Η Βόρεια Κορέα αναθεώρησε το Σύνταγμά της προχωρώντας σε αλλαγές σε θεμελιώδεις πολιτικές της, αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν πόλεμο κατά του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Αναλυτές δήλωσαν στην εφημερίδα The Epoch Times ότι οι αλλαγές ενδέχεται να οδηγήσουν σε προσωρινή αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων στην κορεατική χερσόνησο. Ωστόσο, η κίνηση αυτή έχει αυξήσει την αβεβαιότητα για το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας.
Πολλά νοτιοκορεατικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν στις αρχές Μαΐου ότι η Βόρεια Κορέα αναθεώρησε το Σύνταγμά της τον Μάρτιο, εγκαταλείποντας επίσημα τον μακροχρόνιο στόχο της «ενοποίησης» με τη Νότια Κορέα και αφαιρώντας κάθε αναφορά στην επανένωση, συμπεριλαμβανομένων όρων όπως «ειρηνική επανένωση» και «μεγάλη εθνική ενότητα», από το αναθεωρημένο κείμενο.
Η επικαιροποιημένη εκδοχή του Συντάγματος περιλαμβάνει νέα εδαφική διάταξη που χρησιμοποιεί ρητά την επίσημη ονομασία της Νότιας Κορέας, «Δημοκρατία της Κορέας», γεγονός που σηματοδοτεί την επίσημη αναγνώριση από την Πιονγκγιάνγκ της ύπαρξης δύο ανεξάρτητων κρατών στην κορεατική χερσόνησο και, κατ’ επέκταση, το οριστικό τέλος της πολιτικής επιδίωξης ενοποίησης που ακολουθούσε από το 1948.
Παράλληλα, αφαιρέθηκαν από το Σύνταγμα οι αναφορές στο «Σύνταγμα Κιμ Ιλ-σουνγκ–Κιμ Γιονγκ-ιλ», καθώς και ιδεολογικά φορτισμένες φράσεις όπως «ιμπεριαλιστές επιτιθέμενοι», «απελευθέρωση από την εκμετάλλευση και την καταπίεση» και «ανατρεπτικές δραστηριότητες εσωτερικών και εξωτερικών εχθρικών στοιχείων». Το αναθεωρημένο Σύνταγμα χαρακτηρίζει τη Βόρεια Κορέα ως «υπεύθυνο κράτος με πυρηνικά όπλα» και παρέχει στον ηγέτη της χώρας, Κιμ Γιονγκ Ουν, την εξουσία χρήσης πυρηνικών όπλων.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας The Telegraph στις 8 Μαΐου, το νέο συνταγματικό πλαίσιο —το οποίο εγκρίθηκε στις 22 Μαρτίου από το Ανώτατο Λαϊκό Συμβούλιο, το τυπικά επικυρωτικό νομοθετικό σώμα της Βόρειας Κορέας— προβλέπει επίσης αυτόματο ανταποδοτικό πυρηνικό πλήγμα σε περίπτωση δολοφονίας του Κιμ.
Η αναθεώρηση του Συντάγματος της Βόρειας Κορέας ακολούθησε τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, από αμερικανικές δυνάμεις τον Φεβρουάριο.
Ο Λιν Τσι-Χάο, επίκουρος ερευνητής στο Τμήμα Ερευνών Εθνικής Ασφάλειας του Ινστιτούτου Εθνικής Άμυνας και Ερευνών Ασφαλείας της Ταϊβάν, δήλωσε στην Epoch Times ότι μέσω αυτών των συνταγματικών αλλαγών η Βόρεια Κορέα στέλνει μήνυμα στις Ηνωμένες Πολιτείες τόσο για την αποτρεπτική ικανότητα του πυρηνικού της οπλοστασίου να προστατεύσει το καθεστώς της όσο και για την απροθυμία της να εμπλακεί σε στρατιωτική σύγκρουση ή αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ στην κορεατική χερσόνησο.
Ο Μαρκ Κάο, στρατιωτικός αναλυτής με έδρα τις ΗΠΑ και παρουσιαστής του Mark Space, ενός κινεζόφωνου καναλιού στρατιωτικών ειδήσεων στο YouTube, δήλωσε στην Epoch Times ότι, αφού είδε την κυβέρνηση Τραμπ να εξουδετερώνει τους ηγέτες της Βενεζουέλας και του Ιράν και να επιβάλλει πλήρη αποκλεισμό στην Κούβα, ο Κιμ φοβάται πως η επόμενη κίνηση του προέδρου Τραμπ θα είναι να τον στοχοποιήσει.
Ο Κάο ανέφερε ότι οι πρόσφατες αλλαγές στο Σύνταγμα της Βόρειας Κορέας δείχνουν πως ο στόχος του Κιμ Γιονγκ Ουν είναι απλώς η διατήρηση του βορειοκορεατικού καθεστώτος και ότι ο ίδιος αναγνωρίζει πως οι δυνατότητές του δεν επαρκούν για να επιτύχει τη λεγόμενη ενοποίηση της κορεατικής χερσονήσου.
Γεωπολιτικές επιπτώσεις στην Ανατολική Ασία
Ο Κάο δήλωσε ότι, με την επίσημη αναγνώριση της Δημοκρατίας της Κορέας —δηλαδή της ύπαρξης της Νότιας Κορέας— κάτι που διαφέρει σημαντικά από τη μέχρι πρότινος ρητορική σύμφωνα με την οποία μόνο η Βόρεια Κορέα αποτελούσε τη νόμιμη εξουσία της κορεατικής χερσονήσου, η Πιονγκγιάνγκ σηματοδοτεί ότι δεν σκοπεύει πλέον να προβάλλει πρόθεση εισβολής στη Νότια Κορέα. Πρόσθεσε ότι, από νομική άποψη, έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει τη φιλοδοξία και την επιδίωξη ενοποίησης της κορεατικής χερσονήσου και ότι η αλλαγή αυτή συνιστά υπαναχώρηση από την προηγούμενη στάση του καθεστώτος Κιμ.
Η κατάσταση στην κορεατική χερσόνησο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μοιάζει με εκείνη στα Στενά της Ταϊβάν· ένα κομμουνιστικό καθεστώς απέναντι σε μια ελεύθερη δημοκρατία που δημιουργήθηκε από ανθρώπους της ίδιας εθνότητας και κοινής πολιτισμικής ρίζας, όπου και τα δύο κομμουνιστικά καθεστώτα αρνούνταν την ύπαρξη του δημοκρατικού αντιπάλου τους και απειλούσαν διαρκώς να «ενοποιήσουν» το άλλο τμήμα διά της βίας. Ωστόσο, ενώ το βορειοκορεατικό καθεστώς έχει αλλάξει στάση, το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας συνεχίζει να αρνείται την κυριαρχία της Ταϊβάν —επισήμως γνωστής ως Δημοκρατία της Κίνας.
Ο Λιν δήλωσε ότι η αναβάθμιση των διακορεατικών σχέσεων σε «διεθνές ζήτημα μεταξύ κρατών» από τη Βόρεια Κορέα έχει αυξήσει την αβεβαιότητα για το κυβερνών Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) σχετικά με τις γεωπολιτικές εξελίξεις τόσο στην κορεατική χερσόνησο όσο και στα Στενά της Ταϊβάν.
Ο Κάο δήλωσε ότι με αυτή την κίνηση ο Κιμ Γιονγκ Ουν ουσιαστικά στέρησε από το ΚΚΚ ένα βασικό διαπραγματευτικό χαρτί, εκείνο που του επέτρεπε να ασκεί πίεση στη Νότια Κορέα. Πρόσθεσε ότι αυτό δημιουργεί μια αρκετά δύσκολη κατάσταση για το ΚΚΚ ή, τουλάχιστον, πρόκειται για μια εξέλιξη που κάθε άλλο παρά το ευχαριστεί.
Ο Κάο εκτίμησε ότι, από την οπτική της γεωπολιτικής στη βορειοανατολική Ασία και την ευρύτερη περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, η κίνηση του Κιμ ενδέχεται να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση των εντάσεων στην κορεατική χερσόνησο.
Ο Λιν ανέφερε ότι οι συνταγματικές αναθεωρήσεις δείχνουν πως η Βόρεια Κορέα επιχειρεί να διαμορφώσει ένα διεθνές περιβάλλον ευνοϊκό για τα συμφέροντά της και ότι είναι πολύ πιθανό να επιδιώξει την αναπροσαρμογή της δυναμικής της τριμερούς σχέσης μεταξύ Βόρειας Κορέας, Κίνας και Ρωσίας.
Ο Κάο δήλωσε ότι οι σχέσεις μεταξύ της Βόρειας Κορέας και του ΚΚΚ δεν υπήρξαν ποτέ ιδιαίτερα αρμονικές και ότι η Βόρεια Κορέα αντιμετωπίζει με βαθιά καχυποψία το ΚΚΚ. Πρόσθεσε ότι, κατά συνέπεια, προτιμά να συμμαχεί με τη Ρωσία παρά να ευθυγραμμίζεται με το ΚΚΚ και ότι διατηρεί σκόπιμα αποστάσεις.
Οι σχέσεις Ρωσίας–Βόρειας Κορέας έχουν γίνει αισθητά στενότερες τα τελευταία χρόνια, καθώς το καθεστώς Κιμ έχει προσφέρει στρατιωτική υποστήριξη —συμπεριλαμβανομένης της αποστολής στρατιωτών— για να βοηθήσει τη Ρωσία στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Σε αντάλλαγμα, ο πρόεδρος Πούτιν έχει παράσχει στη Βόρεια Κορέα στρατιωτική τεχνολογία, ιδίως στον τομέα ανάπτυξης πυραύλων. Την ίδια στιγμή, οι σχέσεις Κίνας–Βόρειας Κορέας έχουν ψυχρανθεί, ιδιαίτερα μετά την πανδημία COVID-19.
Ο Κάο δήλωσε ότι πρωταρχική ανησυχία του Κιμ Γιονγκ Ουν είναι κατά πόσο θα μπορούσε να αντέξει αν οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούσαν πραγματικά τέτοια «μέγιστη πίεση» στη Βόρεια Κορέα, όπως έκαναν στη Βενεζουέλα και το Ιράν. Πρόσθεσε ότι ο Κιμ γνωρίζει πως η Ρωσία αντιμετωπίζει τα δικά της προβλήματα και, συνεπώς, οι πιθανότητες να μπορέσει να του προσφέρει ουσιαστική βοήθεια είναι περιορισμένες.
Σύμφωνα με τον Κάο, ο Κιμ έχει αξιολογήσει προσεκτικά τον πραγματικό βαθμό στον οποίο η Κίνα και η Ρωσία είναι διατεθειμένες —και ικανές— να τον βοηθήσουν. Ανέφερε ότι, παρακολουθώντας τη στάση του ΚΚΚ απέναντι σε άλλες χώρες, όπως η Βενεζουέλα, η Κούβα και το Ιράν, ο Κιμ έχει απογοητευτεί αρκετά. Επισήμανε ειδικότερα ότι ο Κιμ διαπίστωσε πως το ΚΚΚ δεν υποστήριξε πλήρως αυτούς τους λεγόμενους «μικρούς αδελφούς» και ότι, ως αποτέλεσμα, έχει αναπτύξει έντονο αίσθημα ευαλωτότητας και κρίσης όσον αφορά τη δική του επιβίωση. Ως αποτέλεσμα, ο Κιμ έχει υιοθετήσει αμυντική στάση, δίνοντας προτεραιότητα πάνω απ’ όλα στην αυτοσυντήρηση.
Πρόσθεσε ότι ο Κιμ έχει στείλει μήνυμα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον δυτικό κόσμο πως ο μοναδικός του στόχος είναι να διασφαλίσει και να διατηρήσει τη Βόρεια Κορέα και ότι δεν επιδιώκει τίποτα περισσότερο από το να είναι ο ηγέτης της δικής του επικράτειας. Όσον αφορά το σύνολο της κορεατικής χερσονήσου, ανέφερε ότι ο Κιμ δεν τρέφει μεγαλεπήβολες φιλοδοξίες.
Εγκατάλειψη του όρου «σοσιαλιστικός»
Το κομμουνιστικό καθεστώς της Βόρειας Κορέας υιοθέτησε για πρώτη φορά Σύνταγμα τον Σεπτέμβριο του 1948 και εισήγαγε το σοσιαλιστικό Σύνταγμα το 1972. Αξιοσημείωτο είναι ότι το αναθεωρημένο Σύνταγμα του Μαρτίου αφαίρεσε τον όρο «σοσιαλιστικός» από τον τίτλο και τα σχετικά άρθρα.
Ο Κάο δήλωσε ότι η αφαίρεση του όρου «σοσιαλιστικός» από το Σύνταγμα και η κατάργηση των αναφορών στο ιδεώδες της «ενοποίησης της χερσονήσου» δείχνουν πως ο Κιμ Γιονγκ Ουν είναι σχετικά πραγματιστής. Πρόσθεσε ότι πρωταρχικός του στόχος είναι η διατήρηση της κληρονομικής θέσης της οικογένειας Κιμ από γενιά σε γενιά, δηλαδή της δυναστείας Κιμ.
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την απελευθέρωση της Κορέας από την ιαπωνική κυριαρχία, οι σοβιετικές δυνάμεις κατοχής επέλεξαν τον Κιμ Ιλ-σουνγκ —παππού του Κιμ Γιονγκ Ουν— ο οποίος είχε υπηρετήσει ως αξιωματικός του Κόκκινου Στρατού της Σοβιετικής Ένωσης, για να ιδρύσει και να ηγηθεί της κομμουνιστικής κυβέρνησης της Βόρειας Κορέας. Το βορειοκορεατικό καθεστώς υποστηρίχθηκε πλήρως από τη Σοβιετική Ένωση, ενώ το νότιο τμήμα της χερσονήσου υποστηρίχθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους δυτικούς συμμάχους τους.
Αναφερόμενος στην προέλευση του καθεστώτος Κιμ, ο Κάο δήλωσε ότι, σε τελική ανάλυση, ο Κιμ Ιλ-σουνγκ όφειλε την άνοδό του στην εξουσία εξ ολοκλήρου στη Σοβιετική Ένωση και ότι, υπό τη σοβιετική προστασία, υποχρεώθηκε να υιοθετήσει ένα κομμουνιστικό μοντέλο διακυβέρνησης.
Ωστόσο, ο Κάο επεσήμανε ότι το όνομα που επέλεξε ο Κιμ Ιλ-σουνγκ για το κόμμα του δεν ήταν «Κομμουνιστικό Κόμμα», αλλά «Εργατικό Κόμμα». Πρόσθεσε ότι απέφυγε σκόπιμα τη χρήση του όρου «Κομμουνιστικό Κόμμα», κάτι που υποδηλώνει πως, από τη σκοπιά του ίδιου του Κιμ Ιλ-σουνγκ, υπήρχε στην πραγματικότητα αποστροφή προς τον όρο «Κομμουνιστικό Κόμμα» ή ακόμη και προς την ίδια την κομμουνιστική ιδεολογία.
Ο Κάο δήλωσε ότι, στον σύγχρονο κόσμο, ο Κιμ Γιονγκ Ουν έχει συνειδητοποιήσει πως αυτή η μορφή σοσιαλισμού έχει, στην πράξη, φτάσει σε αδιέξοδο. Ανέφερε ότι, εγκαταλείποντας τον όρο «σοσιαλιστικός», ο Κιμ Γιονγκ Ουν επιχειρεί να στείλει μήνυμα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δύση ότι το καθεστώς του δεν είναι ένα γνήσιο κομμουνιστικό κράτος, αλλά μια δυναστική δικτατορία, και ότι επομένως δεν βρίσκεται σε ιδεολογική σύγκρουση με τη Δύση.
Ο Λιν δήλωσε ότι αυτό δείχνει πως ο Κιμ σκοπεύει να εγκαθιδρύσει ένα σταθερό κομματικό-κρατικό διοικητικό σύστημα, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την πορεία προς τη δυναστική διακυβέρνηση, πράγμα που σημαίνει ότι τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και η νομιμοποίηση της εξουσίας θα εδραιωθούν περαιτέρω.
Προετοιμασία για το μέλλον
Τα προβλήματα υγείας του Κιμ τα τελευταία χρόνια και οι αυξημένες δημόσιες εμφανίσεις του με την κόρη του έχουν προσελκύσει τη διεθνή προσοχή, προκαλώντας εικασίες ότι προετοιμάζει διάδοχο για το καθεστώς.
Ο Λιν δήλωσε ότι, κρίνοντας από τις πρόσφατες συνταγματικές τροποποιήσεις της Βόρειας Κορέας και το περιεχόμενο της εσωτερικής πολιτικής εκπαίδευσης, το καθεστώς έχει καταφέρει να απεγκλωβιστεί από το ιδεολογικό πλαίσιο του παρελθόντος, συγκεκριμένα από τον «Κιμ Ιλ-σουνγκ–Κιμ Γιονγκ-ιλισμό». Πρόσθεσε ότι αυτή η μετατόπιση κατέστησε δυνατή την αφαίρεση της ρήτρας περί «εθνικής επανένωσης» από το Σύνταγμα και ότι η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί επίσης πως οι εσωτερικές πολιτικές μεταρρυθμίσεις του Κιμ Γιονγκ Ουν έχουν αποφέρει απτά αποτελέσματα. Ανέφερε ότι, με τα σημερινά δεδομένα, η πιθανότητα να διαδεχθεί την ηγεσία η Κιμ Τζου-ε φαίνεται αρκετά υψηλή.
Ο Κάο δήλωσε ότι ούτε η Ρωσία ούτε το ΚΚΚ αποτελούν πραγματικούς φίλους και ότι κανείς από τους δύο δεν μπορεί να εγγυηθεί τη συνέχιση της επιβίωσης της δυναστείας Κιμ. Πρόσθεσε ότι ο Κιμ ελπίζει η κόρη του να μπορέσει στο μέλλον να ακολουθήσει μια πορεία συμφιλίωσης με τη Δύση και ότι θεωρεί αυτή τη σκέψη βασική επιδίωξη του Βορειοκορεάτη ηγέτη.
Ο Λιν εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός όσον αφορά τη στάση του Κιμ ή τη μελλοντική εξέλιξη στην κορεατική χερσόνησο. Δήλωσε ότι, παρότι η στάση του Κιμ απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες μένει να φανεί, είναι πιθανό να αποδειχθεί δύσκολη οποιαδήποτε αλλαγή στη θέση των ΗΠΑ σχετικά με την αποπυρηνικοποίηση της κορεατικής χερσονήσου. Πρόσθεσε ότι το ζήτημα αυτό ενδέχεται να συνεχίσει να αποτελεί εμπόδιο για τη μελλοντική ανάπτυξη των σχέσεων ΗΠΑ–Βόρειας Κορέας.
Με τη συμβολή του Luo Ya και πληροφορίες από το Reuters
