Οι ειρηνικοί χοροί στην αρχαία Ελλάδα αποτελούσαν βασικό στοιχείο της κοινωνικής και πνευματικής ζωής. Σε αντίθεση με τους πολεμικούς χορούς, είχαν ήπιο χαρακτήρα και εξέφραζαν τη χαρά, τη λατρεία, τη λύπη, τη θεατρική έκφραση και τη συνοχή της κοινότητας. Μέσα από αυτούς, οι αρχαίοι Έλληνες καλλιεργούσαν την αρμονία του σώματος και της ψυχής και εξέφραζαν τη φιλοσοφία του μέτρου — αξίες που εξακολουθούν να επηρεάζουν τον ελληνικό πολιτισμό μέχρι σήμερα
Λατρευτικοί χοροί
Οι λατρευτικοί χοροί είχαν κεντρική θέση στις θρησκευτικές τελετές. Χορεύονταν προς τιμήν των θεών και αποτελούσαν πράξη σεβασμού και επικοινωνίας με το θείο. Συνδέονταν κυρίως με τον Απόλλωνα, τις Μούσες, την Άρτεμη και τη Δήμητρα. Εκτελούνταν σε ιερούς χώρους, κατά τη διάρκεια εορτών και θυσιών.
Ιδιαίτερη θέση στην ιστορία του χορού της αρχαίας Ελλάδος κατέχουν οι Διονυσιακοί ή Βακχικοί χοροί που χορεύονταν προς τιμήν του θεού Διονύσου (ή Βάκχου). Ο Διόνυσος, θεός του αμπελιού, του κρασιού και της χαράς, ήταν ο θεός της ξέφρενης έκστασης. Οι Βακχικοί χοροί χορεύονταν από γυναίκες που συνόδευαν τον Διόνυσο και ονομαζόταν Βακχίδες ή Μαινάδες, καθώς και από τους Σάτυρους και τους Σειληνούς, μυθικά πλάσματα με ανθρώπινα και ζωικά χαρακτηριστικά μαζί. Οι χορευτές και οι χορεύτριες φορούσαν στεφάνια από κισσό, κρατούσαν στα χέρια θύρσους (κοντάρια τυλιγμένα με αμπελόφυλλα ή με κισσό, τα οποία στην κορυφή τους είχαν από ένα κουκουνάρι) και χόρευαν με συνοδεία αυλών, τυμπάνων, κροτάλων κλπ.
Ο Επιλήνιος χορευόταν στους λινούς (πατητήρια), κατά τη διάρκεια του τρύγου και του πατήματος των σταφυλιών. Ο Νόννος (5ος αι. μ.Χ.), στο έργο του Διονυσιακά, περιγράφει μία σκηνή κατά την οποία μία ομάδα Σατύρων πατούν τα σταφύλια σε ένα υπαίθριο λινό με ρυθμικά βήματα και πηδήματα, τραγουδώντας τον Βακχικό Ύμνο.
Θεατρικοί χοροί
Στο θέατρο, ο χορός λειτουργούσε ως μέσο αφήγησης και συναισθηματικής μετάδοσης: συνέδεε τον λόγο με το συναίσθημα και αποτελούσε βασικό φορέα παιδείας.
Στην τραγωδία κυριαρχούσε η Εμμέλεια, με ήπιες και μετρημένες κινήσεις. Ο χορός σχολίαζε τα γεγονότα και καθοδηγούσε το κοινό στην κατανόηση του δράματος. Η κίνηση ήταν λιτή, χωρίς ένταση, προσανατολισμένη στη συγκίνηση και τη σκέψη. Περιελάμβανε αρμονικές και επιβλητικές κινήσεις ανάμεσα στις οποίες σημαντική θέση κατείχαν οι χειρονομίες. Ο χορευτής μπορούσε με μιμητικές κινήσεις, κυρίως των χεριών του, να αναπαραστήσει την υπόθεση του έργου χωρίς να μιλήσει. Πρόκειται μάλλον για έναν τύπο χορών που μιμούνται τα δρώμενα με χειρονομίες εκφραστικές και περιγραφικές μεν, σοβαρές και μετρημένες δε.
Ο Κόρδακας, χορός της κωμωδίας, χαρακτηριζόταν από άσεμνες και κωμικές κινήσεις, διακωμωδώντας τα ανθρώπινα κουσούρια, ειδικότερα τις δυσμορφίες ή το περπάτημα των μέθυσων. Ο Κόρδακας χορευόταν από έναν ή περισσότερους χορευτές χωριστά, που έκαναν γελοίες και πρόστυχες φιγούρες.
Πιο γρήγορος από τον Κόρδακα, ο Σίκκινις ήταν χορός του σατυρικού δράματος. Χορευόταν από Σατύρους και Σειληνούς με συνοδεία εμπαικτικών ασμάτων. Αποτελούνταν από ζωηρές κινήσεις, απότομα πηδήματα και εκφραστικές κινήσεις των μπράτσων και των χεριών.
Σε αντίθεση με τους σοβαρούς χορούς της τραγωδίας, οι χοροί της κωμωδίας είχαν ελεύθερο και εύθυμο χαρακτήρα, εκφράζοντας τη χαρά της ζωής και τη δυνατότητα της κοινωνίας να αυτοσαρκάζεται.
Γαμήλιοι χοροί
Οι γαμήλιοι χοροί συνόδευαν τις τελετές του γάμου και είχαν έντονα κοινωνικό χαρακτήρα. Συμβόλιζαν τη γονιμότητα, τη συνέχεια της οικογένειας και τη συνοχή της κοινότητας. Ήταν χαρούμενοι αλλά μετρημένοι, χωρίς υπερβολές, και χορεύονταν από συγγενείς και φίλους. Ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα ήταν ένα κοινωνικό γεγονός και ο χορός λειτουργούσε ως δημόσια επιβεβαίωση της ένωσης.
Μετά την γαμήλια τελετή, οι φίλοι των νεονύμφων τους συνόδευαν στο γαμήλιο δωμάτιο, όπου πρώτα η νύφη και μετά οι παρευρισκόμενοι, η μητέρα και οι φίλες της, χόρευαν έναν χορό προς τιμήν του θεού του γάμου, Υμέναιου. Ο χορός ήταν γρήγορος και είχε πολλά στριφογυρίσματα.
