Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι έδωσε στο Ιράν δύο με τρεις ημέρες για να παρουσιάσει πρόταση σχετικά με ειρηνευτική συμφωνία, προειδοποιώντας ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις μπορεί να επανεκκινήσουν εάν δεν υπάρξει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις. Οι δηλώσεις του έγιναν μία ημέρα αφότου ανακοίνωσε ότι ανέστειλε προγραμματισμένα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθούν την Τρίτη, επικαλούμενος την ύπαρξη «σοβαρών διαπραγματεύσεων» για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους κοντά στο εργοτάξιο της νέας αίθουσας δεξιώσεων του Λευκού Οίκου ότι το ιρανικό καθεστώς γνώριζε πως επίκειτο επίθεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως ανέφερε, δεν ενημέρωσε κανέναν για το πότε θα μπορούσε να γίνει επίθεση, αλλά οι Ιρανοί γνώριζαν ότι οι ΗΠΑ σκόπευαν να κινηθούν άμεσα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ενημέρωσε Ιρανούς αξιωματούχους ότι θα τους δώσει ένα περιορισμένο χρονικό περιθώριο ώστε να επιτευχθεί συμφωνία, προσθέτοντας ότι αρκετοί σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών στον Κόλπο, μεταξύ αυτών η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, του ζήτησαν να μην εξαπολύσει νέα επίθεση επειδή θεωρούν ότι βρίσκονται κοντά σε συμφωνία με το Ιράν.
Παράλληλα, σε ανάρτησή του στο Truth Social, ανέφερε ότι έχει δώσει εντολή στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να είναι έτοιμες να προχωρήσουν άμεσα σε πλήρη και μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί αποδεκτή συμφωνία. Ο πρόεδρος Τραμπ δεν είχε αποκαλύψει ότι σχεδίαζε πλήγμα για την Τρίτη πριν από την ανακοίνωση της Δευτέρας ούτε έδωσε λεπτομέρειες σχετικά με την προγραμματισμένη επίθεση.
Διχασμένη η ιρανική ηγεσία
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς δήλωσε την Τρίτη ότι η ηγεσία του Ιράν παραμένει διχασμένη και ότι η διαπραγματευτική της στάση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθεί να είναι ασαφής. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο Βανς ανέφερε ότι οι Ιρανοί δεν έχουν ακόμη ξεκαθαρίσει ποια κατεύθυνση επιθυμούν να ακολουθήσουν. Σημείωσε ότι υπάρχουν αξιωματούχοι υπό τον σημερινό ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτσταμπά Χαμενεΐ, οι οποίοι διαθέτουν κάποια επιρροή στις διαπραγματεύσεις, ωστόσο συχνά δεν είναι σαφές ποια είναι ακριβώς η διαπραγματευτική θέση της ομάδας.
Όπως δήλωσε, παραμένει αβέβαιο εάν οι εσωτερικές διαφωνίες στο καθεστώς οφείλονται σε κακή επικοινωνία ή εάν γίνονται κακή τη πίστει, ενώ σημείωσε ότι πολλές φορές είναι δύσκολο να διαπιστωθεί τι ακριβώς επιδιώκει να πετύχει η Τεχεράνη μέσα από τις διαπραγματεύσεις. Η αμερικανική πλευρά προσπαθεί να είναι όσο το δυνατόν πιο σαφής, είπε.
Παράλληλα, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε καλή θέση σε ό,τι αφορά τις συνομιλίες, ενώ ανέφερε ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις παραμένουν επί πόδας για την περίπτωση που χρειαστεί να επαναληφθεί στρατιωτική εκστρατεία κατά του ιρανικού καθεστώτος.
Οι αμερικανικές απαιτήσεις
Ο Τραμπ και ο Βανς επανέλαβαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να επιτρέψουν στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Ο Βανς υποστήριξε ότι η απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει αστάθεια στη Μέση Ανατολή και να πυροδοτήσει παγκόσμια κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών, αυξάνοντας την επισφάλεια παγκοσμίως. Από την πλευρά του, ο Τραμπ δήλωσε ότι, εάν το Ιράν αποκτούσε πυρηνικό όπλο, θα στρεφόταν αρχικά κατά του Ισραήλ και στη συνέχεια εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, του Κουβέιτ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αφήσει επίσης να εννοηθεί ότι, στο πλαίσιο ενδεχόμενης συμφωνίας με την Ουάσιγκτον, η Τεχεράνη θα πρέπει να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιό της.
Το Ιράν υποστηρίζει επί μακρόν ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει ειρηνικούς σκοπούς, ωστόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες εκτιμούν ότι η χώρα εμπλουτίζει ουράνιο σε επίπεδα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Έχει διαπιστωθεί ότι το Ιράν έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε καθαρότητα 60%, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από το 3-5% που απαιτείται για την πολιτική χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Η περαιτέρω αύξηση του εμπλουτισμού από το 60% στο 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων μπορεί να επιτευχθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Ο Βανς διέψευσε επίσης αναφορές ότι οι διαπραγματεύσεις περιλαμβάνουν μεταφορά των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν στη Ρωσία. Όπως ανέφερε, η εμπλοκή της Ρωσίας δεν αποτελεί επί του παρόντος σχέδιο της αμερικανικής κυβέρνησης και ούτε η Τεχεράνη ούτε ο πρόεδρος Τραμπ αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα θετικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Εκεχειρία υπό πίεση
Η εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, που ανακοινώθηκε στα μέσα Απριλίου, έχει σε γενικές γραμμές διατηρηθεί, αν και χώρες του Κόλπου έχουν αναφέρει επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη τις τελευταίες ημέρες.
Τις τελευταίες ημέρες, ο πρόεδρος Τραμπ είχε συνομιλίες σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν τόσο με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου όσο και με τον ηγέτη της Κίνας Σι Τζινπίνγκ.
Εδώ και αρκετές εβδομάδες, ο Τραμπ προειδοποιεί ότι η εκεχειρία μπορεί να καταρρεύσει εάν το Ιράν δεν καταλήξει σε συμφωνία. Το σαββατοκύριακο προειδοποίησε ότι, για το Ιράν, ο χρόνος τελειώνει και ότι η χώρα θα πρέπει να κινηθεί γρήγορα, διαφορετικά δεν θα απομείνει τίποτα από αυτήν.
Παράλληλα, το Ιράν και συμμαχικές ομάδες στο Ιράκ έχουν εξαπολύσει επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αραβικών κρατών του Κόλπου κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν πρόσφατα το Ιράν ότι εξαπέλυσε επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους παρά την εκεχειρία.
Την Κυριακή, επίθεση μη επανδρωμένου αεροσκάφους προκάλεσε πυρκαγιά στην περίμετρο του μοναδικού πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Τα Εμιράτα χαρακτήρισαν την ενέργεια «απρόκλητη τρομοκρατική επίθεση», χωρίς ωστόσο να αποδώσουν ευθύνη σε κάποια πλευρά.
Ιρανοί αξιωματούχοι, μέσω του κρατικού Tasnim News, διατύπωσαν νέες απειλές κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους. Σε δήλωση που μετέδωσε το Tasnim, ο Ιρανός στρατηγός Αλή Αμπντολαχί ανέφερε ότι, εάν οι εχθροί του Ιράν διαπράξουν νέο λάθος, θα αντιμετωπιστούν με ισχύ και δυνατότητες πολύ μεγαλύτερες από εκείνες της προηγούμενης σύγκρουσης. Το κρατικό μέσο μετέδωσε επίσης ότι, σε περίπτωση νέων αμερικανικών επιθέσεων, το Ιράν θα ανοίξει νέα μέτωπα στον πόλεμο.
Ενεργειακές επιπτώσεις
Η σύγκρουση έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι ιρανικές επιθέσεις έχουν επιφέρει κατακόρυφη αύξηση των ασφαλίστρων για τα πλοία που σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τα Στενά του Ορμούζ, με αποτέλεσμα ο διάπλους να έχει καταστεί πρακτικά ανέφικτος. Καθώς πρόκειται για μία θαλάσσια δίοδο κρίσιμη για τη μεταφορά πετρελαίου, φυσικού αερίου, λιπασμάτων και άλλων πετρελαϊκών προϊόντων, η παρούσα κατάσταση έχει προκαλέσει σημαντική άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Την Τρίτη, η τιμή ενός βαρελιού πετρελαίου Brent είχε ξεπεράσει τα 110 δολάρια, ενώ οι τιμές καυσίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες διαμορφώνονταν τις τελευταίες ημέρες κατά μέσο όρο στα 4,50 δολάρια ή και περισσότερο ανά γαλόνι.
Παράλληλα, σύμφωνα με ανάρτηση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποκλείσει τα ιρανικά λιμάνια, επιβάλλοντας αλλαγή πορείας σε ογδόντα πέντε (85) εμπορικά πλοία από τα μέσα Απριλίου έως και τη Δευτέρα.
Με πληροφορίες από το Associated Press
