Δεν υπάρχουν δύο οικογένειες που να γιορτάζουν τα Χριστούγεννα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.
Κάποιοι φωτίζουν τα σπίτια τους σαν το Μπρόντγουεϊ, άλλοι βάζουν ένα ηλεκτρικό κερί σε κάθε παράθυρο και ένα στεφάνι στην πόρτα. Κάποιοι προτιμούν ένα αληθινό δέντρο, άλλοι ένα τεχνητό. Κάποιοι βλέπουν την αγαπημένη τους ταινία την παραμονή των Χριστουγέννων, όπως το «It’s a Wonderful Life», ενώ άλλοι πηγαίνουν στην εκκλησία. Κάποιοι ανοίγουν τα δώρα το βράδυ, άλλοι το πρωί των Χριστουγέννων και άλλοι περιμένουν ως την Πρωτοχρονιά. Κάποιοι σερβίρουν γαλοπούλα για το γιορτινό γεύμα, άλλοι ψήνουν ζαμπόν και άλλοι παραγγέλνουν κινέζικο φαγητό.
Ανάλογες και ακόμα μεγαλύτερες διαφορές παρατηρούνται και από χώρα σε χώρα ως προς τον τρόπο που γιορτάζουν τα Χριστούγεννα. Ας διερευνήσουμε αυτή την ποικιλία, ξεκινώντας από τον τρόπο με τον οποίο κάθε έθνος εύχεται «Καλά Χριστούγεννα!».
«Meri Kurisumasu»
Αν και η Ιαπωνία έχει λίγους χριστιανούς, τα Χριστούγεννα έγιναν δημοφιλή εκεί πριν από περισσότερα από 50 χρόνια. Οι εραστές ανταλλάσσουν δώρα την παραμονή των Χριστουγέννων, όπως γίνεται εδώ την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, και τοποθετούνται κάποιες δημόσιες διακοσμήσεις, ειδικά στο Disney Resort της Ιαπωνίας.
Αλλά το κύριο χαρακτηριστικό των ιαπωνικών εορτασμών των Χριστουγέννων είναι το KFC! Οι κουβάδες με το τηγανητό κοτόπουλο είναι το επίκεντρο — και η γευστική απολαύσεις — των ιαπωνικών Χριστουγέννων. Οι παραγγελίες για το κοτόπουλο, το οποίο η KFC περιγράφει από καιρό ως «finger lickin’ good» (τόσο νόστιμο που θα γλείφετε τα δάχτυλά σας), γίνονται εβδομάδες πριν, και οι ουρές την παραμονή των Χριστουγέννων σε ένα κατάστημα KFC μπορεί να φτάσουν μέχρι τη γωνία του τετραγώνου. Όλα ξεκίνησαν το 1974, όταν ένας Ιάπωνας επιχειρηματίας της KFC λανσάρισε τη διαφήμισσ: «Το Κεντάκυ είναι τα Χριστούγεννα». Σήμερα, οι πωλήσεις της KFC κατά τη διάρκεια των εορτών ανέρχονται σε περίπου το ένα τρίτο των ετήσιων εσόδων της αλυσίδας εστιατορίων στην Ιαπωνία.
«Sheng Dan Kuai Le»
Όπως και η Ιαπωνία, η Κίνα επίσης έχει λίγους χριστιανούς, αλλά στις μεγάλες πόλεις θα βρείτε πολλά μεγάλα καταστήματα στολισμένα με χριστουγεννιάτικα φώτα. Και όπως και στην Ιαπωνία, η παραμονή των Χριστουγέννων είναι μια ημέρα που όλο και περισσότερα ζευγάρια ανταλλάσσουν δώρα.
Υπάρχει, όμως, μια πρακτική που είναι μοναδική στην Κίνα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, είθισται ο Άγιος Βασίλης να βάζει από ένα πορτοκάλι στις κάλτσες που έχουν κρεμάσει τα παιδιά. Οι θεωρίες για την προέλευση αυτού του εθίμου ποικίλλουν: είτε πρόκειται για σύμβολο του χρυσού που ο Άγιος Νικόλαος άφησε κάποτε κρυφά σε μια φτωχή οικογένεια είτε για σύμβολο γενναιοδωρίας, δεδομένου ότι το πορτοκάλι μπορεί εύκολα να χωριστεί και να μοιραστεί. Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης, ήταν επίσης ένα σπάνιο έδεσμα.
Ωστόσο, στην Κίνα, ορισμένοι παντοπώλεις τυλίγουν μήλα σε χαρτί με γιορτινά χρώματα και τα πωλούν ως μέρος των χριστουγεννιάτικων προϊόντων τους. Οι λόγοι γλωσσολογικοί. «Ping’an Ye» είναι η λέξη που χρησιμοποιούν για την παραμονή των Χριστουγέννων, που σημαίνει ειρηνική βραδιά, μια φράση που εισήχθη από το δημοφιλές χριστουγεννιάτικο τραγούδι «Silent Night». Στα μανδαρινικά, το μήλο είναι «pingguo», που ακούγεται σαν τη λέξη για την ειρήνη.
«Maligayang Pasko»
Οι λάτρεις των χριστουγεννιάτικων διακοσμήσεων, που ακούνε χριστουγεννιάτικα τραγούδια από τον Ιούλιο και στολίζουν τις αυλές και τα σπίτια τους από τον Οκτώβριο, θα ξετρελαθούν με αυτή την πληροφορία: οι ιδιοκτήτες καταστημάτων στις Φιλιππίνες αρχίζουν να παίζουν τα τραγούδια και τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα από τον Σεπτέμβριο. Οι εορτασμοί που διαρκούν μήνες τελειώνουν τελικά στις 6 Ιανουαρίου, την ημέρα των Θεοφανίων, τη γιορτή των Τριών Βασιλέων.
Τα Χριστούγεννα σε αυτό το νησιωτικό έθνος είναι ένας συνδυασμός τοπικών και δυτικών παραδόσεων. Διακοσμημένα δέντρα, κάρτες και κάλαντα είναι και εδώ μέρος των εορτασμών, αλλά συνδυάζονται με φιλιπιννέζικα στοιχεία όπως το parol, ένα μπαμπού με ένα φανάρι στην άκρη που συμβολίζει το αστέρι που οδήγησε τους μάγους στη Βηθλεέμ. Θα δείτε αυτές τις διακοσμήσεις παντού καθώς πλησιάζει η παραμονή των Χριστουγέννων.
Εκείνη την ημέρα, αφού παρακολουθήσουν οι πιστοί τη λειτουργία, ξεκινούνοι εορτασμοί με τη «Noche Buena», κατά την οποία τα σπίτια ανοίγουν τις πόρτες τους σε γείτονες και φίλους και σερβίρονται φαγητά όπως το lechon (ένα πιάτο με χοιρινό), ρυζογκοφρέτες όπως οι bibingka και φρούτα όλη τη νύχτα μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες.
Και παρόλο που ο Άγιος Βασίλης μπορεί να ζει στον Βόρειο Πόλο, περνάει πολύ χρόνο σε αυτή τη χώρα που έχει περισσότερα από 7.000 νησιά. Για περισσότερα από 50 χρόνια, ένας Kris Kringle από σάρκα και οστά, ο Santa R-Kayma Klaws, με την απαραίτητη κοιλιά, τη λευκή γενειάδα και το κόκκινο ρούχο, διασκέδαζε τα παιδιά, επισκεπτόταν τους φτωχούς, βοηθούσε και συγκέντρωνε χρήματα σε περιόδους καταστροφών.
«Buon Natale»
Αιώνες Χριστουγέννων βρίσκονται πίσω από τις γιορτές και τις παραδόσεις της Ιταλίας: η μεταμεσονύχτια λειτουργία την παραμονή των Χριστουγέννων, για παράδειγμα, ακολουθούμενη από το Γλέντι των Επτά Ψαριών, στο οποίο σερβίρονται επτά πιάτα — μερικές φορές περισσότερα — με θαλασσινά εδέσματα όπως μύδια, μπακαλιάρος και καλαμάρια.
Αν κατευθυνθούμε νότια, προς τη Νάπολη, θα βρεθούμε στην «Πόλη των Φατνών». Ο Άγιος Φραγκίσκος μπορεί να καθιέρωσε τη σκηνή της Γέννησης, αλλά οι Ναπολιτάνοι κερδίζουν το βραβείο για τις καλύτερες φάτνες στον κόσμο, καθώς και για τη μεγαλύτερη φάτνη στον κόσμο, με περισσότερα από 600 κομμάτια. Κατά μήκος της Via San Gregorio Ameno υπάρχουν εξειδικευμένοι τεχνίτες που εξακολουθούν να παράγουν πρωτότυπες φιγούρες, κομμάτια και σετ.
Ωστόσο, δεν έχουν όλα τα ιταλικά έθιμα τόσο μακρά ιστορία. Σχεδόν κάθε παραμονή Χριστουγέννων, από το 1997, η ιταλική τηλεόραση προβάλλει την αμερικανική κωμωδία «Trading Places», με πρωταγωνιστές τους Έντι Μέρφυ και Νταν Ακρόυντ. Όπως το «It’s a Wonderful Life» στην Αμερική, το «Trading Places» αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος των ιταλικών Χριστουγέννων.
«Merry Christmas»
Κάθε χρόνο, η Νέα Σκωτία στέλνει ένα δέντρο στη Βοστώνη, όπου χρησιμοποιείται σε μια τελετή φωταγώγησης χριστουγεννιάτικου δέντρου.
Ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες μοιράζονται πολλές χριστουγεννιάτικες παραδόσεις: διακοσμήσεις, κάρτες, τον Άγιο Βασίλη, εκκλησιαστικές λειτουργίες και δώρα. Και όπως και στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά υπάρχουν ομάδες ανθρώπων που τηρούν τα δικά τους ειδικά έθιμα κατά τη διάρκεια των διακοπών: για παράδειγμα, οι κοινότητες γαλλικής καταγωγής στο Κεμπέκ ή ο μεγάλος ουκρανικός πληθυσμός.
Αλλά υπάρχει και μία ιδιαίτερη χριστουγεννιάτικη παράδοση, που γεννήθηκε από μια καταστροφή, και διασχίζει τα σύνορα, συνδέοντας τις δύο χώρες της Βόρειας Αμερικής.
Στις 6 Δεκεμβρίου 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, δύο πλοία συγκρούστηκαν στο λιμάνι του Χάλιφαξ, στη Νέα Σκωτία του Καναδά. Η σύγκρουση προκάλεσε την έκρηξη των εξαιρετικά εύφλεκτων πυρομαχικών που μετέφερε το φορτηγό πλοίο, προκαλώντας την ισχυρότερη μη πυρηνική έκρηξη σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας. Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους — μερικοί θεατές στην αποβάθρα εξαχνώθηκαν — και 9.000 ακόμη τραυματίστηκαν. Μαθαίνοντας μέσω τηλεγράφου για αυτήν τη μεγάλη τραγωδία, η Βοστώνη έστειλε τρόφιμα, ιατρικά εφόδια και προσωπικό στον τόπο της καταστροφής μέσα σε λιγότερο από μια μέρα.
Για να ανταποδώσει αυτή την ευγενική και γενναιόδωρη κίνηση, το 1918 η Νέα Σκωτία έστειλε ένα δέντρο στη Βοστώνη για τα Χριστούγεννα. Το 1971, αυτή η πράξη ευγνωμοσύνης αναβίωσε και από τότε, κάθε χρόνο, το καλύτερο δέντρο της Νέας Σκωτίας μεταφέρεται στη Βοστώνη με αστυνομική συνοδεία και στήνεται στο Boston Common για την ετήσια τελετή φωταγώγησης της πόλης.
Είναι σαφές ότι οι κάτοικοι της Νέας Σκωτίας έχουν γενναιόδωρες καρδιές και μακρά μνήμη.
Χαρά στον κόσμο
«Η αγάπη κατέβηκε τα Χριστούγεννα», έγραψε η ποιήτρια Κριστίνα Ροσσέττι.
Μερικές φορές αυτή η αγάπη είναι δύσκολο να εντοπιστεί, κρυμμένη στα έθιμα της κάθε εποχής. Αλλά είτε πρόκειται για ένα παιδί που ρίχνει την παραμονή των Χριστουγέννων πυροτεχνήματα — «fuegos artificiales» στη Δομινικανή Δημοκρατία — είτε για μια γιαγιά από τη Νότια Κορέα που ετοιμάζει το παραδοσιακό χριστουγεννιάτικο κέικ είτε για μια οικογένεια από το Νιου Χάμσαϊρ που τραγουδάει χριστουγεννιάτικα τραγούδια στο σαλόνι της, η ειρήνη, η χαρά και, πάνω απ’ όλα, η αγάπη είναι τα κοινά πιάτα σε αυτόν τον ‘μπουφέ εθίμων’. Πείτε «Καλά Χριστούγεννα» σε οποιαδήποτε γλώσσα θέλετε, είναι άλλο ένα αναμμένο κερί.
Με αυτήν τη σκέψη στο μυαλό, αγαπητοί αναγνώστες, εύχομαι Καλά Χριστούγεννα σε όλους σας.
