Το Συμβούλιο της Ευρώπης, πανευρωπαϊκός φορέας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κάλεσε τα κράτη-μέλη του να απαγορεύσουν τις «πρακτικές μεταστροφής» που αφορούν το φύλο και τον σεξουαλικό προσανατολισμό.
Ο κοινοβουλευτικός του βραχίονας, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (Parliamentary Assembly of the Council of Europe – PACE), ψήφισε στις 29 Ιανουαρίου υπέρ της παρότρυνσης προς τα ευρωπαϊκά κράτη να υιοθετήσουν νομοθεσία που θα απαγορεύει τις πρακτικές μεταστροφής και να ενσωματώσουν την απαγόρευση αυτή σε ευρύτερα πλαίσια κατά των διακρίσεων.
Στο εγκεκριμένο ψήφισμα αναφέρεται ότι οι πρακτικές αυτές, οι οποίες αποκαλούνται επίσης θεραπείες μεταστροφής ή «θεραπείες αποκατάστασης», αποσκοπούν στο να «αλλάξουν, να καταπιέσουν ή να καταστείλουν ή να εξαλείψουν» τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα φύλου ή την έκφραση φύλου ενός ατόμου, στη βάση της πεποίθησης ότι αυτά τα προσωπικά χαρακτηριστικά είναι «παθολογικά ή ανεπιθύμητα».
Στο ψήφισμα επισημάνθηκε ότι η Κοινοβουλευτική Συνέλευση ζητά την απαγόρευση των πρακτικών μεταστροφής, οι οποίες στοχεύουν να αλλάξουν ή να καταστείλουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου των ανθρώπων και προκαλούν σοβαρή βλάβη χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση.
Αναγνωρίζοντας τον επιζήμιο αντίκτυπο των πρακτικών αυτών, ιδίως σε ευάλωτες ομάδες όπως τα παιδιά, το ψήφισμα υποστήριξε ότι τα κράτη-μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν νομοθεσία που θα τις απαγορεύει, να εντάξουν τις απαγορεύσεις σε ευρύτερες στρατηγικές κατά των διακρίσεων και να διασφαλίσουν αποτελεσματική εφαρμογή.
Τα ψηφίσματα της PACE δεν είναι δεσμευτικά, ωστόσο θεωρούνται πολιτικά επιδραστικά.
Η έκθεση στην οποία βασίστηκε το ψήφισμα συντάχθηκε από τη Βρετανίδα πολιτικό των Εργατικών Κέιτ Όσμπορν, η οποία, σύμφωνα με το BBC, έχει κάνει εκστρατεία στο Ηνωμένο Βασίλειο υπέρ μιας απαγόρευσης των πρακτικών μεταστροφής που να περιλαμβάνει ρητά και τα διεμφυλικά άτομα.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, η Έλενα Ντάλι, πρώην Ευρωπαία επίτροπος Ισότητας και πρώην υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Ισότητας της Μάλτας, ανέφερε στη δήλωσή της ότι οι πρακτικές αυτές «εδράζονται σε ένα ψέμα, στο ψέμα ότι η ποικιλομορφία είναι ελάττωμα», ότι συντηρούνται από το στίγμα και ότι επιβιώνουν μόνο επειδή θεσμοί και κράτη επέτρεψαν να επιβιώσουν. Η ίδια πρόσθεσε ότι η Μάλτα έγινε η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που έθεσε εκτός νόμου τις πρακτικές μεταστροφής το 2016.
Για τη νομοθεσία της χώρας της, η Ντάλι είπε ότι ήταν σαφής, αναλογική και βασισμένη σε αρχές, ότι δεν ποινικοποιούσε την πίστη και ότι δεν παρενέβαινε στη νόμιμη θεραπευτική υποστήριξη. Επισήμανε ότι εκείνο που έκανε ήταν να θέσει ένα αδιαπραγμάτευτο όριο, κατά το οποίο κανείς δεν έχει το δικαίωμα να αρνείται την ταυτότητα ενός άλλου ανθρώπου.
Η Ντάλι υποστήριξε ακόμη ότι είτε η Ευρώπη επιβεβαιώνει χωρίς αμφισημίες πως η ποικιλομορφία στον σεξουαλικό προσανατολισμό και στην ταυτότητα φύλου αποτελεί μέρος της ανθρώπινης κατάστασης είτε ανέχεται πρακτικές που τη μεταχειρίζονται ως παθολογία, προσθέτοντας ότι κανένα κράτος δεν θα έπρεπε να ισχυρίζεται πως είναι πιστό στα ανθρώπινα δικαιώματα ενώ επιτρέπει να συνεχίζονται τέτοιες πρακτικές.
Στη Μάλτα, ο Μάθιου Γκρεκ, χριστιανός, κατηγορήθηκε το 2022 για παραβίαση της απαγόρευσης των πρακτικών μεταστροφής, όχι επειδή έλαβε τέτοια θεραπεία, αλλά επειδή μοιράστηκε την προσωπική του μαρτυρία ότι εγκατέλειψε την ομοφυλοφιλία κατά τη διάρκεια συνέντευξης.
Ο Γκρεκ μίλησε στο PM News Malta, μια μικρή πλατφόρμα μέσων υπέρ της ελευθερίας του λόγου, για να αφηγηθεί πώς έγινε αναγεννημένος χριστιανός, γεγονός που, όπως είπε, τον οδήγησε να αφήσει πίσω έναν ομοφυλοφιλικό τρόπο ζωής και την ανεπιθύμητη έλξη προς άτομα του ίδιου φύλου. Μετά τη συνέντευξη, η αστυνομία της Μάλτας κίνησε ποινική διαδικασία εις βάρος του.
Τον Νοέμβριο του 2025, ο Γκρεκ είπε στο Christian Legal Centre ότι η ετυμηγορία στην υπόθεσή του είχε καθυστερήσει για δεύτερη φορά.
Επικριτές της προσέγγισης για την «ταυτότητα φύλου» υποστηρίζουν ότι δίνεται υπερβολικό βάρος στην αυτοδήλωση, σε αντίθεση με την άποψη ότι το βιολογικό φύλο είναι αμετάβλητο.
Ορισμένες οργανώσεις εκφράζουν ανησυχία ότι η προσέγγιση μπορεί να επιφέρει υποχρεώσεις «επιβεβαίωσης» και να έχει συνέπειες για επαγγελματίες, γονείς και εκπαιδευτικούς.
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για δικαιώματα με βάση το βιολογικό φύλο Athena Forum είχε αναφέρει πριν από την ψηφοφορία ότι το εγκεκριμένο ψήφισμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ποινικές κυρώσεις για επαγγελματίες και γονείς που δεν επιβεβαιώνουν την αυτοδηλωμένη ταυτότητα φύλου ενός παιδιού».
Το Athena Forum υποστήριξε ότι το ψήφισμα προτείνει υποχρεωτική κατάρτιση και εκστρατείες δημόσιας ενημέρωσης, καθώς και υποχρεωτική σεξουαλική αγωγή σχετικά με την ταυτότητα φύλου, προσθέτοντας ότι πρόκειται για καθαρή ιδεολογική υπέρβαση.
Στις 30 Ιανουαρίου, το Athena Forum ανέρτησε στην πλατφόρμα X ότι, ύστερα από χρόνια προετοιμασίας, οργανώσεις ακτιβιστών υπέρ των διεμφυλικών ατόμων πέτυχαν αυτό που ήθελαν, δηλαδή ένα ψήφισμα του Συμβουλίου της Ευρώπης που παρουσιάζει την ταυτότητα φύλου ως προστατευόμενο λόγο και παθολογικοποιεί όποιον την αμφισβητεί.
Ανέφερε επίσης ότι οι οργανώσεις ακτιβιστών υπέρ των διεμφυλικών ατόμων θα χρησιμοποιήσουν πλέον το ψήφισμα για να εντείνουν την πίεση σε εθνικό επίπεδο σε όλη την Ευρώπη και για να προωθήσουν την ίδια ατζέντα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Του Owen Evans
