kosmos-featured

Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) απηύθυναν δημόσια προειδοποίηση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, δηλώνοντας ότι οποιαδήποτε επίθεση σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές θα προκαλέσει άμεση και σκληρή απάντηση. Σε σχετικό βίντεο, εκπρόσωπος των IRGC ανέφερε ότι στόχοι αμερικανικών και ισραηλινών συμφερόντων στην περιοχή θα μπορούσαν να υποστούν «ολοκληρωτική καταστροφή».

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε σε μία τεράστια βάση δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης στο Άμπου Ντάμπι, αξίας περίπου 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο συνδέεται με την OpenAI. Μάλιστα παρουσιάζονται δορυφορικές εικόνες που εστιάζουν στην τοποθεσία της εγκατάστασης, με μήνυμα που υποδηλώνει ότι ακόμη και «κρυφές» υποδομές μπορούν να εντοπιστούν.

Η προειδοποίηση συνοδεύεται από ευρύτερες απειλές για πλήγματα σε ενεργειακές, τεχνολογικές και επικοινωνιακές υποδομές εταιρειών που σχετίζονται με αμερικανικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, γίνεται λόγος για προηγούμενα πλήγματα που φέρονται να προκάλεσαν διακοπές λειτουργίας σε εγκαταστάσεις cloud.

Ωστόσο, παραμένει ασαφές κατά πόσο οι απειλές αυτές μπορούν να υλοποιηθούν ή αν αποτελούν μέρος στρατηγικής πίεσης. Το γεγονός ότι τέτοιες εγκαταστάσεις δεν έχουν στοχοποιηθεί μέχρι σήμερα, παρά την κλιμάκωση της έντασης, γεννά ερωτήματα για τις πραγματικές δυνατότητες αλλά και τις προθέσεις της Τεχεράνης.

Σε κάθε περίπτωση, η συνεχιζόμενη ένταση και η επιθετική ρητορική αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης, με πιθανές συνέπειες όχι μόνο σε οικονομικό επίπεδο, αλλά και για την ασφάλεια των εργαζομένων και των υποδομών στην ευρύτερη περιοχή.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στις 30 Μαρτίου ότι η κυβέρνηση Τραμπ διαθέτει επιλογές για να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο το Ιράν να αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ ή να επιβάλει διόδια σε δεξαμενόπλοια πετρελαίου.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε τη Δευτέρα το πρωί την Τεχεράνη ότι ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε να καταστρέψει ενεργειακές υποδομές του Ιράν, εάν το καθεστώς δεν προχωρήσει στο άνοιγμα των Στενών, μιας κρίσιμης θαλάσσιας οδού που συνδέει τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Περσικού Κόλπου με τον ευρύτερο Ινδικό Ωκεανό. Την ίδια ώρα, υπογράμμισε ότι οι συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών συνεχίζονται και ότι έχει σημειωθεί πρόοδος.

Ο Ρούμπιο ανέφερε στο ABC News ότι το Ιράν διατυπώνει πλέον απειλές για διαρκή έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και για δημιουργία συστήματος διοδίων, επισημαίνοντας ότι κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να επιτραπεί και ότι ο πρόεδρος διαθέτει διάφορες επιλογές, εφόσον το κρίνει σκόπιμο, για να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη. Ο ίδιος δεν διευκρίνισε ποιες ενέργειες θα μπορούσε να αναλάβει ο Τραμπ για να διασφαλίσει τη λειτουργία των Στενών, σημειώνοντας ότι δεν μπορεί να μιλήσει δημόσια για το ζήτημα.

Πρόσθεσε ότι οι ιρανικές αρχές απειλούν να εγκαθιδρύσουν ένα μόνιμο σύστημα στα Στενά του Ορμούζ, μέσω του οποίου θα αποφασίζουν ποια πλοία θα διέρχονται από διεθνή ύδατα, τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο δεν θα γίνει ποτέ αποδεκτό και καλώντας τη διεθνή κοινότητα να λάβει υπόψη την κατάσταση.

Από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, το Ιράν έχει ουσιαστικά κρατήσει τη θαλάσσια οδό κλειστή, με ορισμένα εμπορικά πλοία να δέχονται επιθέσεις. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτιναχθεί, προκαλώντας ανησυχίες για παγκόσμια ενεργειακή κρίση.

Το αργό πετρέλαιο τύπου Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, διαπραγματευόταν τη Δευτέρα γύρω στα 115 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 60% σε σχέση με την έναρξη του πολέμου. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (American Automotive Association – AAA), η μέση τιμή ενός γαλονιού απλής βενζίνης διαμορφωνόταν τη Δευτέρα στα 3,99 δολάρια σε εθνικό επίπεδο, αυξημένη κατά περισσότερο από 1 δολάριο από την αρχή της σύγκρουσης.

Ο Ρούμπιο ανέφερε ότι ο Τραμπ προτιμά να διαχειρίζεται τέτοιες καταστάσεις μέσω διπλωματίας και περιέγραψε την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν μπορεί να αποκαλύψει τα ονόματα Ιρανών αξιωματούχων με τους οποίους έχει έρθει σε επαφή η κυβέρνηση. Όπως σημείωσε, ανταλλάσσονται μηνύματα και διεξάγονται συνομιλίες, μεταξύ άλλων μέσω διαμεσολαβητών, κάτι που αποτελεί και τη σταθερή προτίμηση του προέδρου.

Παράλληλα, δήλωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι ενήμερη για τις διαφορετικές απόψεις που υπάρχουν στο εσωτερικό της ιρανικής κυβέρνησης σχετικά με το αν θα πρέπει να επιδιωχθεί διαπραγμάτευση για τον τερματισμό του πολέμου. Αρνήθηκε να κατονομάσει τις διαφωνούσες πλευρές, επισημαίνοντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να τις θέσει σε κίνδυνο. Ανέφερε ότι δεν πρόκειται να αποκαλύψει ποια είναι αυτά τα πρόσωπα, καθώς ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προβλήματα με άλλες ομάδες εντός του Ιράν, προσθέτοντας ότι παρατηρούνται εσωτερικές ρωγμές.

Την ίδια ώρα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου απέρριψε πρόταση κατάπαυσης του πυρός 15 σημείων που κατέθεσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, χαρακτηρίζοντάς την ως υπερβολικά απαιτητική. Ο Μπαγκαΐ πρόσθεσε ότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Με πληροφορίες από το Associated Press

Το Ιράν απέρριψε την προσπάθεια του Πεκίνου να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή στον πόλεμο, καθώς και το αίτημα για ασφαλή διέλευση κινεζικών φορτηγών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με πηγές από τους διπλωματικούς κύκλους της Κίνας που μίλησαν στην εφημερίδα The Epoch Times.

Ο Σουν Μιν, πρόσωπο από διπλωματικούς κύκλους που χρησιμοποίησε ψευδώνυμο φοβούμενος αντιποίνων, ανέφερε στην Epoch Times ότι το Πεκίνο σχεδίαζε αρχικά να αξιοποιήσει τη στενή του σχέση με το ιρανικό καθεστώς, ώστε να αναδειχθεί σε βασικό διαμεσολαβητή στη σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, επιδιώκοντας παράλληλα ηγετικό ρόλο στον λεγόμενο «παγκόσμιο Νότο» — δηλαδή στις αναπτυσσόμενες χώρες της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας. Ωστόσο, το Ιράν απέρριψε την πρόταση αυτή.

Παρά την εικόνα στενής συνεργασίας μεταξύ των καθεστώτων του Ιράν, της Κίνας και της Ρωσίας, στην πράξη Πεκίνο και Μόσχα έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα ως προς το Ιράν. Όπως εξήγησε ο Σουν, τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν το Ιράν ως «διαπραγματευτικό χαρτί» για να αποσπάσουν παραχωρήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και να μειώσουν τις δικές τους διπλωματικές πιέσεις.

Τόσο το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) όσο και η ρωσική ηγεσία παρέχουν συμβουλές στο Ιράν, όμως η Τεχεράνη αρνείται να αποδεχθεί οποιαδήποτε διπλωματική διευθέτηση, καθιστώντας σαφές ότι το βασικό της αίτημα είναι πλέον η ουσιαστική στρατιωτική βοήθεια και όχι η διπλωματική ρητορική. Το γεγονός αυτό φέρνει το Πεκίνο σε δύσκολη θέση· η παροχή στρατιωτικής στήριξης στο Ιράν θα οδηγούσε σε άμεση αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους, ενώ η άρνηση θα σήμαινε την πλήρη απώλεια επιρροής επί του ιρανικού καθεστώτος.

Ο Τσιν, ανεξάρτητος μελετητής στην Κίνα που έδωσε μόνο το επώνυμό του για λόγους ασφαλείας, ανέφερε στην Epoch Times ότι πρόκειται για αναπόφευκτη συνέπεια της λεγόμενης «διπλωματίας των λύκων πολεμιστών» του ΚΚΚ και της νοοτροπίας αντιπαράθεσης με τη Δύση σε επίπεδο στρατοπέδων. Το Πεκίνο επί μακρόν στήριζε παρασκηνιακά αποσταθεροποιητικούς παράγοντες στην περιοχή, όπως το Ιράν, με στόχο την αποδυνάμωση των Ηνωμένων Πολιτειών, επιχειρώντας έναν στρατηγικό ελιγμό αποπροσανατολισμού, χωρίς όμως να έχει προβλέψει ότι η κατάσταση θα ξέφευγε από τον έλεγχό του.

Διάρρηξη της εφοδιαστικής αλυσίδας

Λίγο μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, το ιρανικό καθεστώς προχώρησε στον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, ανοίγοντας πυρ κατά εμπορικών πλοίων και δεξαμενόπλοιων. Ο αποκλεισμός οδήγησε σε αύξηση των διεθνών τιμών πετρελαίου και του κόστους μεταφορών, προκαλώντας σοβαρή διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδες των κινεζικών εξαγωγών.

Παρότι το ιρανικό καθεστώς είχε διαβεβαιώσει ότι θα επέτρεπε τη διέλευση κινεζικών πλοίων, δύο κινεζικά πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων αναγκάστηκαν να επιστρέψουν, όταν επιχείρησαν να εξέλθουν από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών, στις 27 Μαρτίου.

Ο Ουάνγκ Ρουολίν, πρόσωπο κοντά στο κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών που επίσης χρησιμοποίησε ψευδώνυμο, ανέφερε στην Epoch Times ότι ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας έχει λάβει επανειλημμένες εντολές από τον ηγέτη του ΚΚΚ, Σι Τζινπίνγκ, να επικοινωνεί με το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών με βασικό στόχο τη ναυτική ασφάλεια των κινεζικών εμπορικών πλοίων. Ωστόσο, η απάντηση της Τεχεράνης ήταν αποθαρρυντική, καθώς περιορίστηκε στο ότι μπορούσε να εγγυηθεί την ασφάλεια μόνο για ορισμένα φορτία με προορισμό το Ιράν.

Αυτή η επιλεκτικότητα συνιστά μορφή ήπιας πίεσης από το Ιράν, ως απάντηση στην άρνηση του Πεκίνου να παράσχει στρατιωτική βοήθεια. Η Τεχεράνη αξιοποιεί την κατάσταση ως μοχλό πίεσης, προκειμένου να εξαναγκάσει το Πεκίνο να επιλέξει μεταξύ ουσιαστικής στρατιωτικής στήριξης και προστασίας των εμπορικών του συμφερόντων, με αποτέλεσμα οι επανειλημμένες προσπάθειες μυστικής διαμεσολάβησης να αποδεικνύονται πλήρως άκαρπες.

Ο αποκλεισμός των Στενών έχει ήδη πλήξει την κινεζική οικονομία, οδηγώντας σε αύξηση των τιμών χημικών προϊόντων, ζωοτροφών και σιτηρών, ενώ οι κρατικές πετρελαϊκές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν τη σύγκρουση ως πρόσχημα για ανατιμήσεις. Ιδιαίτερα σοβαρό πλήγμα δέχονται οι εξαγωγικοί κλάδοι της χώρας.

Η Ζενγκ, επικεφαλής ιδιωτικής βιομηχανίας ηλεκτρικών συσκευών με έδρα τη Σεντζέν και εξαγωγική δραστηριότητα στη Μέση Ανατολή, η οποία έδωσε μόνο το επώνυμό της, ανέφερε ότι πέντε εμπορευματοκιβώτια της εταιρείας της παραμένουν ακινητοποιημένα στο λιμάνι, χωρίς δυνατότητα αποστολής. Εξήγησε ότι το συγκεκριμένο φορτίο είχε κατασκευαστεί σύμφωνα με προδιαγραφές της Μέσης Ανατολής, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ανακατεύθυνση των παραγγελιών, ενώ η ρευστότητα της επιχείρησης έχει ήδη εξαντληθεί.

Μόνο στην επαρχία Γκουανγκντόνγκ, χιλιάδες εμπορευματοκιβώτια παραμένουν εγκλωβισμένα λόγω του αποκλεισμού, με αποτέλεσμα πολλές βιομηχανίες να αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στις παραδόσεις και σοβαρά προβλήματα ρευστότητας, οδηγούμενες ακόμη και σε διακοπή της παραγωγής.

Η Γκουάν, συντονίστρια στον τομέα του εξωτερικού εμπορίου στην Κίνα, η οποία επίσης έδωσε μόνο το επώνυμό της, εκτίμησε ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει επιφέρει το βαρύτερο πλήγμα στη μεταποιητική βιομηχανία της χώρας. Σημείωσε ότι οι εχθροπραξίες δημιουργούν απρόβλεπτους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα, ενώ το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης εκτοξεύεται, προσθέτοντας ότι η μόνη επιθυμία των επιχειρήσεων αυτή τη στιγμή είναι μια κατάπαυση του πυρός, διαφορετικά το σύστημα εξαγωγών της Κίνας κινδυνεύει με δομική κατάρρευση.

Ο Τσιν εκτίμησε ότι η κατάσταση αυτή καταδεικνύει πως η ηγεσία του ΚΚΚ έχει περιέλθει σε αδιέξοδο, το οποίο όμως δημιούργησε η ίδια στο πλαίσιο της διεθνούς γεωπολιτικής, καθώς οι δυνάμεις που στήριξε στρέφονται πλέον εναντίον των ίδιων των οικονομικών της συμφερόντων, και κατέληξε ότι το κλείσιμο των Στενών συνιστά όχι μόνο σοβαρή διαταραχή της παγκόσμιας εφοδιαστικής, αλλά και την κορύφωση της συνολικής αποτυχίας της γεωπολιτικής στρατηγικής του ΚΚΚ.

Με τη συμβολή του Wu Fei και πληροφορίες από το Reuters

Το Ιράν επανέφερε σε λειτουργία τον εναέριο χώρο του μετά από κλείσιμο σχεδόν πέντε ωρών, σύμφωνα με το FlightRadar24, το οποίο ανέφερε ότι η σχετική ειδοποίηση ήρθη λίγο πριν από τις  06:30 π.μ. (τοπική ώρα) την Πέμπτη.

Το κλείσιμο του εναέριου χώρου, που προκλήθηκε από ανησυχίες για πιθανή στρατιωτική δράση των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν, ανάγκασε αεροπορικές εταιρείες να ακυρώσουν, να αναστείλουν ή να αλλάξουν πορεία σε πτήσεις τους.  Ο Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας του Ιράν εξέδωσε δύο Ειδοποιήσεις προς Αεροναυτιλλομένους (NOTAM) που απαγόρευαν όλες τις πτήσεις μέσω της Περιοχής Πληροφοριών Πτήσεων της Τεχεράνης.

Οι περιορισμοί εξαιρούσαν τις διεθνείς αφίξεις και αναχωρήσεις πολιτικής αεροπορίας που είχαν λάβει άδεια από τις ιρανικές αρχές.

Το SafeAirspace, που παρέχει πληροφορίες για περιοχές συγκρούσεων και αεροπορικά ταξίδια, ανέφερε περίπου στα μέσα της διάρκειας του κλεισίματος ότι αρκετές αεροπορικές εταιρείες είχαν ήδη μειώσει ή αναστείλει τα δρομολόγιά τους και ότι οι περισσότερες απέφευγαν τον ιρανικό εναέριο χώρο. Πρόσθεσε ότι η κατάσταση ενδέχεται να υποδηλώνει περαιτέρω δραστηριότητα ασφαλείας ή στρατιωτική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου εκτοξεύσεων πυραύλων ή ενισχυμένης αεράμυνας, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένης αναγνώρισης πολιτικής εναέριας κυκλοφορίας.

Υπηρεσίες παρακολούθησης της αεροπορίας και αναφορές ανοικτών πηγών πληροφοριών δείχνουν ότι τα κλεισίματα αυτά αποτελούν μέρος ευρύτερων αμυντικών προετοιμασιών, συμπεριλαμβανομένης της ενεργοποίησης αντιαεροπορικών συστημάτων σε δυτικό, νότιο, ανατολικό και βόρειο μέτωπο. Περιοχές όπως η Ταμπρίζ, η Χαμαντάν, η Κερμανσάχ και η Αχβάζ έχουν δει ειδικές NOTAM που ορίζουν ζώνες απαγόρευσης πτήσεων πάνω από στρατιωτικές βάσεις, εγκαταστάσεις πυραύλων και πετρελαϊκές υποδομές.

Παρατηρητές ανοικτών πηγών περιέγραψαν τα μέτρα ως μετατροπή του ιρανικού εναέριου χώρου σε «ζώνη πολέμου», με τα συστήματα άμυνας σε κατάσταση υψηλού συναγερμού για την αντιμετώπιση πιθανών εναέριων εισβολών.

Οι κινήσεις στον εναέριο χώρο συνδέονται με τις μαζικές διαδηλώσεις που διεξάγονται στο Ιράν από τα τέλη Δεκεμβρίου 2025, οι οποίες έχουν επεκταθεί σε τουλάχιστον 22 από τις 31 επαρχίες της χώρας. Οι κινητοποιήσεις, που τροφοδοτούνται από την οικονομική κατάρρευση, την αποτυχία του τραπεζικού συστήματος και την υποτίμηση του νομίσματος, έχουν συναντήσει σκληρή αντίδραση από τις δυνάμεις ασφαλείας, ενώ το καθεστώς διακόπτει τη σύνδεση στο διαδίκτυο καθώς και την τηλεφωνία για να καταστείλει τον συντονισμό μεταξύ των διαδηλωτών.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μετέφερε χθες Τετάρτη πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες οι προγραμματισμένες εκτελέσεις διαδηλωτών στο Ιράν αναμένεται να ακυρωθούν. Σε συνέντευξη Τύπου, είπε ότι υπήρχε ενημέρωση πως οι σκοτωμοί στο Ιράν σταματούν και ότι δεν υπάρχει σχέδιο για εκτελέσεις. Η αμερικανική οργάνωση δικαιωμάτων HRANA έχει δηλώσει ότι μέχρι στιγμής έχει επαληθεύσει τον θάνατο 2.403 διαδηλωτών και 147 ατόμων που συνδέονται με το καθεστώς. Η HRANA ανέφερε ότι έχουν γίνει έως τώρα 18.137 συλλήψεις.

Ερωτηθείς από δημοσιογράφο αν η ενημέρωση αυτή συνεπάγεται την αποχή από στρατιωτική δράση, ο Τραμπ δήλωσε ότι πρέπει να παρακολουθήσουν τις εξελίξεις, υπαινίχθηκε δε ότι οποιαδήποτε ενέργεια των ΗΠΑ θα μπορούσε να ανασταλεί αν το καθεστώς τηρήσει τις υποσχέσεις του.

Της Kimberly Hayek

Με τη συμβολή του Joseph Lord και πληροφορίες από Reuters και Associated Press