Σχολιασμός
Ενώ η Ευρώπη και οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν να εξαλείψουν τις επίμονες πληθωριστικές επιπτώσεις των εσφαλμένων πολιτικών τους κατά την περίοδο της COVID-19, η Κίνα αντιμετωπίζει αποπληθωριστικές πιέσεις που υπόσχονται σημαντική οικονομική ζημία διαφορετικού τύπου.
Ο αποπληθωρισμός στην Κίνα προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από συγκεκριμένα λάθη πολιτικής και, γενικότερα, από τη σοβαρότητα της επίμονης κρίσης στον τομέα των ακινήτων. Έχει τη δυνατότητα να εντείνει και να επιδεινώσει τα ήδη υπάρχοντα οικονομικά προβλήματα και, στο ακραίο σενάριο, να επιβάλει έναν είδος «φαύλου κύκλου», όπου οι αρνητικοί παράγοντες ενισχύουν ο ένας τον άλλον. Θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί ότι η Κίνα βρίσκεται ήδη σε μια τέτοια κατάσταση —τουλάχιστον όχι ακόμη— αλλά η πιθανότητα υπάρχει σαφώς.
Οι αποπληθωριστικές πιέσεις στην Κίνα λειτουργούν τόσο στο επίπεδο της λιανικής όσο και στο επίπεδο της παραγωγής. Οι αιτίες τους σχετίζονται μεταξύ τους, αλλά δεν είναι απολύτως ίδιες. Στο επίπεδο της λιανικής, οι καθοδικές πιέσεις στις τιμές προκύπτουν κυρίως επειδή ο Κινέζος καταναλωτής έχει δείξει έντονη απροθυμία να δαπανήσει.
Οι λιανικές πωλήσεις συνεχίζουν να υστερούν σε σχέση με σχεδόν κάθε άλλο τομέα της οικονομίας. Την περίοδο Ιανουαρίου–Φεβρουαρίου αυξήθηκαν μόλις κατά 2,8% σε σύγκριση με τα επίπεδα του προηγούμενου έτους, γεγονός που αποτελεί βελτίωση σε σχέση με την εξαιρετικά απογοητευτική επίδοσή τους στα τέλη του περασμένου έτους, αλλά παραμένει πολύ χαμηλότερο από τον ρυθμό πραγματικής ανάπτυξης 5% που ανακοίνωσε το Πεκίνο για το σύνολο της οικονομίας το 2025 ή από τον μειωμένο στόχο ανάπτυξης 4,5–5,0% για το 2026.
Αν αυτή η υποχώρηση στον τομέα της κατανάλωσης ήταν προσωρινή, η υστέρηση αυτή θα είχε μικρή σημασία, αλλά στην πραγματικότητα η απροθυμία των νοικοκυριών να δαπανήσουν προέρχεται από κάτι πολύ πιο διαρκές. Η επίμονη κρίση στον τομέα των ακινήτων στην Κίνα συνεχίζει να ασκεί καθοδικές πιέσεις στις αξίες των ακινήτων και, κατ’ επέκταση, στον πλούτο των κινεζικών νοικοκυριών. Με στόχο να ανακτήσουν τον πλούτο τους, τα νοικοκυριά αυτά παραμένουν απρόθυμα να δαπανήσουν.
Οι καθοδικές πιέσεις στις πωλήσεις έχουν συγκρατήσει τις τιμές. Ο Φεβρουάριος παρουσίασε κάποια αύξηση, αλλά οι αποπληθωριστικές πιέσεις έχουν διατηρήσει τις τιμές καταναλωτή περισσότερο ή λιγότερο στάσιμες από το 2022.
Σε επίπεδο χονδρικής, ο αποπληθωρισμός είναι πολύ πιο έντονος. Οι τιμές παραγωγού αυξήθηκαν κατά περίπου 0,3% από τον Ιανουάριο έως τον Φεβρουάριο, την πιο πρόσφατη περίοδο για την οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, αλλά κατά το τελευταίο έτος έχουν μειωθεί σχεδόν κατά 1,0% και βρίσκονται σε πτωτική πορεία, με διακυμάνσεις, από τα μέσα του 2023.
Σε αυτό το επίπεδο, το πρόβλημα οφείλεται σε μια ατυχής πολιτική απόφαση που έλαβε το Πεκίνο το 2023. Ανησυχώντας για τις οικονομικές επιπτώσεις της αδύναμης κατανάλωσης και της κρίσης ακινήτων, οι σχεδιαστές πολιτικής στο Πεκίνο αποφάσισαν να ενισχύσουν την οικονομία διοχετεύοντας επενδυτικά κεφάλαια σε αναβαθμίσεις και επεκτάσεις παραγωγικών δυνατοτήτων σε πολιτικά ευνοημένους κλάδους, μεταξύ των οποίων η προηγμένη τεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική, τα ηλεκτρικά οχήματα, η κβαντική υπολογιστική και τα βιοϊατρικά προϊόντα. Αυτή η έντονη επενδυτική δραστηριότητα δημιούργησε υπερβολική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα σε αυτούς και άλλους ευνοημένους τομείς και προκάλεσε έναν έντονο ανταγωνισμό τιμών που συμπίεσε γενικότερα τις τιμές παραγωγού.
Ίσως είναι δύσκολο για όσους βιώνουν πληθωρισμό να το αντιληφθούν, αλλά ο αποπληθωρισμός, όπως αυτός που αντιμετωπίζει η Κίνα, μπορεί να τροφοδοτήσει μια σειρά από επιβαρυντικούς παράγοντες στην οικονομία. Ο αποπληθωρισμός τείνει να επιβραδύνει τον ρυθμό της οικονομικής δραστηριότητας, καθώς τόσο οι αγοραστές όσο και οι παραγωγοί αναβάλλουν τις συναλλαγές τους με την προσδοκία ότι οι τιμές θα είναι χαμηλότερες στο μέλλον. Κάθε τέτοια καθυστέρηση επιβραδύνει τον ρυθμό εισοδήματος και δαπανών και, συνεπώς, μειώνει τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης, επενδύσεων κεφαλαίου και δημιουργίας θέσεων εργασίας.
Επιπλέον, η πτώση των τιμών των προϊόντων επιφέρει απώλειες σε κάθε επιχείρηση που πρέπει να διατηρεί αποθέματα προς πώληση —δηλαδή στη μεγάλη πλειονότητα των επιχειρήσεων— γεγονός που περιορίζει τις οικονομικές τους δυνατότητες για επενδύσεις, επέκταση και δημιουργία θέσεων εργασίας.
Η επίδραση αυτών των παραγόντων που περιορίζουν τα κέρδη αποτυπώνεται σαφώς στη μείωση των ροών ξένων επενδυτικών κεφαλαίων προς τη χώρα. Για χρόνια, ευρωπαϊκές, αμερικανικές και ιαπωνικές επιχειρήσεις θεωρούσαν την Κίνα ως τη μεγαλύτερη προοπτική ανάπτυξης στον κόσμο. Επενδυτικά κεφάλαια από αυτές τις πηγές εισέρρεαν στη χώρα και συνέβαλαν σημαντικά σε εντυπωσιακές αποδόσεις από επενδύσεις στην Κίνα.
Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα, σε μεγάλο βαθμό λόγω της γενικής επιβράδυνσης της ανάπτυξης αλλά κυρίως λόγω των αρνητικών επιπτώσεων του αποπληθωρισμού στα κέρδη, οι ροές αυτές έχουν μειωθεί αισθητά. Οι περικοπές ξεκίνησαν το 2023 —όχι τυχαία, όταν εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια αποπληθωρισμού— και συνεχίζονται έκτοτε. Το περασμένο έτος ήταν το τρίτο συνεχόμενο έτος μείωσης των ξένων επενδυτικών ροών, οι οποίες υποχώρησαν κατά 9,5% σε σχέση με τα ήδη μειωμένα επίπεδα του 2024.
Κάθε οικονομία θα επηρεαζόταν αρνητικά από τέτοιες μειώσεις, αλλά η Κίνα, ειδικότερα, έχει ανάγκη τις εισροές ξένων κεφαλαίων. Όχι μόνο παρέχουν τους απαραίτητους χρηματοοικονομικούς πόρους στην κινεζική οικονομία, αλλά εισάγουν επίσης τεχνολογίες και προηγμένες επιχειρηματικές πρακτικές. Με έναν ασυνήθιστα ρεαλιστικό τρόπο, οι σχεδιαστές πολιτικής στο Πεκίνο φαίνεται να έχουν αναγνωρίσει τα θεμελιώδη προβλήματα στα οποία οφείλεται αυτή η μείωση των ξένων επενδύσεων.
Το 15ο Πενταετές Σχέδιο του Πεκίνου δίνει έμφαση στην ανάγκη αναστροφής αυτών των αρνητικών τάσεων. Εκτιμά ότι απαιτείται ένας χρονικός ορίζοντας πέντε ετών για να επιτευχθεί αυτό. Με την επιλογή ενός τόσο μακρού χρονικού ορίζοντα, οι σχεδιαστές πολιτικής έχουν ουσιαστικά παραδεχθεί τη σοβαρότητα του προβλήματος. Στο μεταξύ, ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας θα συνεχίσει να επιβραδύνεται.
Του Milton Ezrati
Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο αποτελούν προσωπικές απόψεις του συγγραφέα και δεν αντανακλούν απαραίτητα τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.
