Η βρετανική κυβέρνηση επέβαλε κυρώσεις σε επτά άτομα και δύο ρωσικά επιστημονικά ερευνητικά ινστιτούτα, τα οποία κατηγορεί για εμπλοκή στη δολοφονία του πολιτικού της ρωσικής αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι και στην επίθεση με τον νευροτοξικό παράγοντα Novichok στο Σάλσμπερι της Αγγλίας το 2018.
Το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε στις 6 Ιουλίου ότι τα νέα μέτρα στρέφονται κατά όσων συμμετείχαν στην ανάπτυξη της θανατηφόρας τοξίνης επιβατιδίνης (epibatidine) και του νευροτοξικού παράγοντα Novichok, οι οποίοι, σύμφωνα με το Λονδίνο, προκάλεσαν τον θάνατο του Ναβάλνι και της Βρετανίδας Ντον Στέρτζες. Η τελευταία έχασε τη ζωή της όταν ψέκασε άθελά της πάνω της άρωμα από μπουκάλι που περιείχε τον νευροτοξικό παράγοντα.
Οι κυρώσεις αφορούν το SC Signal, ρωσικό κρατικό επιστημονικό ερευνητικό ινστιτούτο, και το GNIII VM (Κρατικό Ερευνητικό Ινστιτούτο Στρατιωτικής Ιατρικής).
Μεταξύ όσων περιλαμβάνονται στις κυρώσεις είναι ο Βλαντίμιρ Κοντρατίεφ, ο οποίος συνυπέγραψε επιστημονική μελέτη σχετικά με τις δοκιμές της επιβατιδίνης, καθώς και οι Αντρέι Αντόχιν και Βίκτορ Ταραντσένκο, οι οποίοι διεξήγαγαν έρευνα για τον Novichok.
Στις κυρώσεις περιλαμβάνονται επίσης οι Αρτούρ Ζίροφ, Αλεξάντρ Μαχλάι και Ιβάν Κραβστόφ, οι οποίοι φέρεται να εργάζονται στο SC Signal, ο Σεργκέι Τσεπούρ από το GNIII VM, καθώς και ο Βλαντίμιρ Κοντρατίεφ, διευθυντής του Κρατικού Επιστημονικού Ερευνητικού Ινστιτούτου Οργανικής Χημείας και Τεχνολογίας, στο οποίο το Ηνωμένο Βασίλειο είχε επιβάλει κυρώσεις τον Οκτώβριο του 2020.
Δεν ήταν άμεσα σαφές εάν κάποιο από τα πρόσωπα που κατονομάζονται διέθετε νομικούς εκπροσώπους οι οποίοι θα μπορούσαν να σχολιάσουν εκ μέρους τους.
Σύμφωνα με το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών, τα νέα μέτρα πλήττουν άμεσα δύο κορυφαία ερευνητικά κέντρα και πρόσωπα που εμπλέκονται στην ανάπτυξη και παραγωγή τοξικών χημικών ουσιών για σκοπούς που απαγορεύονται από τη Σύμβαση για τα Χημικά Όπλα (CWC).
Λονδίνο και Μόσχα ανταλλάσσουν κατηγορίες
Οι νέες κυρώσεις δημοσιεύθηκαν την παραμονή της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα, Άγκυρα. Η βρετανική κυβέρνηση ανέφερε ότι θα συντονιστεί με τους συμμάχους της για την αντιμετώπιση μιας «όλο και πιο απερίσκεπτης και επικίνδυνης Ρωσίας».
Η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ χαρακτήρισε τη φερόμενη χρήση χημικών όπλων από τη Ρωσία «σοκαριστική παραβίαση» του διεθνούς δικαίου και απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια.
Από τη χρήση του Novichok στο Σάλσμπερι έως τη χρήση της επιβατιδίνης στη Σιβηρία, που, σύμφωνα με τη βρετανική πλευρά, οδήγησαν στη δηλητηρίαση της Ντον Στέρτζες και του Αλεξέι Ναβάλνι, η Ρωσία, σύμφωνα με την Κούπερ, εξακολουθεί να χρησιμοποιεί βάρβαρες μεθόδους για να προκαλεί θάνατο και πόνο σε αθώους πολίτες, μεταξύ αυτών και στην Ουκρανία.
Η ρωσική πρεσβεία στο Λονδίνο, σε ανάρτησή της στο Telegram στις 6 Ιουλίου, χαρακτήρισε τις «ξεπερασμένες κατηγορίες» συκοφαντικές και δήλωσε ότι απορρίπτει κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς της βρετανικής κυβέρνησης. Υποστήριξε ότι η Ρωσία τηρεί αυστηρά το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων της Σύμβασης για τα Χημικά Όπλα, ενώ οι διεθνείς επιθεωρήσεις έχουν επιβεβαιώσει πως οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις δεν διαθέτουν χημικά όπλα.
Η πρεσβεία υποστήριξε ακόμη ότι οι ισχυρισμοί του Λονδίνου για τη χρήση του Novichok στην επίθεση στο Σάλσμπερι χρησιμοποιούνται ως «απόδειξη» μιας υποτιθέμενης «ρωσικής απειλής», με στόχο την όξυνση της αντιπαράθεσης με τη Ρωσία και τη δικαιολόγηση αντιδημοφιλών αποφάσεων σε βάρος των Βρετανών πολιτών. Κατά την ίδια ανακοίνωση, η υπόθεση της επιβατιδίνης ακολουθεί το ίδιο μοτίβο, με «ηχηρές κατηγορίες χωρίς το παραμικρό αποδεικτικό στοιχείο».
Η υπόθεση Ναβάλνι και η επίθεση στο Σάλσμπερι
Στις 14 Φεβρουαρίου, η Βρετανία και ακόμη τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, στην οποία υποστήριξαν ότι ο Ναβάλνι σκοτώθηκε με επιβατιδίνη, τοξίνη που εντοπίζεται σε δηλητηριώδεις βατράχους της Νότιας Αμερικής και δεν απαντάται στο φυσικό περιβάλλον της Ρωσίας.
Ο Ναβάλνι, ο σημαντικότερος ηγέτης της ρωσικής αντιπολίτευσης, κατέρρευσε και έχασε τη ζωή του τον Φεβρουάριο του 2024, έπειτα από περίπατο σε σωφρονιστική αποικία περίπου 1.930 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας, εντός του Αρκτικού Κύκλου, όπου εξέτιε ποινή κάθειρξης 19 ετών, σύμφωνα με Ρώσο αξιωματούχο των φυλακών.
Έξι χρόνια νωρίτερα, στόχος επίθεσης έγινε στο σπίτι του στο Σάλσμπερι ο Σεργκέι Σκριπάλ, πρώην αξιωματικός των ρωσικών στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών, ο οποίος είχε αυτομολήσει στη Βρετανία.
Δημόσια έρευνα κατέληξε, σε έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, ότι Ρώσοι πράκτορες είχαν αλείψει με τον νευροτοξικό παράγοντα Novichok το χερούλι της εξώπορτας της κατοικίας του. Ο Σκριπάλ και η κόρη του, Γιούλια, η οποία τον είχε επισκεφθεί από τη Μόσχα, βρέθηκαν αργότερα σε κρίσιμη κατάσταση πάνω σε ένα παγκάκι.
Πατέρας και κόρη νοσηλεύθηκαν, επέζησαν και ανάρρωσαν, ενώ η Ντον Στέρτζες έχασε τη ζωή της.
Η έρευνα κατέληξε επίσης ότι ο νευροτοξικός παράγοντας βρισκόταν μέσα σε μπουκάλι αρώματος, το οποίο είχε πεταχτεί σε κάδο απορριμμάτων στο Σάλσμπερι μετά την επίθεση εναντίον του Σκριπάλ. Ο σύντροφος της Στέρτζες, Τσάρλι Ρόουλι, το βρήκε αργότερα και της το χάρισε, αγνοώντας το πραγματικό περιεχόμενό του.
Σύμφωνα με τη βρετανική κυβέρνηση, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει επιβάλει μέχρι σήμερα κυρώσεις σε περίπου 3.400 φυσικά και νομικά πρόσωπα ως απάντηση στις ενέργειες της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Του Chris Summers
