Από τότε που αμερικανικές δυνάμεις συνέλαβαν τον Νικολάς Μαδούρο, Βενεζουελάνοι διαπιστώνουν ότι ορισμένα δικαιώματα επιστρέφουν στη σοσιαλιστική χώρα, όπως η ελευθερία του λόγου, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στην εφημερίδα The Epoch Times, παρά το γεγονός ότι κορυφαία στελέχη του ίδιου καταπιεστικού καθεστώτος παραμένουν στην εξουσία.
Ο 21 ετών Χακόμπο Μαλκασιάν, κάτοικος Καράκας, ανέφερε ότι υπάρχει γενική αίσθηση επιστροφής ορισμένων ελευθεριών και δυνατοτήτων για ελεύθερη έκφραση, αν και άλλες πτυχές της καθημερινότητας, όπως ο υψηλός πληθωρισμός, δεν έχουν βελτιωθεί μετά την αιφνιδιαστική επιχείρηση των ΗΠΑ στις 3 Ιανουαρίου.
Βενεζουελάνοι εντός και εκτός χώρας εξέφρασαν ευγνωμοσύνη προς τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον αμερικανικό στρατό, σημειώνοντας ότι επικρατεί αίσθημα ανακούφισης τους τελευταίους μήνες, ενώ προειδοποίησαν ότι η οικοδόμηση μιας πραγματικά ελεύθερης κοινωνίας μπορεί να απαιτήσει χρόνια λόγω βαθιών τραυμάτων στον πληθυσμό.
Επιστρέφει η ελευθερία του λόγου
Πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο δεν υπήρχε ουσιαστική ενημέρωση ούτε ελευθερία λόγου, καθώς, σύμφωνα με τον Μαλκασιάν, ο ίδιος είχε τον πλήρη έλεγχο των μέσων και κατέστρεφε όσα δεν συμμορφώνονταν, δημιουργώντας μια «τσαβιστική πραγματικότητα».
Οι «τσαβιστές» ήταν οι υποστηρικτές της ιδεολογίας του Ούγκο Τσάβες, ενώ η ενημέρωση παρουσίαζε τη Ρωσία ως σύμμαχο και τις ΗΠΑ ως εχθρό.
Ο Μαλκασιάν, που δραστηριοποιείται στην αντιπολίτευση μέσω της ομάδας UNION, περιέγραψε τη δράση του ως επικίνδυνη, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε ενοχλητική για την κυβέρνηση έκφραση μπορούσε να οδηγήσει σε φυλάκιση ή εξαφάνιση. Μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, η ενημέρωση έγινε πιο ισορροπημένη, αποτυπώνοντας την πραγματική κατάσταση και τις δυσκολίες του πληθυσμού.
Ένας 32χρονος πωλητής στο Καράκας, που ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος, ανέφερε ότι οι πολίτες πλέον αισθάνονται πως μπορούν να εκφράζουν τις απόψεις τους χωρίς τον φόβο ότι θα διωχθούν. Θυμήθηκε ότι παλαιότερα είχε προειδοποιηθεί από φίλο του αστυνομικό να διαγράψει ανάρτηση για να μην συλληφθεί, κάτι που δεν συμβαίνει πλέον, καθώς οι πολίτες εκφράζονται πιο ελεύθερα και δεν φοβούνται για όσα δημοσιεύουν στο διαδίκτυο.
Βασικές ανάγκες
Ομάδες της αντιπολίτευσης μπορούν πλέον να μιλούν ανοιχτά για ζητήματα όπως η ενέργεια, το νερό και το διαδίκτυο, ωστόσο η οικονομική κατάσταση παραμένει προβληματική, σύμφωνα με τον Μαλκασιάν.
Η 24χρονη Οριάνα Κάμπος, η οποία ανέφερε ότι δεν κατάφερε να συμμετάσχει σε τηλεφωνική συνέντευξη λόγω κακής σύνδεσης και απάντησε μέσω WhatsApp, τόνισε ότι προτεραιότητα τώρα είναι η εξασφάλιση των βασικών αγαθών και η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης. Τα προβλήματα σε νερό και ηλεκτρικό διαφέρουν ανά περιοχή, με ορισμένες να αντιμετωπίζουν διακοπές για ημέρες, αν και παρατηρούνται βελτιώσεις, κυρίως στο διαδίκτυο.
Η Κάμπος απέδωσε τις υψηλές τιμές και τους χαμηλούς μισθούς σε δεκαετίες κακοδιαχείρισης, με τη χώρα να αναπτύσσει υπερπληθωρισμό που το 2018 ξεπέρασε το 225.000%, ενώ ακόμη παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Ο ανώνυμος συνομιλητής ανέφερε μικρή μείωση στις τιμές τροφίμων μετά τη σύλληψη του Μαδούρο.
Ο πολιτικός πρόσφυγας Ντανιέλ Τιράδο σημείωσε τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως το X, στην ενημέρωση και λογοδοσία, υπενθυμίζοντας ότι είχε απαγορευτεί μετά τις εκλογές του 2024 και παρέμενε μη διαθέσιμο για χρόνια.
Ο Μαλκασιάν ανέφερε ότι η πλατφόρμα άρχισε να ξαναλειτουργεί μόλις πρόσφατα, ενώ η ενέργεια παραμένει κρίσιμο ζήτημα, καθώς ο έλεγχος των πόρων δίνει στο καθεστώς ισχύ.
Δικαίωμα συνάθροισης και έκφρασης
Η Κάμπος συμμετείχε σε διαδήλωση τον Μάρτιο που έφτασε μέχρι την Εθνοσυνέλευση, κάτι που δεν είχε συμβεί για χρόνια, δηλώνοντας ότι πλέον αισθάνεται λιγότερο φόβο να συμμετέχει και να εκφράζεται. Στο παρελθόν, οι διαδηλώσεις καταστέλλονταν με δακρυγόνα και βία.
Η ίδια, φοιτήτρια διεθνών σχέσεων και μέλος της UNION, συμμετείχε στην εκστρατεία του Εντμούντο Γκονζάλες Ουρούτια, που αναγνωρίζεται ως εκλεγμένος πρόεδρος μετά τον αποκλεισμό της Μαρία Κορίνα Ματσάδο.
Ο ανώνυμος συνομιλητής ανέφερε ότι πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο δεν θα τολμούσε να μιλήσει στην Epoch Times, ενώ θυμήθηκε ότι στις εκλογές του 2024, παρότι η αντιπολίτευση είχε κερδίσει, το καθεστώς ανακοίνωσε νίκη και κατέστειλε βίαια τις διαμαρτυρίες.
Η Κάμπος εκτίμησε ότι η επιστροφή της ελευθερίας έκφρασης είναι σημαντική αλλά όχι πλήρως διασφαλισμένη, ενώ ο Τιράδο τόνισε ότι οι ακτιβιστές συνεχίζουν να διακινδυνεύουν τη ζωή τους.
Τα κατάλοιπα του καθεστώτος
Παρά τις βελτιώσεις, οι πολίτες κινούνται προσεκτικά, δοκιμάζοντας τα όρια, αλλά χωρίς να επιστρέφουν στον φόβο του παρελθόντος.
Ο Μαλκασιάν σημείωσε ότι τα πρόσωπα στην εξουσία παραμένουν τα ίδια και εξακολουθούν να επιδιώκουν την εξουσία με κάθε μέσο.
Η μεταβατική ηγέτις Ντέλσι Ροντρίγκες έχει εκφράσει την πρόθεση να επαναφέρει τη διπλωματία με τις ΗΠΑ, αλλά η ακόμη υπάρχουν στελέχη πιστά στην πολιτική του Μαδούρο Η κατάσταση περιγράφεται ως μια συνεχής διαπραγμάτευση, όπου οι πολίτες δοκιμάζουν τα όρια πριν αντιμετωπίσουν πιθανή καταστολή.
Ο Τιράδο ανέφερε ότι η δομή εξουσίας παραμένει ίδια, με τη διαφορά ότι πλέον υπάρχει διεθνής εποπτεία, ενώ τόνισε ότι η εξορία του ήταν αναγκαστική και εξακολουθεί να μην μπορεί να επιστρέψει με ασφάλεια. Πρόσθεσε ότι τα τραύματα της κοινωνίας θα επηρεάζουν τις επόμενες γενιές.
Η αλλαγή έρχεται
Η σύλληψη του Μαδούρο έδωσε ελπίδα, δείχνοντας ότι ακόμη και οι δικτάτορες δεν είναι απρόσβλητοι, σύμφωνα με τον Τιράδο, ο οποίος υπογράμμισε ότι το σύστημα παραμένει αυταρχικό και απλώς έχει προσαρμοστεί. Παρά την επιστροφή βασικών δικαιωμάτων και την ενίσχυση της αισιοδοξίας, η πλήρης ελευθερία δεν έχει ακόμη επιτευχθεί.
Η Κάμπος ανέφερε ότι, αν και είχε σκεφτεί να μεταναστεύσει, επέλεξε να συμμετάσχει στην αλλαγή, τονίζοντας ότι πιστεύει στη δικαιοσύνη και όχι στην εκδίκηση. Υπογράμμισε την ανθεκτικότητα του λαού και εξέφρασε αισιοδοξία για το μέλλον της χώρας. Ο ανώνυμος συνομιλητής περιέγραψε τη βία των προηγούμενων ετών, με σκηνές καταστολής να μεταδίδονται ζωντανά, σημειώνοντας ότι η κοινωνία προσπαθεί να τις ξεπεράσει.
Πηγές συμφώνησαν ότι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς θα είναι μια μακρά και δύσκολη διαδικασία.
Ο Μαλκασιάν εκτίμησε ότι η πίεση των ΗΠΑ μπορεί να βοηθήσει τη μετάβαση, τονίζοντας ότι το καθεστώς εξακολουθεί να ελέγχει πόρους και στρατό, γεγονός που καθιστά αναγκαία την εξωτερική στήριξη.
Τέλος, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η Βενεζουέλα μπορεί να εξελιχθεί σε ισχυρή χώρα μέσα σε είκοσι χρόνια, με τους πολίτες να αναγνωρίζουν στο μέλλον ότι πέτυχαν την αλλαγή.
Του Troy Myers
