Το παρατηρητήριο UN Watch, με έδρα τη Γενεύη, υποστηρίζει ότι νυν και πρώην ειδικοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών έλαβαν στοχευμένη χρηματοδότηση από την Κίνα, τη Ρωσία, το Κατάρ και άλλους δωρητές, προκαλώντας ερωτήματα για τη διαφάνεια σε ένα σύστημα του ΟΗΕ που βασίζεται στην ανεξαρτησία των κατόχων εντολών.
Το UN Watch διατύπωσε τους ισχυρισμούς σε έκθεση 104 σελίδων, που δημοσιεύθηκε στις 26 Μαΐου. Σύμφωνα με το παρατηρητήριο, αρκετοί ειδικοί εισηγητές και ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ έλαβαν εξωτερική χρηματοδότηση ενώ εξέδιδαν εκθέσεις, δηλώσεις ή αξιολογήσεις επισκέψεων σε χώρες οι οποίες ευθυγραμμίζονταν με τα συμφέροντα των δωρητών.
Τα ποσά που αναφέρονται στην έκθεση δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα από την Epoch Times.
Οι καταγγελίες αφορούν το σύστημα Ειδικών Διαδικασιών του ΟΗΕ, ένα δίκτυο ανεξάρτητων ειδικών που διορίζονται από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για να συντάσσουν εκθέσεις σχετικά με θεματικά ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και καταστάσεις σε διάφορες χώρες.
Το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) αναφέρει ότι οι ειδικοί υπηρετούν υπό προσωπική ιδιότητα, δεν είναι υπάλληλοι του ΟΗΕ και δεν λαμβάνουν αμοιβή από τον οργανισμό.
Καταγγελίες για ξένη χρηματοδότηση
Το UN Watch ανέφερε ότι η Αλένα Ντουχάν, ειδική εισηγήτρια για τις αρνητικές επιπτώσεις των μονομερών καταναγκαστικών μέτρων, έλαβε μέσω του γραφείου της 1,3 εκατομμύρια δολάρια από την Κίνα, τη Ρωσία και το Κατάρ.
Σύμφωνα με την οργάνωση, περίπου 980.000 δολάρια προήλθαν από την Κίνα, 265.000 δολάρια από τη Ρωσία και 50.000 δολάρια από το Κατάρ.
Η έκθεση αναφέρει ακόμη ότι ο Μπεν Σολ, ειδικός εισηγητής για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τα ανθρώπινα δικαιώματα, έλαβε 150.000 δολάρια από την Κίνα, ενώ ο Γιώργος Κατρούγκαλος, ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας για την προώθηση μιας δημοκρατικής και δίκαιης διεθνούς τάξης, έλαβε 100.000 δολάρια από την Κίνα το 2025.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από την Epoch Times.
Το UN Watch υποστήριξε ότι η χρηματοδότηση αυτή προκαλεί ανησυχίες, καθώς οι εισηγητές αναμένεται να ενεργούν ανεξάρτητα, ενώ οι εκθέσεις και οι δημόσιες δηλώσεις τους μπορούν να επηρεάσουν κυβερνήσεις, διεθνή δικαστήρια, την κάλυψη των μέσων ενημέρωσης και την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το παρατηρητήριο ανέφερε ότι εξέτασε δεκατρείς κατόχους εντολών, οι οποίοι αποτελούν υποσύνολο του συστήματος Ειδικών Διαδικασιών του ΟΗΕ.
Προϋπάρχουσες οι ανησυχίες για τη διαφάνεια
Η ευρύτερη ανησυχία σχετικά με την εξωτερική χρηματοδότηση ειδικών του ΟΗΕ προϋπήρχε της έκθεσης του UN Watch.
Ανάλυση της Universal Rights Group ανέφερε ότι ερευνητές εξέτασαν οικονομικές δηλώσεις που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 2015 και 2019 από το OHCHR, κατόχους εντολών ειδικών διαδικασιών και ιδρύματα που χρηματοδοτούν το σύστημα.
Η ανάλυση διαπίστωσε ότι 37 από τους 121 ειδικούς δήλωσαν πως έλαβαν 134 άμεσες οικονομικές πληρωμές εκτός του συστήματος του ΟΗΕ, συνολικού ύψους σχεδόν 11 εκατομμυρίων δολαρίων. Το 40% του προϋπολογισμού των Ειδικών Διαδικασιών προερχόταν εκείνη την περίοδο από χρηματοδότηση εκτός τακτικού προϋπολογισμού.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο τακτικός προϋπολογισμός του συστήματος ανερχόταν σε ~68 εκατομμύρια δολάρια, ενώ επιπλέον ~20 εκατομμύρια δολάρια καταβλήθηκαν εθελοντικά στον μηχανισμό, κυρίως από την Ολλανδία, τη Γερμανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αναφέρεται ότι κράτη παρείχαν επιπλέον 14,6 εκατομμύρια δολάρια σε 51 από τους 121 ειδικούς μέσω του OHCHR.
Ο Κώδικας Δεοντολογίας για τις Ειδικές Διαδικασίες απαγορεύει στους ειδικούς του ΟΗΕ να αποδέχονται οποιοδήποτε δώρο ή αμοιβή από κυβέρνηση ή μη κυβερνητική πηγή για δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της εντολής τους.
Ωστόσο, σύμφωνα με τη Universal Rights Group, στην πράξη η γνωστοποίηση εξωτερικής χρηματοδότησης δεν είναι υποχρεωτική ούτε ελέγχεται από τους διαχειριστές του ΟΗΕ, ενώ οι άμεσες πληρωμές δεν αποτυπώνονται στις οικονομικές εκθέσεις του OHCHR.
Κατάθεση στον Καναδά
Ο Χιλέλ Νόιερ, εκτελεστικός διευθυντής του UN Watch, εξέφρασε παρόμοιες ανησυχίες στις 27 Απριλίου, κατά τη διάρκεια κατάθεσής του ενώπιον της Υποεπιτροπής Διεθνών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Καναδά. Όπως δήλωσε στους νομοθέτες, εισηγητές του ΟΗΕ είχαν λάβει χρηματοδότηση από το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας.
Ο Νόιερ υποστήριξε ότι το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί, προσθέτοντας ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει στοχευμένη χρηματοδότηση από κανέναν, και ιδιαίτερα όχι από αυταρχικά καθεστώτα.
Η έκθεση του UN Watch πρότεινε μεταρρυθμίσεις όπως εξωτερικό μηχανισμό ελέγχου, εξωτερική αξιολόγηση υποψηφίων, αυστηρότερα αποδεικτικά πρότυπα και απαγόρευση άμεσης στοχευμένης χρηματοδότησης από κυβερνήσεις ή εξωτερικούς φορείς.
Κενό λογοδοσίας
Το σύστημα του ΟΗΕ διαθέτει εσωτερικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τις συγκρούσεις συμφερόντων, ωστόσο οι μηχανισμοί λογοδοσίας παραμένουν περιορισμένοι.
Έκθεση του Γραφείου Λογοδοσίας της Κυβέρνησης των ΗΠΑ [U.S. Government Accountability Office – GAO] του 2025 ανέφερε ότι οι κάτοχοι εντολών μπορούν να ζητούν γνωμοδότηση από εξαμελή επιτροπή σχετικά με το αν μια δραστηριότητα ενδέχεται να δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων.
Το GAO σημείωσε επίσης ότι οι κάτοχοι εντολών άρχισαν να δημοσιοποιούν πηγές εξωτερικής χρηματοδότησης το 2015, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων.
Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, το σύστημα Ειδικών Διαδικασιών του ΟΗΕ διέθετε έως τον Νοέμβριο του 2024 συνολικά σαράντα έξι θεματικές και δεκατέσσερις ειδικές ανά χώρα εντολές, ενώ οι κάτοχοι εντολών επιλέγονται για μέγιστη θητεία έξι ετών.
Η έκθεση του GAO εξέτασε αποφάσεις του ΟΗΕ, οδηγίες ειδικών διαδικασιών, πληροφορίες χρηματοδότησης και διαδικασίες σύγκρουσης συμφερόντων.
Το UN Watch υποστήριξε ότι τα μέτρα αυτά είναι ανεπαρκή και ζήτησε τη δημιουργία ανεξάρτητου μηχανισμού για την επανεξέταση, τον έλεγχο, την επιβολή πειθαρχικών μέτρων ή την απομάκρυνση κατόχων εντολών που διαπιστώνεται ότι παραβίασαν πρότυπα.
Το παρατηρητήριο κάλεσε επίσης τα δημοκρατικά κράτη να αξιολογούν και να βαθμολογούν δημόσια την απόδοση των ειδικών εισηγητών.
Χρηματοδότηση και επιρροή
Η Universal Rights Group ανέφερε ότι οι άμεσες εξωτερικές πληρωμές μπορούν να επηρεάσουν ή τουλάχιστον να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ανεξαρτησία ενός ειδικού, καθώς ενδέχεται να δημιουργήσουν εξάρτηση και να επηρεάσουν την ατζέντα του.
Η οργάνωση επικαλέστηκε τον πρώην ειδικό του ΟΗΕ Γκαμπόρ Ρόνα, ο οποίος είχε δηλώσει ότι οι οικονομικές συνεισφορές μεμονωμένων κρατών προς μεμονωμένες εντολές μπορεί να «δημιουργήσουν την εντύπωση, αν όχι την πραγματικότητα, αθέμιτης επιρροής».
Η ανησυχία αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο της έκθεσης του UN Watch.
Το παρατηρητήριο υποστήριξε ότι ορισμένοι ειδικοί εισηγητές που έλαβαν χρηματοδότηση από αυταρχικές κυβερνήσεις εξέδωσαν στη συνέχεια δηλώσεις ή εκθέσεις ευνοϊκές προς τα συμφέροντα αυτών των κυβερνήσεων ή επικέντρωσαν την κριτική τους στις δυτικές δημοκρατίες.
Πίεση στον προϋπολογισμό
Οι καταγγελίες σχετικά με τη χρηματοδότηση είναι ξεχωριστές από άλλο ζήτημα που έχουν θέσει οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων: τις προσπάθειες της Κίνας και της Ρωσίας να μειώσουν τη χρηματοδότηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ μέσω διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό.
Η International Service for Human Rights ανέφερε το 2025 ότι η Κίνα, η Ρωσία και άλλες κυβερνήσεις επεδίωξαν, εκμεταλλευόμενες όργανα προϋπολογισμού του ΟΗΕ, να μειώσουν τη χρηματοδότηση του OHCHR και των ερευνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Το 2023, η Human Rights Watch είχε επίσης αναφέρει ότι η Κίνα, η Ρωσία και οι σύμμαχοί τους επεδίωξαν να περικόψουν τη χρηματοδότηση του έργου του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η διαμάχη αυτή για τον προϋπολογισμό είναι διακριτή από την καταγγελία του UN Watch ότι μεμονωμένοι κάτοχοι εντολών αποδέχθηκαν στοχευμένη εξωτερική χρηματοδότηση.
Η Epoch Times επικοινώνησε με το OHCHR, τις αποστολές της Κίνας, της Ρωσίας και του Κατάρ, καθώς και με τους ειδικούς που κατονομάζονται στην έκθεση, ζητώντας σχόλιο. Δεν υπήρξε απάντηση στα αιτήματα σχολιασμού μέχρι τη δημοσίευση.
Του Arthur Zhang
