Οι Ευρωπαίοι νομοθέτες κατέληξαν στις 20 Μαΐου σε προσωρινή συμφωνία για την κατάργηση των εισαγωγικών δασμών σε αμερικανικά προϊόντα, ενόψει της προθεσμίας της 4ης Ιουλίου που έχει θέσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ώστε η Ένωση να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις της στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας.
Η εξέλιξη φέρνει την Ευρωπαϊκή Ένωση πιο κοντά στην εφαρμογή των δασμολογικών στοιχείων του πλαισίου εμπορικής συνεργασίας ΗΠΑ–ΕΕ, το οποίο συμφωνήθηκε πολιτικά στο θέρετρο Τέρνμπερι του προέδρου Τραμπ στη Σκωτία τον Ιούλιο του 2025 και αποτυπώθηκε αναλυτικά σε κοινή δήλωση της 21ης Αυγούστου 2025.
Το πλαίσιο αυτό, που φέρει επίσημα τον τίτλο «Πλαίσιο για Συμφωνία Αμοιβαίου, Δίκαιου και Ισορροπημένου Εμπορίου», προβλέπει την κατάργηση των ευρωπαϊκών δασμών στα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, την παροχή προνομιακής πρόσβασης σε αμερικανικά αγροτικά προϊόντα και προϊόντα αλιείας, καθώς και την επιβολή ανώτατου ορίου 15% στους αμερικανικούς δασμούς για βασικές ευρωπαϊκές εξαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, των φαρμακευτικών προϊόντων, των ημιαγωγών και της ξυλείας.
Σε αντάλλαγμα, η ΕΕ δεσμεύτηκε να αγοράσει αμερικανικά ενεργειακά προϊόντα αξίας 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων έως το 2028, μεταξύ των οποίων υγροποιημένο φυσικό αέριο, αργό πετρέλαιο και πυρηνικά καύσιμα, καθώς και να προμηθευτεί τουλάχιστον 40 δισεκατομμύρια δολάρια σε ημιαγωγούς αμερικανικής κατασκευής για ευρωπαϊκά κέντρα δεδομένων.
Η Ένωση δεσμεύτηκε επίσης για επιπλέον επενδύσεις ύψους 600 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην αμερικανική οικονομία και ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει σημαντικά τις προμήθειες αμερικανικού στρατιωτικού και αμυντικού εξοπλισμού, κίνηση που, σύμφωνα με τις δύο πλευρές, θα ενισχύσει τους διατλαντικούς αμυντικούς βιομηχανικούς δεσμούς και τη διαλειτουργικότητα του ΝΑΤΟ.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέφερε σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X στις 20 Μαΐου ότι η Ένωση «σύντομα θα εκπληρώσει» το μέρος της συμφωνίας που της αναλογεί.
Παράλληλα, κάλεσε τα εμπλεκόμενα νομοθετικά όργανα να κινηθούν γρήγορα και να ολοκληρώσουν τη διαδικασία, προσθέτοντας ότι από κοινού μπορούν να διασφαλίσουν «σταθερό, προβλέψιμο, ισορροπημένο και αμοιβαία επωφελές διατλαντικό εμπόριο».
Η συμφωνία οδηγείται πλέον προς επίσημη έγκριση από τους Ευρωπαίους νομοθέτες και τα κράτη-μέλη τις επόμενες εβδομάδες. Εφόσον εγκριθεί, οι μειώσεις δασμών ενδέχεται να τεθούν σε ισχύ πριν από την προθεσμία της 4ης Ιουλίου που έχει θέσει ο πρόεδρος Τραμπ για την εκπλήρωση των δεσμεύσεων της Ένωσης στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (European People’s Party – ΕΡΡ), η μεγαλύτερη πολιτική ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, χαιρέτισε τη συμφωνία, σημειώνοντας ότι θα συμβάλει στην αποτροπή μιας ευρύτερης εμπορικής διαμάχης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης.
Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X στις 20 Μαΐου, η ομάδα του ΕΡΡ ανέφερε ότι «η συμφωνία ολοκληρώθηκε και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα αποκτήσουν επιτέλους τη βεβαιότητα που ανέμεναν».
Η Ζελιάννα Ζόβκο, επικεφαλής διαπραγματεύτρια του ΕΡΡ για τη συμφωνία, δήλωσε ότι το πλαίσιο προσφέρει «σταθερότητα, προβλεψιμότητα και νομική βεβαιότητα», ενώ παράλληλα αφήνει περιθώριο για πρόσθετες συνομιλίες σχετικά με άλυτες διαφορές που αφορούν τους δασμούς σε χάλυβα και αλουμίνιο.
Αξιόπιστος εμπορικός εταίρος
Η ανακοίνωση της ΕΕ ακολούθησε την προειδοποίηση του προέδρου Τραμπ νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η Ένωση πρέπει να ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της συμφωνίας, διαφορετικά θα βρεθεί αντιμέτωπη με υψηλότερους αμερικανικούς δασμούς.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social στις 7 Μαΐου, ο Τραμπ ανέφερε ότι είχε συνομιλήσει με τη φον ντερ Λάιεν και προειδοποίησε πως οι δασμοί θα «εκτοξευθούν αμέσως σε πολύ υψηλότερα επίπεδα» εάν η Ένωση δεν συμμορφωθεί έως τις 4 Ιουλίου.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ σημείωσε επίσης ότι η αρχική συμφωνία προέβλεπε τη μείωση των ευρωπαϊκών δασμών στα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα στο μηδέν. Παράλληλα, είχε απειλήσει στο παρελθόν ότι θα αυξήσει τους δασμούς στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα στο 25% εάν οι διαπραγματεύσεις οδηγηθούν σε αδιέξοδο.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς δήλωσε σε ανακοίνωσή του στις 20 Μαΐου ότι η συμφωνία προστατεύει τα ευρωπαϊκά οικονομικά συμφέροντα και αποδεικνύει πως η ΕΕ είναι «αξιόπιστος εμπορικός εταίρος».
Η τελευταία συμφωνία ακολούθησε μήνες πολιτικών διαφωνιών και καθυστερήσεων στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέστειλε δύο φορές φέτος τις διαδικασίες επικύρωσης.
Η πρώτη αναστολή σημειώθηκε τον Ιανουάριο, μετά την απειλή του προέδρου Τραμπ για επιβολή πρόσθετων δασμών σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες που αντιτάχθηκαν στην πρότασή του για την απόκτηση της Γροιλανδίας, αυτόνομης επικράτειας της Δανίας.
Η δεύτερη αναστολή ακολούθησε τον Φεβρουάριο, όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε παγκόσμιο δασμό 15%, μετά από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που περιόριζε τις εξουσίες του για επιβολή έκτακτων δασμών.
Οι διαπραγματευτές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιδίωξαν ισχυρότερες διασφαλίσεις πριν εγκρίνουν τις μειώσεις δασμών. Ορισμένοι νομοθέτες πίεσαν για τη συμπερίληψη ρήτρας έναρξης ισχύος, η οποία θα καθυστερούσε τις ευρωπαϊκές μειώσεις δασμών έως ότου οι Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμόσουν πλήρως το δικό τους μέρος της συμφωνίας.
Άλλοι πρότειναν ρήτρα λήξης των δασμολογικών παραχωρήσεων το 2028 ή διατάξεις που θα επέτρεπαν στην ΕΕ να αναστείλει τη συμφωνία εάν η Ουάσιγκτον παραβίαζε τους όρους της.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ, το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεπέρασε τα 1,8 τρισεκατομμύρια ευρώ το 2025, ενώ αγαθά και υπηρεσίες αξίας άνω των 4,9 δισεκατομμυρίων ευρώ διακινούνταν καθημερινά διασχίζοντας τον Ατλαντικό.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι οι επενδύσεις αμερικανικών και ευρωπαϊκών εταιρειών στις αγορές εκατέρωθεν του Ατλαντικού ξεπέρασαν τα 4,8 τρισεκατομμύρια ευρώ το 2024.
