Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέστειλε τις εργασίες του για τη νομοθεσία που απαιτείται για την εφαρμογή σημείων προγραμματισμένης εμπορικής συμφωνίας μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών, εξαιτίας των απειλών του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες που αντιτίθενται στην απόπειρά του να αποκτήσει τη Γροιλανδία. Η Ευρωβουλή χαρακτήρισε τις κινήσεις αυτές ως επίθεση στην κυριαρχία των κρατών-μελών.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και μόνιμος εισηγητής για τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, Μπερντ Λάνγκε, ανέφερε σε σχετική ανακοίνωση της 21ης Ιανουαρίου: «Οι νομοθέτες είχαν προετοιμαστεί να διαπραγματευτούν δύο βασικές νομοθετικές προτάσεις Turnberry με τις κυβερνήσεις της ΕΕ, όμως οι εργασίες θα ανασταλούν μέχρις ότου η Ουάσιγκτον εγκαταλείψει τις κλιμακούμενες απειλές και επιστρέψει στη συνεργασία. Απειλώντας την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία κράτους-μέλους της ΕΕ και χρησιμοποιώντας δασμολογικά μέτρα ως εργαλείο εξαναγκασμού, οι ΗΠΑ υπονομεύουν τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα των εμπορικών σχέσεων ΕΕ-ΗΠΑ.»
Η απόφαση συνδέεται με την προαναγγελία Τραμπ νέων δασμών σε αγαθά που προέρχονται από τις ευρωπαϊκές χώρες που αντιστρατεύονται τις αμερικανικές βλέψεις για τη Γροιλανδία, την οποία οι ΗΠΑ, όπως υποστηρίζει, χρειάζονται για λόγους εθνικής ασφαλείας.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καταδίκασαν τις απειλές δασμών ως απαράδεκτες, επισημαίνοντας ότι παρακωλύουν τις εμπορικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δήλωσε μετά από έκτακτη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ στις 18 Ιανουαρίου: «Τα κράτη-μέλη συμφώνησαν ότι τέτοιοι δασμοί θα υπονόμευαν τις διατλαντικές σχέσεις και είναι ασύμβατοι με τη συμφωνία εμπορίου ΕΕ-ΗΠΑ. Είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας απέναντι σε κάθε μορφή εξαναγκασμού.»
Ο Λάνγκε αναφέρθηκε αναλυτικά στη συμφωνία Turnberry, σημειώνοντας ότι το πλαίσιο που συμφωνήθηκε πολιτικά τον Ιούλιο του 2025 και εξειδικεύτηκε περαιτέρω σε κοινή δήλωση τον Αύγουστο του ίδιου έτους, προέβλεπε αναστολή των δασμών για όλα τα βιομηχανικά προϊόντα των ΗΠΑ, καθώς και εγκαθίδρυση δασμολογικών ποσοστώσεων για αμερικανικά αγροδιατροφικά προϊόντα προς την Ευρώπη. Και οι δύο πλευρές χαρακτήρισαν τότε τη συμφωνία ως επανεκκίνηση της μεγαλύτερης διμερούς οικονομικής σχέσης στον κόσμο, συνολικής αξίας άνω των 1,6 τρισ. δολαρίων ετησίως.
«Όταν η κυριαρχία και η εδαφική μας ακεραιότητα διακυβεύονται — δεν μπορεί να γίνονται business as usual», υπογράμμισε ο Λάνγκε. Στο πλαίσιο του Turnberry, η ΕΕ είχε δεσμευτεί να αγοράσει αμερικανικά ενεργειακά προϊόντα αξίας 750 δισ. δολαρίων έως το 2028, όπως υγροποιημένο φυσικό αέριο, αργό πετρέλαιο και πυρηνικό καύσιμο.
Επιπλέον, η Ένωση σχεδίαζε να προμηθευτεί από τις ΗΠΑ τσιπ τεχνητής νοημοσύνης αξίας τουλάχιστον 40 δισ. δολάρια, να επενδύσει επιπλέον 600 δισ. δολάρια στην αμερικανική οικονομία και να ενισχύσει ουσιαστικά τις εισαγωγές αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού, προκειμένου να θωρακίσει τις διατλαντικές εφοδιαστικές αλυσίδες και να ενδυναμώσει τη διαλειτουργικότητα εντός του ΝΑΤΟ.
Ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λούτνικ, είχε χαρακτηρίσει τη συμφωνία ιστορική: «Έφερε μια σημαντική νίκη για τους Αμερικανούς εργαζόμενους, τις αμερικανικές βιομηχανίες και την εθνική μας ασφάλεια. Η εμπορική ατζέντα ‘Πρώτα η Αμερική’ διασφάλισε τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο. Η λέξη δασμοί θα έπρεπε να είναι μία από τις αγαπημένες της Αμερικής». Ωστόσο, η εμπορική πρόοδος σκοντάφτει τώρα στη διαμάχη για τη Γροιλανδία.
Στις 17 Ιανουαρίου, ο Τραμπ δήλωσε μέσω της πλατφόρμας Truth Social: «Σκοπεύω να επιβάλω δασμό 10% στις εισαγωγές από τη Δανία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ολλανδία και τη Φινλανδία από την 1η Φεβρουαρίου και να αυξήσω το ποσοστό στο 25% την 1η Ιουνίου, έως ότου επιτευχθεί πλήρης συμφωνία για την ολοκληρωτική εξαγορά της Γροιλανδίας».
Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσιάζει το ζήτημα της Γροιλανδίας ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας, επικαλούμενος τη στρατηγική της θέση και τα φυσικά της αποθέματα, προσθέτοντας πως αν οι ΗΠΑ δεν δράσουν άμεσα, η Ρωσία και η Κίνα θα μπορούσαν να κερδίσουν έδαφος. «Διακυβεύεται η παγκόσμια ειρήνη», προειδοποίησε.
Οι ηγέτες της Ευρώπης καταδίκασαν τις απειλές δασμών ως εκβιαστικές. Μετά το έκτακτο συμβούλιο κορυφής, στην κοινή τους δήλωση υπογράμμισαν: «Οι απειλές του Τραμπ για δασμούς υπονομεύουν τις διατλαντικές σχέσεις και εγκυμονούν κίνδυνο αμοιβαίας κλιμάκωσης. Θα παραμείνουμε ενωμένοι και συντονισμένοι στην απάντησή μας. Δεσμευόμαστε να υπερασπιστούμε την κυριαρχία μας.»
Κατά την ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, στις 21 Ιανουαρίου, ο Τραμπ επανέλαβε την πρόθεση των ΗΠΑ να αποκτήσουν τη Γροιλανδία, αποκλείοντας ωστόσο τη χρήση στρατιωτικών μέσων. Υποστήριξε ότι ο αμερικανικός έλεγχος θα ενισχύσει ουσιαστικά την ασφάλεια του ΝΑΤΟ και αναφέρθηκε σε σχέδια εγκατάστασης στοιχείων αντιαεροπορικής ασπίδας στο νησί: «Αυτό το τεράστιο και απροστάτευτο νησί αποτελεί ουσιαστικά προέκταση της Βόρειας Αμερικής, στο βόρειο σύνορο της Δύσης. Είναι δικό μας έδαφος».
Με τη συμβολή του Ryan Morgan
