Ο Ούγγρος συγγραφέας Λάσλο Κρασναχορκάι τιμήθηκε την Πέμπτη με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Οι κριτές του βραβείου χαρακτήρισαν τον 71 ετών δημιουργό, γνωστό για τα μυθιστορήματά του που συχνά αποτελούνται από μία μόνο ατελείωτη πρόταση, ως «έναν μεγάλο επικό συγγραφέα» του οποίου το έργο «χαρακτηρίζεται από παραλογισμό και γκροτέσκα υπερβολή».
Πρόκειται για τον πρώτο Ούγγρο που λαμβάνει το Νόμπελ Λογοτεχνίας από την εποχή του Ίμρε Κέρτες, το 2002, προσθέτοντας το όνομά του σε έναν κατάλογο που περιλαμβάνει μορφές όπως τον Έρνεστ Χέμινγουεϊ, την Τόνι Μόρρισον και τον Καζούο Ισιγκούρο.
Μιλώντας στο Radio Sweden μετά την ανακοίνωση του βραβείου – που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων – ο Κρασναχορκάι ανέφερε ότι ένιωθε ήρεμος και ταυτόχρονα πολύ νευρικός. «Είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου που κέρδισα ένα Νόμπελ», δήλωσε, προσθέτοντας ότι δεν γνωρίζει «τι επιφυλάσσει το μέλλον».
Από το λογοτεχνικό του ντεμπούτο, ο Κρασναχορκάι έχει γράψει πάνω από είκοσι βιβλία. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η «Μελαγχολία της αντίστασης», ένα σουρεαλιστικό, ανησυχητικό αφήγημα με έναν πλανόδιο θίασο και μια ταριχευμένη φάλαινα, καθώς και η «Επιστροφή του βαρώνου Βενκχάιμ», η εκτεταμένη ιστορία ενός αριστοκράτη εθισμένου στον τζόγο. Το έργο του «Herscht 07769» (2021) εκτυλίσσεται σε μια γερμανική πόλη διχασμένη από ταραχές και αποτελείται από μια σειρά επιστολών προς την τότε καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ, με μόλις μία τελεία στις 400 σελίδες του. Αρκετά έργα του, όπως τα «Τανγκό του Σατανά» (Satantango) και «Η μελαγχολία της αντίστασης», έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο από τον Ούγγρο σκηνοθέτη Μπέλα Ταρ.
Ο συγγραφέας έχει επίσης αντλήσει έμπνευση από τα ταξίδια του στην Κίνα και την Ιαπωνία, με αποτέλεσμα μια σειρά έργων όπως το «Ένα βουνό στον Βορρά, μια λίμνη στον Νότο, μονοπάτια στη Δύση, ένα ποτάμι στην Ανατολή», που εκδόθηκε στα ουγγρικά το 2003. Μέλος της επιτροπής, ο Στηβ Σεμ-Σάντμπεργκ, ανέφερε ότι ο Κρασναχορκάι βρισκόταν ανάμεσα στα ονόματα που εξετάζονται για το Νόμπελ εδώ και χρόνια και χαρακτήρισε το έργο του «σχεδόν μισό αιώνα καθαρής αριστείας».
Ο Κρασναχορκάι γεννήθηκε στην ανατολική πόλη Γιούλα της Ουγγαρίας, κοντά στα σύνορα με τη Ρουμανία, και σπούδασε νομικά στα πανεπιστήμια του Σέγκεντ και της Βουδαπέστης, προτού αφοσιωθεί στη λογοτεχνία. Το 2015, τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Booker για το συνολικό του έργο, ενώ το 2019 απέσπασε στις Ηνωμένες Πολιτείες το Εθνικό Βραβείο Μεταφρασμένης Λογοτεχνίας για την «Επιστροφή του βαρώνου Βενκχάιμ».
Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι τίποτα από την πορεία του δεν ήταν προσχεδιασμένο. Όπως είπε στο σουηδικό ραδιόφωνο, αρχικά ήθελε να γράψει μόνο ένα βιβλίο και «δεν σκόπευε να γίνει συγγραφέας». Ωστόσο, διαβάζοντας ξανά το πρώτο του έργο, συνειδητοποίησε ότι «δεν ήταν τέλειο». Έτσι, ξεκίνησε να γράφει ένα δεύτερο, «για να διορθώσει το ‘Τανγκό του Σατανά΄», και στη συνέχεια «ένα τρίτο για να διορθώσει τα δύο πρώτα». Όπως παραδέχτηκε, «η ζωή μου είναι μια μόνιμη διόρθωση».
Το Νόμπελ Λογοτεχνίας έχει απονεμηθεί 117 φορές σε 121 νικητές. Πέρυσι, το βραβείο δόθηκε στη Νοτιοκορεάτισσα συγγραφέα Χαν Κανγκ, ενώ το 2023 βραβεύτηκε ο Νορβηγός Γιον Φόσσε, γνωστός για ένα επτάτομο έργο που αποτελείται επίσης από μία και μόνη πρόταση. Το φετινό βραβείο είναι το τέταρτο που ανακοινώνεται αυτή την εβδομάδα, μετά τα Νόμπελ Ιατρικής, Φυσικής και Χημείας. Την Παρασκευή θα ανακοινωθεί ο νικητής του Νόμπελ Ειρήνης, και τη Δευτέρα ο νικητής του Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών.
Οι τελετές απονομής των βραβείων πραγματοποιούνται κάθε 10 Δεκεμβρίου, επέτειο του θανάτου του Άλφρεντ Νόμπελ το 1896. Ο Σουηδός βιομήχανος και εφευρέτης της δυναμίτιδας υπήρξε ο ιδρυτής των βραβείων. Κάθε βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 11 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών (περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ), καθώς και χρυσό μετάλλιο 18 καρατίων και δίπλωμα.
