Η Ουκρανία συνεχίζει την τακτική φθοράς κατά των ρωσικών ενεργειακών υποδομών, με στοχευμένες επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών κατά διυλιστηρίων και πετρελαϊκών αποθηκών, ενώ σημειώθηκαν και χτυπήματα σε πλοία στην Αζοφική Θάλασσα, που επηρέασαν τις ρωσικές εξαγωγές σιτηρών. Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τα πλήγματα αυτά έχουν ως στόχο την άσκηση πίεσης στη Ρωσία προκειμένου να οδηγηθεί σε διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Οι συνεχείς επιθέσεις των τελευταίων δύο μηνών έχουν δημιουργήσει σοβαρές ενεργειακές ελλείψεις στο εσωτερικό της Ρωσίας, οδηγώντας την κυβέρνηση Πούτιν να επιβάλει προσωρινή απαγόρευση στις εξαγωγές καυσίμων, αλλά και να καταφύγει σε εισαγωγές για τον Ιούλιο. Επιπλέον, ως συνέπεια των επιθέσεων στα δεξαμενόπλοια, κλείνει τον πορθμό του Κερτς.
Κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, οι Τραμπ, Ρούμπιο και Ρούττε χαιρέτισαν την ουκρανική προσπάθεια, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η κλιμάκωση θα ευνοήσει τις διαπραγματεύσεις, προοπτική που διέψευσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ.
Στο πλαίσιο της Συνόδου στην Άγκυρα σημειώθηκε και μία ακόμη θετική για την Ουκρανία εξέλιξη, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος δεσμεύτηκε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χορηγήσουν στην Ουκρανία άδεια παραγωγής για να κατασκευάζει η ίδια τα δικά της συστήματα αεροπορικής άμυνας Patriot.
Επιθέσεις σε αποθήκες πετρελαίου περιφερειακά της Αζοφικής, αλλά και στο εσωτερικό της Ρωσίας
Τη νύχτα της 10ης Ιουλίου, η Ρωσία υπέστη μία από τις μεγαλύτερες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην ιστορία του τρέχοντος πολέμου. Το κύριο βάρος των επιθέσεων έπληξε εγκαταστάσεις στις Περιφέρειες Κρασνοντάρ και Ροστόφ, στα ανατολικά και βορειοανατολικά της Αζοφικής Θάλασσας, όπου ξέσπασαν πυρκαγιές σε εγκαταστάσεις πετρελαϊκών υποδομών.
Στην περιοχή Σεβέρσκι του Κρασνοντάρ, η πτώση μη επανδρωμένου προκάλεσε πυρκαγιά στο διυλιστήριο Ίλσκη, ένα από τα μεγαλύτερα εργοστάσια διύλισης στη νότια Ρωσία, με σχεδιαστική δυναμικότητα περίπου 6,6 εκατομμυρίων τόνων πετρελαίου ετησίως. Η περιφερειακή ομάδα εργασίας ανέφερε ότι η πυρκαγιά στο διυλιστήριο τέθηκε γρήγορα υπό έλεγχο και σβήστηκε.
Στην περιοχή του Ροστόφ, στο λιμάνι του Ταγκανρόγκ, χτυπήθηκε μια αποθήκη πετρελαίου που ανήκει στην εταιρεία Kurgannefteprodukt, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει πυρκαγιά στην εγκατάσταση. Το TASS, επικαλούμενο τις τοπικές αρχές, μίλησε για εκκένωση της ζώνης έκτακτης ανάγκης της πόλης: σαράντα τέσσερα άτομα, εκ των οποίων τα επτά παιδιά, βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε προσωρινά καταλύματα. Επιπλέον, συντρίμμια μη επανδρωμένου προκάλεσαν ζημιές σε ένα κτίριο κατοικιών και σε ένα διοικητικό κτίριο, των οποίων η οροφή πήρε φωτιά.
Ένα άλλο περιστατικό σημειώθηκε στο Αζόφ, επίσης στην Περιφέρεια Ροστόφ, όπου δύο δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαίου τυλίχθηκαν στις φλόγες έπειτα από επίθεση μη επανδρωμένων. Το Οπτικό και Μηχανολογικό Εργοστάσιο του Αζόφ δέχτηκε επίσης επίθεση, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες.
Σύμφωνα με τον κυβερνήτη του Ροστόφ, Γιούρι Σλιούσαρ, τουλάχιστον 35 μη επανδρωμένα καταρρίφθηκαν στις πόλεις Ταγκανρόγκ και Αζόφ, καθώς και στις περιοχές Αζόφσκι και Ματβέγιεβο-Κούργκαν. Συνολικά 376 μη επανδρωμένα αναχαιτίστηκαν ή καταστράφηκαν πάνω από ρωσικές περιοχές κατά τη διάρκεια της νύχτας, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας. Δεν υπήρξαν θύματα. Ο Σλιούσαρ ανέφερε ακόμη ότι χτυπήθηκαν και δύο δεξαμενόπλοια στον κόλπο του Ταγκανρόγκ.
Στις 9 Ιουλίου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επιβεβαίωσε με ανάρτησή του στο Χ επιθέσεις σε αποθήκες πετρελαίου σε πιο εσωτερικά εδάφη της Ρωσίας, στις Περιφέρειες Σταυρούπολης και Τβερ, με την πρώτη να βρίσκεται ανατολικά του Κρασνοντάρ, ενώ η δεύτερη περίπου 180 χλμ βόρεια της Μόσχας. Ανέφερε ακόμη και πλήγμα σε εγκατάσταση αποθήκευσης καυσίμων εφεδρείας 500 μίλια μακριά από τη γραμμή του μετώπου, σε σταθμό άντλησης πετρελαίου στην Ουφά, πόλη της νότιας Ρωσίας δυτικά των Ουραλίων, καθώς και σε τερματικό σταθμό φόρτωσης πετρελαίου στην περιοχή του Ροστόφ.
Το τελευταίο πλήγμα σημειώθηκε αυτή την εβδομάδα, όταν ουκρανικά μη επανδρωμένα διένυσαν σχεδόν 1.500 μίλια και χτύπησαν το διυλιστήριο του Ομσκ στη Δυτική Σιβηρία, το μεγαλύτερο διυλιστήριο πετρελαίου της Ρωσίας. Η επίθεση αυτή ήταν μία από τις πιο εκτεταμένες επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς σε ρωσικό έδαφος από την έναρξη του πολέμου, τον Φεβρουάριο του 2022.
Η Ρωσία κλείνει τον πορθμό του Κερτς και απαγορεύει τις εξαγωγές καυσίμων
Η Ρωσία ανέστειλε προσωρινά τις θαλάσσιες μεταφορές μέσω της διώρυγας Αζόφ-Ντον μετά τις ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε πλοία στη Θάλασσα του Αζόφ, αναφέρει το Reuters, επικαλούμενο πηγές από τη βιομηχανία σιτηρών. Σύμφωνα με την υπηρεσία, οι συνοριακές υπηρεσίες έχουν επίσης σταματήσει να δέχονται αιτήσεις για διέλευση μέσω του πορθμού του Κερτς, ο οποίος συνδέει την Αζοφική και τη Μαύρη Θάλασσα. Η διάρκεια αυτών των περιορισμών δεν έχει ακόμη καθοριστεί.
Έως και το ένα τέταρτο των εξαγωγών σιταριού της Ρωσίας διέρχεται από την Αζοφική Θάλασσα, και οι μεγαλύτερες περιοχές παραγωγής σιτηρών, οι Περιφέρειες Ροστόφ και Κρασνοντάρ, βρίσκονται κατά μήκος των ακτών της.
Μετά την είδηση, η τιμή του σιταριού στο ευρωπαϊκό χρηματιστήριο Euronext αυξήθηκε κατά 4%, φτάνοντας σε υψηλό έξι εβδομάδων.
Κατά το Reuters, η εντατικοποίηση των επιθέσεων σε ρωσικές υποδομές υπονομεύει τη διακίνηση σιτηρών που γίνεται μέσω της Μαύρης Θάλασσας, αν και μέχρι στιγμής δεν έχουν σημειωθεί μεγάλης κλίμακας διαταραχές στο παγκόσμιο εμπόριο σιτηρών.
Απαγόρευση εξέδωσε η ρωσική κυβέρνηση και για τις εξαγωγές ντίζελ, ναυτιλιακών καυσίμων και παρόμοιων προϊόντων, σύμφωνα με ανακοίνωση της 8ης Ιουλίου, η οποία θα ισχύσει έως το τέλος του μήνα. Όπως αναφέρεται στη δήλωση, «η απόφαση ελήφθη με σκοπό τη διατήρηση της σταθερότητας στην εγχώρια αγορά καυσίμων. Οι περιορισμοί δεν θα ισχύουν για το ντίζελ που εξάγεται από τη Ρωσία στο πλαίσιο διεθνών διακυβερνητικών συμφωνιών».
Κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής συνεδρίασης της κυβέρνησης την Τετάρτη, υπό την προεδρία του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Αλεξάντερ Νόβακ δήλωσε ότι η κατάσταση στον τομέα των καυσίμων παραμένει περίπλοκη και ότι «είναι σαφές ότι η τρέχουσα κατάσταση στα πρατήρια καυσίμων προκαλεί ανησυχία στο κοινό», αναφέροντας ότι η απαγόρευση εξαγωγής ντίζελ «θα επιτρέψει την αύξηση των προμηθειών προς την εγχώρια αγορά».
Ανακοίνωσε επίσης ότι η χώρα θα αρχίσει να εισάγει καύσιμα τον Ιούλιο.
Ειδικοί παρατηρούν ότι αν και η απαγόρευση αποσκοπεί στη σταθεροποίηση της εγχώριας αγοράς, εάν παραταθεί ενδέχεται να δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στον κλάδο. Τελευταία φορά που η ρωσική κυβέρνηση κατέφυγε σε παρόμοιο μέτρο ήταν το 2023.
Η χειρότερη κρίση καυσίμων των τελευταίων δεκαετιών
Παρά το γεγονός ότι η Ρωσία είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο, η ενεργειακή κρίση που έχουν προκαλέσει οι συστηματικές επιθέσεις των Ουκρανών είναι πρωτόγνωρη για τη χώρα. Σε όλη τη χώρα, οι οδηγοί κάνουν ουρές στα βενζινάδικα, με πολλούς να περιμένουν ώρες ή ακόμα και όλη τη νύχτα για να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ τους.
Η κατάσταση έχει γίνει τόσο σοβαρή που ο δήμαρχος της πόλης Ιρκούτσκ, κοντά στα σύνορα με τη Μογγολία, αναγκάστηκε να τοποθετήσει φορητές τουαλέτες έξω από τα βενζινάδικα για να βοηθήσει τους ανθρώπους που έχουν κολλήσει στις μεγάλες ουρές. Αρκετές περιοχές έχουν επίσης θεσπίσει μέτρα επιμερισμού καυσίμων. Η κρίση καυσίμων στη Ρωσία πλήττει και τις χώρες της Κεντρικής Ασίας, ιδίως το Κιργιζιστάν, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές καυσίμων από τη Ρωσία.
Tους τελευταίους δύο μήνες, η μείωση της παραγωγής ντίζελ καταγράφεται, κατά το Reuters, στο 40%, πλησιάζοντας τα επίπεδα εγχώριας κατανάλωσης, ενώ το πλεόνασμα που υπήρχε δεν υφίστατο πλέον. Εν τω μεταξύ, η παραγωγή βενζίνης τον Ιούνιο μειώθηκε κατά περίπου 25% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι. Τον Ιούλιο, η κατάσταση περιπλέχθηκε περαιτέρω από τις διακοπές λειτουργίας στα διυλιστήρια του Νίζνι Νόβγκοροντ και του Ομσκ.
Είναι δύσκολο να εκτιμηθούν με ακρίβεια οι όγκοι παραγωγής ντίζελ, καθώς τα τρέχοντα στατιστικά στοιχεία για τη διύλιση πετρελαίου έχουν σταματήσει να δημοσιεύονται από το 2024. Ο οικονομολόγος Κυρίλ Ροντιόνοφ πιστεύει ότι εξακολουθεί να υπάρχει κάποια ικανότητα διύλισης, αλλά μια παρατεταμένη απαγόρευση εξαγωγών θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την παραγωγή πετρελαίου. «Το ντίζελ είναι ένας τύπος πετρελαϊκού προϊόντος με υψηλότερο περιθώριο κέρδους από το μαζούτ και πιο «τεράστιο» όσον αφορά τον όγκο εξαγωγών από τη βενζίνη κινητήρων», εξήγησε.
Ο Κρις Γουίφερ, επικεφαλής της συμβουλευτικής εταιρείας Macro-Advisory, εκτιμά ότι περίπου το ένα τρίτο της δυναμικότητας διύλισης πετρελαίου της Ρωσίας είναι επί του παρόντος ανενεργό. Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί ιδιαίτερα κατά την αιχμή της συγκομιδής, καθώς η ζήτηση για ντίζελ αυξάνεται.
Οι αγρότες στις νότιες περιοχές αναφέρουν ήδη ελλείψεις καυσίμων. Σύμφωνα με τον Βλαντίμιρ Ποκλάντ, διευθυντή συμβουλευτικής Διοίκησης στον Όμιλο Delovoy Profil, ορισμένα βενζινάδικα περιορίζουν την κατανάλωση καυσίμου ντίζελ σε 100 έως 200 λίτρα, ενώ μια θεριζοαλωνιστική μηχανή απαιτεί περίπου 300 λίτρα ανά βάρδια. Λόγω της έλλειψης καυσίμων, ορισμένες εκμεταλλεύσεις στη Ρωσία κινδυνεύουν να χάσουν την έγκαιρη συγκομιδή τους, προειδοποιούν οι αγρότες.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο οικονομικός πεσιμισμός στη Ρωσία έφτασε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Gallup. Δημοσκόπηση που διεξήχθη μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου έδειξε ότι το 60% των Ρώσων — το υψηλότερο ποσοστό της τελευταίας εικοσαετίας — πιστεύει ότι οι οικονομικές τους συνθήκες επιδεινώνονται. Επιπλέον, το 56% δήλωσε ότι το βιοτικό τους επίπεδο επιδεινώνεται, κάτι που αποτελεί επίσης ρεκόρ, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση.
Κατά τον Αλεξάντερ Κολιάντρ, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Ανάλυσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής, η Ρωσία χρειάζεται πλέον πολύ περισσότερο χρόνο για να ανακάμψει από αυτές τις επιθέσεις. «Μέχρι πρόσφατα, οι πετρελαϊκές εταιρείες ήταν σε θέση να επισκευάζουν τις εγκαταστάσεις τους αρκετά γρήγορα ώστε να αποφεύγουν τη συστημική κατάρρευση. Αυτό δεν ισχύει πλέον», έγραψε σε πρόσφατη έκθεσή του, σημειώνοντας ότι η Μόσχα έχει πλέον περιορισμένες επιλογές: είτε να κλιμακώσει τις επιθέσεις κατά των ουκρανικών υποδομών είτε να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Η Ρωσία έχει λιγότερο χρόνο και λιγότερες επιλογές από ό,τι πριν από έξι μήνες», επεσήμανε.
Παρόλο που αυτή την πεποίθηση φαίνεται να συμμερίζονται ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αλλά και ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Μάρκο Ρούμπιο και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούττε, το Κρεμλίνο επί του παρόντος δηλώνει ότι η πίεση και οι συνεχείς επιθέσεις μάλλον το αντίθετο αποτέλεσμα έχουν: «Η αύξηση των εντάσεων και η περαιτέρω κλιμάκωση δεν μπορούν με κανέναν τρόπο να συμβάλουν σε μια ειρηνευτική διαδικασία», ανέφερε ο Ντμίτρι Πεσκόφ στις 9 Ιουλίου, σύμφωνα με το κρατικό ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS. Όπως παρατήρησε, όσο περισσότερες επιθέσεις πραγματοποιεί η Ουκρανία εναντίον ρωσικών υποδομών, «τόσο ευρύτερες ζώνες ασφαλείας θα χρειαστεί να δημιουργήσουμε» και «θα παρατείνει την ειδική στρατιωτική επιχείρηση».
Με τη συμβολή των Emel Akan, Victoria Friedman και Ναταλίας Μιχαήλοβας
