φορτηγού στην Κίνα. Συνελήφθησαν αφού, κατά τη διάρκεια της κινητοποίησης στο Αλμάτι, κοντά στα σύνορα του Καζακστάν με την περιοχή Σιντζιάνγκ της Κίνας, έκαψαν τη σημαία του κινεζικού καθεστώτος και πορτρέτο του ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ), Σι Τζινπίνγκ.
Η Γκουλντάρια Σεριζάτ (Guldaria Sherizat), σύζυγος του οδηγού που κρατείται στην περιοχή Σιντζιάνγκ, καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκιση, καθώς περιφερειακό δικαστήριο στη νοτιοανατολική περιφέρεια Ζετισού του Καζακστάν επέβαλε τις ποινές στους 19 κατηγορουμένους το απόγευμα της 13ης Απριλίου, σύμφωνα με την Atajurt, οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων με έδρα το Καζακστάν που στηρίζει άτομα με συγγενείς κρατούμενους στην Κίνα.
Ο επικεφαλής της Atajurt, Σερικζάν Μπιλάς (Serikzhan Bilash), δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι το ΚΚΚ έχει μετατρέψει το Καζακστάν σε ένα δεύτερο Σιντζιάνγκ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν κρίνει το 2021 ότι στην περιοχή Σιντζιάνγκ διαπράττεται «γενοκτονία», με περισσότερους από ένα εκατομμύριο Ουιγούρους μουσουλμάνους να κρατούνται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο στρατοπέδων συγκέντρωσης. Το γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ διαπίστωσε το 2022 ότι η καταστολή των Ουιγούρων από το Πεκίνο ενδέχεται να συνιστά «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».
Ο Τουρσινμπέκ Καμπί (Tursynbek Kabi), πρώην αυτόπτης μάρτυρας των στρατοπέδων του Σιντζιάνγκ και μέλος της Atajurt, συγκαταλέγεται στους έντεκα κατηγορουμένους που καταδικάστηκαν σε πέντε χρόνια φυλάκιση στις 13 Απριλίου, σύμφωνα με τον Μπιλάς. Άλλοι οκτώ κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν σε ποινές με περιοριστικούς όρους, διάρκειας από τέσσερα έτη και οκτώ μήνες έως πέντε έτη.
Οι ακτιβιστές διαφωνούν με την απόφαση, ενώ συγγενείς τους διαμαρτυρήθηκαν έξω από την αίθουσα του δικαστηρίου στις 13 Απριλίου, όπως ανέφερε ο Μπιλάς.
Πριν από τη δίκη, διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η Human Rights Watch και η Amnesty International, είχαν καλέσει τις αρχές του Καζακστάν να αποσύρουν τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι έγινε καταχρηστική εφαρμογή του ποινικού δικαίου λόγω πίεσης που ασκήθηκε από το Πεκίνο.
Το κινεζικό προξενείο στο Αλμάτι απέστειλε δύο επιστολές στο υπουργείο Εξωτερικών του Καζακστάν την επόμενη ημέρα των διαδηλώσεων — μεταφρασμένα αντίγραφα των οποίων εξέτασε η Epoch Times — στις οποίες ανέφερε ότι η υπόθεση είχε «εξαιρετικά αρνητικό αντίκτυπο» στις διμερείς σχέσεις.
Μετά τη λήψη των διπλωματικών αυτών εγγράφων, τα οποία περιλήφθηκαν στο κατηγορητήριο, οι αρχές του Καζακστάν προχώρησαν σε ποινική έρευνα σε βάρος των διαδηλωτών, οι οποίοι αρχικά είχαν τιμωρηθεί με διοικητικές κυρώσεις, όπως πρόστιμα και βραχυχρόνιες κρατήσεις. Η υπόθεση αυτή αναζωπύρωσε τις ανησυχίες για την επιρροή του ΚΚΚ στο Καζακστάν, όπου το Πεκίνο έχει αναδειχθεί σε σημαντικό οικονομικό και εμπορικό εταίρο της χώρας.
Ο Μπιλάς, γνωστός ακτιβιστής που είχε συλληφθεί από την αστυνομία του Καζακστάν το 2019, εξέφρασε ανησυχία ότι οι αρχές της χώρας ενδέχεται να προσεγγίζουν περισσότερο το ΚΚΚ. Σε συνέντευξη πριν από την ανακοίνωση των ποινών, υποστήριξε ότι το Καζακστάν αποτελεί πεδίο σύγκρουσης μεταξύ του δυτικού πολιτισμού και των κομμουνιστικών και ιμπεριαλιστικών ιδεολογιών της Κίνας και της Ρωσίας.
Επεσήμανε ακόμη τη στρατηγική σημασία που έχει το Καζακστάν για το Πεκίνο, ιδίως στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων στρατιωτικών πληγμάτων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, τα οποία οδήγησαν στον θάνατο του Ιρανού ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, προσώπου φιλικού προς το ΚΚΚ. Όπως σημείωσε, το Καζακστάν αποτελεί τη μοναδική χώρα, μετά τη Βενεζουέλα και το Ιράν, που παρέχει φθηνό πετρέλαιο και φυσικό αέριο στο ΚΚΚ· δεδομένου ότι το κόμμα έχει ήδη χάσει τη Βενεζουέλα και το Ιράν, εκτίμησε ότι ενδεχομένως θα προτιμούσε να μην υπάρξει και η απώλεια του Καζακστάν. Εξέφρασε ακόμη την ανησυχία ότι η Δύση ενδέχεται να χάσει την Κεντρική Ασία προς όφελος του ΚΚΚ.
Ερευνητές και υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων θεωρούν ότι αυτή η υπόθεση αποτελεί υπενθύμιση της διεθνικής καταστολής που ασκεί το ΚΚΚ, στοχοποιώντας άτομα πέραν των συνόρων του.
Ο Σερκάν Τας (Serkan Tas), αναπληρωτής διευθυντής σπουδών για την Κίνα στο ίδρυμα Victims of Communism Memorial Foundation με έδρα την Ουάσιγκτον, ανέφερε σε συνέντευξη Τύπου τον Ιανουάριο ότι το ΚΚΚ αντιμετωπίζει τους πάντες ως απειλή, παρατηρώντας ότι η έρευνα δείχνει πως οι κινεζικές αρχές χαρακτηρίζουν ως υπερπόντιους τρομοκράτες οποιοδήποτε μέλος της διασποράς θέτει ερωτήματα, ακόμη και άτομα που απλώς προσπαθούν να εντοπίσουν έναν αγνοούμενο συγγενή.
Των Dorothy Li και Eva Fu
