Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ανήρτησε στις 20 Ιανουαρίου αποσπάσματα από ιδιωτικά μηνύματα, όπως είπε, που του είχε αποστείλει ο Γάλλος πρόεδρος, Εμμανουέλ Μακρόν. Σε αυτά τα μηνύματα, ο Μακρόν εκφράζει απορία σχετικά με το ενδιαφέρον του Τραμπ για τη Γροιλανδία και προτείνει τη διοργάνωση συνόδου G7 με τη συμμετοχή Ρώσων αξιωματούχων.
Σε τμήμα συνομιλίας που ο Τραμπ ανάρτησε στην πλατφόρμα Truth Social, ο Μακρόν εμφανίζεται να δηλώνει: «Δεν καταλαβαίνω τι κάνετε με τη Γροιλανδία». Παράλληλα προτείνει: «Θα μπορούσα να φιλοξενήσω μια σύνοδο G7 και να προσκαλέσω διάφορους φορείς, συμπεριλαμβανομένων Ουκρανών, Δανών, Σύρων και Ρώσων, στο περιθώριο».
Επιπλέον, διαβεβαιώνει τον Τραμπ ότι υπάρχει σύμπνοια στις θέσεις τους για το συριακό, υπογραμμίζοντας: «Θα μπορούσαμε να κάνουμε σπουδαία πράγματα σχετικά με το Ιράν», και τον προσκαλεί για δείπνο στο Παρίσι.
Την ίδια ώρα, Ευρωπαίοι ηγέτες ετοιμάζονται για έκτακτη σύνοδο στις Βρυξέλλες το βράδυ της Πέμπτης, υπό τη σκιά των νέων αμερικανικών δασμών σε ευρωπαϊκά προϊόντα, που έχουν στόχο να κάμψουν τις αντιστάσεις των Ευρωπαίων στο ζήτημα της Γροιλανδίας.
Ο Μακρόν έχει κατ’ επανάληψη χαρακτηρίσει τους δασμούς «απαράδεκτους», τονίζοντας: «Καμία εκφοβιστική ενέργεια ή απειλή δεν πρόκειται να μας επηρεάσει, ούτε για την Ουκρανία ούτε για τη Γροιλανδία ούτε για κανένα άλλο μέρος στον κόσμο. Οι απειλές για δασμούς είναι αδόκιμες και δεν έχουν θέση σε αυτό το πλαίσιο».
Οι φήμες για επικείμενα αντίποινα εντάθηκαν όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να επιβάλει δασμό 200% στα γαλλικά κρασιά και τις σαμπάνιες, χρησιμοποιώντας το μέτρο για να πείσει τον Μακρόν να συμμετάσχει στο Συμβούλιο Ειρήνης που προωθεί. Ο ίδιος ο Τραμπ σημείωσε: «[Η απόκτηση της] Γροιλανδίας είναι επιτακτική ανάγκη για την εθνική και παγκόσμια ασφάλεια. [Σε αυτό το ζήτημα] δεν γίνεται να κάνουμε πίσω — σε αυτό όλοι συμφωνούν».
Επιπλέον, ο Τραμπ ανήρτησε ψηφιακά επεξεργασμένες εικόνες που απεικονίζουν τη Γροιλανδία ως αμερικανικό έδαφος, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται φωτογραφία που τον δείχνει να φυτεύει αμερικανική σημαία στο νησί, ενώ σε άλλη Ευρωπαίοι ηγέτες απεικονίζονται στο Οβάλ Γραφείο με χάρτες των ΗΠΑ και του Καναδά μαζί με τη Γροιλανδία.
Ο Μακρόν αναμένεται να συμμετάσχει στην ετήσια Σύνοδο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός και να επιστρέψει αυθημερόν στο Παρίσι, χωρίς να σκοπεύει να παραμείνει ώστε να συμπέσει με την άφιξη του Τραμπ. Η διαμάχη γύρω από τη Γροιλανδία έχει προκαλέσει αναταραχή στις αγορές και συζητήσεις για αντίμετρα από την ευρωπαϊκή πλευρά.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσσεντ, διέψευσε τα σενάρια περί χρήσης του αμερικανικού χρέους ως μέσο πίεσης από ευρωπαϊκά κράτη, χαρακτηρίζοντάς τα «εντελώς αβάσιμα» και διαβεβαίωσε πως οι αμερικανικές κρατικές αγορές παραμένουν σταθερές και ελκυστικές για ευρωπαϊκές επενδύσεις.
Ο Μπέσσεντ κάλεσε τους ηγέτες να μην προχωρήσουν σε περαιτέρω κλιμάκωση, δηλώνοντας: «Αυτό που ζητώ από όλους εδώ είναι να κάνουν ένα βήμα πίσω, να πάρουν μια βαθιά ανάσα και να αφήσουν τα πράγματα να εξελιχθούν. Το χειρότερο που μπορούν να κάνουν είναι να κλιμακώσουν απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Τις πύλες της άνοιξε στις 19 Ιανουαρίου η ελβετική αλπική πόλη του Νταβός για την 56η ετήσια συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (ΠΟΦ), υποδεχόμενη πλήθος επιχειρηματικών και πολιτικών ηγετών για μία εβδομάδα συζητήσεων κεκλεισμένων των θυρών και προβεβλημένων πάνελ, με φόντο την εντεινόμενη γεωπολιτική αστάθεια και ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο οικονομικό τοπίο.
Οι διοργανωτές σημειώνουν ότι η φετινή διοργάνωση, που διαρκεί έως τις 23 Ιανουαρίου με θέμα «Το πνεύμα του διαλόγου», συγκαταλέγεται μεταξύ των σημαντικότερων στην ιστορία του φόρουμ, συγκεντρώνοντας αριθμό-ρεκόρ πολιτικών ηγετών, αλλά και κορυφαίων στελεχών και επενδυτών.
Το ΠΟΦ αναμένει φέτος 400 πολιτικούς ηγέτες, περιλαμβανομένων ~65 αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων και έξι εκπροσώπων της Ομάδας των Επτά (G7), καθώς και σχεδόν 850 διευθύνοντες συμβούλους, προέδρους και περίπου 100 εκπροσώπους νεοφυών εταιρειών-«μονόκερων» και πρωτοπόρων της τεχνολογίας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αναμένεται να δώσει το παρών, με τη φετινή αμερικανική αντιπροσωπεία να είναι — όπως αναφέρουν οι διοργανωτές — η μεγαλύτερη στην ιστορία της συμμετοχής των ΗΠΑ στο Νταβός. «Είμαστε στην ευχάριστη θέση να υποδεχθούμε εκ νέου τον πρόεδρο Τραμπ στο Νταβός, ο οποίος φέρνει μαζί του τη μεγαλύτερη έως τώρα αμερικανική αντιπροσωπεία», δήλωσε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΠΟΦ Μπέργκε Μπρέντε, προσθέτοντας ότι θα συμμετάσχουν επίσης ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στηβ Γουίτκοφ, ο γαμπρός του Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ, καθώς και πολυμελής διακομματική αντιπροσωπεία του αμερικανικού Κογκρέσου.
Η φετινή ατζέντα του φόρουμ επικεντρώνεται σε πέντε μεγάλες προκλήσεις: τη συνεργασία σε έναν διεκδικούμενο κόσμο, την ανάδειξη νέων πηγών ανάπτυξης, την επένδυση στον άνθρωπο, την υπεύθυνη αξιοποίηση της καινοτομίας και τη δημιουργία ευημερίας εντός των ορίων του πλανήτη. Οι διοργανωτές περιγράφουν τη συνάντηση αυτή ως πλατφόρμα διαλόγου σε μια εποχή αυξανόμενης κατακερματισμένης πραγματικότητας, πολυπλοκότητας και ταχέων τεχνολογικών αλλαγών.
«Ο διάλογος δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα», τόνισε ο κος Μπρέντε, αναδεικνύοντας τη διαχρονική θέση του φόρουμ ότι η εμπλοκή κυβερνήσεων και επιχειρήσεων παραμένει κρίσιμη παρά την όξυνση του παγκόσμιου ανταγωνισμού. «Θα γίνει μία συζήτηση σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία, όπου η γεωπολιτική αναδιαμορφώνεται», ανέφερε ο διευθυντής προγραμμάτων του φόρουμ Μάρεκ Ντούσεκ. «Άλλοι πιστεύουν ότι διανύουμε μια μεταβατική περίοδο, άλλοι ότι έχουμε ήδη εισέλθει σε νέα εποχή. Είναι, ωστόσο, αναμφισβήτητο ότι το τοπίο είναι πιο ανταγωνιστικό από ποτέ».
Η παρουσία Τραμπ στο παγκόσμιο φόρουμ αναμένεται να αναδείξει αυτές τις εντάσεις. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αναφέρει επανειλημμένως ότι εξετάζει τις εμπορικές και αμυντικές σχέσεις με άλλες χώρες αποκλειστικά υπό το πρίσμα των αμερικανικών εθνικών συμφερόντων, επιλογή που έχει περιπλέξει τις σχέσεις με τους Ευρωπαίους συμμάχους, παρότι η Ουάσιγκτον υποστηρίζει πως η διατλαντική σχέση διατηρεί στρατηγικό χαρακτήρα.
Στις αρχές του μήνα, ο Τραμπ έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social ότι σκοπεύει να παρουσιάσει νέες προτάσεις για την κατοικία και την οικονομική προσιτότητα στη φετινή του ομιλία στο φόρουμ. «Για πολλά χρόνια, η απόκτηση κατοικίας αντιπροσώπευε το απόγειο του αμερικανικού ονείρου, την ανταμοιβή της σκληρής δουλειάς και του σωστού δρόμου. Όμως, λόγω του ιστορικά υψηλού πληθωρισμού, που προκλήθηκε από τη Δημοκρατική κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν, το αμερικανικό όνειρο έχει γίνει απρόσιτο, κάτι που αγγίζει ιδιαίτερα τους νέους», ανέφερε ο Τραμπ. «Θα θίξω το ζήτημα αυτό και στην ομιλία μου στο Νταβός σε δύο εβδομάδες, με περαιτέρω προτάσεις για την κατοικία και άλλα θέματα».
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ πραγματοποιεί μια ειδική ομιλία εξ αποστάσεως κατά τη διάρκεια της περσινής, 55ης ετήσιας συνάντησης του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) στο Νταβός, λίγο μετά την ορκωμοσία του στο προεδρικό αξίωμα. Ελβετία, 23 Ιανουαρίου 2025. (Yves Herman/Reuters)
Πέρυσι, μέσω τηλεδιάσκεψης, ο Τραμπ είχε καλέσει τον OPEC να μειώσει τις τιμές του πετρελαίου και είχε ζητήσει μείωση των επιτοκίων, προειδοποιώντας ότι εταιρείες που παράγουν εκτός ΗΠΑ ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δασμούς. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ έχει υιοθετήσει σκληρότερη διαπραγματευτική στάση απέναντι σε μεγάλους εμπορικούς εταίρους και έχει ασκήσει ανοικτά κριτική σε πτυχές του ευρωπαϊκού οικονομικού και ρυθμιστικού μοντέλου.
Στο μέτωπο του εμπορίου, ο Τραμπ κατηγορεί συχνά την Ευρωπαϊκή Ένωση για άδικη μεταχείριση των ΗΠΑ, στηρίζοντας την επιβολή δασμών για τη μείωση των ελλειμμάτων στο ισοζύγιο αγαθών. «Εκατοντάδες δισεκατομμύρια ελλείμματα με την ΕΕ και κανείς δεν είναι ευχαριστημένος. Θα το αντιμετωπίσουμε», είχε τονίσει στο ΠΟΦ τον Ιανουάριο του 2025. «Προσπαθώ να είμαι εποικοδομητικός γιατί αγαπώ την Ευρώπη και τις χώρες της, ωστόσο η διαδικασία είναι δαιδαλώδης και οι φόροι τους, όπως ο ΦΠΑ, επιβαρύνουν ιδιαίτερα τις ΗΠΑ».
Σε ζητήματα ασφαλείας, ο Τραμπ ασκεί διαρκή πίεση στους Ευρωπαίους συμμάχους για αύξηση των αμυντικών δαπανών, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ επωμίζονται υπέρμετρο βάρος εντός του ΝΑΤΟ. Πέρυσι, τα μέλη της Συμμαχίας συμφώνησαν σε σημαντική αύξηση των στόχων στρατιωτικών δαπανών, ανταποκρινόμενα σε πάγιο αίτημα του Τραμπ ήδη από την πρώτη του θητεία.
Το τελευταίο διάστημα, ο πρόεδρος έχει επαναφέρει το αίτημα για αμερικανικό έλεγχο της Γροιλανδίας, αυτόνομης περιοχής του Βασιλείου της Δανίας, προκαλώντας περαιτέρω ανησυχία στην Ευρώπη. Ο ίδιος χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη αρκτική περιοχή στρατηγικά ζωτικής σημασίας, τονίζοντας πως οι ΗΠΑ πρέπει να την κατέχουν ώστε να αποτραπεί η ενίσχυση της ρωσικής ή κινεζικής επιρροής στο μέλλον.
Η αμερικανική κυβέρνηση ασκεί επίσης κριτική στο καθεστώς ελευθερίας του λόγου στην Ευρώπη, ζήτημα που πυροδότησε αντιπαραθέσεις πέρυσι όταν ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ηγέτες στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου για λογοκρισία και αδυναμία διαχείρισης της μετανάστευσης. Οι δηλώσεις αυτές εγκαινίασαν μια σειρά οξέων τοποθετήσεων που ενέτειναν τις εντάσεις με τους Ευρωπαίους συμμάχους και διεύρυναν το πολιτικό ρήγμα εκατέρωθεν του Ατλαντικού.
(α-δ) Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κηρ Στάρμερ, ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν, η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζιόρτζια Μελόνι, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρήντριχ Μερτς και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούττε, στον Λευκό Οίκο. Ουάσιγκτον, 18 Αυγούστου 2025. (Andrew Caballero-Reynolds/AFP μέσω Getty Images)
Παρά τις εντάσεις, ο Τραμπ έχει υποδεχθεί στο Λευκό Οίκο πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες για συνομιλίες αναφορικά με την Ουκρανία και τη συνεργασία στον χώρο του ΝΑΤΟ, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρήντριχ Μερτς, ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κηρ Στάρμερ και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ο Τραμπ έχει εκφράσει ιδιαίτερο θαυμασμό για τη πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, και έχει εγκωμιάσει τον Ούγγρο ομόλογό του Βίκτορ Ορμπάν ως παράδειγμα τολμηρής ηγεσίας.
Η οικονομία στο επίκεντρο — Σταθερότητα με σκιές αβεβαιότητας
Καθώς οι ηγέτες συγκεντρώνονται στο Νταβός, το διεθνές οικονομικό περιβάλλον συνδυάζει ανθεκτικότητα με νέες ευαλωτότητες. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), στις 19 Ιανουαρίου, αναθεώρησε εκ νέου προς τα πάνω τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη, επισημαίνοντας ότι η παγκόσμια οικονομία ανταποκρίθηκε καλύτερα του αναμενομένου στις αναταράξεις που προκάλεσαν οι υψηλοί αμερικανικοί δασμοί το 2025, οι οποίοι έχουν αμβλυνθεί το τελευταίο διάστημα.
Η ενίσχυση των επενδύσεων στην τεχνολογία, η στήριξη μέσω δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής, οι ευνοϊκές χρηματοοικονομικές συνθήκες και η προσαρμοστικότητα του ιδιωτικού τομέα αντιστάθμισαν τις ανακατατάξεις στην εμπορική πολιτική.
Σημειώνεται, σύμφωνα με το ΔΝΤ, ότι το μέσο επίπεδο δασμών στις ΗΠΑ διαμορφώνεται πλέον στο 18,5%, ελαφρώς χαμηλότερα από την πρόβλεψη του Οκτωβρίου που ήταν 18,7%. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα αποκλιμακωθεί, αν και στις ΗΠΑ η επιστροφή στον στόχο αναμένεται σταδιακή. Κύριες πηγές κινδύνου θεωρούνται η αναθεώρηση των προσδοκιών στον τομέα της τεχνολογίας και η όξυνση των γεωπολιτικών εντάσεων.
Το ΔΝΤ προβλέπει παγκόσμια ανάπτυξη 3,3% το 2026, αυξημένη κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με την εκτίμηση του Οκτωβρίου, ενώ αναθεώρησε αντίστοιχα και την πρόβλεψη για το 2025 στο 3,3%. Η πρόβλεψη για την οικονομική μεγέθυνση των ΗΠΑ το 2026 ανέβηκε κατά 0,3 μονάδες στο 2,4%, υποβοηθούμενη από τη δημοσιονομική πολιτική και τη μείωση των επιτοκίων της Ομοσπονδιακής Τράπεζας.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Πιερ-Ολιβιέ Γκουρινσάς, σε ανάρτησή του ανέφερε ότι οι επιχειρήσεις έχουν ήδη προσαρμόσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες τους στους αυξημένους αμερικανικούς δασμούς, ενώ εμπορικές συμφωνίες μείωσαν ορισμένους δασμούς κι η Κίνα αναπροσανατόλισε εξαγωγές σε άλλες αγορές. Βασικός μοχλός της βελτίωσης, σημειώνουν τα στελέχη του Ταμείου, είναι η «έκρηξη» επενδύσεων στον τομέα της πληροφορικής και κυρίως στις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης.
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι επενδύσεις σε Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών ως ποσοστό του αμερικανικού ΑΕΠ ανήλθαν στο υψηλότερο σημείο από το 2001, προσδίδοντας ώθηση στην επιχειρηματική δραστηριότητα και μεταδίδοντας θετικές παρενέργειες, ιδιαίτερα στις εξαγωγές τεχνολογίας της Ασίας.
Σήμανση ενός κέντρου δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης κατά τη διάρκεια του Mobile World Congress στη Βαρκελώνη, Ισπανία, στις 3 Μαρτίου 2025. Josep Lago/AFP μέσω Getty Images
Ο κος Γκουρινσάς προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η «έκρηξη» της τεχνητής νοημοσύνης εγκυμονεί κινδύνους, όπως η πιθανότητα οι υψηλές προσδοκίες για παραγωγικότητα και κερδοφορία να διαψευστούν, προκαλώντας επομένως διόρθωση στις υπερτιμημένες αγορές και αυστηροποίηση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών.
«Μια μετριοπαθής διόρθωση στις χρηματιστηριακές αποτιμήσεις εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, μαζί με σύσφιξη των πιστωτικών συνθηκών, μπορεί να μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη κατά 0,4% σε σχέση με το βασικό σενάριο», υπογράμμισε ο κος Γκουρινσάς. «Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι σημαντικές αν οι πραγματικές επενδύσεις στον τομέα της τεχνολογίας μειωθούν πιο έντονα, οδηγώντας σε δαπανηρές ανακατανομές κεφαλαίου και εργατικού δυναμικού».
Σημείωσε δε πως οι εντεινόμενοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι, οι περιορισμοί στη δημοσιονομική πολιτική πολλών χωρών και η αύξηση των ελέγχων στην εξαγωγή κρίσιμων πρώτων υλών — όπως οι σπάνιες γαίες — θα μπορούσαν, σε συνδυασμό με μια πιθανή αναθεώρηση προσδοκιών στην τεχνητή νοημοσύνη, να δημιουργήσουν έναν αρνητικό βρόχο που ενδέχεται να οδηγήσει σε ευρύτερο κλονισμό της ανάπτυξης.
Περισσότεροι από 3.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στις πανεθνικές διαδηλώσεις στο Ιράν, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που επικαλούνται στοιχεία της 16ης Ιανουαρίου, ενώ οι κάτοικοι της χώρας αναφέρουν ότι τα επεισόδια έχουν σχεδόν εκλείψει έπειτα από σκληρότατη καταστολή.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν μετέδωσαν πως οι αρχές συνεχίζουν τις συλλήψεις, την ώρα που σκληροπυρηνικοί αξιωματούχοι εντείνουν τις φωνές για εκτελέσεις συλληφθέντων διαδηλωτών.
Το ειδησεογραφικό πρακτορείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων που εδρεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες επιβεβαίωσε ότι έως τη συμπλήρωση 20 ημερών διαδηλώσεων έχουν ταυτοποιηθεί 3.090 θύματα, εκ των οποίων οι 2.885 είναι διαδηλωτές. Το HRANA αναφέρει ότι μεταξύ των νεκρών συγκαταλέγονται επίσης 165 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας και της κυβέρνησης, καθώς και 21 πολίτες που δεν συμμετείχαν στις διαδηλώσεις, μεταξύ των οποίων 19 παιδιά.
Το Ιράν μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιήσει επίσημα στοιχεία νεκρών, απορρίπτοντας τις κατηγορίες για μαζικές δολοφονίες ειρηνικών διαδηλωτών και αποδίδοντας τη βία σε «οπλισμένους ταραξίες» και «τρομοκρατικές οργανώσεις που υποστηρίζονται από ξένες δυνάμεις».
Κάτοικοι της Τεχεράνης σημειώνουν ότι η πρωτεύουσα παραμένει σχετικά ήρεμη εδώ και τέσσερις ημέρες, χωρίς μείζονες διαμαρτυρίες στις 15 και 16 Ιανουαρίου, μετά από κορύφωση συγκρούσεων που ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου με αφορμή τη δεινή οικονομική κατάσταση και αιτήματα για τερματισμό της θεοκρατικής διακυβέρνησης.
Ιρανοί διαδηλωτές συγκεντρώνονται σε έναν δρόμο κατά τη διάρκεια διαδήλωσης για την κατάρρευση της αξίας του νομίσματος, στην Τεχεράνη, Ιράν, 8 Ιανουαρίου 2026. Stringer/West Asia News Agency μέσω Reuters
Η ηρεμία αυτή έρχεται σε αντίθεση Ιανουαρίουμε την κλιμάκωση της πολιτικής και διπλωματικής πίεσης που δέχεται η Τεχεράνη λόγω του αιματοκυλίσματος, ενώ η ρητορική τμήματος της θρησκευτικής ηγεσίας γίνεται ολοένα και πιο ακραία, συνοδευόμενη από απειλές κατά του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Τραμπ, ο οποίος είχε προειδοποιήσει ότι θα υπάρξουν «σκληρές ενέργειες» αν ξεκινήσουν εκτελέσεις διαδηλωτών, εμφανίστηκε διαλλακτικός στις 16 Ιανουαρίου, ευχαριστώντας δημόσια την ιρανική ηγεσία επειδή δεν προχώρησε σε μαζικούς απαγχονισμούς. Η στάση αυτή εκλήφθηκε ως ενδεχόμενο βήμα πίσω από προηγούμενες απειλές, αν και ο Λευκός Οίκος επανέλαβε ότι οι μαζικές εκτελέσεις και η δολοφονία ειρηνικών διαδηλωτών παραμένουν μεταξύ των «κόκκινων γραμμών» της Ουάσιγκτον.
Η Ουάσιγκτον προειδοποιεί το Ιράν να μην επιτεθεί σε αμερικανικές βάσεις
Στις 17 Ιανουαρίου, η Ουάσιγκτον προειδοποίησε την Τεχεράνη να μην στοχοποιήσει αμερικανικές βάσεις, διαμηνύοντας μέσω του λογαριασμού του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στα περσικά ότι οι ΗΠΑ παρακολουθούν στενά σχετικές πληροφορίες για επικείμενες κινήσεις. Ο λογαριασμός παρέθεσε δήλωση του Τραμπ: «Κάθε επίθεση σε αμερικανικούς στόχους θα απαντηθεί με πολύ, πολύ ισχυρή δύναμη».
Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι έχει στη διάθεσή του στοιχεία πως το Ιράν εξετάζει στρατιωτικές ενέργειες κατά αμερικανικών βάσεων, προειδοποιώντας τη ιρανική ηγεσία να μην δοκιμάσει την αποφασιστικότητα του Τραμπ. «Εάν το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας επιτεθεί σε αμερικανικούς στόχους, θα έρθει αντιμέτωπο με πολύ, πολύ ισχυρή απάντηση. Το έχουμε πει και το ξαναλέμε: μην παίζετε με τον πρόεδρο Τραμπ», τονίζει η ανακοίνωση.
Φήμες για προετοιμασία επιθέσεων του Ιράν σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις πληθαίνουν. Ο υποστράτηγος των Φρουρών της Επανάστασης και μέλος του Συμβουλίου Εντοπισμού Συμφερόντων, Μοχσέν Ρεζαΐ, απηύθυνε ευθεία απειλή στον Τραμπ: «Ο Τραμπ λέει πως έχει το δάχτυλο στη σκανδάλη. Θα του κόψουμε και το χέρι και το δάχτυλο», δήλωσε στις 15 Ιανουαρίου, σύμφωνα με το πρακτορείο Iran International News Agency. Προειδοποίησε ότι το Ιράν δεν θα δεχθεί κατάπαυση πυρός αν δεχθεί επίθεση: «Αν προχωρήσουμε, δεν υπάρχει πλέον περιθώριο για κατάπαυση πυρός. Δεν λαμβάνετε υπόψη την αυτοσυγκράτηση και τη στρατηγική υπομονή που έχουμε επιδείξει. Σταματήστε αμέσως. Κάντε πίσω – αλλιώς καμία από τις βάσεις σας στην περιοχή δεν θα είναι ασφαλής».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, με δεκάδες σημεία ανάπτυξης στρατευμάτων και κομβικές βάσεις αεροπορικής, ναυτικής και υποστήριξης πληροφοριών. Η Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ είναι η μεγαλύτερη αμερικανική βάση στην περιοχή, που κατά περιόδους φιλοξενεί πάνω από 8.000 Αμερικανούς και δυνάμεις του συνασπισμού.
Τον Ιούνιο, το Ιράν εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους προς την Αλ Ουντέιντ μόλις δύο ημέρες μετά από αεροπορικά πλήγματα των ΗΠΑ εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική σημασία της βάσης σε περίπτωση νέας κλιμάκωσης.
Στις 14 Ιανουαρίου, η αμερικανική πρεσβεία στη Σαουδική Αραβία συνέστησε στους Αμερικανούς της περιοχής να τηρούν αυξημένα μέτρα αυτοπροστασίας και να αποφεύγουν μετακινήσεις προς αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, λόγω απειλών από Ιρανούς αξιωματούχους ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να καταφύγει σε χρήση βίας.
Αεροσκάφη F-22 Raptor της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ φτάνουν στην αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ, στις 27 Ιουνίου 2019. Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ/Τεχνικός Σμηνίας Nichelle Anderson
Οι Ιρανοί ηγέτες κατηγορούν τις ΗΠΑ – Κληρικοί ζητούν εκτελέσεις
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, κλιμάκωσε τη ρητορική του κατά των Ηνωμένων Πολιτειών στις 17 Ιανουαρίου, κατηγορώντας απευθείας τον Τραμπ για υποκίνηση ταραχών και τέλεση εγκλημάτων κατά του ιρανικού λαού. «Η πρόσφατη στάση ήταν αμερικανική. Ο σκοπός της Αμερικής είναι να καταπιεί το Ιράν», τόνισε σε συνάντηση με χιλιάδες υποστηρικτές, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim.
Συνέχισε λέγοντας: «Στη νέα αυτή ταραχή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ παρενέβη προσωπικά – μίλησε, απείλησε, ενθάρρυνε και στήριξε τους ταραξίες. Ο ιρανικός λαός έσπασε τη μέση της συνωμοσίας και θα σπάσει και τη μέση των συνωμοτών».
Ο Χαμενεΐ αναγνώρισε τα οικονομικά προβλήματα που πυροδότησαν την κρίση, σημειώνοντας: «Η οικονομική κατάσταση του λαού έχει πραγματικά προβλήματα και οι αρμόδιοι πρέπει να εργάζονται διπλά σκληρά πάνω σ’ αυτό».
Ταυτοχρόνως, σκληροπυρηνικά στοιχεία στους πολιτικούς και θρησκευτικούς κύκλους της χώρας ενίσχυσαν τις αξιώσεις για σκληρότερη αντιμετώπιση των συλληφθέντων, απαιτώντας μέχρι και θανατικές ποινές.
Ο αγιατολάχ Αχμάντ Χαταμί, κορυφαίος ιερωμένος και μέλος της Συνέλευσης των Ειδικών και του Συμβουλίου Φρουρών, κάλεσε ανοιχτά σε εκτελέσεις διαδηλωτών κατά τη διάρκεια πύρινου κηρύγματος στις 16 Ιανουαρίου, το οποίο μεταδόθηκε από το κρατικό ραδιόφωνο. Το κήρυγμά του προκάλεσε συνθήματα του τύπου: «Οι ένοπλοι υποκριτές πρέπει να πεθάνουν».
Ο ανώτερος ιρανός κληρικός Αχμάντ Χατάμι παραδίδει κήρυγμα στην Τεχεράνη, Ιράν, στις 5 Ιανουαρίου 2018. Ebrahim Noroozi/AP Photo/File
Ο Χαταμί κατηγόρησε τους διαδηλωτές ως «υπηρέτες του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου» και «στρατιώτες του Τραμπ», προειδοποιώντας τους δύο ηγέτες να περιμένουν «σκληρή εκδίκηση από το καθεστώς». Συμπλήρωσε: «Οι Αμερικανοί και οι Σιωνιστές ας μην περιμένουν ειρήνη».
Στις 13 Ιανουαρίου, ο Τραμπ είχε καλέσει μέσω του Truth Social σε συνέχιση των διαδηλώσεων κατά του ιρανικού καθεστώτος, ζητώντας από τους πολίτες «να κρατήσουν στοιχεία για τους δολοφόνους και τους βασανιστές. Αυτοί θα πληρώσουν ακριβά», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι όλες οι επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους έχουν διακοπεί μέχρι να σταματήσουν οι εκτελέσεις.
«Η βοήθεια έρχεται», υποστήριξε, απαντώντας σε ερώτηση για το τέλος της κρίσης, παραπέμποντας στη θητεία του και στην εξόντωση του Ιρανού στρατηγού Κασέμ Σουλεϊμανί και του ηγέτη του ISIS, Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι. «Δεν θέλουμε να επαναληφθεί στο Ιράν ό,τι συνέβη», τόνισε χαρακτηριστικά.
«Αν θέλουν διαδηλώσεις, αυτό είναι άλλο θέμα. Όταν αρχίζουν να σκοτώνουν χιλιάδες ανθρώπους και τώρα μιλάτε για απαγχονισμούς, θα δούμε πώς θα εξελιχθεί αυτό για εκείνους. Δεν θα τους βγει σε καλό», κατέληξε.
Εντείνεται η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να προειδοποιεί το Ιράν να μην στοχοποιήσει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, εν μέσω αιματηρής καταστολής διαδηλώσεων από τις ιρανικές αρχές και κλιμακούμενων απειλών από πλευράς Τεχεράνης.
Σε ανάρτηση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ στην πλατφόρμα Χ, στις 17 Ιανουαρίου, μέσω του λογαριασμού στην περσική γλώσσα, αναφερόταν: «Έχουμε πληροφορίες ότι η Ισλαμική Δημοκρατία ετοιμάζει εναλλακτικές για να χτυπήσει αμερικανικές βάσεις», ενώ τονιζόταν ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένως διαμηνύσει πως «όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι».
Όπως ανέφερε περαιτέρω η ανάρτηση, «αν το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας επιτεθεί σε αμερικανικά συμφέροντα, θα αντιμετωπίσει μια δύναμη πάρα πολύ ισχυρή», παραθέτοντας σχετική δήλωση του Τραμπ. Η προειδοποίηση κατέληγε με τη φράση: «Το έχουμε πει και στο παρελθόν και το επαναλαμβάνουμε. Μην παίζετε παιχνίδια με τον πρόεδρο Τραμπ».
Η δήλωση ήρθε σχεδόν ταυτόχρονα με καταγγελίες Ιρανών αξιωματούχων ότι ξένα κέντρα ευθύνονται για τη βία που σχετίζεται με τις διαδηλώσεις, οι οποίες, σύμφωνα με οργανώσεις υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από 3.000 ανθρώπους.
Την ίδια ώρα, ανώτερα στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) απηύθυναν ευθείες απειλές κατά του Τραμπ. Συγκεκριμένα, ο στρατηγός Μοχσέν Ρεζαΐ, μέλος του Συμβουλίου Εντοπισμού Συμφερόντων του Ιράν, δήλωσε στις 15 Ιανουαρίου: «Το Ιράν θα ανταποδώσει εάν δεχτεί επίθεση και οι αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις δεν θα είναι ασφαλείς».
Συμπλήρωσε μάλιστα ότι «ο Τραμπ είπε ότι έχει το δάχτυλο στη σκανδάλη. Θα του κόψουμε το χέρι και το δάχτυλο». Ο Ρεζαΐ ξεκαθάρισε ότι το Ιράν δεν σκοπεύει πλέον να αποδεχτεί εκεχειρία αν δεχτεί επίθεση, δηλώνοντας: «Αν προχωρήσουμε μπροστά, δεν θα γίνεται πια λόγος για εκεχειρία. Δεν δίνετε σημασία στην αυτοσυγκράτηση και τη στρατηγική υπομονή που έχουμε επιδείξει. Σταματήστε τώρα. Κάντε πίσω. Αλλιώς, καμία από τις βάσεις σας στην περιοχή δεν θα είναι ασφαλής».
Ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να υπαινίσσεται το ενδεχόμενο στρατιωτικής ενέργειας κατά του Ιράν λόγω της βίαιης καταστολής των αντικυβερνητικών διαμαρτυριών. Οι ΗΠΑ διατηρούν ισχυρή στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή, με βάσεις σε περισσότερα από δώδεκα σημεία που στηρίζουν τις επιχειρήσεις στην περιοχή.
Η αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ αποτελεί το μεγαλύτερο αμερικανικό στρατιωτικό συγκρότημα στη Μέση Ανατολή, φιλοξενώντας κατά διαστήματα πάνω από 8.000 μέλη των ενόπλων δυνάμεων και συμμαχικών κρατών. Μετά τις αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, το Ιράν απάντησε εκτοξεύοντας βαλλιστικούς πυραύλους στην Αλ Ουντέιντ, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική σημασία της βάσης.
Στις 14 Ιανουαρίου, η αμερικανική διπλωματική αποστολή στη Σαουδική Αραβία κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες της περιοχής να λάβουν πρόσθετα μέτρα αυτοπροστασίας και να αποφεύγουν τα μη αναγκαία ταξίδια σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις λόγω της αυξημένης έντασης. Στην ανακοίνωση ασφαλείας επισημαινόταν πως το προσωπικό είχε ήδη λάβει εντολή για αυξημένη επαγρύπνηση και περιορισμό των μη αναγκαίων μετακινήσεων προς στρατιωτικούς στόχους.
Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι κινητοποιήσεις, που ξέσπασαν στις 28 Δεκεμβρίου 2025 με αφορμή τη βαριά οικονομική κρίση, έχουν κλιμακωθεί σημαντικά. Η αμερικανική οργάνωση HRANA ανέφερε ότι μέχρι τις 16 Ιανουαρίου είχαν καταγραφεί και τεκμηριωθεί 3.090 θύματα, εκ των οποίων τα 2.885 ήταν διαδηλωτές.
Ένα μέλος της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ στέκεται κοντά σε μια πυραυλική μπαταρία Patriot στην αεροπορική βάση Prince Sultan στη Σαουδική Αραβία, στις 20 Φεβρουαρίου 2020. Andrew Caballero-Reynolds/Pool μέσω AP, Αρχείο
Οι ιρανικές αρχές, πάντως, διαψεύδουν τα περί μαζικών δολοφονιών, αποδίδοντας το κύμα αναταραχών σε ένοπλες ομάδες και «τρομοκράτες» υπό ξένη καθοδήγηση και χρηματοδότηση. Κάτοικοι της Τεχεράνης σημειώνουν ότι τις τελευταίες ημέρες δεν έχουν πραγματοποιηθεί μαζικές διαδηλώσεις, παρότι τα μέτρα ασφαλείας παραμένουν ασφυκτικά.
Στις 17 Ιανουαρίου, ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ κατηγόρησε προσωπικά τον Τραμπ ότι υποκίνησε τις ταραχές, δηλώνοντας: «Η τελευταία ταραχή ήταν αμερικανικό δημιούργημα και στόχος των ΗΠΑ είναι να καταβροχθίσουν το Ιράν».
Ιρανοί συμμετέχουν σε διαδήλωση κατά του καθεστώτος στην Τεχεράνη, Ιράν, στις 9 Ιανουαρίου 2026. UGC μέσω AP
Πρόσθεσε πως «ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών παρενέβη προσωπικά, μίλησε, απείλησε, ενθάρρυνε και στήριξε τους ταραχοποιούς». Ο Χαμενεΐ παραδέχτηκε, παράλληλα, τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Ιρανοί πολίτες, καλώντας τους κυβερνητικούς αξιωματούχους «να διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους».
Παράλληλα, σκληροπυρηνικά στελέχη και ιερωμένοι απαιτούν βαριά τιμωρία για τους διαδηλωτές, ακόμη και θανατικές ποινές. Ο ανώτατος κληρικός Αγιατολάχ Αχμάντ Χαταμί ζήτησε, κατά το κήρυγμά του στις 16 Ιανουαρίου που μεταδόθηκε τηλεοπτικά, να επιβληθεί η θανατική ποινή στους συλληφθέντες διαδηλωτές, παρακινώντας το ακροατήριο να φωνάξει «Οι ένοπλοι υποκριτές πρέπει να εκτελεστούν». Κατηγόρησε τους διαδηλωτές ότι αποτελούν οπαδούς του Ισραήλ και του Τραμπ, προειδοποιώντας: «Οι Αμερικανοί και οι Σιωνιστές ας μην περιμένουν ειρήνη».
Στις 14 Ιανουαρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι το ΝΑΤΟ θα ήταν πιο ισχυρό και αξιόπιστο ως αποτρεπτική δύναμη εάν η Γροιλανδία βρισκόταν υπό αμερικανικό έλεγχο. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, τόνισε: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας. Είναι ζωτικής σημασίας για τον Χρυσό Θόλο που χτίζουμε. Το ΝΑΤΟ θα έπρεπε να ηγείται στην προσπάθεια να την αποκτήσουμε». Προειδοποίησε μάλιστα πως «αν δεν ελέγχουν τη Γροιλανδία οι Ηνωμένες Πολιτείες, τότε θα το κάνει η Ρωσία ή η Κίνα», ενώ υπογράμμισε ότι «το ΝΑΤΟ αποκτά πολύ μεγαλύτερη ισχύ και αποτελεσματικότητα αν η Γροιλανδία περιέλθει στις ΗΠΑ».
Η στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας για τις ΗΠΑ έχει τεκμηριωθεί επανειλημμένα. Το Ατλαντικό Συμβούλιο έχει επισημάνει πως τα ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης και εντοπισμού πυραύλων που βρίσκονται στη Γροιλανδία είναι κρίσιμα για την άμυνα της αμερικανικής επικράτειας. Επιπλέον, η γεωγραφία του νησιού ενισχύει την αξία του στους τομείς της δορυφορικής επικοινωνίας και του ελέγχου διαστημικών και κυβερνοαπειλών. Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία διατηρείται εδώ και δεκαετίες στη Διαστημική Βάση Πατούφικ (πρώην Θούλη), η οποία λειτουργεί από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Παρά ταύτα, ο Τραμπ υποστηρίζει ότι υπάρχει κίνδυνος χωρίς πλήρη αμερικανική κυριαρχία επί της Γροιλανδίας, ιδίως απέναντι σε Ρωσία και Κίνα. Ωστόσο, η Γροιλανδία είναι αυτόνομη επικράτεια εντός του Βασιλείου της Δανίας, ενώ αμφότερες αποτελούν μέλη του ΝΑΤΟ. Το ζήτημα προκαλεί διπλωματικές εντάσεις, με τη Δανία να επιμένει ότι οι ΗΠΑ δεν χρειάζεται να την κατέχουν, καθώς η Γροιλανδία προστατεύεται ήδη από τις συλλογικές ρήτρες άμυνας του ΝΑΤΟ.
Τις δηλώσεις Τραμπ επικρίνουν Ευρωπαίοι ηγέτες, που ανησυχούν πως τυχόν αλλαγή στο καθεστώς κυριαρχίας της Γροιλανδίας θα υπονόμευε την ενότητα της Συμμαχίας. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, επεσήμανε: «Δεν υποτιμούμε τις δηλώσεις αυτές για τη Γροιλανδία. Εάν πληγεί η κυριαρχία μιας ευρωπαϊκής χώρας και συμμάχου, οι επιπτώσεις θα είναι άνευ προηγουμένου. Η Γαλλία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα σταθεί πλήρως αλληλέγγυα στη Δανία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα». Ο Γάλλος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, ΖανΝοέλ Μπαρρό, χαρακτήρισε εκβιαστική τη στάση των ΗΠΑ και ανακοίνωσε την πρόθεση της Γαλλίας να ανοίξει προξενείο στη Γροιλανδία ώστε να ενισχύσει την εκεί διπλωματική της παρουσία.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επίσης δήλωσε την υποστήριξή της στους κατοίκους της Γροιλανδίας, τονίζοντας το ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το νησί. Προ ημερών, η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρέντρικσεν και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέδωσαν δήλωση σύμφωνα με την οποία «η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της», επισημαίνοντας ότι μόνο η Δανία και η Γροιλανδία μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον τους.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς Φρέντερικ Νίλσεν, στις 13 Ιανουαρίου ξεκαθάρισε: «Αν χρειαστεί να διαλέξουμε μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Δανίας εδώ και τώρα, διαλέγουμε τη Δανία. Διαλέγουμε το ΝΑΤΟ. Διαλέγουμε το Βασίλειο της Δανίας. Διαλέγουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Σχολιάζοντας τη θέση του Νίλσεν, ο Τραμπ απάντησε: «Διαφωνώ», σημειώνοντας πως αυτή η στάση θα αποτελέσει σημαντικό ζήτημα για τον ίδιο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε στις 9 Ιανουαρίου εκτελεστικό διάταγμα, κηρύσσοντας εθνική έκτακτη ανάγκη με σκοπό να αποτρέψει δικαστήρια ή ιδιώτες πιστωτές να κατάσχουν τα έσοδα από το πετρέλαιο της Βενεζουέλας που βρίσκονται σε λογαριασμούς του αμερικανικού Δημοσίου. Όπως δήλωσε, «οποιαδήποτε νομική απώλεια ελέγχου των κεφαλαίων θα έθετε σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής μας».
Το διάταγμα, με τίτλο «Προστασία των εσόδων από το πετρέλαιο της Βενεζουέλας προς όφελος των λαών της Αμερικής και της Βενεζουέλας», δημιουργεί ένα νομικό «τείχος προστασίας» γύρω από τα έσοδα που προέρχονται από τις πωλήσεις πετρελαίου της Βενεζουέλας και τα οποία κατατίθενται σε ειδικούς λογαριασμούς του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, γνωστούς ως Foreign Government Deposit Funds. Ο Τραμπ τόνισε πως «η διαφύλαξη αυτών των λογαριασμών είναι ύψιστης σημασίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες», χαρακτηρίζοντας τον κίνδυνο δικαστικής δέσμευσης ως «ασυνήθιστη και εξαιρετική απειλή για την εθνική μας ασφάλεια».
Το διάταγμα ορίζει ότι τα εν λόγω κεφάλαια παραμένουν περιουσία της Βενεζουέλας και δεν αντιμετωπίζονται ως εμπορικά περιουσιακά στοιχεία των ΗΠΑ ούτε ότι είναι υπόλογα στα αμερικανικά δικαστήρια για εκκαθάριση ιδιωτικών απαιτήσεων. Ο Τραμπ επεσήμανε πως τα κεφάλαια αυτά θα διατεθούν για να στηρίξουν τις αμερικανικές προσπάθειες σταθεροποίησης της Βενεζουέλας, τον περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης, την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, αλλά και για την αντιμετώπιση ξένων αντιπάλων στη Λατινική Αμερική.
«Προστατεύοντας αυτά τα έσοδα, ο πρόεδρος Τραμπ προωθεί τη σταθερότητα στη Βενεζουέλα, ενώ εξυπηρετεί βασικές αμερικανικές προτεραιότητες, όπως είναι η καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, των θανατηφόρων ναρκωτικών και των επιβλαβών ξένων επιρροών», ανέφερε ενημερωτικό σημείωμα του Λευκού Οίκου.
Σύμφωνα με αμερικανική συμφωνία με την προσωρινή διοίκηση της Βενεζουέλας, έως 50 εκατομμύρια βαρέλια βενεζουελάνικου αργού θα παραδοθούν στις ΗΠΑ, όπου πληθώρα διυλιστηρίων διαθέτουν τον απαραίτητο εξοπλισμό για την επεξεργασία του. Ο Τραμπ σημείωσε ότι η νομική θωράκιση των εσόδων αυτών βασίζεται στον νόμο International Emergency Economic Powers Act του 1977 και τον National Emergencies Act του 1976, που επιτρέπουν στη χώρα τη διαχείριση βενεζουελάνικων εσόδων υπό αμερικανική κηδεμονία.
Το διάταγμα καλύπτει έσοδα από πωλήσεις φυσικών πόρων ή συναλλαγές διαλυτών της Βενεζουέλας, που καταβάλλονται ή τηρούνται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ εκ μέρους της Βενεζουέλας, συμπεριλαμβανομένης της κεντρικής τράπεζας και της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας Petroleos de Venezuela (PDVSA). Βάσει του διατάγματος, οποιαδήποτε δέσμευση, κατάσχεση, αναγκαστική εκτέλεση ή άλλη δικαστική ενέργεια εις βάρος των κεφαλαίων αυτών «απαγορεύεται και θεωρείται άκυρη, εκτός εάν λάβει ρητή έγκριση από την αμερικανική κυβέρνηση». Απαγορεύεται επίσης κάθε μεταβίβαση ή χρήση των χρημάτων εκτός πλαισίου κανονισμών που εκδίδουν οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες.
Το διάταγμα εξουσιοδοτεί το υπουργείο Οικονομικών και τη Γενική Εισαγγελέα Παμ Μπόντι να επικαλούνται ασυλία κυρίαρχου κράτους για τα εν λόγω κεφάλαια σε οποιαδήποτε δικαστική ή διοικητική διαδικασία. Αρκετές μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες έχουν σε εκκρεμότητα πολυετείς διεκδικήσεις κατά της Βενεζουέλας λόγω των εθνικοποιήσεων επί Ούγκο Τσάβες. Οι Exxon Mobil και ConocoPhillips, που εγκατέλειψαν τη Βενεζουέλα σχεδόν πριν από δύο δεκαετίες, εξακολουθούν να διεκδικούν δισεκατομμύρια δολάρια.
Ο Τραμπ φιλοξένησε την ίδια μέρα, στον Λευκό Οίκο, στελέχη ενεργειακών κολοσσών, όπως οι Chevron, Exxon Mobil, ConocoPhillips, Shell και Halliburton, προκειμένου να εξεταστεί το θέμα των επενδύσεων στην ανοικοδόμηση του πετρελαϊκού τομέα της Βενεζουέλας. Όπως ανέφερε, οι υπό συζήτηση επενδύσεις θα ξεπεράσουν τα 100 δισ. δολάρια για τον εκσυγχρονισμό των φθαρμένων ενεργειακών υποδομών και την αποκατάσταση της παραγωγικής ικανότητας της χώρας. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ο Τραμπ υποστήριξε: «Μαζί, Βενεζουέλα και Ηνωμένες Πολιτείες, έχουμε το 55% των αποθεμάτων πετρελαίου στον κόσμο», προσθέτοντας ότι η κυβέρνησή του θα αποφασίσει σύντομα ποιες εταιρείες θα λάβουν άδεια λειτουργίας στη Βενεζουέλα υπό αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας. Διευκρίνισε δε πως οι εταιρείες θα συναλλάσσονται απευθείας με τις αμερικανικές αρχές, ενώ η διαχείριση των εσόδων από το πετρέλαιο θα γίνεται από τις ΗΠΑ ώστε να διασφαλιστεί ότι θα αξιοποιηθούν για ανοικοδόμηση και ανθρωπιστικούς σκοπούς προς όφελος και των δύο λαών, της Βενεζουέλας και των ΗΠΑ.
Το διάταγμα αποτελεί συνέχεια της πρόσφατης κίνησης της κυβέρνησης να χαλαρώσει επιλεκτικά τις κυρώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας, διατηρώντας παράλληλα τον αυστηρό αμερικανικό έλεγχο των εσόδων. Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, δήλωσε πρόσφατα πως η Ουάσιγκτον έχει ήδη ξεκινήσει να προωθεί το βενεζουελάνικο αργό διεθνώς μέσω κορυφαίων εταιρειών και τραπεζών. Τόνισε πως «όλα τα έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου θα καταλήγουν σε λογαριασμούς υπό αμερικανικό έλεγχο, σε αναγνωρισμένα παγκοσμίως χρηματοπιστωτικά ιδρύματα».
Ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς χαρακτήρισε πρόσφατα την ενεργειακή αυτή πολιτική ως δείγμα «υψηλής διπλωματίας, που δίνει στην Ουάσιγκτον τη δυνατότητα να ασκεί πίεση χωρίς στρατιωτική κλιμάκωση», λέγοντας: «Ελέγχουμε τη Βενεζουέλα μέσω των χρημάτων και των ενεργειακών πόρων της. Μπορούν να πουλήσουν πετρέλαιο όσο εξυπηρετούν τα αμερικανικά εθνικά συμφέροντα».
Το διάταγμα του Τραμπ υπογράφηκε λιγότερο από μία εβδομάδα αφότου αμερικανικές δυνάμεις συνέλαβαν τον Νικολάς Μαδούρο στο Καράκας και τον μετέφεραν στις ΗΠΑ, όπου αντιμετωπίζει ομοσπονδιακές κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών και οπλισμού. Ο Μαδούρο και η σύζυγός του δήλωσαν αθώοι.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η πρόσφατη στρατιωτική επιχείρηση της Ουάσιγκτον στη Βενεζουέλα δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως προηγούμενο για ανάλογη δράση του Πεκίνου κατά της Ταϊβάν. Τόνισε ότι οι συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές και διαβεβαίωσε ότι η Κίνα δεν θα κινηθεί εναντίον της νήσου όσο παραμένει ο ίδιος στο αξίωμα.
Σε συνέντευξή του στους New York Times, που δημοσιεύθηκε στις 8 Ιανουαρίου, ο Τραμπ απέρριψε τις εκτιμήσεις ότι η σύλληψη και μεταφορά του Νικολάς Μαδούρο εκτός Βενεζουέλας από τις αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσε να ενθαρρύνει τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ να μεταβάλει το στάτους κβο στην Ταϊβάν ή να επικαλεστεί το επεισόδιο για άλλες εδαφικές διεκδικήσεις.
«Αυτή ήταν μια πραγματική απειλή», είπε ο Τραμπ αναφερόμενος στη Βενεζουέλα, επαναλαμβάνοντας τον ισχυρισμό του ότι το καθεστώς του Μαδούρο επέτρεπε τη διακίνηση εγκληματιών και ναρκωτικών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Δεν περνούν άνθρωποι στην Κίνα ούτε ναρκωτικά», δήλωσε, τονίζοντας ότι η Ταϊβάν δεν άνοιξε τις φυλακές της ούτε έστειλε εγκληματίες σε άλλες χώρες.
Στη συνέχεια, ο Τραμπ εξήγησε πως παρότι ο Σι θεωρεί την Ταϊβάν μέρος της Κίνας, ο ίδιος έχει καταστήσει σαφές στον Κινέζο ηγέτη ότι οποιαδήποτε κίνηση κατά της νήσου θα προκαλέσει έντονη αντίδραση εκ μέρους της Ουάσιγκτον. «Είναι επιλογή του τι θα κάνει», ανέφερε για τον Σι. «Του έχω εκφράσει, ωστόσο, ότι θα με δυσαρεστήσει εξαιρετικά αν το επιχειρήσει, και δεν νομίζω ότι θα το επιχειρήσει. Ελπίζω να μην το κάνει. […] Ίσως το κάνει όταν υπάρχει άλλος πρόεδρος, αλλά δεν νομίζω ότι θα το τολμήσει όσο είμαι εγώ πρόεδρος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Λίγο πριν την αλλαγή του έτους, η Κίνα διεκπεραίωσε μία από τις πλέον εκτεταμένες κινεζικές στρατιωτικές ασκήσεις γύρω από τη νήσο τα τελευταία χρόνια, παρατάσσοντας αντιτορπιλικά, φρεγάτες, μαχητικά αεροσκάφη, βομβαρδιστικά, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αποβατικά πλοία και σκάφη της ακτοφυλακής σε ασκήσεις περικύκλωσης της Ταϊβάν, εκτοξεύοντας ρουκέτες και προσομοιώνοντας επιθέσεις κατά της Ταϊβάν, την οποία το Πεκίνο θεωρεί αναπόσπαστο μέρος της ηπειρωτικής Κίνας και διακηρύσσει ότι θα την προσαρτήσει στην κυρίως χώρα, ακόμη και διά της βίας.
Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας της Ταϊβάν, περεισσότερα από 200 κινεζικά στρατιωτικά αεροσκάφη κινήθηκαν κοντά στη νήσο σε διάστημα 48 ωρών, ενώ η Κίνα εκτόξευσε 27 ρουκέτες στα γειτονικά ύδατα, κάποιες εκ των οποίων κατέληξαν εντός της ευαίσθητης γειτονικής θαλάσσιας ζώνης της Ταϊβάν. Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τις ασκήσεις «ποινικές και αποτρεπτικές ενέργειες» κατά «αποσχιστικών δυνάμεων» που επιδιώκουν την ανεξαρτησία της Ταϊβάν.
Τη δεδομένη χρονική στιγμή, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν είχε ενημερωθεί για τις κινεζικές ασκήσεις, τις οποίες χαρακτήρισε ρουτίνας και όχι ανησυχητικές. «Σίγουρα τις έχω δει, αλλά ο ίδιος δεν μου έχει αναφέρει κάτι σχετικό», είπε ο Τραμπ σε συνέντευξη Τύπου στις 29 Δεκεμβρίου. «Τίποτε δεν με ανησυχεί. Κάνουν ναυτικές ασκήσεις στην περιοχή επί 20 χρόνια».
Στην Ταϊπέι, ο πρόεδρος της Ταϊβάν, Λάι Τσινγκ-τέ, στην πρωτοχρονιάτικη ομιλία του δεσμεύθηκε για ενίσχυση της άμυνας έναντι ενδεχόμενης κινεζικής εισβολής και κάλεσε σε πολιτική ενότητα. «Ως πρόεδρος, η θέση μου είναι διαχρονικά σαφής — υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας, ενδυνάμωση της εθνικής άμυνας και θωράκιση της κοινωνίας στο σύνολό της, ώστε να οικοδομήσουμε αποτρεπτικούς και δημοκρατικούς μηχανισμούς άμυνας», δήλωσε ο Λάι.
Ο πρόεδρος της Ταϊβάν έχει εισηγηθεί ειδικό αμυντικό προϋπολογισμό ύψους 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που θα χρηματοδοτήσει κυρίως νέες εξοπλιστικές αγορές, όπως το πρωτοποριακό σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας Taiwan Dome. Ωστόσο, το μέτρο μπλοκάρεται επανειλημμένα στο Κοινοβούλιο από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, που υποστηρίζουν ότι το ύψος της δαπάνης θα ξεπεράσει τα νομίμως επιτρεπτά όρια κρατικού δανεισμού. «Απέναντι στις ανησυχητικές επεκτατικές φιλοδοξίες της Κίνας, η Ταϊβάν δεν έχει χρόνο για χάσιμο ούτε για εσωτερικές διενέξεις», τόνισε ο Λάι, καλώντας τους βουλευτές να προχωρήσουν άμεσα στην υπερψήφιση του πακέτου.
Αμερικανοί αξιωματούχοι στηρίζουν ανοιχτά την πρωτοβουλία, με τον Ρότζερ Γουίκερ, πρόεδρο της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της αμερικανικής Γερουσίας, να επισημαίνει ότι η ηγεσία της Ταϊβάν θα πρέπει «να παραμερίσει τις κομματικές διαφορές και να χρηματοδοτήσει πλήρως το σχέδιο».
Παράλληλα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κάλεσε το Πεκίνο να σταματήσει τη στρατιωτική πίεση προς την Ταϊβάν μετά τις κινεζικές ασκήσεις. «Οι στρατιωτικές ενέργειες και η ρητορική της Κίνας έναντι της Ταϊβάν και άλλων στην περιοχή κλιμάκωσαν αχρείαστα τις εντάσεις», υπογράμμισε ο εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, Τόμμυ Πίγκοτ, την 1η Ιανουαρίου. Ο Πίγκοτ κάλεσε το Πεκίνο να επιδείξει αυτοσυγκράτηση και να ανταποκριθεί σε ουσιαστικό διάλογο, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ αντιτίθενται σε μονομερείς αλλαγές του στάτους κβο, συμπεριλαμβανομένων όσων επιχειρούνται με τη χρήση βίας ή καταναγκασμού.
Ο Τραμπ δεν έχει αποσαφηνίσει πώς θα απαντούσαν οι ΗΠΑ σε ενδεχόμενη κρίση στην Ταϊβάν, επαναλαμβάνει, ωστόσο, διαρκώς την πεποίθησή του πως το Πεκίνο δεν θα τολμήσει να προχωρήσει σε τέτοια ενέργεια κατά τη διάρκεια της θητείας του.
Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη υποχώρησε στον στόχο του 2% που έθεσε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) τον Δεκέμβριο του 2025, προσφέροντας νέα ένδειξη ότι οι πιέσεις στις τιμές αμβλύνονται σε ολόκληρο το μπλοκ, έπειτα από χρόνια έντονης μεταβλητότητας.
Ο ετήσιος πληθωρισμός στην 20μελή ζώνη του ευρώ επιβραδύνθηκε στο 2% τον Δεκέμβριο από 2,1% τον Νοέμβριο, σύμφωνα με προκαταρκτική εκτίμηση που δημοσίευσε στις 7 Ιανουαρίου η Eurostat, η στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η μέτρηση αυτή φέρνει τον γενικό πληθωρισμό σε πλήρη ευθυγράμμιση με τον μεσοπρόθεσμο στόχο της ΕΚΤ, έπειτα από αρκετά χρόνια διακυμάνσεων τροφοδοτούμενων από έντονες διακυμάνσεις στην αγορά ενέργειας, διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού και αυξητικές πιέσεις στους μισθούς.
Παρά τη μείωση του γενικού δείκτη, οι υποκείμενες πληθωριστικές πιέσεις παραμένουν άνισες μεταξύ των κλάδων. Οι υπηρεσίες συνέχισαν να καταγράφουν τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό πληθωρισμού μεταξύ των βασικών συνιστωσών, υπογραμμίζοντας επίμονες πιέσεις κόστους που συνδέονται με τους μισθούς και την εγχώρια ζήτηση.
Η επιβράδυνση του πληθωρισμού οφείλεται κυρίως στις τιμές της ενέργειας, οι οποίες μειώθηκαν κατά 1,9% σε ετήσια βάση τον Δεκέμβριο, μετά από μικρότερη πτώση 0,5% τον Νοέμβριο. Ο πληθωρισμός στα βιομηχανικά αγαθά (πλην της ενέργειας) υποχώρησε επίσης στο 0,4% από 0,5%, ενώ ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες — που αποτελεί βασικό σημείο εστίασης για την ΕΚΤ — επιβραδύνθηκε οριακά στο 3,4% από 3,5% σε ετήσια βάση.
Οι τιμές σε τρόφιμα, αλκοόλ και καπνό αυξήθηκαν κατά 2,6% σε ετήσια βάση, ελαφρώς υψηλότερα από το 2,4% του Νοεμβρίου, αντανακλώντας ανανεωμένες πιέσεις σε ορισμένες κατηγορίες τροφίμων, ακόμη κι αν ο συνολικός πληθωρισμός υποχωρεί.
Η ΕΚΤ σε στάση αναμονής
Ορισμένοι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός είναι πιθανό να παραμείνει συγκρατημένος στο άμεσο μέλλον, τοποθετώντας την ΕΚΤ σε στάση αναμονής ως προς τυχόν περαιτέρω κινήσεις στα επιτόκια.
Ο Μπερτ Κόλαϊν (Bert Colijn), οικονομολόγος της ING, ανέφερε σε σημείωμά του ότι η ΕΚΤ έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει την τρέχουσα κατάσταση ως «καλό σημείο» και ότι είναι απίθανο να αλλάξει αυτή τη γραμμή, καθώς τα πρόσφατα στοιχεία εξακολουθούν να παραπέμπουν σε ένα ήπιο περιβάλλον πληθωρισμού.
Για τους προσεχείς μήνες, σημείωσε, οι παράγοντες που επηρεάζουν τον πληθωρισμό δείχνουν κυρίως προς περαιτέρω εξασθένηση, αναφέροντας ως παραδείγματα το ισχυρό ευρώ, τις χαμηλές τιμές ενέργειας και την επιβράδυνση της αύξησης των μισθών.
Την ίδια στιγμή, ο Κόλαϊν προειδοποίησε ότι άλλοι παράγοντες — όπως η συμπεριφορά τιμολόγησης των επιχειρήσεων — χρήζουν στενής παρακολούθησης. Όπως σημείωσε, οι προσδοκίες τιμών μεταξύ των επιχειρήσεων της ευρωζώνης έχουν ενισχυθεί τους τελευταίους μήνες, ιδιαίτερα στις υπηρεσίες, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο βασικός πληθωρισμός μπορεί να αποδειχθεί επίμονα αυξημένος, ακόμη κι αν ο γενικός δείκτης υποχωρεί.
Υπογράμμισε ότι στο βασικό σενάριο της ING, δεν αναμένεται σημαντική πτώση κάτω από το 2%, αν και ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν είναι αδιανόητο. Ωστόσο, εκτίμησε ότι στη διάρκεια του 2026 αναμένεται να επιστρέψουν ανοδικές πιέσεις στον πληθωρισμό, καθώς οι δημοσιονομικές δαπάνες εκτιμάται ότι θα προσδώσουν μια μέτρια ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη. Η ΕΚΤ προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα κινηθεί ελαφρώς κάτω από τον στόχο της το 2026 και το 2027, προτού επιστρέψει στο 2% το 2028.
Με τέτοιες προσδοκίες, ο Κόλαϊν εκτίμησε ότι τα επιτόκια πολιτικής θα παραμείνουν σταθερά προς το παρόν, προσθέτοντας ότι η ΕΚΤ βρίσκεται σε «προνομιακή θέση», καθώς μπορεί να περιμένει περισσότερα δεδομένα για τον πληθωρισμό και την οικονομία πριν λάβει περαιτέρω αποφάσεις για τα επιτόκια.
Τα τελευταία στοιχεία ενισχύουν την απόφαση της ΕΚΤ τον προηγούμενο μήνα να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια. Στα μέσα Δεκεμβρίου, η κεντρική τράπεζα ανακοίνωσε ότι θα κρατήσει το επιτόκιο καταθέσεων στο 2%, το βασικό επιτόκιο αναχρηματοδότησης στο 2,15% και το επιτόκιο της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης στο 2,40%, τονίζοντας παράλληλα ότι οι μελλοντικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν από τα εισερχόμενα οικονομικά και χρηματοπιστωτικά δεδομένα.
Η ΕΚΤ ανέφερε σε ανακοίνωσή της στις 18 Δεκεμβρίου ότι οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου για τα επιτόκια θα βασίζονται στην αξιολόγηση των προοπτικών του πληθωρισμού και των κινδύνων που τις περιβάλλουν, υπό το φως των εισερχόμενων οικονομικών και χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και των δυναμικών του υποκείμενου πληθωρισμού και της ισχύος της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής. Σημειώθηκε δε ότι το Διοικητικό Συμβούλιο δεν προδεσμεύεται σε κάποια συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποίησε στις 4 Ιανουαρίου το Ιράν ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να απαντήσουν δυναμικά, εάν οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας κλιμακώσουν τη χρήση φονικής βίας κατά διαδηλωτών, καθώς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι τουλάχιστον δεκαέξι άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους μέσα σε μία εβδομάδα ταραχών, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από την εκτόξευση του πληθωρισμού και την κατάρρευση του εθνικού νομίσματος.
«Το παρακολουθούμε πολύ στενά», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους εν ώρα πτήσης με το προεδρικό αεροσκάφος, όταν ρωτήθηκε για τις διαδηλώσεις και για προηγούμενες δηλώσεις του, στις οποίες είχε αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον είναι «οπλισμένη και έτοιμη» να επέμβει εάν το Ιράν σκοτώσει ειρηνικούς διαδηλωτές. «Αν αρχίσουν να σκοτώνουν ανθρώπους, όπως έχουν κάνει στο παρελθόν, νομίζω ότι θα δεχθούν πολύ σκληρό πλήγμα από τις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε ο Τραμπ, επαναλαμβάνοντας την προειδοποίησή του προς την Τεχεράνη ότι η Ουάσιγκτον δεν θα μείνει αδρανής εάν οι ιρανικές αρχές καταφύγουν σε θανατηφόρα βία.
Παρατηρητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι οι διαδηλώσεις έχουν εξαπλωθεί σε πολλές επαρχίες, ενώ οι συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και δυνάμεων ασφαλείας έχουν ενταθεί τις τελευταίες ημέρες. Αυτό που ξεκίνησε ως αγανάκτηση για την οικονομική δυσχέρεια, τις κυρώσεις και την κατάρρευση του ιρανικού ριάλ, εξελίχθηκε σε μαζικές διαδηλώσεις κατά του ίδιου του καθεστώτος, με συνθήματα υπέρ της ανατροπής της Ισλαμικής Δημοκρατίας, τα οποία αντιμετωπίζονται με ολοένα και πιο σκληρή καταστολή.
Η κουρδική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Hengaw, με έδρα τη Νορβηγία, ανέφερε ότι τουλάχιστον δεκαεπτά άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από την έναρξη των διαδηλώσεων στα τέλη Δεκεμβρίου. Το HRANA, δίκτυο Ιρανών ακτιβιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έκανε λόγο για τουλάχιστονδεκαέξι νεκρούς και 582 συλλήψεις. Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναγνωρίσει θανάτους και συλλήψεις, αλλά με διαφορετικά στοιχεία.
Η Epoch Times σημειώνει ότι δεν ήταν δυνατό να επαληθεύσει ανεξάρτητα τους αριθμούς αυτούς.
Κλιμάκωση ρητορικής από Τραμπ – Αντίδραση της Τεχεράνης
Η τελευταία προειδοποίηση του Τραμπ ακολούθησε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την περασμένη εβδομάδα, στην οποία δεσμευόταν ότι οι ΗΠΑ θα σταθούν στο πλευρό των διαδηλωτών, εάν η ιρανική κυβέρνηση «δολοφονήσει ειρηνικούς διαδηλωτές», προσθέτοντας ότι η χώρα είναι «οπλισμένη και έτοιμη», χωρίς να διευκρινίσει ποια μορφή θα μπορούσε να λάβει μια ενδεχόμενη επέμβαση.
Οι προειδοποιήσεις του Τραμπ απέκτησαν μεγαλύτερη βαρύτητα μετά τη σύλληψη του Βενεζουελάνου ηγέτη Νικολάς Μαδούρο, στενού συμμάχου της Τεχεράνης, από αμερικανικές δυνάμεις στις 3 Ιανουαρίου.
Το ιρανικό Yπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε την αμερικανική επιχείρηση με ανάρτηση στην πλατφόρμα X στις 3 Ιανουαρίου, χαρακτηρίζοντάς την ως κατάφωρη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Βενεζουέλας. Παράλληλα, κάλεσε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να τερματίσει άμεσα την «παράνομη επιθετικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών».
Στις 5 Ιανουαρίου, εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών καταδίκασε και τη δημόσια στήριξη των ΗΠΑ προς τους διαδηλωτές στο Ιράν, χαρακτηρίζοντάς την «υποκίνηση σε βία».
Ο ιρανός ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Τεχεράνη, 5 Ιουλίου 2024. (Vahid Salemi/AP Photo)
Απαντώντας στις δηλώσεις Τραμπ ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να παρέμβουν εάν ενταθεί η αιματοχυσία, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν θα υποκύψει στον εχθρό», διαχωρίζοντας τους διαδηλωτές από τα ταραχοποιά στοιχεία.
«Θα μιλήσουμε με τους διαδηλωτές, αλλά η συζήτηση με τους ταραχοποιούς είναι άσκοπη», δήλωσε ο Χαμενεΐ σε ομιλία του που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση στις 3 Ιανουαρίου. «Οι ταραχοποιοί πρέπει να αντιμετωπιστούν».
Ο αρχηγός της αστυνομίας, Αχμέντ-Ρεζά Ραντάν, δήλωσε ότι οι αρχές στοχεύουν στη σύλληψη των ηγετών των διαδηλώσεων, προσθέτοντας ότι έχει συλληφθεί «μεγάλος αριθμός ηγετικών προσώπων στον διαδικτυακό χώρο». Η αστυνομία ανέφερε ότι περίπου σαράντα άτομα συνελήφθησαν στην Τεχεράνη για αυτό που χαρακτήρισε ως ψευδείς διαδικτυακές αναρτήσεις με σκοπό την υποκίνηση αναταραχών.
Σφοδρές συγκρούσεις έχουν αναφερθεί στη δυτική περιοχή της χώρας, ενώ διαδηλώσεις έχουν ξεσπάσει και στην Τεχεράνη καθώς και στη νότια επαρχία Σιστάν-Μπαλουχιστάν. Στην ιερή πόλη Κομ, τοπικοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τις ταραχές αργά στις 3 Ιανουαρίου, μεταξύ των οποίων ένας άνδρας που σκοτώθηκε όταν αυτοσχέδιος εκρηκτικός μηχανισμός που είχε κατασκευάσει εξερράγη πρόωρα.
Στον πυρήνα των ταραχών φαίνεται πως βρίσκονται τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα, με τον πληθωρισμό στο Ιράν να έχει ξεπεράσει το 36% από τον Μάρτιο, ενώ το ριάλ έχει χάσει περίπου το μισό της αξίας του έναντι του δολαρίου μέσα στον τελευταίο χρόνο, εκτινάσσοντας τις τιμές βασικών αγαθών. Οι διεθνείς κυρώσεις που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας έχουν εντείνει την πίεση, ενώ οι ελλείψεις σε ηλεκτρική ενέργεια και νερό οξύνουν τη λαϊκή δυσαρέσκεια.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της Τεχεράνης ότι το πυρηνικό πρόγραμμα είναι αποκλειστικά ειρηνικό, πρόσφατες ενέργειες και δηλώσεις επέτειναν τους φόβους των δυτικών κυβερνήσεων για την πιθανότητα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων. Πριν από τα αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, η Τεχεράνη εμπλούτιζε ουράνιο σε επίπεδα κοντά σε αυτά που απαιτούνται για πυρηνικό όπλο — μια άνευ προηγουμένου κίνηση για χώρα χωρίς δηλωμένο πυρηνικό οπλοστάσιο. Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν πρόσφατα ότι ο εμπλουτισμός έχει σταματήσει σε όλες τις εγκαταστάσεις, παρουσιάζοντας την κίνηση ως ένδειξη διάθεσης για επανέναρξη των συνομιλιών με στόχο την άρση των κυρώσεων, αν και ουσιαστικές διαπραγματεύσεις δεν έχουν πραγματοποιηθεί μετά τα πλήγματα του Ιουνίου.
Πέρα από την οικονομική πίεση, αναλυτές εκτιμούν ότι η αναταραχή αντανακλά τη διευρυνόμενη απογοήτευση της κοινωνίας από τις παγωμένες μεταρρυθμίσεις και την αυξανόμενη πεποίθηση ότι το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να προσφέρει ουσιαστική αλλαγή. «Ακόμη και αν ο πρόεδρος Πεζεσκιάν ήθελε να προχωρήσει σε πραγματικές μεταρρυθμίσεις, το ίδιο το σύστημα δεν θα το επέτρεπε», δήλωσε ο πολιτικός αναλυτής Σαΐντ Μπασιρτάς σε συνέντευξή του στην περσική έκδοση της Epoch Times.
Με τη συμβολή των Shahrzad Ghanei, και πληροφορίες από Reuters και Associated Press
Ελβετοί εισαγγελείς εκτιμούν ότι η καταστροφική πυρκαγιά της παραμονής Πρωτοχρονιάς που σάρωσε ένα κατάμεστο μπαρ σε χιονοδρομικό θέρετρο, με τραγικό απολογισμό τουλάχιστον 40 νεκρούς και 119 τραυματίες, προκλήθηκε πιθανότατα από βεγγαλικά που ήταν τοποθετημένα σε φιάλες σαμπάνιας και έβαλαν φωτιά στην οροφή, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.
Η επικεφαλής Εισαγγελίας, Μπεατρίς Πιγιού, ανακοίνωσε στις 2 Ιανουαρίου ότι οι ερευνητές έχουν πλέον επαληθεύσει βασικά στοιχεία της αρχικής θεωρίας τους για τη φωτιά στη La Constellation, όπου η πυρκαγιά εξαπλώθηκε με καταστροφική ταχύτητα. «Όλα δείχνουν πως η φωτιά ξεκίνησε από τα σπινθηροβόλα κεριά που είχαν τοποθετηθεί στις φιάλες σαμπάνιας», ανέφερε η Πιγιού, συμπληρώνοντας ότι αυτό είναι το πιο πιθανό σενάριο, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.
Ακολούθησε μια ραγδαία και εκτεταμένη ανάφλεξη. Η Πιγιού διευκρίνισε ότι τα βεγγαλικά ή οι σπινθηριστές πλησίασαν πολύ κοντά στην οροφή, προκαλώντας ανάφλεξη των καιόμενων αερίων σχεδόν ταυτόχρονα σε ολόκληρο τον κλειστό χώρο. Οι αρχές εξετάζουν αν το αφρώδες υλικό μόνωσης στην οροφή συνέβαλε στη γρήγορη εξάπλωση της πυρκαγιάς.
Βαριά εγκαύματα και δηλητηρίαση από τις αναθυμιάσεις υπέστησαν 119 άτομα, με αποτέλεσμα να διακομιστούν αεροπορικώς σε εξειδικευμένα κέντρα εγκαυμάτων σε όλη την Ελβετία και την Ευρώπη, καθώς τα τοπικά νοσοκομεία αδυνατούσαν να αντεπεξέλθουν στον όγκο των περιστατικών. Πολλά από τα σώματα των θυμάτων έχουν υποστεί τόσο εκτεταμένα εγκαύματα, ώστε ακόμη δεν έχουν ταυτοποιηθεί.
Μεγάλη πίεση στα νοσοκομεία — Αβέβαιος ο τελικός απολογισμός
Ο επικεφαλής της Αστυνομίας του καντονιού του Βαλαί, Φρεντερίκ Ζισλέρ, δήλωσε ότι «από τους τραυματίες, 71 είναι Ελβετοί, 14 Γάλλοι και 11 Ιταλοί. Υπάρχουν επίσης πολίτες από Σερβία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Πολωνία και Πορτογαλία», ενώ μένει να εξακριβωθεί η εθνικότητα 14 ακόμη τραυματιών.
Όπως ανέφερε ο επικεφαλής της περιοχής, Ματίας Ρενάρ, «πολλοί από τους τραυματίες εξακολουθούν να δίνουν μάχη για τη ζωή τους», προειδοποιώντας ότι οι 40 νεκροί δεν αποτελούν τον τελικό απολογισμό.
Προσφορές στη μνήμη των θυμάτων έξω από το μπαρ «Le Constellation» στο Κραν Μοντανά. Ελβετία, 2 Ιανουαρίου 2026. (Stephanie Lecocq/Reuters)
Η ταυτοποίηση των θυμάτων εμποδίζεται λόγω της σοβαρότητας των εγκαυμάτων, με κάποια να απαιτούν εξέταση DNA για να αναγνωριστούν. Πορτοφόλια και ταυτότητες έχουν σε πολλές περιπτώσεις καταστραφεί από τη φωτιά.
Μεταξύ των αγνοουμένων βρίσκονται έφηβοι και νεαροί ενήλικες, και πολλοί γονείς περνούν μεγάλη αγωνία μη γνωρίζοντας τι έχει συμβεί στο παιδί τους. Η Λετίσια Μπροντάρ-Σιτρ, μητέρα του 16χρονου Αρτύρ Μπροντάρ, παραμένει κοντά στο μπαρ από τη νύχτα της πυρκαγιάς, κρατώντας σφιχτά μια φωτογραφία του, τραβηγμένη δύο ώρες πριν μπει στο κατάστημα. «Τραβήχτηκε εκείνο το βράδυ, δύο ώρες πριν», λέει κλαίγοντας. «Αν τον έχετε δει σε κάποιο νοσοκομείο, αν τον έχετε δει στο νεκροτομείο, είτε ζωντανό είτε νεκρό, παρακαλώ επικοινωνήστε μαζί μου. Δεν γνωρίζω πόσο σοβαρά είναι τα εγκαύματα, δεν ξέρω αν αναγνωρίζεται. Το μόνο που θέλω είναι να βρω το παιδί μου.»
Μαρτυρίες μιλούν για χάος τη στιγμή που ξέσπασε η φωτιά, γύρω στη 1:30 τα ξημερώματα. Δύο γυναίκες που διέφυγαν δήλωσαν στο γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο BFMTV ότι είδαν κάποιον μπάρμαν να σηκώνει μια συνάδελφό του στους ώμους, καθώς εκείνη κρατούσε φιάλη με αναμμένο βεγγαλικό, δευτερόλεπτα πριν οι φλόγες τυλίξουν την οροφή.
Ακολούθησαν σκηνές πανικού, με τους θαμώνες να προσπαθούν να αποδράσουν από στενές εξόδους και σκάλες, σπρώχνοντας ο ένας τον άλλο μέσα στον συνωστισμό. Κάποιοι έσπασαν τζάμια για να ξεφύγουν από τον καπνό και τη θερμότητα.
Η εισαγγελία έχει ξεκινήσει έρευνα για τη νομιμότητα της χρήσης τέτοιων βεγγαλικών/σπινθηροβόλων κεριών και για τα μέτρα ασφαλείας που τηρούσε το κατάστημα, όπως την ύπαρξη πυροσβεστήρων και ικανών οδών διαφυγής. «Εάν τα μέτρα ήταν ελλιπή και οι υπεύθυνοι βρίσκονται εν ζωή, θα κινηθεί ποινική δίωξη εναντίον τους για εξ αμελείας εμπρησμό, ανθρωποκτονία και σωματική βλάβη», κατέληξε η Πιγιού.
Το τραγικό γεγονός έχει συγκλονίσει την Ελβετία, μια χώρα που σπανίως δοκιμάζεται από δυστυχήματα τέτοιας έκτασης.
