Σε ένα ορόσημο για την προσπάθεια αποκατάστασης των καταστροφών που προκάλεσε η ρωσική εισβολή, η Ευρώπη ανακοίνωσε επισήμως τη σύσταση διεθνούς επιτροπής απαιτήσεων με στόχο την αποζημίωση της Ουκρανίας για ζημιές και ενδεχόμενα εγκλήματα πολέμου που αποδίδονται στη Ρωσία κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης σύγκρουσης.
Η ανακοίνωση έγινε στις 16 Δεκεμβρίου στη Χάγη της Ολλανδίας, όπου συγκεντρώθηκαν ηγέτες και ανώτατοι αξιωματούχοι ευρωπαϊκών κρατών για αυτό το σημαντικό γεγονός.
Στην τελετή παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός της Ολλανδίας Ντικ Σχοφ και η επικεφαλής Εξωτερικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κάγια Κάλλας.
Συνολικά 34 χώρες και η Ε.Ε. υπέγραψαν το σχετικό έγγραφο για την ίδρυση του νέου αυτού οργάνου, το οποίο λειτουργεί υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης — του παλαιότερου διακυβερνητικού οργανισμού της ηπείρου για τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου.
Ο Ολλανδός υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Βένεβελ τόνισε την ανάγκη απόδοσης ευθυνών, δηλώνοντας: «Η αποζημίωση πρέπει πραγματικά να πληρωθεί από τη Ρωσία· η επιτροπή αυτή δεν παρέχει κάποια εγγύηση για τα ποσά», υπογραμμίζοντας ωστόσο πως οι λεπτομέρειες σχετικά με τη χρηματοδότηση παραμένουν υπό διαμόρφωση. Στους αρχικούς διαλόγους εξετάζεται η αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην Ε.Ε., σε συνδυασμό με ενδεχόμενες συνεισφορές κρατών-μελών.
Το Μητρώο Ζημιών για την Ουκρανία, που ιδρύθηκε πριν από δύο χρόνια, θα ενταχθεί στη νέα επιτροπή. Το μητρώο έχει ήδη συγκεντρώσει πάνω από 86.000 αιτήσεις αποζημίωσης από ιδιώτες, οργανισμούς και δημόσιους φορείς, σε διάφορες κατηγορίες.
Ο πρόεδρος Ζελένσκι εξέφρασε την ελπίδα του ότι η επιτροπή θα συμβάλει αποφασιστικά στην απόδοση δικαιοσύνης και στην αποκατάσταση της ειρήνης: «Από εκεί ξεκινά ο πραγματικός δρόμος προς την ειρήνη. Δεν αρκεί μόνο να υποχρεώσουμε τη Ρωσία σε μια συμφωνία· δεν αρκεί να πάψει να σκοτώνει.
Οφείλουμε να την κάνουμε να αποδεχτεί ότι υπάρχουν κανόνες στον κόσμο». Πρόσθεσε ακόμη: «Προσδοκούμε κάθε μηχανισμός αποζημιώσεων — από το Μητρώο Ζημιών έως την Επιτροπή Απαιτήσεων και τις πραγματικές πληρωμές — να λειτουργήσει και να τύχουν ισχυρής και επαρκούς διεθνούς στήριξης».
Στο ίδιο πνεύμα, η Κάγια Κάλλας δήλωσε μέσω κοινωνικών δικτύων: «Η Ρωσία δεν θα ξεφύγει από τον λογαριασμό για τα σπίτια, τα σχολεία και τα νοσοκομεία που κατέστρεψε.
Σήμερα στη Χάγη κάνουμε ένα μεγάλο βήμα προς την απόδοση ευθυνών καθιερώνοντας επιτροπή για τις αξιώσεις καταστροφών από τη Ρωσία». Η Κάλλας γνωστοποίησε επίσης ότι η Ε.Ε. θα χρηματοδοτήσει αρχικά την επιτροπή με 1 εκατομμύριο ευρώ.
Η νέα επιτροπή αποτελεί το δεύτερο σκέλος ενός διεθνούς μηχανισμού αποζημιώσεων για την Ουκρανία. Κύρια αποστολή της θα είναι να εξετάζει, να αξιολογεί και να αποφαίνεται για τις αιτήσεις που κατατίθενται στο Μητρώο Ζημιών σχετικά με τις απώλειες που υπέστησαν ιδιώτες και φορείς εξαιτίας ρωσικών ενεργειών από τις 24 Φεβρουαρίου 2022 και μετά.
Ωστόσο, παρά τη σύσταση του οργάνου, διαφαίνονται εμπόδια στη δυνατότητα αποκατάστασης των θυμάτων πολεμικών εγκλημάτων, ιδίως σε περίπτωση συνολικής αμνηστίας όπως προτάθηκε στο αρχικό 28-σημείων ειρηνευτικό σχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι το κόστος ανοικοδόμησης της Ουκρανίας για την επόμενη δεκαετία ανέρχεται σε 524 δισ. δολάρια — ποσό σχεδόν τριπλάσιο από το προβλεπόμενο ΑΕΠ της χώρας για το 2024.
Μέχρι στιγμής, η Ρωσία δεν έχει προβεί σε κάποια δημόσια τοποθέτηση σχετικά με τη σύσταση της επιτροπής.
