ΓΑΛΛΙΑ — Με το θερμόμετρο να παραμένει πάνω από τους 40°C, η σιωπή των καμένων πεδιάδων απηχεί την καταστροφή που έχει υποστεί η γαλλική ύπαιθρος. Από την Ω-ντε-Φρανς στα βόρεια μέχρι τη Νέα Ακουιτανία στα νοτιοδυτικά, τα διαδοχικά κύματα καύσωνα και η παρατεταμένη έλλειψη βροχής έχουν πλήξει βαριά τόσο την αγροτική παραγωγή όσο και την κτηνοτροφία. Στα αγροκτήματα, το βασανιστικό άγχος της άνοιξης έχει μετατραπεί σε ένα αίσθημα μη αναστρέψιμης παρακμής. Το άγχος της προστασίας των ζώων από την ασφυξία επιδεινώνεται τώρα από την αγωνία της κατακόρυφης οικονομικής πτώσης, αφήνοντας τους επαγγελματίες χωρίς πόρους.
Η «κλιματική εξουθένωση» της υπαίθρου
Η επαναλαμβανόμενη εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων έχει δραματικές ανθρώπινες συνέπειες στα αγροκτήματα. Σύμφωνα με την εφημερίδα Le Figaro, η Φαννύ Μετρά [Fanny Métrat], εκπρόσωπος της Συνομοσπονδίας Αγροτών [Confédération Paysanne], περιγράφει αυτή την εκτεταμένη δυσφορία ως κάτι που μοιάζει με μια γνήσια συλλογική ψυχολογική εξάντληση. «Πολλοί δεν ξέρουν πώς θα περάσουν το καλοκαίρι, πόσο μάλλον πώς θα επιβιώσουν στο μέλλον. Ακούμε να γίνεται λόγος για προσαρμογή, αλλά πρέπει επίσης να εργαστούμε σοβαρά για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής», τονίζει.
Αυτή η ευαλωτότητα επιδεινώνεται από τη συνεχή απειλή των πυρκαγιών, οι οποίες έχουν ήδη καταστρέψει περισσότερα από 25.000 εκτάρια από την αρχή του έτους. «Τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα για τους αγρότες που πλήττονται, οι οποίοι ζουν με συνεχή φόβο», εξηγεί η Μετρά. «Όταν το αγρόκτημά σου πληγεί, χάνεις τα πάντα. Και πολλοί δεν έχουν το θάρρος να ξεκινήσουν από την αρχή».
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, τα συλλογικά όργανα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. Αναφερόμενο στους «εξαντλημένους αγρότες», το Γεωργικό Επιμελητήριο της Νέας Ακουιτανίας προειδοποίησε για «την εντεινόμενη ψυχολογική δυσφορία» στα αγροκτήματα, ζητώντας από τις αρχές τεχνική και οικονομική υποστήριξη, καθώς και επείγουσα ψυχολογική υποστήριξη για τους απομονωμένους αγρότες.
Καλλιέργειες που καίγονται
Από καθαρά τεχνική άποψη, η γεωργική ζημιά έχει φτάσει σε ιστορικές διαστάσεις. Η συνδυασμένη επίδραση του ανέμου, του ξηρού αέρα και των ακραίων θερμοκρασιών προκαλεί ένα καταστροφικό φαινόμενο «στεγνωτήρα μαλλιών».
«Το μη αρδευόμενο καλαμπόκι καίγεται στα χωράφια», θρηνεί ο Ερβέ Λαπί [Hervé Lapie], γενικός γραμματέας της Εθνικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Ενώσεων (FNSEA). Η βιομηχανία του καλαμποκιού, το οποίο υπέστη βλάβες στη μέση της ανθοφορίας με τη γύρη να καίγεται από τη ζέστη, αναμένει πτώση 30% στην παραγωγή, η οποία θα φτάσει τους 9,5 εκατομμύρια τόνους — το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 26 ετών, σύμφωνα με τη Γενική Ένωση Παραγωγών Καλαμποκιού (AGPM).
Στη Νέα Ακουιτανία, οι απώλειες από το μη αρδευόμενο καλαμπόκι έχουν φτάσει το 100% σε ορισμένες περιοχές.
Επηρεάζονται και άλλοι τομείς:
– Παραγωγή φρούτων και λαχανικών: Σε εθνικό επίπεδο έχουν καταγραφεί απώλειες 20–25% για τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Σε τοπικό επίπεδο, τα μαύρα φραγκοστάφυλα στο Μαιν-ε-Λουάρ έχουν υποστεί απώλειες 40–70%, τα μη αρδευόμενα πεπόνια έχουν μειωθεί κατά 50% και τα δαμάσκηνα Agen έχουν υποστεί ζημιές έως και 100% στους πιο εκτεθειμένους οπωρώνες.
– Δημητριακά και εαρινές καλλιέργειες: Η συνολική παραγωγή δημητριακών έχει μειωθεί κατά 20–30%, ενώ η παραγωγή ηλίανθου έχει σημειώσει μείωση όγκου κατά το ένα τρίτο. Εν μέσω αυτής της ζοφερής εικόνας, το σιτάρι τα πάει κάπως καλύτερα: αν και οι αποδόσεις αναμένονται κάτω του μέσου όρου λόγω μιας δύσκολης χρονιάς που χαρακτηρίστηκε από χειμερινές βροχές και καύσωνες, η συγκομιδή ολοκληρώνεται με σιτηρά «καλής ποιότητας».
– Αμπελουργία: Οι αμπελώνες αντέχουν προς το παρόν, υπό την προϋπόθεση ότι θα λάβουν αρκετό νερό κατά τη διάρκεια του Ιουλίου, ώστε τα σταφύλια να αναπτυχθούν σωστά και να αποφευχθούν μελλοντικά προβλήματα απόδοσης.
Η δοκιμασία της κτηνοτροφίας και της πτηνοτροφίας
Στις πτηνοτροφικές μονάδες, η κατάσταση είναι εξίσου κακή. Από τον Ιούνιο, ο καύσωνας έχει προκαλέσει τον θάνατο σχεδόν 3 εκατομμυρίων πτηνών, που αντιπροσωπεύουν το 1% της ετήσιας παραγωγής της Γαλλίας. Οι απώλειες συγκεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό στη δυτική Γαλλία και τη Βρετάνη. Η υπουργός Γεωργίας, Αννί Ζενεβάρ, αποκάλυψε στη Γερουσία ότι η υπερβολική ζέστη εμποδίζει τη συμβατική αξιοποίηση των πουλερικών, καθώς αυτά έχουν «’υγροποιηθεί’ από τις υψηλές θερμοκρασίες», αναγκάζοντας τις αρχές να επιτρέψουν την ταφή των σφαγίων απευθείας στις πτηνοτροφικές μονάδες.
Στον τομέα της κτηνοτροφίας, υπάρχει το πρόβλημα των ξερών λιβαδιών. «Τα λιβάδια είναι όλα κίτρινα, είναι σαν άχυρο!», αναφωνεί ο Ερβέ Λαπί.
Για τα ζώα που επέζησαν, η μείωση της απόδοσης ήταν άμεση: η παραγωγή γάλακτος στις αγελάδες και τις κατσίκες μειώθηκε κατά 10 έως 30% λόγω θερμικού στρες. Για τους αγρότες, πρόκειται για οικονομικό αδιέξοδο. Πρέπει να επενδύσουν σε συστήματα υδρονέφωσης και να αγοράσουν ζωοτροφές για να αρχίσουν να ταΐζουν τα ζώα τους ήδη από το καλοκαίρι — όπως στην περιοχή Κρεζ όπου τα αποθέματα σανού που προορίζονται για τον χειμώνα έχουν ήδη εξαντληθεί — ενώ η τιμή πώλησης του συμβατικού γάλακτος άρχισε να μειώνεται κατά 10% τον Μάιο του 2025.
Έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση του οικονομικού αδιεξόδου
Αντιμέτωπο με αυτό που η FNSEA περιγράφει ως «μια κατάσταση άνευ προηγουμένου σοβαρότητας», το κυρίαρχο συνδικάτο απαίτησε επίσημα από τον πρωθυπουργό ένα έκτακτο, μαζικό σχέδιο στήριξης για τις ταμειακές ροές, συμπεριλαμβανομένων προκαταβολών κεφαλαίων και αναβολών των τραπεζικών προθεσμιών.
Για τα συνδικάτα, η έκτακτη βοήθεια δεν θα επαρκεί χωρίς μια ολοκληρωμένη αναθεώρηση των δομών τιμολόγησης. «Οι αγρότες από μόνοι τους δεν μπορούν να επωμιστούν το βάρος της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή: δεν έχουμε την ικανότητα να επενδύσουμε», υποστηρίζει ο Λαπί. «Το κλειδί για αυτό το πρόβλημα, όπως και με όλα τα άλλα, είναι η ικανότητά μας να δημιουργούμε εισόδημα, να ξεφεύγουμε από αυτή την πίεση στις τιμές».
Η πολιτική αδράνεια θα μπορούσε να αποδειχθεί επικίνδυνη τους επόμενους μήνες. Απηχώντας τις ανησυχίες στις αγροτικές περιοχές, αρχίζει να αναδύεται μια κοινωνική απειλή. «Αυτή τη στιγμή, απλώς προσπαθούμε να βγάλουμε το καλοκαίρι», προειδοποιεί η Φαννύ Μετρά, «αλλά όταν όλοι επιστρέψουν στη δουλειά και το σχολείο, η κατάσταση θα εκραγεί».
Του Valentin Solier
Με πληροφορίες από το AFP
