Το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας έχει εξαγάγει την τεχνολογία λογοκρισίας του στο Ιράν, σύμφωνα με αξιωματούχο του Ανώτατου Συμβουλίου Κυβερνοχώρου, καθώς η Τεχεράνη εξετάζει την επιβολή μόνιμων περιορισμών στον κυβερνοχώρο, αντίστοιχων με εκείνους που εφαρμόζονται στην Κίνα.
Η αποκάλυψη έγινε από τον Μοχάμαντ Σαραφράζ, μέλος του συμβουλίου —του κρατικού φορέα που είναι υπεύθυνος για τη χάραξη πολιτικής στον κυβερνοχώρο— τη στιγμή που το Ιράν επανέφερε εν μέρει την πρόσβαση στο διαδίκτυο έπειτα από μήνες σχεδόν πλήρους αποκλεισμού.
Σε συνέντευξή του στη διαδικτυακή ειδησεογραφική πύλη Faraz, η οποία δημοσιεύθηκε στις 23 Μαΐου, ο Σαραφράζ ανέφερε ότι ορισμένοι αξιωματούχοι του συμβουλίου θεωρούν πως το διαδίκτυο θα έπρεπε να διακοπεί «μόνιμα» για το ευρύ κοινό. Σύμφωνα με τον ίδιο, επιδιώκουν τη δημιουργία ενός αυστηρά ελεγχόμενου ψηφιακού οικοσυστήματος, στο οποίο μόνο επιλεγμένοι χρήστες θα έχουν περιορισμένη και ελεγχόμενη πρόσβαση στο παγκόσμιο διαδίκτυο.
Όπως δήλωσε, ο εξοπλισμός που απαιτείται για την κατασκευή αυτού του συστήματος έχει «αγοραστεί και εισαχθεί από την Κίνα», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Στην Κίνα, μεγάλες δυτικές πλατφόρμες όπως οι Google, YouTube και WhatsApp, καθώς και ειδησεογραφικοί ιστότοποι, είναι αποκλεισμένοι σε ολόκληρη τη χώρα. Εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες του διαδικτύου αναγκάζονται να βασίζονται σε ιστότοπους εγκεκριμένους από το κομμουνιστικό καθεστώς.
Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) ασκεί εκτεταμένο έλεγχο στον κυβερνοχώρο μέσω μιας υποδομής επιτήρησης βασισμένης σε δεδομένα, γνωστής επίσημα ως «Χρυσή Ασπίδα», η οποία τέθηκε σε λειτουργία από το υπουργείο Δημόσιας Ασφάλειας στα τέλη της δεκαετίας του 1990.
Πέρα από την παρακολούθηση και το φιλτράρισμα πληροφοριών που το Πεκίνο θεωρεί ευαίσθητες, το σύστημα συνδέεται με τον κρατικό μηχανισμό ασφαλείας και μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στη βάση δεδομένων που περιέχει τα αρχεία κάθε κατοίκου, επιτρέποντας στις αρχές να εντοπίζουν και να φιμώνουν διαφωνούντες.
Ψηφιακή καταστολή
Ο Μαξ Μέιζλις [Max Meizlish], ερευνητής στο Foundation for Defense of Democracies, χαρακτήρισε το Πεκίνο «σημαντικό εταίρο» στην πώληση τεχνολογιών λογοκρισίας και παρακολούθησης σε αυταρχικά καθεστώτα όπως η Τεχεράνη, η Μόσχα και η Πιονγκγιάνγκ.
Μιλώντας στο Iran International, δήλωσε ότι μια τέτοια μεταφορά κυβερνοτεχνολογίας θα πρέπει να εξετάζεται υπό το πρίσμα των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ψηφιακής καταστολής. Στις 26 Μαΐου ανέφερε στο ειδησεογραφικό κανάλι με έδρα το Λονδίνο ότι θα μπορούσε να υποστηριχθεί πως αυτή η μορφή λογοκρισίας συνιστά ευρείας κλίμακας παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Σημείωσε ακόμη ότι ο έλεγχος των διαδικτυακών υποδομών από το Ιράν του παρέχει ήδη σημαντική εξουσία επί της διαδικτυακής πληροφόρησης. Οι αρχές ενδέχεται να κατασκευάζουν το δικό τους εθνικό δίκτυο, ώστε να διασφαλίσουν ότι οι πολίτες θα βλέπουν μόνο όσα επιθυμεί το καθεστώς.
Ο Εχσάν Τσιτσάζ, υφυπουργός Επικοινωνιών του Ιράν, είχε προηγουμένως απορρίψει την ιδέα της πλήρους αντιγραφής των περιορισμών του διαδικτύου κατά το πρότυπο του ΚΚΚ, χαρακτηρίζοντάς την μη εφαρμόσιμη.
Σύμφωνα με το RFE/RL, ειδησεογραφικό πρακτορείο που χρηματοδοτείται από την αμερικανική κυβέρνηση, επεσήμανε ότι το κινεζικό μοντέλο βασίζεται σε μια τεράστια αγορά διαδικτύου, κάτι που το Ιράν δεν θα μπορούσε να αναπαράγει. Σε συνέντευξη Τύπου στις 9 Μαΐου προειδοποίησε επίσης ότι ένας παρατεταμένος αποκλεισμός θα μπορούσε να δημιουργήσει κινδύνους για την ασφάλεια της χώρας.
Διαδίκτυο υπό αυστηρό έλεγχο
Έπειτα από 88 ημέρες σχεδόν πλήρους απομόνωσης από τον υπόλοιπο κόσμο, το Ιράν άρχισε να αποκαθιστά μέρος της πρόσβασης στο διαδίκτυο από τις 26 Μαΐου, σύμφωνα με τον οργανισμό κυβερνοασφάλειας NetBlocks, ο οποίος παρακολουθεί την παγκόσμια λειτουργία του διαδικτύου. Η ομάδα χαρακτήρισε το πανεθνικό κλείσιμο ως το μακροβιότερο στη σύγχρονη ιστορία.
Σε ενημέρωσή του στις 27 Μαΐου, το NetBlocks ανέφερε ότι η υπηρεσία παραμένει αυστηρά φιλτραρισμένη, με νέους περιορισμούς στις υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων και στα ηλεκτρονικά καταστήματα εφαρμογών σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τον Ιανουάριο.
Το ιρανικό καθεστώς διέκοψε την πρόσβαση στο διαδίκτυο μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών στρατιωτικών πληγμάτων στις 28 Φεβρουαρίου. Έκτοτε, εκατομμύρια πολίτες έχουν σε μεγάλο βαθμό αποκοπεί από τον διαδικτυακό κόσμο, αν και αξιωματούχοι συνέχισαν να εμφανίζονται σε ξένα μέσα ενημέρωσης μέσω διαδικτυακών πλατφορμών όπως το Zoom.
Οι ιρανικές αρχές υποστηρίζουν ότι η διακοπή ήταν απαραίτητη για την αποτροπή κυβερνοεπιθέσεων, την προστασία αξιωματούχων από δολοφονίες και τον περιορισμό της διάδοσης πληροφοριών που θεωρούν επιβλαβείς για τα δημόσια ήθη, σύμφωνα με τον Σαραφράζ, πρώην επικεφαλής του κρατικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα της χώρας.
Ο Σαραφράζ αμφισβήτησε αυτούς τους ισχυρισμούς στη συνέντευξή του στο Faraz. Επισήμανε ότι σοβαρές κυβερνοεπιθέσεις σημειώθηκαν μετά την επιβολή της διακοπής του διαδικτύου και ότι οι δολοφονίες αξιωματούχων συνεχίστηκαν κατά τη διάρκεια των κοινών αμερικανικών και ισραηλινών πληγμάτων.
Υποστήριξε ότι η καταστροφή επιχειρήσεων σε μια χώρα που ήδη πλήττεται από βαριές κυρώσεις και υψηλό πληθωρισμό, σε συνδυασμό με την πρόσβαση στο διαδίκτυο που περιορίζεται μόνο στους εύπορους, προκαλεί μεγαλύτερη ψυχολογική βλάβη στην κοινωνία από ό,τι το ενδεχομένως επιβλαβές περιεχόμενο του διαδικτύου.
Άσκησε επίσης κριτική στο Ανώτατο Συμβούλιο Κυβερνοχώρου, χαρακτηρίζοντάς το αποτυχημένο μοντέλο διακυβέρνησης. Το συμβούλιο, το οποίο ιδρύθηκε το 2012, είναι υπεύθυνο για τον αποκλεισμό δημοφιλών ειδησεογραφικών και επικοινωνιακών ιστοτόπων και έχει χρησιμοποιήσει ψηφιακές τεχνολογίες για την παρακολούθηση και παρενόχληση δημοσιογράφων και αντιφρωνούντων, σύμφωνα με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Της Dorothy Li
