Ο επικεφαλής της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ δήλωσε το Σάββατο ότι η ζωή της βραβευμένης με Νόμπελ Ειρήνης Ναργκές Μοχαμαντί βρίσκεται στα χέρια των ιρανικών αρχών, καθώς η υγεία της «επιδεινώθηκε σοβαρά», απευθύνοντας έκκληση για την αποφυλάκισή της ώστε να λάβει φροντίδα από την εξειδικευμένη ιατρική της ομάδα.
Η Μοχαμαντί μεταφέρθηκε από τη φυλακή σε νοσοκομείο την Παρασκευή, έπειτα από «ραγδαία επιδείνωση της υγείας της, συμπεριλαμβανομένων δύο επεισοδίων πλήρους απώλειας συνείδησης και μιας σοβαρής καρδιακής κρίσης», σύμφωνα με ίδρυμα που διαχειρίζεται η οικογένειά της.
Το Ίδρυμα Ναργκές Μοχαμαντί ανέφερε ότι η μεταφορά της αποτέλεσε «αναπόφευκτη ανάγκη», αφού οι γιατροί της φυλακής έκριναν ότι η κατάστασή της δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί εντός του σωφρονιστικού καταστήματος.
Η Μοχαμαντί, 54 ετών, τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης ενώ βρισκόταν στη φυλακή για την εκστρατεία της υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών και της κατάργησης της θανατικής ποινής στο Ιράν. Σύμφωνα με την οικογένειά της, υπέστη πιθανό καρδιακό επεισόδιο στα τέλη Μαρτίου.
Σε νεότερη ενημέρωση το Σάββατο, το ίδρυμα ανέφερε ότι παραμένει σε ασταθή κατάσταση και λαμβάνει οξυγόνο, καλώντας για τη μεταφορά της σε νοσοκομείο στην Τεχεράνη για εξετάσεις και εξειδικευμένη θεραπεία.
Το Reuters δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα την κατάστασή της.
Έκκληση προς τις ιρανικές αρχές
Οι ιρανικές αρχές οφείλουν να αποφυλακίσουν τη Μοχαμαντί ώστε να μεταφερθεί στην εξειδικευμένη ιατρική της ομάδα και να λάβει άμεσα θεραπεία, καθώς η ζωή της βρίσκεται σε κίνδυνο, δήλωσε ο Γέργκεν Βάτνε Φρίντνες, πρόεδρος της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ.
Όπως ανέφερε το Σάββατο, η ίδια κρατείται αποκλειστικά για το ειρηνικό της έργο υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πλέον η ζωή της βρίσκεται στα χέρια των ιρανικών αρχών.
Η Μοχαμαντί καταδικάστηκε σε νέα ποινή φυλάκισης επτάμισι ετών, σύμφωνα με το ίδρυμα, τον Φεβρουάριο, λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Τότε, η επιτροπή Νόμπελ είχε καλέσει την Τεχεράνη να την απελευθερώσει άμεσα.
Συνελήφθη τον Δεκέμβριο, αφού κατήγγειλε τον θάνατο του δικηγόρου Χοσρό Αλικορντί. Ο εισαγγελέας Χασάν Χεματιφάρ είχε δηλώσει τότε σε δημοσιογράφους ότι είχε προβεί σε προκλητικές δηλώσεις κατά τη διάρκεια της τελετής μνήμης του Αλικορντί.
Το πρωί της Παρασκευής, η Μοχαμαντί λιποθύμησε έπειτα από ημέρες επικίνδυνα υψηλής αρτηριακής πίεσης και έντονης ναυτίας, σύμφωνα με το ίδρυμα. Μετά από επανειλημμένα επεισόδια εμέτου, έχασε τις αισθήσεις της και μεταφέρθηκε στη μονάδα υγείας της φυλακής, όπου της χορηγήθηκαν επειγόντως ενδοφλέβια υγρά.
Η ακτιβίστρια, η οποία έχει υποβληθεί σε τρεις αγγειοπλαστικές επεμβάσεις, αντιμετωπίζει «άμεση και σοβαρή» απειλή για το δικαίωμά της στη ζωή, σύμφωνα με την οικογένειά της, η οποία ζήτησε την άμεση απόσυρση όλων των κατηγοριών και την άνευ όρων ακύρωση όλων των ποινών που της έχουν επιβληθεί για το ειρηνικό της έργο υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στις 2 Μαΐου ότι θα εξετάσει ένα νέο πλαίσιο ειρήνης που υπέβαλαν Ιρανοί διαπραγματευτές, εκφράζοντας ωστόσο αμφιβολίες για το κατά πόσο η πρόταση αυτή μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μια ικανοποιητική συμφωνία.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ ανέφερε ότι επρόκειτο σύντομα να εξετάσει το σχέδιο που απέστειλε το Ιράν, προσθέτοντας ότι δεν μπορούσε να φανταστεί πως θα ήταν αποδεκτό, καθώς η Τεχεράνη δεν είχε ακόμη πληρώσει αρκετά μεγάλο τίμημα για όσα έχει πράξει εις βάρος της ανθρωπότητας και του κόσμου τα τελευταία 47 χρόνια.
Οι σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παραμένουν τεταμένες από το 1979, όταν οι ισλαμιστές επαναστάτες ανέτρεψαν τον τελευταίο Σάχη του Ιράν και εγκαθίδρυσαν τη σημερινή σιιτική πολιτική δομή της χώρας. Στις 4 Νοεμβρίου 1979, επαναστάτες κατέλαβαν την αμερικανική πρεσβεία και κράτησαν ομήρους 66 Αμερικανούς πολίτες, τους οποίους απελευθέρωσαν στις 20 Ιανουαρίου 1981.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει έκτοτε χαρακτηρίσει επανειλημμένα το Ιράν ως τον κυριότερο κρατικό υποστηρικτή της τρομοκρατίας.
Σύμφωνα με το κρατικό ιρανικό μέσο PressTV, η τελευταία πρόταση της Τεχεράνης περιλαμβάνει ένα πλαίσιο 14 σημείων, το οποίο προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, την παύση του εν εξελίξει αμερικανικού αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών, εγγυήσεις κατά μελλοντικών συγκρούσεων, αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από την ευρύτερη περιοχή του Ιράν, άρση των κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και καταβολή αποζημιώσεων.
Το PressTV μετέδωσε επίσης ότι το σχέδιο περιλαμβάνει έναν «νέο μηχανισμό» για τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τη συγκεκριμένη πρόταση.
Μετά την έναρξη επιθέσεων κατά του Ιράν από αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις στις 28 Φεβρουαρίου, οι ιρανικές δυνάμεις ξεκίνησαν επιθέσεις κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, επιβραδύνοντας την εμπορική κίνηση σε αυτόν τον κρίσιμο διεθνή θαλάσσιο διάδρομο.
Ο Τραμπ συμφώνησε σε κατάπαυση του πυρός με το Ιράν στις 7 Απριλίου και έκτοτε επιδιώκει περαιτέρω διαπραγματεύσεις, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται ουσιαστική πρόοδος προς μια βιώσιμη συμφωνία.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει υποστηρίξει ότι βασικός λόγος για την έναρξη επιθετικών επιχειρήσεων ήταν η αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν. Τόσο ο ίδιος όσο και άλλα μέλη της κυβέρνησής του συνεχίζουν να εκφράζουν ανησυχίες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα εν μέσω των διαπραγματεύσεων.
Από την πλευρά τους, οι ιρανικές αρχές υποστηρίζουν διαχρονικά ότι το πυρηνικό τους πρόγραμμα έχει ειρηνικό χαρακτήρα, αν και η χώρα έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε ποσοστό έως και 60%, πλησιάζοντας το επίπεδο καθαρότητας που απαιτείται για χρήση σε πυρηνικά όπλα. Το Ιράν ενίσχυσε τον εμπλουτισμό ουρανίου μετά την απόφαση του Τραμπ να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από διεθνή συμφωνία για τον έλεγχο των πυρηνικών δραστηριοτήτων και να επαναφέρει κυρώσεις κατά της χώρας.
Καθ’ όλη τη διάρκεια των πρόσφατων διαπραγματεύσεων, η Τεχεράνη επιμένει στη διατήρηση του δικαιώματος ανάπτυξης εγχώριου πυρηνικού προγράμματος. Την εβδομάδα αυτή, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτσταμπά Χαμενεΐ, δήλωσε ότι η χώρα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει το πυρηνικό της πρόγραμμα ως προστατευόμενο εθνικό περιουσιακό στοιχείο.
Την Παρασκευή, ο Τραμπ ενημέρωσε το Κογκρέσο ότι οι εχθροπραξίες στις οποίες είχαν εμπλακεί οι αμερικανικές δυνάμεις με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου είχαν «τερματιστεί». Η ενημέρωση αυτή συνέπεσε με την προθεσμία που προβλέπει ο Νόμος περί Πολεμικών Εξουσιών του 1973, ο οποίος ορίζει χρονικό πλαίσιο για την αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από στρατιωτικές επιχειρήσεις που δεν έχουν εγκριθεί από το Κογκρέσο.
Όταν ρωτήθηκε στις 2 Μαΐου υπό ποιες συνθήκες θα μπορούσε να διατάξει νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, ο Τραμπ απάντησε ότι αυτό θα μπορούσε να συμβεί εάν το Ιράν δεν συμπεριφερθεί σωστά ή προχωρήσει σε επιβλαβείς ενέργειες, προσθέτοντας ότι πρόκειται για μια πιθανότητα που ασφαλώς θα μπορούσε να προκύψει.
Το Εθνικό Λαϊκό Κογκρέσο της Κίνας ενέκρινε πρόσφατα έναν νέο νόμο, με τίτλο «Προώθηση της Εθνοτικής Ενότητας και Προόδου», ο οποίος αναμένεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις στις μειονότητες και στους Κινέζους του εξωτερικού.
Ο νόμος κωδικοποιεί την εθνοτική πολιτική του Σι Τζινπίνγκ και δεν ανταποκρίνεται στο περιεχόμενο που υποδηλώνει ο τίτλος του, παρά τον παραπλανητικό τίτλο άρθρου της China Daily στις 21 Απριλίου, σύμφωνα με τον οποίο το Σιντζιάνγκ θα ευημερήσει περαιτέρω υπό τον νέο νόμο.
Η ρήτρα της εξωεδαφικότητας
Το άρθρο 63 του νέου νόμου προβλέπει ότι ο νόμος εφαρμόζεται και σε ξένους οργανισμούς ή άτομα που «διαπράττουν πράξεις που στοχεύουν τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (ΛΔΚ) και υπονομεύουν την εθνοτική ενότητα και πρόοδο ή δημιουργούν εθνοτικές διαιρέσεις». Ο νόμος δεν καθορίζει τις ποινές, οι οποίες επιβάλλονται βάσει άλλων εφαρμοστέων διατάξεων. Κατά συνέπεια, η υποκίνηση εθνοτικού μίσους ή διακρίσεων τιμωρείται (όπως καθορίζεται κατά την κρίση του κράτους) με έως 15 ημέρες κράτησης βάσει της νομοθεσίας για τα αδικήματα δημόσιας τάξης ή με έως 10 έτη φυλάκισης βάσει του ποινικού κώδικα.
Σημαντικό είναι ότι η εμβέλεια του νόμου δεν περιορίζεται σε τιμωρητικά μέτρα. Το άρθρο 17 προβλέπει την προώθηση του ιδεολογικού του πλαισίου μέσω ανταλλαγών με ξένα πανεπιστήμια, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ερευνητικά ινστιτούτα, καθώς και την καλλιέργεια αυτής της αντίληψης στις κινεζικές κοινότητες του εξωτερικού, με στόχο την ενίσχυση της συνείδησης ότι ανήκουν στο κινεζικό έθνος. Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνεται ένα διπλό σχήμα: ήπια ιδεολογική διείσδυση μέσω του Τμήματος Εργασίας του Ενιαίου Μετώπου (United Front Work Department – UFWD) αφ’ ενός και αυστηρή νομική ευθύνη βάσει του άρθρου 63 αφ’ ετέρου. Αυτό αποτελεί τη βάση για τη διεθνική καταστολή.
Η ευρύτερη αρχιτεκτονική της εξωεδαφικής νομικής εμβέλειας
Το άρθρο 63 του νόμου για την εθνοτική ενότητα δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Συνιστά την πιο πρόσφατη προσθήκη σε ένα ολοένα και πιο σύνθετο σύνολο κινεζικής εξωεδαφικής νομοθεσίας, το οποίο παρουσιάζει το ίδιο διαρθρωτικό πρόβλημα από την οπτική του Διεθνούς Δικαίου· ποινικοποιεί συμπεριφορές που είναι νόμιμες — και συχνά συνταγματικά κατοχυρωμένες (όπως η ελευθερία του λόγου) — στις χώρες όπου λαμβάνουν χώρα.
Ο νόμος εθνικής ασφάλειας του Χονγκ Κονγκ του 2020 αποτελεί το πιο γνωστό προηγούμενο. Το άρθρο 38 του νόμου αυτού επεκτείνει τη δικαιοδοσία του εκτός Χονγκ Κονγκ, σε πρόσωπα που δεν είναι κάτοικοι της περιοχής, ποινικοποιώντας πράξεις υπονόμευσης όπως αυτές ορίζονται στο ίδιο το νομοθέτημα. Ο νόμος αυτός έχει ευρύτερη εμβέλεια ακόμη και από την ίδια την ποινική νομοθεσία της Κίνας.
Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2024 για τους «αμετανόητους αυτονομιστές» στην Ταϊβάν προχώρησαν ακόμη περισσότερο. Η Κίνα διαθέτει ήδη νόμους και κανονισμούς κατά των υποστηρικτών της ανεξαρτησίας της Ταϊβάν, συμπεριλαμβανομένων οδηγιών που δημοσιεύθηκαν το 2024 για την τιμωρία «αμετανόητων» ακτιβιστών — ακόμη και με τη θανατική ποινή — παρότι τα κινεζικά δικαστήρια δεν έχουν δικαιοδοσία στο νησί.
Ο νόμος για την εθνοτική ενότητα επεκτείνει αυτή την αρχιτεκτονική από την πολιτική διαφωνία ειδικά, στην εθνοτική και πολιτισμική έκφραση ευρύτερα. Αξιωματούχοι της Ταϊβάν επεσήμαναν ότι ο νόμος αυτός σηματοδοτεί αλλαγή τακτικής· ενώ προηγουμένως η κινεζική νομοθεσία στόχευε στην αντίθεση προς ορισμένες πεποιθήσεις, πλέον απειλεί με τιμωρία εάν οι πολίτες δεν προωθούν ενεργά την ενότητα της Κίνας.
Τι ισχύει ως προς το Διεθνές Δίκαιο
Σύμφωνα με το εθιμικό Διεθνές Δίκαιο, ένα κράτος μπορεί να ασκήσει δικαιοδοσία βάσει ορισμένων αναγνωρισμένων αρχών: της εδαφικότητας (όπου λαμβάνει χώρα η πράξη), της ιθαγένειας (όταν ο δράστης είναι πολίτης), της παθητικής προσωπικότητας (όταν το θύμα είναι πολίτης), της αρχής προστασίας (όταν οι πράξεις στρέφονται κατά ζωτικών συμφερόντων του κράτους) και της καθολικής δικαιοδοσίας (που αφορά τα σοβαρότερα εγκλήματα, όπως η γενοκτονία και η πειρατεία).
Οι εξωεδαφικές αξιώσεις της Κίνας, τόσο στον νόμο εθνικής ασφάλειας όσο και στον νόμο για την εθνοτική ενότητα, στηρίζονται κυρίως στην αρχή προστασίας, αλλά την εφαρμόζουν σε συμπεριφορές που είναι τόσο αόριστα ορισμένες και τόσο απομακρυσμένες από τις παραδοσιακές απειλές κατά της εθνικής ασφάλειας, ώστε η επίκληση αυτής της αρχής καθίσταται νομικά αμφισβητήσιμη.
Κυβερνητικό ενημερωτικό πανό για τον νόμο εθνικής ασφάλειας. Χονγκ Κονγκ, 15 Ιουλίου 2020. (Anthony Wallace / AFP μέσω Getty Images)
Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών δήλωσε τον Ιούλιο του 2022 ότι ο νόμος εθνικής ασφάλειας δεν συνάδει με το Διεθνές Σύμφωνο για τα Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα. Η Κίνα δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στο σύμφωνο, γεγονός που περιορίζει τη νομική δυνατότητα επιβολής, ωστόσο η ανάλυση της επιτροπής είναι ενδεικτική· η αοριστία αδικημάτων όπως η «υπονόμευση της εθνοτικής ενότητας» δεν πληροί την απαίτηση του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σύμφωνα με την οποία οι περιορισμοί στην έκφραση πρέπει να είναι αναγκαίοι, αναλογικοί και σαφώς προσδιορισμένοι.
Ο ρόλος του Τμήματος Εργασίας του Ενιαίου Μετώπου
Ο νόμος για την εθνοτική ενότητα αναθέτει ρητά την αρμοδιότητα εφαρμογής στο Τμήμα Εργασίας του Ενιαίου Μετώπου (UFWD) και στην Εθνική Επιτροπή Εθνοτικών Υποθέσεων (η οποία υπάγεται στο πρώτο από το 2018). Αυτό αποτελεί τον κρίσιμο θεσμικό σύνδεσμο. Το UFWD αποτελούσε ήδη τον βασικό μηχανισμό επέκτασης του ελέγχου του Κόμματος στις κοινότητες της διασποράς· πλέον, ο νόμος παρέχει σε αυτόν τον μηχανισμό και νομική θεμελίωση.
Το UFWD διαχειρίζεται σχέσεις, συλλέγει πληροφορίες και επιδιώκει να ασκήσει επιρροή σε εξέχοντα πρόσωπα και οργανισμούς τόσο εντός όσο και εκτός ηπειρωτικής Κίνας. Εστιάζει σε άτομα και φορείς εκτός του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ) — ιδίως στην κινεζική διασπορά — που διαθέτουν πολιτική, οικονομική, θρησκευτική ή ακαδημαϊκή επιρροή.
Μέθοδοι πίεσης και παρενόχλησης στο πλαίσιο του Ενιαίου Μετώπου, συμπεριλαμβανομένων απειλών κατά συγγενών στην Κίνα, εφαρμόζονται σε μέλη της διασποράς που ανήκουν σε διωκόμενες εθνοτικές και θρησκευτικές μειονότητες. Ο νόμος για την εθνοτική ενότητα παρέχει νομική κάλυψη για αυτές τις πρακτικές.
Πού εντάσσεται το υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας
Ενώ το UFWD διεξάγει επιχειρήσεις επιρροής και ασκεί ήπια πίεση, το υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας (MSS) αποτελεί τον μυστικό βραχίονα πληροφοριών και επιβολής. Στο εσωτερικό, το MSS πραγματοποιεί παρακολούθηση εθνοτικών μειονοτήτων, ιδίως στο Θιβέτ και στο Σιντζιάνγκ. Μία από τις αναγνωρισμένες αρμοδιότητές του είναι η διείσδυση σε ομάδες Κινέζων αντιφρονούντων στο εξωτερικό — σε αυτές που αποκαλεί «πέντε δηλητήρια»: φιλοδημοκρατικούς, Ταϊβανούς, Θιβετιανούς, Ουιγούρους και ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ.
Ένας νεαρός Ουιγούρος κρατά μια αφίσα που γράφει «Κίνα, πού είναι η γιαγιά μου;!», κατά τη διάρκεια διαδήλωσης έξω από το υπουργείο Εξωτερικών στο Βερολίνο, όπου ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών αναμενόταν να πραγματοποιήσει συνομιλίες με τον Γερμανό ομόλογό του, την 1η Σεπτεμβρίου 2020. (Tobias Schwarz/AFP μέσω Getty Images)
Η Κίνα διεξάγει δραστηριότητες κατασκοπείας στο εξωτερικό μέσω διαφόρων μεθόδων, με τη συμμετοχή του MSS, του υπουργείου Δημόσιας Ασφάλειας, του UFWD, της Διεύθυνσης Πληροφοριών του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού και πολυάριθμων οργανισμών που λειτουργούν ως βιτρίνες. Πράκτορες του MSS και συνεργάτες τους εμπλέκονται σε μη εξουσιοδοτημένες και μυστικές δραστηριότητες επιβολής του νόμου σε ξένο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων παρακολουθήσεων, καταδίωξης και παρενόχλησης στόχων, από τους οποίους πολλοί είναι νόμιμοι κάτοικοι ή ακόμη και πολίτες άλλων χωρών.
Μια βασική και ιδιαίτερα σκληρή τακτική είναι η «πίεση μέσω τρίτων». Δηλαδή, για να εξαναγκαστεί ένας στόχος να επιστρέψει στην Κίνα, οι αρχές του MSS παρενοχλούν, κρατούν και σε ορισμένες περιπτώσεις βασανίζουν συγγενείς που παραμένουν στην κομμουνιστική Κίνα.
Το UFWD και το MSS δεν είναι πλήρως διακριτοί μηχανισμοί. Το UFWD και οι συνδεδεμένες με αυτό οργανώσεις-βιτρίνες έχουν χρησιμοποιηθεί ως κάλυψη για πράκτορες πληροφοριών του υπουργείου Κρατικής Ασφάλειας. Αξιωματούχοι της κρατικής ασφάλειας έχουν εμφανιστεί με την ιδιότητα στελεχών του Τμήματος Εργασίας του Ενιαίου Μετώπου, γραφείων υποθέσεων υπερπόντιων Κινέζων και γραφείων εξωτερικών υποθέσεων, παρέχοντας «επίσημη κάλυψη» για επιχειρήσεις πληροφοριών.
Ο νόμος για την εθνοτική ενότητα, αναθέτοντας επισήμως στο UFWD την εφαρμογή του στο εξωτερικό, θολώνει ακόμη περισσότερο αυτή την ήδη ασαφή γραμμή και δυσχεραίνει το έργο των υπηρεσιών αντικατασκοπείας άλλων χωρών να ξεχωρίσουν ανάμεσα σε φαινομενικές δραστηριότητες ενίσχυσης κοινοτήτων και σε ενεργές επιχειρήσεις πληροφοριών.
Θεσμικός συντονισμός
Το σημαντικότερο σημείο είναι ότι το άρθρο 63 του νόμου για την εθνοτική ενότητα, ο νόμος εθνικής ασφάλειας, το Τμήμα Εργασίας του Ενιαίου Μετώπου και το υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας δεν αποτελούν τέσσερα ξεχωριστά σύνολα· συνιστούν στοιχεία ενός ενιαίου, συντονισμένου συστήματος διεθνικής καταστολής. Η αρχιτεκτονική αυτή λειτουργεί ως εξής:
* Ο νόμος εθνικής ασφάλειας καθιέρωσε το προηγούμενο ότι η κινεζική ποινική νομοθεσία μπορεί να εφαρμόζεται σε οποιονδήποτε, οπουδήποτε, για πολιτικούς λόγους.
* Ο νόμος για την εθνοτική ενότητα επεκτείνει την αρχή αυτή από την καθαρά πολιτική διαφωνία (απόσχιση, ανατροπή) στην εθνοτική και πολιτισμική έκφραση (κριτική στις εθνοτικές πολιτικές, διατήρηση μειονοτικής ταυτότητας εκτός Κίνας).
* Το Τμήμα Εργασίας του Ενιαίου Μετώπου παρέχει την υποδομή ήπιας ισχύος· ένα παγκόσμιο δίκτυο οργανώσεων κοινοτήτων, Ινστιτούτων «Κομφούκιος», φοιτητικών συλλόγων και εμπορικών επιμελητηρίων που συλλέγουν πληροφορίες, επιβάλλουν κοινωνική συμμόρφωση στις κοινότητες της διασποράς και εντοπίζουν στόχους για πιο αυστηρή επιβολή.
* Το υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας παρέχει την υποδομή σκληρής ισχύος· μυστική παρακολούθηση, κυβερνοκατασκοπεία, παρενόχληση συγγενών και εξαναγκασμό για «εθελοντική» επιστροφή στην Κίνα.
Ο νόμος για την εθνοτική ενότητα παρέχει πλέον τη νομική βάση για αυτές τις ενέργειες.
Συμπεράσματα
Δυστυχώς, το Διεθνές Δίκαιο δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένο για να περιορίσει την αρχιτεκτονική διεθνικής καταστολής της Κίνας. Δύο λόγοι ξεχωρίζουν.
Πρώτον, η Κίνα δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στις βασικές διεθνείς συνθήκες ανθρωπίνων δικαιωμάτων που θα παρείχαν τους πιο άμεσους νομικούς περιορισμούς — ιδίως στο Διεθνές Σύμφωνο για τα Αστικά και Πολιτικά Δικαιώματα — και έχει επικυρώσει άλλες, όπως το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Μορφωτικά Δικαιώματα, με ερμηνευτικές επιφυλάξεις που περιορίζουν την πρακτική εφαρμογή τους.
Δεύτερον, το βασικό όργανο επιβολής σε αυτά τα ζητήματα, το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, υπόκειται σε πολιτικές ισορροπίες, και η Κίνα έχει καταφέρει να συγκροτήσει ομάδες στήριξης από αναπτυσσόμενες χώρες ώστε να αποτρέπει αποφάσεις λογοδοσίας. Για παράδειγμα, η ψηφοφορία του 2022 για το αν θα συζητηθεί έκθεση σχετικά με καταχρήσεις στο Σιντζιάνγκ απορρίφθηκε με 19 ψήφους έναντι 17, με τις ψήφους των συμμάχων της Κίνας να αποδεικνύονται καθοριστικές.
Αυτό που μπορεί να προσφέρει το Διεθνές Δίκαιο είναι κυρίως κανονιστικό και έμμεσο· αιτήματα έκδοσης δεν θα γίνονται δεκτά στις περισσότερες δημοκρατίες, νόμοι καταγραφής ξένων πρακτόρων μπορούν να αποκαλύψουν και να διαταράξουν οργανώσεις-βιτρίνες του Τμήματος Εργασίας του Ενιαίου Μετώπου και στοχευμένες κυρώσεις μπορούν να επιβληθούν σε πρόσωπα που κατηγορούνται για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η ρήτρα εξωεδαφικότητας του νόμου για την εθνοτική ενότητα δεν πρόκειται να εφαρμοστεί μέσω διεθνών δικαστηρίων ή διαδικασιών έκδοσης στις δημοκρατικές χώρες. Οι πραγματικοί μηχανισμοί επιβολής της είναι τα δίκτυα κοινωνικής πίεσης του Τμήματος Εργασίας του Ενιαίου Μετώπου, οι καταναγκαστικές επιχειρήσεις του υπουργείου Κρατικής Ασφάλειας και η διαρκής απειλή που αιωρείται πάνω από τους συγγενείς που βρίσκονται στην Κίνα. Αυτοί λειτουργούν εκτός εμβέλειας του τυπικού Διεθνούς Δικαίου και παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αόρατοι σε αυτό — γεγονός που εξηγεί γιατί το Πεκίνο σχεδίασε το σύστημα με αυτόν τον τρόπο.
Αυτές δεν είναι πρακτικές μιας πολιτισμένης κοινωνίας.
Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο αποτελούν προσωπικές απόψεις του συγγραφέα και δεν αντανακλούν απαραίτητα τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.
Ο λειτουργικός παιδίατρος Δρ Τζόελ «Γκέιτορ» Γουόρς διερευνά τις πιο κοινές χρόνιες παιδικές ασθένειες της εποχής μας — όπως η παχυσαρκία, το έκζεμα και η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) — και προτείνει τρόπους για την πρόληψη και την καταπολέμησή τους.
Οι γονείς της οκτάχρονης Λίλι ήταν πολύ απογοητευμένοι. Από κάθε άποψη, έκαναν αυτά που γενικά θεωρούνται σωστά: η Λίλι σπάνια έπινε αναψυκτικά, έτρωγε φρούτα και γιαούρτι καθημερινά και απέφευγε τα συσκευασμένα προϊόντα. Ωστόσο, παρά τις προσπάθειες, το βάρος της συνέχιζε να αυξάνεται.
Οι γονείς της μου έθεσαν ένα ερώτημα που ακούω συχνά: «Αν τρώει υγιεινά, γιατί εξακολουθεί να έχει προβλήματα;»
Ιστορίες όπως αυτή της Λίλι δεν είναι ασυνήθιστες. Η παιδική παχυσαρκία στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει τριπλασιαστεί από τη δεκαετία του 1970. Για χρόνια, το κυρίαρχο μήνυμα ήταν απλό: τα παιδιά παχαίνουν επειδή τρώνε πάρα πολύ και κινούνται πολύ λίγο. Αλλά για πολλές οικογένειες, αυτή η εξήγηση δεν επαρκεί.
Η αλήθεια είναι ότι το σώμα δεν είναι αριθμομηχανή, αλλά χημικό εργαστήριο. Οι θερμίδες όντως έχουν σημασία, αλλά δεν είναι ο μόνος παράγοντας που επηρεάζει το βάρος.
Τα όρια του «κατανάλωση–καύση»
Το παλιό μοντέλο υποθέτει ότι αν ένα παιδί τρώει λιγότερες θερμίδες από όσες καίει, θα χάσει βάρος. Θεωρητικά, αυτό είναι αλήθεια. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, η ίδια δίαιτα μπορεί να έχει πολύ διαφορετικά αποτελέσματα σε δύο διαφορετικά παιδιά. Αυτό συμβαίνει επειδή ο μεταβολισμός μας διαμορφώνεται από ορμόνες, φλεγμονές, υγεία του εντέρου, ύπνο, και έκθεση σε χημικές ουσίες.
Η κατανόηση αυτών των κρυφών παραγόντων είναι το πρώτο βήμα προς την εξεύρεση πραγματικών λύσεων.
1. Φλεγμονή
Σκεφτείτε τη φλεγμονή ως τον εσωτερικό συναγερμό πυρκαγιάς του σώματος. Σε μικρή ποσότητα είναι προστατευτική, αλλά όταν παραμένει ενεργοποιημένη, αρχίζουν τα προβλήματα. Η χρόνια φλεγμονή χαμηλού επιπέδου, που συχνά προκαλείται από επεξεργασμένα τρόφιμα, κακό ύπνο ή άγχος, επηρεάζει ορμόνες όπως η ινσουλίνη και η λεπτίνη, η ορμόνη που σηματοδοτεί το αίσθημα κορεσμού.
Έρευνες δείχνουν ότι η χρόνια φλεγμονή συμβάλλει στην παχυσαρκία, διαταράσσοντας την ενεργειακή ισορροπία και ενθαρρύνοντας την αποθήκευση λίπους.
Αντιμετώπιση:
Εστιάστε σε αντιφλεγμονώδη τρόφιμα, όπως φρούτα, λαχανικά και ψάρια πλούσια σε ωμέγα-3.
Δώστε προτεραιότητα στον ύπνο — το μπλε φως από τις οθόνες διαταράσσει τη μελατονίνη και επιδεινώνει τη φλεγμονή.
Ενθαρρύνετε την καθημερινή άσκηση, η οποία από μόνη της μειώνει τη φλεγμονή.
2. Αντίσταση στην ινσουλίνη
Ο ρόλος της ινσουλίνης είναι να μεταφέρει τη ζάχαρη από το αίμα στα κύτταρα για την παραγωγή ενέργειας. Όταν τα κύτταρα σταματούν να ανταποκρίνονται — μια κατάσταση που ονομάζεται αντίσταση στην ινσουλίνη — το σώμα αντισταθμίζει την κατάσταση παράγοντας περισσότερη ινσουλίνη. Η υπερβολική ινσουλίνη ωθεί το σώμα να αποθηκεύει λίπος.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η αντίσταση στην ινσουλίνη μπορεί να εμφανιστεί στα παιδιά ακόμη και πριν από τη διάγνωση του διαβήτη τύπου 2. Μελέτες δείχνουν ότι η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι όλο και πιο συχνή στα παιδιά και συνδέεται στενά με την παχυσαρκία.
Αντιμετώπιση:
Συνδυάστε τους υδατάνθρακες με πρωτεΐνες και υγιεινά λίπη για να μειώσετε την αύξηση του σακχάρου.
Αποφύγετε τα ζαχαρούχα ποτά — ακόμη και ο «100% χυμός» αυξάνει το σάκχαρο στο αίμα.
Ενθαρρύνετε την ελαφριά δραστηριότητα μετά τα γεύματα, όπως ένα σύντομο περίπατο, που βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη.
3. Ενδοκρινικοί διαταράκτες
Ορισμένες χημικές ουσίες σε πλαστικά, φυτοφάρμακα και επεξεργασμένα τρόφιμα μιμούνται ή εμποδίζουν τις ορμόνες. Για παράδειγμα, έχει αποδειχθεί ότι η δισφαινόλη Α (BPA) — που βρίσκεται σε ορισμένα πλαστικά και επενδύσεις κονσερβών — αλλοιώνει τη ρύθμιση της όρεξης και την αποθήκευση λίπους. Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, επειδή το σώμα και το ορμονικό τους σύστημα βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη.
Αντιμετώπιση:
Αποθηκεύετε τα τρόφιμα σε γυάλινα ή ανοξείδωτα δοχεία, όχι σε πλαστικά — ειδικά όταν τα θερμαίνετε.
Πλένετε καλά τα φρούτα και τα λαχανικά για να ελαχιστοποιήσετε τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων.
Επιλέγετε μπουκάλια και δοχεία χωρίς BPA, όποτε είναι δυνατόν.
4. Μικροβιοκτόνο του εντέρου
Τρισεκατομμύρια βακτήρια στο έντερο βοηθούν στη ρύθμιση της πέψης, του μεταβολισμού και ακόμη και των επιθυμιών. Ένα υγιές, ποικίλο μικροβίωμα παράγει λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας που βελτιώνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνουν τη φλεγμονή. Ωστόσο, οι ανισορροπίες μπορούν να αυξήσουν τα λιποπολυσακχαρίδια, τα οποία προάγουν την αποθήκευση λίπους και τη χρόνια φλεγμονή.
Αντιμετώπιση:
Τροφοδοτήστε το έντερο με πρεβιοτικές ίνες, όπως μπανάνες, κρεμμύδια, βρώμη και φασόλια.
Προσθέστε προβιοτικά από γιαούρτι, κεφίρ ή ζυμωμένα τρόφιμα.
Περιορίστε τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, τα οποία βλάπτουν την ποικιλομορφία του εντέρου.
Ξεκινήστε σήμερα
Το ζητούμενο δεν είναι η τελειότητα, αλλά η πρόοδος. Οι ακόλουθες προτάσεις βασίζονται σε έρευνες και συνδέονται άμεσα με τις βασικές αιτίες της παιδικής παχυσαρκίας:
Κίνηση ως παιχνίδι: Οι δραστηριότητες που βασίζονται στο παιχνίδι βελτιώνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνουν τη φλεγμονή. Μια μετα-ανάλυση δίκτύου διαπίστωσε ότι δραστηριότητες όπως ο χορός, η ποδηλασία και τα ενεργητικά παιχνίδια μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης παχυσαρκίας στα παιδιά.
Προτεραιότητα στα ‘πραγματικά’ τρόφιμα: Οι μη επεξεργασμένες τροφές ρυθμίζουν καλύτερα το σάκχαρο του αίματος από τα υπερ-επεξεργασμένα σνακ. Φτιάξτε γεύματα με βάση τρόφιμα ενός συστατικού.
Καλές οικογενειακές συνήθειες: Τα οικογενειακά γεύματα συνδέονται με πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα για τα παιδιά.
Χωρίς ντροπή, γεμάτοι ελπίδα
Η παχυσαρκία είναι μια πρόκληση για την υγεία που διαμορφώνεται από τη βιολογία, το περιβάλλον και τις οικογενειακές συνήθειες. Ωστόσο, οι οικογένειες μπορούν να την καταπολεμήσουν.
Όταν γονείς και παιδιά συνεργάζονται, το αποτέλεσμα δεν αφορά μόνο το βάρος, αλλά και την ενέργεια, την απαλλαγή από τις διακυμάνσεις του σακχάρου και το ψυχικό σθένος.
Η οικογένεια της Λίλι ανακάλυψε τελικά ότι μικρές αλλαγές σε επίπεδο οικογένειας — η μετάβαση σε πλήρεις τροφές, η προτεραιότητα στον ύπνο και η προσθήκη περισσότερων ενεργητικών παιχνιδιών — τη βοήθησαν να αισθανθεί καλύτερα με τρόπους που ξεπερνούν κατά πολύ τη ζυγαριά. Εκτός από το βάρος, βελτιώθηκαν η ενέργεια, η διάθεση και η υγεία της. Αυτή είναι μια υπενθύμιση ότι η σωστή ανάπτυξη των παιδιών είναι πολύπλευρη και ότι ο πραγματικός στόχος είναι να μεγαλώσουμε παιδιά με δυνατό και υγιές σώμα και πνεύμα.
Το πραγματικό σκάνδαλο του Τσερνόμπιλ δεν είναι η έκρηξη του 1986, αλλά η τεσσαρακονταετής εκστρατεία παραπληροφόρησης που χτίστηκε πάνω σε αυτήν, σύμφωνα με ειδικούς στον τομέα της ενέργειας που μίλησαν στην εφημερίδα The Epoch Times.
Η πυρηνική καταστροφή του Τσερνόμπιλ συνοδεύεται από ευρέως διαδεδομένες αντιλήψεις, σύμφωνα με τις οποίες εκατοντάδες χιλιάδες — ακόμη και εκατομμύρια — άνθρωποι πέθαναν από καρκίνο που προκλήθηκε από την ακτινοβολία, τα οικοσυστήματα καταστράφηκαν και ολόκληρες περιοχές κατέστησαν ακατοίκητες για χιλιετίες.
Η 26η Απριλίου σηματοδότησε την 40ή επέτειο της καταστροφής. Αρκετοί ειδικοί, καθώς και η Γαλλική Ένωση για την Επιστημονική Πληροφόρηση, ένας οργανισμός που υποστηρίζεται από επιστήμονες βραβευμένους με Νόμπελ, προειδοποιούν ότι η συλλογική μνήμη για το γεγονός έχει διαμορφωθεί λιγότερο από επιδημιολογικά δεδομένα και περισσότερο από μια μακροχρόνια αφηγηματική προσπάθεια που στηρίζεται από ιδεολογικά και οικονομικά συμφέροντα.
Οι αντιλήψεις αυτές, όπως σημειώνουν οι ειδικοί, αποτελούν κατάλοιπο μιας σκόπιμης εκστρατείας παραπληροφόρησης που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 και παραμένει ενεργή μέχρι σήμερα. Τονίζουν ότι οι πραγματικές συνέπειες του ατυχήματος αντιστοιχούν μόνο σε ένα πολύ μικρό μέρος όσων πιστεύει η πλειονότητα των ανθρώπων.
Τεκμηριωμένος απολογισμός υγείας
Τα βασικά ιστορικά στοιχεία προέρχονται από την Επιστημονική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τις Επιπτώσεις της Ατομικής Ακτινοβολίας (United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation – UNSCEAR) και το United Nations Chernobyl Forum, στο οποίο συμμετείχαν διάφοροι οργανισμοί του ΟΗΕ, μεταξύ των οποίων ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η Παγκόσμια Τράπεζα, καθώς και οι κυβερνήσεις της Λευκορωσίας, της Ρωσίας και της Ουκρανίας.
Η Γαλλική Ένωση για την Επιστημονική Πληροφόρηση ανέφερε στην Epoch Times ότι το προσωπικό του σταθμού και οι πυροσβέστες που εργάστηκαν για την κατάσβεση της πυρκαγιάς δέχθηκαν τις υψηλότερες δόσεις ακτινοβολίας. Από αυτούς, 134 εμφάνισαν οξύ σύνδρομο ακτινοβολίας, 28 πέθαναν μέσα σε τρεις μήνες, ενώ οι περισσότεροι από τους υπολοίπους υπέστησαν μόνιμες βλάβες.
Οι περίπου 600.000 «εκκαθαριστές» που κινητοποιήθηκαν για την ασφάλιση της περιοχής δεν υπέστησαν άμεσες συνέπειες, αλλά μια επιδημιολογική παρακολούθηση διάρκειας 30 ετών εντόπισε αυξημένα περιστατικά λευχαιμίας, με «περίπου 4.000 άτομα μεταξύ των 600.000 πιο εκτεθειμένων (0,67%)» να αναμένεται να αναπτύξουν τη νόσο.
Σύμφωνα με τη Γαλλική Ένωση για την Επιστημονική Πληροφόρηση, σε αντίθεση με μια ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση, η μεγάλη πλειονότητα αυτών των εκκαθαριστών δεν εμφάνισε προβλήματα ιατρικής φύσεως που να συνδέονται με την έκθεσή τους.
Τάξη εγκαταλελειμμένου νηπιαγωγείου, στην έρημη πόλη Πρίπιατ, στο Τσερνόμπιλ. Ουκρανία, 25 Ιανουαρίου 2006. Το κείμενο γράφει «Δεν υπάρχει επιστροφή, αντίο Πρίπιατ» και φέρει ημερομηνία 28 Απριλίου 1986. (Daniel Berehulak/Getty Images)
Όσον αφορά τους ντόπιους, η UNSCEAR ανέφερε το 2018 ότι διαγνώστηκαν περίπου 20.000 περιπτώσεις καρκίνου του θυρεοειδούς μεταξύ 1991 και 2015 σε άτομα που ήταν κάτω των 18 ετών την περίοδο του ατυχήματος στην Ουκρανία, τη Λευκορωσία και τις πιο μολυσμένες περιοχές της Ρωσίας. Περίπου το 25% αυτών των περιπτώσεων αποδίδεται στην ιονίζουσα ακτινοβολία, αν και το ποσοστό αυτό έχει μεγάλο εύρος αβεβαιότητας, από 7% έως 50%.
Ωστόσο, σε κύκλους ακτιβιστών κατά της πυρηνικής ενέργειας κυκλοφορεί ένα διαφορετικό νούμερο: σχεδόν ένα εκατομμύριο πρόωροι θάνατοι (985.000) μεταξύ Απριλίου 1986 και τέλους του 2004. Το νούμερο αυτό προέρχεται από έκθεση του 2009 που ανατέθηκε και χρηματοδοτήθηκε από τη μη κυβερνητική οργάνωση Greenpeace, η οποία προειδοποιούσε ότι ο αριθμός των θυμάτων του Τσερνόμπιλ θα αυξάνεται τις επόμενες γενιές.
Για τη Γαλλική Ένωση για την Επιστημονική Πληροφόρηση, το νούμερο των 985.000 θανάτων δεν είναι ρεαλιστικό, και επισημαίνουν ότι το ζήτημα έγκειται στη μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε.
Ο εκδότης της έκθεσης που χρηματοδοτήθηκε από τη Greenpeace παραδέχθηκε αργότερα το μεθοδολογικό πρόβλημα. Σε δήλωση της 7ης Νοεμβρίου 2013, συντάκτης του περιοδικού Annals of the New York Academy of Sciences επιβεβαίωσε ότι ο μεταφρασμένος τόμος δεν είχε υποβληθεί σε επίσημη επιστημονική αξιολόγηση ούτε από την Ακαδημία ούτε από οποιονδήποτε άλλο.
Η σύγκρουση συμφερόντων ήταν, σύμφωνα με τον Γάλλο ειδικό ενεργειακής πολιτικής Φαμπιέν Μπουγκλέ [Fabien Bouglé], προφανής, καθώς ο συγγραφέας ήταν επίσης επικεφαλής της Greenpeace στη Ρωσία.
Σύμβολο της ποπ κουλτούρας
Ο λόγος που τα στοιχεία αυτά δεν καταφέρνουν να περιορίσουν τον ευρύτερο φόβο οφείλεται, σύμφωνα με τους ειδικούς, σε μια διαρκή πολιτισμική παραγωγή.
Το Τσερνόμπιλ έχει καταστεί ένα πραγματικό σύμβολο, γύρω από το οποίο έχουν οργανωθεί κώδικες και μια σχεδόν τελετουργική φαντασμαγορία, σύμφωνα με τη Μυρτώ Τριπάθη, μηχανικό πυρηνικής ενέργειας, πρώην διευθύντρια πολιτικής για το κλίμα στο γαλλικό παράρτημα του Παγκόσμιου Συμφώνου των Ηνωμένων Εθνών και νυν πρόεδρο της μη κυβερνητικής οργάνωσης Voices of Nuclear.
Οι αναφορές αναπαράγονται με πολλούς τρόπους: στη λογοτεχνία, στον κινηματογράφο, σε τηλεοπτικές σειρές, βιντεοπαιχνίδια, κινούμενα σχέδια και κόμικς…
Το πιο πρόσφατο και ευρέως προβεβλημένο παράδειγμα είναι η μίνι σειρά «Chernobyl» του HBO, που διανεμήθηκε στο Netflix, την οποία ο Μπουγκλέ χαρακτηρίζει ως το πιο ολοκληρωμένο παράδειγμα «αγχωτικής μυθοπλασίας» πάνω στο θέμα.
Τον Οκτώβριο του 2025, η γαλλική ταινία «Rembrandt», χρηματοδοτημένη από το Εθνικό Κέντρο Κινηματογράφου της Γαλλίας και με πρωταγωνιστές κορυφαίους ηθοποιούς, αναπαρήγαγε όλα τα αντιπυρηνικά επιχειρήματα, αποτελώντας έναν ύμνο στον αντιπυρηνισμό.
Το αποτέλεσμα είναι ένα κοινό βαθιά συγχυσμένο ακόμη και ως προς βασικές έννοιες, όπως το γεγονός ότι η ραδιενέργεια σε χαμηλές δόσεις δεν είναι επικίνδυνη. Όπως εξήγησε η Τριπάθη, η ραδιενέργεια αποτελεί συστατικό στοιχείο της φύσης που μας περιβάλλει, μέρος του φλοιού της Γης, και όλοι οι άνθρωποι είναι σε κάποιο βαθμό ραδιενεργοί.
Αυτό που λείπει από την αντίληψη του κοινού, σημειώνει, είναι η έννοια της κλίμακας. Οι άνθρωποι κατανοούν ότι η φωτιά μπορεί να τους ζεστάνει αλλά και να προκαλέσει σοβαρά εγκαύματα· με τη ραδιενέργεια όμως δεν αντιλαμβάνονται τη διαφορά μεταξύ οξείας υπερέκθεσης και φυσικής έκθεσης.
Οι δύο ειδικοί υποστηρίζουν ότι αυτή η ιδεολογική κατασκευή δεν δημιουργήθηκε τυχαία. Πριν από το 1986, σημειώνει ο Μπουγκλέ, τα αντιπυρηνικά κινήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες, γύρω από οργανώσεις όπως η Greenpeace, δεν είχαν στη διάθεσή τους κάποιο γεγονός-καταλύτη. Το ατύχημα του Three Mile Island το 1979 δεν είχε προκαλέσει θανάτους, σε αντίθεση με το Τσερνόμπιλ, το οποιο και λειτούργησε ως επικοινωνιακό ατού για τις αντιπυρηνικές οργανώσεις.
Η Τριπάθη εκτιμά ότι το δυτικό περιβαλλοντικό κίνημα αντλεί στοιχεία από μαλθουσιανές και αποαναπτυξιακές αντιλήψεις, με σαφείς αντικαπιταλιστικές ρίζες, στο πλαίσιο των οποίων η πυρηνική ενέργεια συνδέεται με την απόρριψη της τεχνολογικής προόδου και της βιομηχανικής ανάπτυξης. Η απόρριψη της πυρηνικής ενέργειας κατέστη συνώνυμη με την απόρριψη της βιομηχανικής καταναλωτικής κοινωνίας.
Άποψη της αίθουσας ελέγχου του κατεστραμμένου 4ου μπλοκ του πυρηνικού σταθμού του Τσερνόμπιλ. Ουκρανία, 23 Απριλίου 2026. (Sergei SUPINSKY / AFP μέσω Getty Images)
Ένα από τα πιο επίμονα κατάλοιπα αυτής της εκστρατείας είναι οι εικόνες μεταλλάξεων. Η ιδέα ότι η ραδιενέργεια είναι από μόνη της εξαιρετικά επικίνδυνη και ότι προκαλεί τερατώδεις μεταλλάξεις σε ζώα και ανθρώπους είναι καθαρή φαντασία χωρίς επιστημονική ή ιστορική βάση. Η Τριπάθη ανέφερε ότι σε πρόσφατη ραδιοφωνική εκπομπή ακροατής επέμεινε ότι γεννιούνταν αγελάδες με πέντε πόδια και παραμορφωμένα παιδιά, ισχυρισμοί που απέρριψε ως ψευδείς και προϊόντα καθαρής παραπληροφόρησης.
Η Γαλλική Ένωση για την Επιστημονική Πληροφόρηση δήλωσε στην Epoch Times ότι ορισμένες ομάδες που αντιτίθενται στην πολιτική πυρηνική ενέργεια διατηρούν και αξιοποιούν τον φόβο που συνδέεται με το ατύχημα για πολιτικούς σκοπούς.
Αφανείς καταστροφές
Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι η υπερβολική εστίαση στο Τσερνόμπιλ έχει επισκιάσει βιομηχανικές καταστροφές διαφορετικής κλίμακας.
Η Τριπάθη υπενθυμίζει ότι δεκαοκτώ μήνες πριν από το Τσερνόμπιλ σημειώθηκε το ατύχημα στο Μποπάλ το 1984, με διαρροή σε εργοστάσιο φυτοφαρμάκων στην Ινδία, που προκάλεσε χιλιάδες άμεσους θανάτους και εκατοντάδες χιλιάδες έμμεσους ή καθυστερημένους θανάτους. Το χαρακτήρισε ως πιθανώς τη σοβαρότερη βιομηχανική καταστροφή στον κόσμο, κατά πολύ μεγαλύτερη από το Τσερνόμπιλ, επισημαίνοντας ότι παρόλα αυτά ελάχιστοι άνθρωποι τη γνωρίζουν.
Υπενθυμίζοντας και άλλα ατυχήματα ανάλογου μεγέθους, όπως το Σεβέζο στην Ιταλία και την έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού, σημειώνει ότι το Τσερνόμπιλ αντιμετωπίζεται ως ιδιαίτερη εξαίρεση.
Ο Μπουγκλέ αναφέρθηκε και στην κατάρρευση του φράγματος Μπαντσάο στην Κίνα το 1975, με περισσότερα από 100.000 θύματα, σημειώνοντας ότι επρόκειτο για υδροηλεκτρικό έργο, δηλαδή υποδομή ανανεώσιμης ενέργειας. Όπως τόνισε, οι περισσότεροι άμεσοι θάνατοι δεν οφείλονται σε ατυχήματα σε εγκαταστάσεις πυρηνικής ενέργειας, αλλά σε εγκαταστάσεις που σήμερα θεωρούνται οικολογικές.
Ο άνθρακας, σύμφωνα με τον Μπουγκλέ, προκαλεί καθημερινά θανάτους χωρίς να προσελκύει την ίδια προσοχή, με περίπου εκατό θανάτους ανά τεραβατώρα, έναντι 0,04 από πυρηνική ενέργεια.
Η Τριπάθη εκτιμά ότι ο απολογισμός των θανάτων από τον άνθρακα στην Ευρώπη ανέρχεται σε δεκάδες χιλιάδες ετησίως, επισημαίνοντας ότι αυτό δεν αμφισβητείται. Όπως σημείωσε, αιωρούμενα σωματίδια από πολωνικούς σταθμούς άνθρακα φτάνουν έως τη Γαλλία, έχοντας μεγαλύτερο αντίκτυπο εκεί από ό,τι είχε η ραδιενέργεια από το Τσερνόμπιλ.
Ο άνθρακας συσσωρεύεται πριν φορτωθεί σε πλοία, στον τερματικό σταθμό άνθρακα RG Tanner στο Γκλάντστοουν. Κουήνσλαντ, Αυστραλία, 20 Ιανουαρίου 2012. (AAP Image/Dave Hunt)
Η ασυμμετρία στην προσοχή, σύμφωνα με τον Φαμπιέν Μπουγκλέ, είναι δομική και μπορεί να συγκριθεί με την περίπτωση όπου ένα αεροπορικό δυστύχημα κυριαρχεί στα πρωτοσέλιδα, ενώ αυτά που σχετίζονται με τα δίκυκλα, που είναι στατιστικά πολύ πιο επικίνδυνα, σπάνια γίνονται είδηση.
Η Τριπάθη σημείωσε επίσης ότι η μεγάλη πλειονότητα των νέων πιστεύει ακόμη και ότι η πυρηνική ενέργεια συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή, παρότι αυτό δεν ισχύει. Όπως ανέφερε, υπάρχει σαφές χάσμα μεταξύ αντίληψης και πραγματικότητας.
Η παραμελημένη διάσταση της ασφάλειας
Όπως σημείωσε η Τριπάθη, από το δημόσιο αφήγημα έχει επίσης παραλειφθεί ο μετασχηματισμός στην ασφάλεια που προκάλεσε το Τσερνόμπιλ. Ανέφερε ότι ακόμη και ο ίδιος ο όρος «κουλτούρα ασφαλείας» εμφανίστηκε μετά το ατύχημα και ενσωματώθηκε θεσμικά στην Παγκόσμια Ένωση Διαχειριστών Πυρηνικών Εγκαταστάσεων (World Association of Nuclear Operators – WANO), η οποία χρηματοδοτείται από την ίδια τη βιομηχανία και λειτουργεί χωρίς υπερεθνική εποπτεία.
Η WANO οργανώνει αμοιβαία παρακολούθηση μεταξύ ομοτίμων, με επιτόπιες επιθεωρήσεις και αμοιβαίους ελέγχους. Η Τριπάθη εξήγησε ότι το σύστημα αυτό είναι αξιόπιστο όχι επειδή οι διαχειριστές διαθέτουν ανώτερη ηθική, αλλά επειδή η βιομηχανία έχει κατανοήσει πλήρως ότι ένα ατύχημα, οπουδήποτε στον κόσμο, την επηρεάζει στο σύνολό της.
Αναφερόμενη στο ατύχημα της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία, το 2011, σημείωσε ότι, παρά το γεγονός ότι δεν προκάλεσε θανάτους που να συνδέονται με την ακτινοβολία, ακόμη και μετά από έναν μεγάλο σεισμό και ένα τσουνάμι που συμβαίνει μία φορά σε χιλιετία, είχε ως αποτέλεσμα να πλήξει καθοριστικά ολόκληρη την παγκόσμια πυρηνική βιομηχανία. Το συμπέρασμα είναι καθησυχαστικό, καθώς δείχνει ότι η επιβίωση της βιομηχανίας εξαρτάται από την υποδειγματική λειτουργία της.
Εργαζόμενοι στον πίνακα ελέγχου της Νέας Ασφαλούς Περίφραξης (NSC), που καλύπτει τον κατεστραμμένο τέταρτο αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού του Τσερνόμπιλ. Ουκρανία, 23 Απριλίου 2026. (Sergei SUPINSKY/AFP μέσω Getty Images)
Τόνισε επίσης ότι αυτό το ιστορικό έχει σημασία, διότι η πολιτική πυρηνική ενέργεια δεν αποτελεί νέα τεχνολογία. Ανέφερε ότι πρόκειται για έναν κλάδο με 60 έως 80 χρόνια παρουσίας σε παγκόσμιο επίπεδο και με εξαιρετικά εκτεταμένη εμπειρία. Η τεχνολογία αυτή, παρατήρησε, έχει δοκιμαστεί σε πολύ διαφορετικές συνθήκες, για μεγάλα χρονικά διαστήματα και υπό ποικίλα οργανωτικά και πολιτικά καθεστώτα.
Σύμφωνα με την Τριπάθη, το ιστορικό αυτό καθιστά ακόμη πιο εντυπωσιακή τη δημόσια αντίληψη. Υπογράμμισε ότι το Τσερνόμπιλ παραμένει το μοναδικό ατύχημα πολιτικής πυρηνικής ενέργειας στην ιστορία της πυρηνικής ενέργειας που προκάλεσε άμεσους θανάτους. Ακριβώς επειδή αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση μέσα σε μια κατά τα άλλα μακρά και εκτεταμένη ιστορία, έχει καταστεί το βασικό σημείο αναφοράς για τους αντιπάλους της πυρηνικής ενέργειας και, σε μεγάλο βαθμό, το μοναδικό τους επιχείρημα.
Συγκεκριμένο κόστος
Η αντιπυρηνική στάση στο εσωτερικό του περιβαλλοντικού κινήματος συνιστά δογματική ασυνέπεια για την Τριπάθη. Υποστήριξε ότι δεν μπορεί κάποιος να είναι ειλικρινής περιβαλλοντιστής, πραγματικά αφοσιωμένος στην καταπολέμηση της περιβαλλοντικής ρύπανσης, των επιπτώσεων στην υγεία των πληθυσμών και της κλιματικής αλλαγής, και ταυτόχρονα να συνεχίζει να προωθεί μια αντιπυρηνική ατζέντα, καθώς αυτό τον φέρνει σε πλήρη αντίθεση με όσα λέει η επιστήμη.
Όπως σημείωσε, το πολιτικό κόστος είναι απτό. Διερωτήθηκε πού θα βρισκόταν σήμερα ο κόσμος ως προς τον αντίκτυπο στο κλίμα και στην υγεία από την ατμοσφαιρική ρύπανση, εάν οι δυτικές χώρες είχαν βασιστεί περισσότερο στην πυρηνική ενέργεια. Έθεσε επίσης το ερώτημα αν θα εξακολουθούσαν να λειτουργούν μονάδες άνθρακα και ποιο θα ήταν το επίπεδο ευημερίας πετρελαιοπαραγωγών χωρών όπως η Ρωσία ή το Ιράν, εάν ο κόσμος δεν εξαρτιόταν από αυτές ως αποτέλεσμα της αντιπυρηνικής προπαγάνδας.
Σύμφωνα με την Τριπάθη, η επιμονή αυτής της στάσης αποτελεί το πραγματικό σκάνδαλο. Ανέφερε ότι μπορεί να κατανοήσει τον φόβο και τον πανικό που προκλήθηκαν πριν από σαράντα χρόνια, το 1986, όταν συνέβη το ατύχημα του Τσερνόμπιλ. Όμως, το γεγονός ότι τέσσερις δεκαετίες αργότερα ο δημόσιος λόγος και τα βασικά επιχειρήματα παραμένουν ακριβώς τα ίδια, με τα ίδια ψευδή στοιχεία, παραπέμπει σε μια σχεδόν μεσαιωνική δεισιδαιμονία, η οποία αγνοεί τα αποδεδειγμένα δεδομένα και τη συσσωρευμένη εμπειρία.
Καταλήγοντας, τόνισε ότι εξακολουθεί να υπάρχει ένα φαινόμενο παγκόσμιας παραπληροφόρησης γύρω από το Τσερνόμπιλ, το οποίο έχει λάβει διαστάσεις αστικού μύθου σε πλανητικό επίπεδο.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έφερε εκ νέου στο προσκήνιο το κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας την Παρασκευή, υπογράφοντας προεδρική πράξη που διευρύνει τις αμερικανικές κυρώσεις κατά της κυβέρνησης και επιβάλλει νέα περιοριστικά μέτρα σε πρόσωπα, οντότητες και συνεργαζόμενους φορείς, καθώς και σε όσους κρίνονται συνένοχοι σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή διαφθορά.
Η ενέργεια αυτή έπεται των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και στο Ιράν, ενώ ο Τραμπ και άλλοι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι δεν αποκλείεται ανάλογη παρέμβαση και στην Κούβα.
Σύμφωνα με το προεδρικό διάταγμα, οι πολιτικές της Κούβας εξακολουθούν να συνιστούν ασυνήθιστη και εξαιρετική απειλή, επισημαίνοντας ότι οι πρακτικές και οι ενέργειες της κυβέρνησης όχι μόνο στοχεύουν στο να πλήξουν τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και έρχονται σε αντίθεση με τις ηθικές και πολιτικές αξίες των ελεύθερων και δημοκρατικών κοινωνιών.
Το διάταγμα δεν κατονομάζει συγκεκριμένα τα πρόσωπα ή τις οντότητες που θα τεθούν υπό κυρώσεις, καθώς αυτά θα καθοριστούν από τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσσεντ.
Οι κυρώσεις ενδέχεται να αφορούν άτομα ή οργανισμούς που δραστηριοποιούνται σε τομείς όπως η ενέργεια, η άμυνα, η εξόρυξη, η τεχνολογία, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες ή η ασφάλεια, καθώς και κάθε άλλο τομέα που στηρίζει το καθεστώς της Κούβας. Επιπλέον, περιλαμβάνονται ηγετικά στελέχη, αξιωματούχοι, ανώτερα διοικητικά στελέχη και μέλη διοικητικών συμβουλίων της κομμουνιστικής κυβέρνησης.
Παράλληλα, το μέτρο προβλέπει την επιβολή δευτερογενών κυρώσεων σε οποιονδήποτε πραγματοποιεί ή διευκολύνει συναλλαγές με τα πρόσωπα ή τις οντότητες που θα στοχοποιηθούν, ενώ επεκτείνεται και σε ενήλικα μέλη των οικογενειών όσων υπάγονται στις κυρώσεις.
Η εκστρατεία πίεσης της κυβέρνησης Τραμπ κατά της Αβάνας ξεκίνησε το περασμένο καλοκαίρι, όταν ο πρόεδρος υπέγραψε μνημόνιο εθνικής ασφάλειας που επανέφερε αυστηρές πολιτικές απέναντι στην Κούβα, ανατρέποντας μέτρα της κυβέρνησης Μπάιντεν που είχαν χαλαρώσει την πίεση προς τη χώρα.
Μετά την επιτυχημένη επιχείρηση του Ιανουαρίου για τη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, ο Τραμπ εκτίμησε ότι η Κούβα θα μπορούσε να καταρρεύσει από μόνη της, καθώς είχε χάσει τον βασικό της σύμμαχο και προμηθευτή πετρελαίου, καλώντας την ίδια περίοδο την Αβάνα να προχωρήσει σε συμφωνία.
Ο ηγέτης της Κούβας Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ δήλωσε τότε ότι δεν βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στα τέλη Ιανουαρίου, ο Τραμπ κήρυξε κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης με εκτελεστικό διάταγμα που έφερε τον τίτλο «Αντιμετώπιση απειλών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες από την κυβέρνηση της Κούβας», στο πλαίσιο του οποίου απείλησε με κυρώσεις οποιαδήποτε χώρα προμηθεύει την Κούβα με πετρέλαιο. Αυτό έχει οξύνει την ενεργειακή κρίση στο νησί, το οποίο ταλανίζεται από συνεχείς πανεθνικές διακοπές ρεύματος, ορισμένες από τις οποίες διαρκούν επί ημέρες.
Εν τω μεταξύ, η ρητορική του Τραμπ και άλλων υψηλόβαθμων αξιωματούχων έχει ενταθεί, με τον Αμερικανό πρόεδρο να προωθεί την ιδέα μιας «φιλικής ανάληψης ελέγχου» της Κούβας και να δηλώνει σε δημοσιογράφους ότι το ζήτημα περιλαμβάνεται στις προτεραιότητές του.
Ο Ρούμπιο, ο οποίος είναι κουβανικής καταγωγής, προειδοποίησε τους ηγέτες της Κούβας μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, ενώ τον Μάρτιο κάλεσε ευθέως σε αλλαγή καθεστώτος. Τον Απρίλιο, η κόρη του Φιντέλ Κάστρο δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι είναι καιρός να αποκτήσει η χώρα νέα κυβέρνηση.
Αμφότεροι ο πρόεδρος των ΗΠΑ και ο ηγέτης της Κούβας επιβεβαίωσαν στη συνέχεια ότι βρίσκονται σε συνομιλίες για την εξεύρεση λύσης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Γερουσία απέρριψε μέτρο που στόχευε να αποτρέψει τον Τραμπ από την έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά της Κούβας, επιβεβαιώνοντας τη στήριξη των Ρεπουμπλικανών στις ενέργειές του στον συγκεκριμένο τομέα.
Ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ Πητ Χέγκσεθ διέταξε την αποχώρηση περίπου 5.000 στρατιωτών από τη Γερμανία, όπως δήλωσε εκπρόσωπος του Πενταγώνου την 1η Μαΐου, προσθέτοντας ότι η απόφαση ακολούθησε ενδελεχή επανεξέταση της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη και ελήφθη με βάση τις επιχειρησιακές ανάγκες και τις συνθήκες επί του πεδίου.
Ο εκπρόσωπος Σον Παρνέλ ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι η αποχώρηση μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα στους επόμενους έξι έως δώδεκα μήνες.
Είχε προηγηθεί ένταση μεταξύ του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του καγκελάριου της Γερμανίας Φρήντριχ Μερτς σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν, ενώ την Τετάρτη ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν το ενδεχόμενο να μειωθεί ο αριθμός των εν ενεργεία στρατιωτών που σταθμεύουν στη χώρα, που αγγίζει τους 36.500.
Η Γερμανία φιλοξενεί τον δεύτερο μεγαλύτερο αριθμό Αμερικανών στρατιωτών παγκοσμίως μετά την Ιαπωνία, με αμερικανικές δυνάμεις να βρίσκονται εκεί αδιάλειπτα από το 1945, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ η παρουσία τους είχε κορυφωθεί στους 250.000 κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Ο Μερτς έχει ασκήσει έντονη κριτική στον Τραμπ για τη σύγκρουση στο Ιράν. Απευθυνόμενος την Τετάρτη σε ομάδα φοιτητών, ανέφερε ότι ένα ολόκληρο έθνος υφίσταται ταπείνωση από την ιρανική ηγεσία, αναφερόμενος στις Ηνωμένες Πολιτείες, επισημαίνοντας ότι δεν σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος παρά το γεγονός ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι ταξίδεψαν στο Πακιστάν για διαπραγματεύσεις με Ιρανούς ομολόγους τους.
Την επόμενη ημέρα, σε ομιλία του, εξέφρασε αμφιβολίες για τα αίτια έναρξης του πολέμου, τονίζοντας ότι η Γερμανία και η Ευρώπη γενικότερα υφίστανται σημαντικές συνέπειες, λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, κάτι που έχει άμεσες επιπτώσεις στην οικονομία — για τον λόγο αυτό πιέζει για την επίλυση της σύγκρουσης, σημείωσε.
Ο Τραμπ απάντησε στην κριτική του Μερτς την Πέμπτη μέσω της πλατφόρμας Truth Social, καλώντας τον να σταματήσει να παρεμβαίνει στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, σημειώνοντας στην ανάρτησή του ότι ο καγκελάριος της Γερμανίας θα έπρεπε να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, καθώς και στην αντιμετώπιση των προβλημάτων της χώρας του, ιδίως στους τομείς της μετανάστευσης και της ενέργειας, και λιγότερο χρόνο σε παρεμβάσεις κατά μιας επιχείρησης για την εξάλειψη της πυρηνικής απειλής του Ιράν, που θα κάνει τον κόσμο — και τη Γερμανία — ασφαλέστερο.
Ο Τραμπ έχει απειλήσει και στο παρελθόν να αποσύρει αμερικανικά στρατεύματα από τη Γερμανία, επικαλούμενος τις ανεπαρκείς αμυντικές δαπάνες της χώρας ως μέλος του ΝΑΤΟ και άλλες πολιτικές της, ενώ το 2020, κατά την πρώτη του θητεία, είχε κατηγορήσει τη Γερμανία για μη εκπλήρωση των υποχρεώσεών της όσον αφορά τις αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και είχε προτείνει την αποχώρηση σχεδόν 12.000 στρατιωτών.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στις 30 Απριλίου ότι θέλει να μάθει λεπτομέρειες σχετικά με ρωσική πρόταση για βραχυπρόθεσμη εκεχειρία που μετέφερε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως ανέφερε ο Ζελένσκι σε ανάρτησή του στο Telegram, είναι ουσιώδες να διευκρινιστεί τι ακριβώς συνεπάγεται η πρόταση — αν πρόκειται για λίγες ώρες ασφάλειας για μια παρέλαση στη Μόσχα ή για κάτι περισσότερο. Επεσήμανε ακόμη ότι το Κίεβο επιθυμεί την επίτευξη μιας μακροπρόθεσμης εκεχειρίας, αξιόπιστες εγγυήσεις για την ασφάλεια του πληθυσμού, και τελικά η ειρήνη.
Στις 29 Απριλίου, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι είχε συζητήσει το ενδεχόμενο εκεχειρίας στην Ουκρανία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν κατά τη διάρκεια πρόσφατης τηλεφωνικής συνομιλίας. Το Κρεμλίνο είχε νωρίτερα αναφέρει ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν μια προσωρινή εκεχειρία με αφορμή την επέτειο της 9ης Μαΐου για τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συνομιλία καλή και ότι εκτιμά πως ο Ρώσος πρόεδρος ενδέχεται να την υλοποιήσει και ίσως να ανακοινώσει κάτι σχετικό. Σημείωσε ότι η τηλεφωνική επικοινωνία επικεντρώθηκε στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο, αν και έγινε μια σύντομη αναφορά στο Ιράν και σε ορισμένα ακόμη θέματα. Παρατήρησε ότι η Ουκρανία έχει ηττηθεί στρατιωτικά, εξηγώντας ότι έχει χάσει όλο το ναυτικό και την αεροπορία της, καθώς και το 82% των πυραύλων και τα περισσότερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που διέθετε.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ακόμη ότι κατέστησε σαφές στον Πούτιν πως επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία πριν δεχθεί οποιαδήποτε ρωσική βοήθεια σχετικά με το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν, τονίζοντας ότι προτεραιότητα είναι να λήξει η σύγκρουση. Η πρόσφατη διπλωματική δραστηριότητα μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας για το ζήτημα της Ουκρανίας έχει επικεντρωθεί σε σταδιακά μέτρα για τη μείωση των συγκρούσεων, ενώ παράλληλα επιδιώκεται μια ευρύτερη συμφωνία. Το Κρεμλίνο επίσης χαρακτήρισε την τελευταία τηλεφωνική επικοινωνία ως φιλική, ειλικρινή και ουσιαστική.
Ο σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, ανέφερε ότι ο Τραμπ αξιολόγησε θετικά την πρόσφατη πασχαλινή εκεχειρία και αντέδρασε επίσης θετικά στην ιδέα μιας νέας προσωρινής εκεχειρίας που θα συνδέεται με τους εορτασμούς της 9ης Μαΐου στη Ρωσία. Πρόσθεσε ότι ο Πούτιν ενημέρωσε τον Αμερικανό ομόλογό του για την ετοιμότητά του να κηρύξει εκεχειρία και για την περίοδο των εορτασμών της Ημέρας της Νίκης, επισημαίνοντας ότι ο Τραμπ υποστήριξε ενεργά την πρωτοβουλία, σημειώνοντας πως η εορτή αυτή σηματοδοτεί την κοινή νίκη κατά του ναζισμού στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε στις 30 Απριλίου ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση σχετικά με τις ακριβείς ημερομηνίες της εκεχειρίας. Διευκρίνισε ότι επί του παρόντος θεωρείται πως η εκεχειρία συνδέεται με την Ημέρα της Νίκης, ωστόσο οι ημερομηνίες έναρξης και λήξης της θα καθοριστούν από τον ανώτατο διοικητή, δηλαδή τον Πούτιν, και θα ανακοινωθούν μόλις ληφθεί η σχετική απόφαση, όπως μετέδωσε το ρωσικό κρατικό πρακτορείο TASS.
Τέλος, ανέφερε ότι η Μόσχα δεν έχει ακόμη λάβει απάντηση από το Κίεβο σχετικά με την προτεινόμενη εκεχειρία.
Στο Ημερολόγιό της, η Άννα Φρανκ λέει για τη φύση: «Όσο υπάρχει [η φύση], και σίγουρα θα υπάρχει πάντα, ξέρω ότι θα υπάρχει πάντα παρηγοριά για κάθε θλίψη, όποιες και αν είναι οι περιστάσεις. Και πιστεύω ακράδαντα ότι η φύση φέρνει παρηγοριά σε όλες τις δυσκολίες».
Χρόνια πριν, ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν έγραψε ένα παραμύθι για τη φιλία μιας μαργαρίτας με έναν κορυδαλλό, μεταφέροντας στα παιδιά μηνύματα για την αξία μιας αγνής καρδιάς, της ταπεινότητας, της θυσίας και της προσφοράς, που μας υψώνουν πάνω από κάθε δυστυχία.
«Κάποτε σε ένα λιβάδι, κοντά σε ένα σπίτι, μια μικρή μαργαρίτα μεγάλωνε ανάμεσα στα άλλα λουλούδια. Με τα λευκά της πέταλα και το κίτρινο κεφαλάκι της στραμμένα προς τον ουρανό, κοίταζε τον κόσμο με χαρά και ευγνωμοσύνη, μαθαίνοντας από τον ζεστό ήλιο και από όλα όσα την περιβάλλουν πόσο καλός είναι ο Θεός. Με την καρδιά της γεμάτη χαρά, άκουγε το γλυκό τραγούδι ενός κορυδαλλού να έρχεται από εκεί κοντά.
Εν τω μεταξύ, στην άλλη πλευρά του φράχτη, στον κήπο του σπιτιού, τουλίπες, τριανταφυλλιές και παιώνιες άνθιζαν περήφανες και εντυπωσιακές. Η μαργαρίτα τις θαύμαζε και αισθανόταν ευλογημένη που έβλεπε την ομορφιά τους. Σκεφτόταν ακόμη ότι θα άρεσε πολύ στον κορυδαλλό να τις επισκέπτεται και να τραγουδά μέσα στον κήπο τους.
Ενώ έκανε τέτοιες ευγενικές σκέψεις, είδε με έκπληξη τον κορυδαλλό να προσγειώνεται μπροστά της, τραγουδώντας: ‘Πόσο μαλακό είναι το γρασίδι εδώ, και τι όμορφο λουλουδάκι! Με χρυσάφι στην καρδιά και ασήμι στο φόρεμά του!’
Η μαργαρίτα κατακλύστηκε από χαρά. Ο κορυδαλλός ήρθε να τη δει και τώρα στέκεται μπροστά της, τραγουδώντας της. Τη φιλάει με το ράμφος του και μετά πετά ψηλά.
Η μαργαρίτα έκλεισε για λίγο τα μάτια της από χαρά. Όταν τα άνοιξε και πάλι, είδε τις τουλίπες και τις παιώνιες να την κοιτούν με ζήλια και σαν να εύχονταν να μπορούσαν να τη μαλώσουν. Η μαργαρίτα στεναχωρήθηκε. Λίγο αργότερα, κάποιος βγήκε από το σπίτι και έκοψε μερικά από τα όμορφα λουλούδια για να τα βάλει σε ένα βάζο. Η μαργαρίτα λυπήθηκε πολύ για αυτές.
Το επόμενο πρωί, ενώ άνοιγε τα πέταλά της στον ήλιο, η μαργαρίτα άκουσε και πάλι το τραγούδι του κορυδαλλού. Όμως αυτή τη φορά δεν ακουγόταν χαρούμενο, αλλά γεμάτο λύπη. Αναζητώντας με το βλέμμα τον φίλο της, η μαργαρίτα γρήγορα κατάλαβε γιατί: ο κορυδαλλός βρισκόταν μέσα σε ένα κλουβί, στον κήπο του σπιτιού.
Η καρδιά της μαργαρίτας ράγισε βλέποντας τον φίλο της κλειδωμένο και ακούγοντας το θλιμμένο τραγούδι του. Ευχόταν ολόψυχα να μπορούσε να τον βοηθήσει, αλλά όσο κι αν σκεπτόταν δεν κατάφερνε να βρει πώς.
Εκείνη την ώρα, δύο αγόρια ήρθαν από το σπίτι και άρχισαν να σκάβουν γύρω της. Σήκωσαν το σβωλαράκι χώμα με τις ρίζες της και το χορτάρι που φύτρωνε τριγύρω, και μετέφεραν τη μαργαρίτα μέσα στο κλουβί του κορυδαλλού, νομίζοντας ότι αυτό ήταν που του έλειπε.
Η μαργαρίτα βρισκόταν τώρα στο κλουβί μαζί με τον κορυδαλλό, ο οποίος συνέχιζε να θρηνεί για την απώλεια της ελευθερίας του. Ωστόσο, σύντομα παρατήρησε τη μαργαρίτα δίπλα του και τη λυπήθηκε για την αιχμαλωσία της.
Η μαργαρίτα ήθελε απεγνωσμένα να παρηγορήσει τον κορυδαλλό, αλλά δεν μπορούσε να μιλήσει. Όσο δυνάμωνε η επιθυμία της τόσο δυνάμωνε και το άρωμά της. Στο τέλος έγινε τόσο έντονο που έφτασε στα ρουθούνια του κορυδαλλού, γλυκαίνοντας τη θλίψη του και προσφέροντας τη λεπτή παρηγοριά του.
Η ώρα περνούσε και κανένα από τα παιδιά δεν είχε σκεφτεί να φέρει λίγο νερό στο πουλί και στο λουλούδι. Το βράδυ, ο κορυδαλλός ξεψύχησε. Το επόμενο πρωί, η μαργαρίτα είχε μαραθεί. Τα παιδιά στεναχωρημένα, έθαψαν τον κορυδαλλό με τιμές, και πέταξαν το λουλούδι σε μια γωνιά του κήπου.»
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) ανέφερε ότι η επιστροφή στις προπολεμικές συνθήκες των παγκόσμιων μεταφορών θα είναι δύσκολη, ενώ η Παγκόσμια Τράπεζα και η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας προειδοποίησαν ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ωθεί προς τα πάνω τις τιμές της ενέργειας και διαταράσσει την παγκόσμια προσφορά.
Το ΔΝΤ σημείωσε στις 29 Απριλίου ότι οι διαταραχές στην Ερυθρά Θάλασσα, ιδίως γύρω από τη διαδρομή της Διώρυγας του Σουέζ, προσφέρουν μια πιθανή εικόνα τού πώς η μακροπρόθεσμη αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να επηρεάσει το παγκόσμιο εμπόριο.
Επεσήμανε τις επιθέσεις σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα που ξεκίνησαν το 2023, οι οποίες ανάγκασαν τα πλοία να αλλάξουν πορεία, κάνοντας τον γύρο της Αφρικής αντί να διέρχονται από τη Διώρυγα του Σουέζ, με αποτέλεσμα η κυκλοφορία μέσω των Στενών Μπαμπ Ελ Μαντέμπ να παραμένει περίπου στο μισό των επιπέδων πριν από τις επιθέσεις ακόμη και περισσότερα από δύο χρόνια μετά.
Ο οργανισμός ανέφερε ότι αυτή η παρατεταμένη διαταραχή αναδεικνύει τον κίνδυνο βασικά σημεία διέλευσης, όπως τα Στενά του Ορμούζ, να δυσκολευτούν εξίσου να ανακάμψουν.
Σε σχετική ανάρτηση στο ιστολόγιό του, το ΔΝΤ ανέφερε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει διαταράξει σοβαρά τη θαλάσσια και εναέρια κυκλοφορία, έχει προκαλέσει ζημιές στις υποδομές και έχει διακόψει διαδρόμους μεταφοράς κρίσιμης σημασίας για την παγκόσμια ενέργεια και τα αγαθά, προσθέτοντας ότι ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση δεν θα υπάρξει ομαλή επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση.
Σημείωσε ότι οι διαταραχές στη ναυτιλία και την αεροπορία αυξάνουν το κόστος και επιβραδύνουν το εμπόριο, ιδίως για οικονομίες που εξαρτώνται από τον τουρισμό και τις εισαγωγές, ενώ οι καταναλωτές ήδη αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές σε βασικά αγαθά και τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος υφίστανται το μεγαλύτερο βάρος των επιπτώσεων.
Πιέσεις σε ενέργεια, τρόφιμα και πρώτες ύλες
Η σύγκρουση εντείνει τους κινδύνους για την παγκόσμια ενεργειακή προσφορά, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συμφωνία.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξή του στις 29 Απριλίου στο Axios ότι το Ιράν επιδιώκει τον τερματισμό του αποκλεισμού μέσω συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν είναι διατεθειμένος να τον άρει, επικαλούμενος ανησυχίες για το ενδεχόμενο η Τεχεράνη να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Στην έκθεσή της για τις αγορές εμπορευμάτων στις 28 Απριλίου, η Παγκόσμια Τράπεζα ανέφερε ότι οι τιμές της ενέργειας προβλέπεται να αυξηθούν κατά 24% το 2026, ενώ συνολικά οι τιμές των εμπορευμάτων εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 16%, λόγω της ανόδου των τιμών της ενέργειας και των λιπασμάτων.
Οι τιμές του αργού πετρελαίου τύπου Brent παρέμειναν στα μέσα Απριλίου πάνω από 50% υψηλότερες σε σχέση με την αρχή του έτους και προβλέπεται να διαμορφωθούν κατά μέσο όρο στα 86 δολάρια ανά βαρέλι το 2026, από 69 δολάρια το 2025, σύμφωνα με την έκθεση.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Ιντερμίτ Γκιλ, δήλωσε ότι ο πόλεμος πλήττει την παγκόσμια οικονομία σε διαδοχικά κύματα, αρχικά μέσω των υψηλότερων τιμών ενέργειας, στη συνέχεια μέσω των αυξημένων τιμών τροφίμων και, τέλος, μέσω της ανόδου του πληθωρισμού, που θα οδηγήσει σε αύξηση των επιτοκίων και θα καταστήσει το χρέος ακόμη πιο δαπανηρό. Πρόσθεσε ότι οι φτωχότεροι άνθρωποι, οι οποίοι δαπανούν το μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους σε τρόφιμα και καύσιμα, θα πληγούν περισσότερο.
Οι τιμές των λιπασμάτων αναμένεται να αυξηθούν κατά 31% το 2026, ενώ οι τιμές της ουρίας προβλέπεται να αυξηθούν κατά 60%, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, εξέλιξη που αναμένεται να μειώσει την οικονομική δυνατότητα των αγροτών και να επηρεάσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει παρουσιάσει μέτρα για την αντιμετώπιση των κινδύνων στην προμήθεια λιπασμάτων.
Η υπουργός Γεωργίας των ΗΠΑ Μπρουκ Ρόλλινς δήλωσε στις 29 Απριλίου ότι η κυβέρνηση εργάζεται για την επαναφορά της παραγωγής λιπασμάτων εντός της χώρας, εκτιμώντας σημαντική αύξηση της εγχώριας παραγωγής τα επόμενα χρόνια.
Ανέφερε ότι, σύμφωνα με πρόχειρους υπολογισμούς, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα ενός έως δύο ετών, η εγχώρια παραγωγή αζώτου θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περισσότερο από 30%, η παραγωγή φωσφορικών κατά πάνω από 200% και η παραγωγή ποτάσας κατά περισσότερο από 100%, ενώ, όπως δήλωσε την προηγούμενη εβδομάδα σε υποεπιτροπή πιστώσεων της Γερουσίας, οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες συντονίζονται καθημερινά με τον Λευκό Οίκο σε αυτό που χαρακτήρισε ως προσέγγιση «ολόκληρης της κυβέρνησης» για την πολιτική λιπασμάτων.
Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποίησε επίσης ότι οι παρατεταμένες διαταραχές θα μπορούσαν να οδηγήσουν έως και 45 εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια μέσα στο έτος, επικαλούμενη εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος, ενώ οι τιμές των μετάλλων, όπως το αλουμίνιο και ο χαλκός, προβλέπεται επίσης να αυξηθούν και ο πληθωρισμός στις αναπτυσσόμενες οικονομίες εκτιμάται ότι θα φτάσει το 5,1% το 2026.
Η ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 3,6%, χαμηλότερα από προηγούμενες προβλέψεις, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, με τον αναπληρωτή επικεφαλής οικονομολόγο της Τράπεζας, Αϊχάν Κόσε, να δηλώνει στις 28 Απριλίου ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν σε στοχευμένα μέτρα στήριξης.
Οι δηλώσεις του έγιναν την ώρα που ο διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan Chase, Τζέιμι Ντάιμον, ανέφερε στις 28 Απριλίου ότι, παρότι δεν ανησυχεί επί του παρόντος για τον πληθωρισμό, εξακολουθεί να θεωρεί τον στασιμοπληθωρισμό ως πιθανό δυσμενές οικονομικό σενάριο.
Αγορές φυσικού αερίου
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας ανέφερε την προηγούμενη εβδομάδα ότι η σύγκρουση έχει μεταβάλει σημαντικά τις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου και έχει καθυστερήσει την αναμενόμενη αύξηση της προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ έχουν αφαιρέσει σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου, συμβάλλοντας στην αύξηση των τιμών στην Ευρώπη και την Ασία, με τις τιμές του φυσικού αερίου στις περιοχές αυτές να αυξάνονται τον Μάρτιο στα υψηλότερα επίπεδα από τον Ιανουάριο του 2023.
Η παγκόσμια παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου μειώθηκε κατά 8% σε ετήσια βάση, λόγω της μείωσης των εξαγωγών από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας εκτίμησε ότι οι ζημιές στις υποδομές θα καθυστερήσουν την επέκταση της δυναμικότητας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου κατά τουλάχιστον δύο έτη και προβλέπεται σωρευτική απώλεια προσφοράς περίπου 120 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων την περίοδο 2026–2030.
