Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε στις 17 Μαΐου κατάσταση έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος λόγω επιδημίας Έμπολα που προκαλείται από τον ιό Έμπολα Μπουντιμπούγκιο, έναν σπάνιο και λιγότερο θανατηφόρο τύπο του ιού σε σύγκριση με τον συχνότερο ιό Έμπολα του Ζαΐρ.
Η επιδημία εντοπίστηκε αρχικά στην επαρχία Ιτούρι της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, κοντά στα σύνορα με την Ουγκάντα και το Νότιο Σουδάν. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία των υγειονομικών αρχών, έχουν καταγραφεί περισσότερα από 300 ύποπτα κρούσματα και 88 θάνατοι, ενώ το CDC Αφρικής ανέφερε 336 ύποπτα περιστατικά και 87 θανάτους στο Κονγκό. Έως τις 16 Μαΐου, υπήρχαν επίσης 8 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 246 ύποπτες περιπτώσεις που υποβάλλονταν σε εργαστηριακές εξετάσεις.
Τα περισσότερα περιστατικά έχουν καταγραφεί στις υγειονομικές ζώνες Μπούνια, Ρουαμπάρα και Μονγκμπουάλου. Ο υπουργός Υγείας του Κονγκό, Σαμουέλ-Ροζέ Καμπά, προειδοποίησε ότι το ποσοστό θνησιμότητας της τρέχουσας επιδημίας είναι ιδιαίτερα υψηλό και μπορεί να φτάσει έως και το 50%.
Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Άντανομ Γκεμπρεγέσους, ανακοίνωσε ότι η επιδημία αποτελεί ζήτημα «διεθνούς ενδιαφέροντος» έπειτα από δύο επιβεβαιωμένα κρούσματα στην Καμπάλα της Ουγκάντας, στις 15 και 16 Μαΐου αντίστοιχα. Τα άτομα που μολύνθηκαν είχαν αφιχθεί από το Κονγκό, ενώ ένας από αυτούς έχασε τη ζωή του από τη λοίμωξη Μπουντιμπούγκιο.
Ο ΠΟΥ ανακοίνωσε επίσης μέσω της πλατφόρμας X ότι καταγράφηκε επιβεβαιωμένο εργαστηριακά κρούσμα στην πρωτεύουσα του Κονγκό, Κινσάσα, περίπου 1.000 χιλιόμετρα από το επίκεντρο της επιδημίας στην Ιτούρι, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για ευρύτερη εξάπλωση. Σύμφωνα με τον οργανισμό, ο ασθενής είχε επισκεφθεί την Ιτούρι, ενώ ύποπτα περιστατικά αναφέρθηκαν και στην επαρχία Βόρειο Κίβου, μία από τις πολυπληθέστερες περιοχές της χώρας που συνορεύει με την Ιτούρι.
Ο οργανισμός υγείας των Ηνωμένων Εθνών ανέφερε ότι υπάρχουν σημαντικές αβεβαιότητες σχετικά με τον πραγματικό αριθμό των μολυσμένων ατόμων και τη γεωγραφική εξάπλωση της επιδημίας, καθώς και περιορισμένη κατανόηση των επιδημιολογικών συνδέσεων μεταξύ γνωστών και ύποπτων κρουσμάτων.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι τα υψηλά ποσοστά θετικών τεστ και οι αυξανόμενες αναφορές ασθενών και θανάτων στην Ιτούρι υποδεικνύουν πιθανώς μια πολύ μεγαλύτερη επιδημία από αυτήν που έχει μέχρι στιγμής εντοπιστεί και αναφερθεί, με σημαντικό τοπικό και περιφερειακό κίνδυνο εξάπλωσης.
Ο ΠΟΥ τόνισε ότι οι χώρες που συνορεύουν με το Κονγκό θεωρούνται υψηλού κινδύνου για περαιτέρω μετάδοση λόγω της κινητικότητας των πληθυσμών, των εμπορικών και ταξιδιωτικών διασυνδέσεων και της συνεχιζόμενης επιδημιολογικής αβεβαιότητας.
Ο οργανισμός ανακοίνωσε ότι προχωρά στη σύγκληση επιτροπής έκτακτης ανάγκης προκειμένου να δοθούν κατευθυντήριες οδηγίες τόσο στις χώρες της περιοχής όσο και διεθνώς για την καλύτερη αντιμετώπιση της επιδημίας. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η έξαρση «δεν πληροί τα κριτήρια πανδημικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης».
Σύμφωνα με τις οδηγίες του ΠΟΥ, άτομα που έχουν μολυνθεί ή έχουν έρθει σε επαφή με κρούσματα της νόσου δεν θα πρέπει να ταξιδεύουν διεθνώς, εκτός εάν πρόκειται για ιατρική διακομιδή. Ο οργανισμός συνέστησε την άμεση απομόνωση των επιβεβαιωμένων περιστατικών, την καθημερινή παρακολούθηση των επαφών τους και τον περιορισμό των μετακινήσεών τους έως και 21 ημέρες μετά την έκθεση στον ιό.
Παράλληλα, ο ΠΟΥ δεν συνέστησε το κλείσιμο συνόρων ή περιορισμούς στο εμπόριο και τα ταξίδια, επισημαίνοντας ότι τέτοια μέτρα συνήθως λαμβάνονται από φόβο και δεν βασίζονται στην επιστήμη, ενώ συχνά ωθούν ανθρώπους και αγαθά σε παράνομες και μη ελεγχόμενες διαδρομές. Ωστόσο, κάλεσε τις κρατικές αρχές να συνεργαστούν με αεροπορικές εταιρείες και τουριστικές υπηρεσίες ώστε να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις οδηγίες του οργανισμού για τις διεθνείς μετακινήσεις.
Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) εξέδωσαν ταξιδιωτική προειδοποίηση Επιπέδου 2 για τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, καλώντας τους ταξιδιώτες να λαμβάνουν ενισχυμένες προφυλάξεις. Το CDC συνέστησε στους πολίτες στην επαρχία Ιτούρι να αποφεύγουν επαφή με άτομα που παρουσιάζουν συμπτώματα όπως πυρετό, μυϊκούς πόνους και εξανθήματα, καθώς και να αποφεύγουν τις υγειονομικές εγκαταστάσεις της περιοχής.
Η αμερικανική πρεσβεία στο Κονγκό κατέταξε την επαρχία Ιτούρι στο Επίπεδο 4, δηλαδή στην κατηγορία «Μην ταξιδεύετε», λόγω της επιδημίας. Για την Ουγκάντα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ διατηρεί ταξιδιωτική οδηγία Επιπέδου 3 — «Επανεξετάστε το ταξίδι» — ενώ το CDC εξέδωσε για τη χώρα προειδοποίηση Επιπέδου 1, δηλαδή «Τήρηση των συνηθισμένων προφυλάξεων».
Ο Έμπολα μεταδίδεται μέσω στενής επαφής με σωματικά υγρά μολυσμένων ανθρώπων, όπως αίμα και εμετός, και σπανιότερα μέσω μολυσμένων ζώων. Η περίοδος επώασης κυμαίνεται από δύο έως είκοσι μία ημέρες και η νόσος χαρακτηρίζεται από αιφνίδια εμφάνιση πυρετού, πόνων και εξάντλησης. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει διάρροια, έμετο και ανεξήγητη αιμορραγία.
Οι υγειονομικές αρχές ανέφεραν ότι η τρέχουσα επιδημία προκαλείται από τον ιό Έμπολα Μπουντιμπούγκιο [Bundibugyo ebolavirus], για τον οποίο δεν υπάρχουν εγκεκριμένα εμβόλια ή ειδικές θεραπείες. Αν και στο παρελθόν έχουν σημειωθεί περισσότερες από είκοσι επιδημίες Έμπολα στο Κονγκό και την Ουγκάντα, αυτή είναι μόλις η τρίτη φορά που εντοπίζεται ο συγκεκριμένος τύπος του ιού.
Ο Μπουντιμπούγκιο εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ουγκάντα το 2007 και η τελευταία γνωστή επιδημία του καταγράφηκε το 2012. Ιστορικά, έχει συνδεθεί με χαμηλότερο ποσοστό θνησιμότητας — περίπου 30% — αν και αυτό διαφέρει ανάλογα με την επιδημία.
Οι μεγαλύτερες επιδημίες Έμπολα σε ανθρώπους έχουν συνδεθεί κυρίως με τον ιό Έμπολα του Ζαΐρ [Zaire ebolavirus] και τον ιό Έμπολα του Σουδάν [Sudan ebolavirus], οι οποίοι παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας, που κυμαίνονται μεταξύ 50% και 90% και μεταξύ 50% και 70% αντίστοιχα. Για τον τύπο Ζαΐρ, που συχνά αποκαλείται απλώς «ιός Έμπολα», υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια και θεραπείες.
Ο ΠΟΥ ανέφερε ότι τα σημερινά στοιχεία εξάπλωσης παρουσιάζουν ομοιότητες με την επιδημία του 2018–2019 στις επαρχίες Βόρειο Κίβου και Ιτούρι, όταν είχε εξαπλωθεί ο πιο θανατηφόρος ιός Έμπολα του Ζαΐρ. Όπως σημείωσε ο οργανισμός, το τρέχον περιστατικό θεωρείται εξαιρετικό λόγω της έλλειψης διαθέσιμων θεραπειών και εμβολίων για τον Μπουντιμπούγκιο.
Η πιο πρόσφατη επιδημία του τύπου Ζαΐρ σημειώθηκε στο Κονγκό από τον Σεπτέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2025, αποτελώντας τη δέκατη έκτη επιδημία Έμπολα στη χώρα. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, τότε πέθαναν 45 από τα 64 άτομα που είχαν μολυνθεί, με ποσοστό θνησιμότητας 70%.
Των Melanie Sun και Jack Phillips
Με πληροφορίες από το Associated Press
