Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, επανέλαβε τη στήριξή του στην κυριαρχία της Δανίας επί της Γροιλανδίας, μετά την αναζωπύρωση του αμερικανικού ενδιαφέροντος για την προσάρτηση της περιοχής: «Στο Νουούκ, επιβεβαίωσα την αταλάντευτη στήριξη της Γαλλίας στην κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα της Δανίας και της Γροιλανδίας. Η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της. Η Δανία αποτελεί τον εγγυητή της. Ενώνω τη φωνή μου με αυτή των Ευρωπαίων, εκφράζοντας πλήρη αλληλεγγύη».
Οι κάτοικοι της Γροιλανδίας διαθέτουν πλήρη δανέζικη υπηκοότητα, γεγονός που τους καθιστά μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά τη γεωγραφική εγγύτητα του νησιού με τη Βόρεια Αμερική. Η Γροιλανδία μοιράζεται χερσαία σύνορα μικρότερα του 1,5 χιλιομέτρου με τον Καναδά, στη νήσο Χανς, μεταξύ Αρκτικού και Ατλαντικού Ωκεανού, ανατολικά του Αρκτικού Αρχιπελάγους του Καναδά. Ιστορικά, διατηρεί στενούς πολιτικούς και πολιτισμικούς δεσμούς με τα βόρεια ευρωπαϊκά βασίλεια της Νορβηγίας και της Δανίας εδώ και περισσότερα από χίλια χρόνια.
Προωθώντας το ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Γροιλανδία, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε τον διορισμό του κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρυ, ως ειδικού απεσταλμένου της Ουάσιγκτον για τη Γροιλανδία, υποστηρίζοντας: «Πρέπει να την αποκτήσουμε». Στην πλατφόρμα του, ο Τραμπ συμπλήρωσε: «Ο Λάντρυ αντιλαμβάνεται πόσο ζωτικής σημασίας είναι η Γροιλανδία για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και θα προωθήσει σθεναρά τα εθνικά συμφέροντα, καθώς και την ασφάλεια των συμμάχων αλλά και του ευρύτερου κόσμου».
Ο Λάντρυ σχολίασε: «Είναι τιμή μου να υπηρετήσω εθελοντικά με στόχο να γίνει η Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ. Αυτό δεν επηρεάζει σε καμία περίπτωση τη θέση μου ως κυβερνήτη της Λουιζιάνα».
Η Γροιλανδία, αναγνωρισμένη ως αυτόνομη επικράτεια υπό δανέζικη κυριαρχία, θεωρείται σημαντική για τις ΗΠΑ λόγω της στρατηγικής της θέσης και των τεράστιων ορυκτών της πόρων – εκτιμάται πως διαθέτει 1,5 εκατομμύριο τόνους σπάνιων γαιών. Το 2024, ο Τραμπ χαρακτήρισε την απόκτηση του νησιού, το οποίο αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες, ως «απόλυτη αναγκαιότητα» για την οικονομική και εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών, παρομοιάζοντας την πιθανή συμφωνία με μια μεγάλη συναλλαγή ακινήτων. Ο Λάντρυ συμμερίστηκε τη θέση Τραμπ, δηλώνοντας: «Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τζ. Τραμπ έχει απόλυτο δίκιο. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η Γροιλανδία θα ενταχθεί στις ΗΠΑ. Καλό για αυτούς, καλό για εμάς. Ας το προχωρήσουμε».
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ επανήλθε στο ζήτημα της εθνικής ασφάλειας, δηλώνοντας: «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, όχι για τα ορυκτά. Αν κοιτάξετε κατά μήκος της ακτογραμμής, βλέπετε ρωσικά και κινεζικά πλοία παντού. Τη χρειαζόμαστε για την εθνική ασφάλεια. Πρέπει να την αποκτήσουμε. Είναι απολύτως απαράδεκτο». Ωστόσο, τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία απορρίπτουν σταθερά προτάσεις πώλησης της επικράτειας, η οποία καλύπτει έκταση 2.165.086 τετραγωνικών χιλιομέτρων, αποτελώντας το μεγαλύτερο νησί στον κόσμο.
Η Γροιλανδία λειτουργεί με αποκεντρωμένη κυβέρνηση στο πλαίσιο κοινοβουλευτικής συνταγματικής μοναρχίας, με τον Φρειδερίκο Ι΄, βασιλιά της Δανίας, ως αρχηγό κράτους και τον Γενς Φρέντρικ Νίλσεν ως πρωθυπουργό της Γροιλανδίας. Βάσει συμφωνίας του 2009, η Γροιλανδία διατηρεί το δικαίωμα να κηρύξει την ανεξαρτησία της.
Ο Νίλσεν απάντησε μέσω Facebook στα σχόλια Τραμπ, γράφοντας: «Ξυπνήσαμε ξανά με μια νέα ανακοίνωση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Μπορεί να ακούγεται σημαντικό, αλλά δεν αλλάζει τίποτα για εμάς. Εμείς αποφασίζουμε για το μέλλον μας».
Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, εξέφρασε τη Δευτέρα την ανησυχία του, δηλώνοντας ότι θα καλέσει τον πρέσβη των ΗΠΑ, Κένεθ Χάουερι, για συζήτηση, καθώς ο Χάουερι είχε δεσμευτεί πρόσφατα για «αμοιβαίο σεβασμό» κατά την επίσκεψή του στη Γροιλανδία. «Ξαφνικά εμφανίζεται ένας ειδικός προεδρικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, ο οποίος, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, έχει ως αποστολή να αναλάβει τη Γροιλανδία. Αυτό, φυσικά, είναι εντελώς απαράδεκτο», τόνισε ο Ράσμουσεν.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότσβελτ, επεσήμανε ότι τα μηνύματα που εκπέμπει η Ουάσιγκτον σχετικά με τη Γροιλανδία προκαλούν αβεβαιότητα στους κατοίκους, υπογραμμίζοντας: «Η χώρα μας και οι ΗΠΑ συνεργάζονται εδώ και 80 χρόνια στη βάση κοινών συμφερόντων. Χρειάζεται να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη για να συνεχίσουμε τη γόνιμη συνεργασία».
Κατά τη διάρκεια της πρώτης του προεδρικής θητείας, ο Τραμπ είχε εκφράσει και πάλι το ενδιαφέρον του για την αγορά της οικονομικά δοκιμαζόμενης νήσου, εξηγώντας: «Ουσιαστικά, είναι μια μεγάλη αγοραπωλησία ακινήτων. Μπορούν να γίνουν πολλά πράγματα. Αυτό κοστίζει πολύ ακριβά στη Δανία, η οποία χάνει σχεδόν 700 εκατ. δολάρια τον χρόνο για τη συντήρησή της. Έτσι, το αναλαμβάνουν με μεγάλη ζημιά, και στρατηγικά για τις Ηνωμένες Πολιτείες, θα ήταν καλό. Και είμαστε μεγάλος σύμμαχος της Δανίας, και βοηθάμε τη Δανία, και προστατεύουμε τη Δανία», πρόσθεσε για το μέλος του ΝΑΤΟ.
Η Ουάσιγκτον είχε κάνει και στο παρελθόν προσφορές για την αγορά της Γροιλανδίας, πρώτα το 1867 και ύστερα το 1946 υπό τον πρόεδρο Χάρι Τρούμαν, αλλά οι Δανοί τις απέρριψαν και τις δύο. Η πλειοψηφία του πληθυσμού, λίγο πάνω από το 89,5%, είναι Γροιλανδοί Ινουίτ, με το 7,5% να είναι Δανοί και μικρότερα ποσοστά να ανήκουν σε άλλες εθνοτικές ομάδες.
Η χερσαία έκταση, που είναι περίπου το ένα τέταρτο του μεγέθους των Ηνωμένων Πολιτειών, έχει μικρό πληθυσμό περίπου 57.000 κατοίκων και οικονομία 3,24 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2021 που αναφέρει η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών.
Της Rachel Roberts
Με τη συμβολή των Melanie Sun και Savannah Hulsey Pointer, και πληροφορίες από το Reuters
