Ευρώπη

Την πρόθεσή του να επεκτείνει το πυρηνικό οπλοστάσιο της Γαλλίας και να ενισχύσει τη στρατηγική αποτροπής της χώρας ανακοίνωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στις 2 Μαρτίου, προειδοποιώντας ότι η όξυνση των γεωπολιτικών εντάσεων αυξάνει τον κίνδυνο κλιμάκωσης των συγκρούσεων σε πυρηνικό επίπεδο.

Μιλώντας από τη ναυτική βάση υποβρυχίων στην Ιλ-Λονγκ της Βρετάνης, ο Μακρόν τόνισε: «Ζούμε μια περίοδο γεωπολιτικών ανατροπών, γεμάτη κινδύνους, και οι συμπατριώτες μας το αντιλαμβάνονται πλήρως. Η περίοδος αυτή επιβάλλει την ενίσχυση του δικού μας μοντέλου», προσθέτοντας ότι το σύστημα αποτροπής της Γαλλίας παραμένει «ισχυρό και αποτελεσματικό».

Ο Γάλλος πρόεδρος επισήμανε ότι ο κίνδυνος υπέρβασης του λεγόμενου «πυρηνικού ορίου» έχει αυξηθεί, καθώς πληθαίνουν οι συγκρούσεις που εμπλέκουν κράτη πυρηνικές δυνάμεις ή χώρες με φιλοδοξίες για πυρηνικά όπλα. Αναφέρθηκε στις πρόσφατες εντάσεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, Ιράν και Ισραήλ, καθώς και στις ανησυχίες για την πυρηνική ασφάλεια της Ρωσίας.

Τόνισε δε: «Η αποτρεπτική μας ικανότητα παραμένει το θεμέλιο της εθνικής μας ασφάλειας. Αν χρειαστεί να χρησιμοποιήσουμε το οπλοστάσιό μας, κανένα κράτος, όσο ισχυρό κι αν είναι, δεν θα μπορέσει να το αποφύγει. Και κανένα, όσο μεγάλο κι αν είναι, δεν θα ανακάμψει».

Σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ειρήνης της Στοκχόλμης για το 2025, η Γαλλία διαθέτει περίπου 290 πυρηνικές κεφαλές. Το Ινστιτούτο υπογράμμισε ότι το 2024 η Γαλλία συνέχισε τα προγράμματα ανάπτυξης τρίτης γενιάς πυρηνοκίνητου υποβρυχίου βαλλιστικών πυραύλων και νέου πυραύλου cruise εκτοξευόμενου από αέρος, ενώ παράλληλα αναβάθμισε υπάρχοντα οπλικά συστήματα, μεταξύ των οποίων και βελτιωμένο βαλλιστικό πύραυλο με νέα έκδοση κεφαλής.

Οι τοποθετήσεις του Μακρόν συμπίπτουν με τη συμπλήρωση έξι ετών από την ιστορική του ομιλία περί πυρηνικής αποτροπής στην Ανώτατη Σχολή Πολέμου της Γαλλίας. Ο Γάλλος πρόεδρος ανέφερε ότι η πυρηνική στρατηγική της χώρας θα συνεχίσει να εξελίσσεται, εγκαινιάζοντας μια νέα φάση που αποκάλεσε «προχωρημένη αποτροπή» με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας με τους ευρωπαίους συμμάχους, διατηρώντας παράλληλα την ανεξαρτησία των γαλλικών αποφάσεων.

Υπογράμμισε χαρακτηριστικά: «Η Γαλλία θα φέρει πάντα την αποκλειστική ευθύνη για οποιαδήποτε σκόπιμη υπέρβαση του πυρηνικού ορίου, λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη τα συμφέροντα των συμμάχων μας».

Γαλλογερμανική συνεργασία στην πυρηνική αποτροπή

Παράλληλα με τη διεύρυνση του γαλλικού οπλοστασίου, Παρίσι και Βερολίνο ανακοίνωσαν νέα μέτρα περαιτέρω σύσφιξης της στρατηγικής τους συνεργασίας στην πυρηνική αποτροπή. Ο Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ανέφεραν σε κοινή δήλωσή τους, επίσης στις 2 Μαρτίου, ότι οι δύο χώρες συμφώνησαν στη δημιουργία μιας ανώτατης ομάδας κατεύθυνσης για τα πυρηνικά, με αντικείμενο τον συντονισμό του δόγματος και των στρατηγικών ασκήσεων.

Η ομάδα αυτή θα προσφέρει διμερείς δυνατότητες διαλόγου επί της πυρηνικής στρατηγικής και συνεργασίας στην ενσωμάτωση συμβατικών δυνάμεων, συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας και ικανοτήτων πυρηνικής αποτροπής.

Στη σχετική ανακοίνωση επισημαίνεται: «Στόχος μας είναι να προβούμε σε συγκεκριμένες ενέργειες πριν το τέλος του έτους, περιλαμβανομένης της συμβατικής συμμετοχής της Γερμανίας σε γαλλικές πυρηνικές ασκήσεις», όπως σημείωσε ο Μερτς σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ (πρώην Twitter).

Γάλλοι και Γερμανοί αξιωματούχοι ανέφεραν επίσης ότι δεσμεύονται να εργαστούν από κοινού για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ικανότητας διαχείρισης ενδεχόμενης κλιμάκωσης πριν από τη χρήση πυρηνικών όπλων. Αυτό περιλαμβάνει τη βελτίωση συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, αντιαεροπορικής άμυνας και δυνατοτήτων πληγμάτων ακριβείας. Οι δύο χώρες χαρακτήρισαν την πυρηνική αποτροπή βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 2ας Μαρτίου, το ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφαλείας βασίζεται στη διευρυμένη αποτροπή που παρέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών πυρηνικών όπλων που σταθμεύουν στην Ευρώπη, καθώς και στις ανεξάρτητες πυρηνικές δυνάμεις της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ωστόσο, όπως τόνισαν οι αξιωματούχοι, η γαλλογερμανική πρωτοβουλία θα συμπληρώνει και δεν θα υποκαθιστά τις υφιστάμενες ρυθμίσεις στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η συνεργασία παραμένει συνεπής προς τις διεθνείς τους υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένης της Συνθήκης περί Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων.

Η Πολωνία προστέθηκε πρόσφατα στη λίστα των χωρών που σχεδιάζουν να περιορίσουν την πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακολουθώντας το παράδειγμα της Αυστραλίας, όπου από τον Δεκέμβριο του 2023 τέθηκε σε ισχύ η πανεθνική απαγόρευση για τους κάτω των 16 ετών.

Το μεγαλύτερο κόμμα του κυβερνητικού συνασπισμού της Πολωνίας καταρτίζει νομοσχέδιο που θα απαγορεύει στα παιδιά κάτω των 15 ετών τη χρήση αυτών των πλατφορμών και θα υποχρεώνει τις τεχνολογικές εταιρείες να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών.

Η υπουργός Παιδείας Μπάρμπαρα Νοβάκα παρουσίασε τα σχέδια της κυβέρνησης στις 27 Φεβρουαρίου, δηλώνοντας: «Χρειάζεται να περιορίσουμε την πρόσβαση των παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Παράλληλα, πρέπει να ασχοληθούμε με την ψυχική υγεία και να ενημερώσουμε τα παιδιά, τους γονείς και ολόκληρη την πολωνική κοινωνία για τους κινδύνους που εγκυμονούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».

Το εν λόγω νομοσχέδιο προβλέπει πρόστιμα που φθάνουν έως και το 6% του τζίρου των εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης, εφόσον οι υπηρεσίες τους παραμένουν προσβάσιμες σε κάτω των 15 ετών.

Στις 10 Δεκεμβρίου, η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα που επέβαλε εθνικούς περιορισμούς για τους ανήλικους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απαγορεύοντας την πρόσβαση σε δεκάδες πλατφόρμες για όσους είναι κάτω των 16 ετών.

Οι ρυθμίσεις αυτές τέθηκαν σε εφαρμογή λόγω ανησυχιών για την ψυχική υγεία, τους κινδύνους στο διαδίκτυο και τον εθισμό στις οθόνες που αντιμετωπίζουν τα αυστραλιανά παιδιά. Η Πολωνία γίνεται το νεότερο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξετάζει αντίστοιχη απαγόρευση ή αυστηρούς περιορισμούς, με αρκετά ακόμη κράτη-μέλη να εκφράζουν την ανησυχία τους για την ευάλωτη ψυχική υγεία των παιδιών.

Στη Γαλλία, εξελίσσεται νομοθετική πρωτοβουλία που στοχεύει στην απαγόρευση της πρόσβασης σε παιδιά κάτω των 15 ετών, ενώ η Δανία και η Σλοβενία εξετάζουν επίσης απαγορεύσεις για τους κάτω των 15.

Στην Ισπανία, προωθείται απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τους κάτω των 16, κατ’ αντιστοιχία με την Αυστραλία. Αντίθετα, η Πορτογαλία προσανατολίζεται στην καθιέρωση ρητής γονικής συγκατάθεσης για την πρόσβαση παιδιών ηλικίας 13 έως 16 ετών, αντί γενικής απαγόρευσης.

Παρόμοιες κινήσεις γίνονται παγκοσμίως, όπως η απόφαση της Μαλαισίας, που ανακοίνωσε για φέτος την απαγόρευση δημιουργίας λογαριασμών σε παιδιά κάτω των 16 ετών.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε νωρίτερα μέσα στον μήνα σειρά προτάσεων για την προστασία των νέων από τον εθισμό στα κοινωνικά δίκτυα, μεταξύ αυτών και την απαγόρευση για τους κάτω των 16, η οποία θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.

Ωστόσο, ορισμένα μέτρα του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό των διαδικτυακών απειλών έχουν προκαλέσει εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, έδρα πολλών μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας, σε ζητήματα ελευθερίας του λόγου και υπερβολής στη ρύθμιση.

Οργανώσεις για την προστασία της ιδιωτικότητας και της ελευθερίας του λόγου, όπως η βρετανική Open Rights Group, εκφράζουν τον προβληματισμό τους, υποστηρίζοντας ότι η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους κάτω των 16 δεν δίνει αποτελεσματική απάντηση στους διαδικτυακούς κινδύνους.

Εκπρόσωπος της οργάνωσης, ο Τζέιμς Μπέικερ, δήλωσε: «Η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο δεν θα πρέπει να συνεπάγεται την εγκατάσταση μιας υποδομής παρακολούθησης για όλους. Χρειαζόμαστε ρυθμίσεις που θα επαναφέρουν τον έλεγχο στον χρήστη και όχι πολιτικές που αναγκάζουν τους πολίτες να ανταλλάσσουν την ιδιωτικότητα και τη φωνή τους με την πρόσβαση στη σύγχρονη ζωή».

Με τη συμβολή της Ρέιτσελ Ρόμπερτς

Με πληροφορίες από το Reuters

Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας, Αντρέι Μπάμπις, δήλωσε στις 26 Φεβρουαρίου ότι η χώρα του δεν βρίσκεται σε πορεία αύξησης των αμυντικών δαπανών σύμφωνα με τον στόχο που είχε θέσει το ΝΑΤΟ το προηγούμενο έτος, καθώς η κυβέρνησή του επικεντρώνεται σε άλλες εσωτερικές προτεραιότητες.

Τον Ιούνιο του 2025, τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ συμφώνησαν να αυξήσουν τα όρια αμυντικών δαπανών από το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος στο 5% ως το 2035, κατανεμημένα σε 3,5% για τον πυρήνα της άμυνας και 1,5% σε σχετικούς τομείς, όπως η ασφάλεια και οι υποδομές.

Ερωτηθείς σε διαδικτυακή συνέντευξη στην εφημερίδα Denik κατά πόσον η Τσεχία προχωρεί προς τον στόχο του 3,5%, ο Μπάμπις απάντησε: «Σίγουρα δεν πρόκειται να το κάνουμε. Ο προϋπολογισμός είναι ζήτημα συνασπισμού και έχουμε αποφασίσει ότι μετά την προηγούμενη κυβέρνηση, που όλο μιλούσε για πόλεμο και Ουκρανία και συνήψε ιδιαίτερα αδιαφανείς αμυντικές συμβάσεις, εμείς δεν θα κινηθούμε έτσι».

Ο Μπάμπις, επικεφαλής του λαϊκιστικού κόμματος ANO που ανέλαβε την εξουσία τον Δεκέμβριο του 2025, είχε χαρακτηρίσει τον στόχο του ΝΑΤΟ μη ρεαλιστικό πριν από τις περσινές εκλογές. Κέρδισε τις εκλογές υποσχόμενος να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο των Τσέχων, αυξάνοντας τους μισθούς, θεσμοθετώντας νέα κοινωνικά επιδόματα και μειώνοντας ορισμένους φόρους.

«Χρειαζόμαστε κυρίως χρήματα για τον κόσμο, για την ασφάλεια στους δρόμους, να έχει ο στρατός μας επαρκές προσωπικό, να μην έχουν χαμηλούς μισθούς οι πιλότοι μαχητικών», ανέφερε στη συνέντευξη. «Επομένως, οπωσδήποτε θα το κάνουμε, αλλά δεν έχει τεθεί ακόμη συγκεκριμένος αριθμός, θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης στον συνασπισμό, όταν τεθεί το θέμα. Δεν έχουμε καν προϋπολογισμό για το 2026 ακόμα».

Το νέο σχέδιο προϋπολογισμού του Μπάμπις προβλέπει μείωση των αμυντικών δαπανών από το 2,35% του ΑΕΠ—όπως είχε προτείνει η προηγούμενη κυβέρνηση—στο 2,1%. Η προηγούμενη διοίκηση επιδίωκε σταδιακή αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 3% του ΑΕΠ έως το 2030.

Σε απάντηση στα σχόλια του Μπάμπις, ο πρώην πρωθυπουργός Πετρ Φιάλα δήλωσε ότι η ασφάλεια πρέπει να είναι κεντρική προτεραιότητα για την κυβέρνηση.

O εκσυγχρονισμός του στρατού θα συνεχιστεί

Στις 24 Φεβρουαρίου, ο υπουργός Άμυνας, Γιαρομίρ Ζούνα, διαβεβαίωσε πως οι αλλαγές στα σχέδια δαπανών δεν θα επηρεάσουν αρνητικά τα προγράμματα εκσυγχρονισμού του στρατού. «Η κυβέρνησή μας είναι πεπεισμένη ότι η ασφάλεια του κράτους δεν μετριέται σε ποσοστά του ΑΕΠ, αλλά από τις πραγματικές αμυντικές δυνατότητες, των οποίων η επίτευξη υποστηρίζεται από έναν επαρκή ρυθμό αμυντικών δαπανών», δήλωσε στη συνάντηση με την ηγεσία του στρατεύματος. «Η μείωση του προϋπολογισμού για το 2026, σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, δεν απειλεί κανένα από τα υφιστάμενα έργα εκσυγχρονισμού του στρατού».

Ωστόσο, ο αρχηγός του γενικού επιτελείου, Κάρελ Ρέχα, προειδοποίησε πως απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις για να επιτευχθούν οι απαραίτητες αμυντικές δυνατότητες στο μέλλον. «Ναι, η αμυντική ασφάλεια είναι ακριβή. Αλλά χωρίς αυτήν, δεν υπάρχει ευημερία», υπογράμμισε ο Ρέχα.

Οι ευρωπαίοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ τελούν υπό πίεση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες για να διασφαλίσουν την ασφάλεια της ηπείρου τους, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αναπροσανατολίζουν το αμυντικό τους ενδιαφέρον προς την αμερικανική ήπειρο.

Στη νέα Στρατηγική Εθνικής Άμυνας του Πενταγώνου, που δημοσιεύτηκε στις 23 Ιανουαρίου, τονίζεται η προτεραιότητα υπεράσπισης της αμερικανικής επικράτειας και των συμφερόντων των ΗΠΑ στη Δυτική Ημισφαίριο. Υπογραμμίζεται παράλληλα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ενθαρρύνουν εταίρους σε άλλες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, να αναλάβουν την ευθύνη για τη δική τους άμυνα, με κρίσιμη αλλά περιορισμένη στήριξη από τις αμερικανικές δυνάμεις.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση άνοιξε εις βάθος έρευνα για τον διαδικτυακό λιανοπωλητή μόδας Shein, σχετικά με την πώληση παράνομων ειδών και με αυτό που χαρακτηρίζει ως «εθιστικό σχεδιασμό» της πλατφόρμας κινεζικής ιδιοκτησίας.

Η έρευνα, που ανακοινώθηκε στις 16 Φεβρουαρίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σηματοδοτεί την πρώτη επίσημη διαδικασία κατά της εταιρείας στο πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act—DSA), ενός ευρέος συνόλου διαδικτυακών κανονισμών που καλύπτει σχεδόν κάθε πτυχή του ψηφιακού οικοσυστήματος, από πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου έως δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης.

Οι Βρυξέλλες ανέφεραν ότι διερευνούν την πώληση παράνομων προϊόντων, «συμπεριλαμβανομένου υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών», και ειδικότερα σεξουαλικών κουκλών με εμφάνιση παιδιού που εντοπίστηκαν στην αγορά της Shein. Η εταιρεία τέθηκε υπό έλεγχο στη Γαλλία στα τέλη του 2025, αφού οι αρχές εντόπισαν στον ιστότοπο ρεαλιστικές σεξουαλικές κούκλες που έμοιαζαν με μικρά κορίτσια, καθώς και παράνομα όπλα. Η γαλλική κυβέρνηση κινήθηκε για να αναστείλει την πρόσβαση στον ιστότοπο της Shein, ωστόσο δικαστήριο μπλόκαρε την κίνηση και ζήτησε, αντί αυτού, από τις Βρυξέλλες να παρέμβουν βάσει της DSA.

Η αντιπαράθεση, όπως ανέφεραν αξιωματούχοι της ΕΕ, ανέδειξε ευρύτερες ανησυχίες για το κατά πόσο η Shein συνιστά «συστημικό κίνδυνο για τους καταναλωτές σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση». Ζήτησαν από την εταιρεία να παράσχει πληροφορίες για το πώς διασφαλίζει ότι οι ανήλικοι δεν εκτίθενται σε περιεχόμενο ακατάλληλο για την ηλικία τους, καθώς και για το πώς αποτρέπει τη διάδοση παράνομων προϊόντων στην πλατφόρμα της.

Οι ερευνητές θα εξετάσουν επίσης τον «εθιστικό σχεδιασμό» της Shein, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης παιχνιδοποιημένων λειτουργιών, όπως πόντοι, ανταμοιβές και άλλα κίνητρα για συχνή αλληλεπίδραση. Αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν αναφέρει ότι τέτοιοι σχεδιασμοί μπορεί να ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση, ιδιαίτερα μεταξύ νεότερων χρηστών, και να υπονομεύουν την προστασία του καταναλωτή και την ψυχική ευημερία των χρηστών.

Άλλο πεδίο της έρευνας θα είναι η φερόμενη «έλλειψη διαφάνειας» γύρω από τους αλγορίθμους που χρησιμοποιεί η Shein για να προτείνει περιεχόμενο και προϊόντα στους χρήστες. Βάσει της DSA, οι «πολύ μεγάλες πλατφόρμες», που ορίζονται ως εκείνες με πάνω από 45 εκατομμύρια χρήστες στην ΕΕ, οφείλουν να αποκαλύπτουν τις βασικές παραμέτρους των συστημάτων προτάσεών τους και να προσφέρουν τουλάχιστον μία εύκολα προσβάσιμη επιλογή που δεν βασίζεται στη δημιουργία προφίλ.

Εκπρόσωπος της Shein ανέφερε ότι η εταιρεία λαμβάνει «σοβαρά» τις «υποχρεώσεις της βάσει της DSA» και ότι θα συνεργαστεί με τους ερευνητές. Ο εκπρόσωπος δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι, τους τελευταίους μήνες, η εταιρεία συνέχισε να επενδύει σημαντικά σε μέτρα για την ενίσχυση της συμμόρφωσής της με την DSA, συμπεριλαμβανομένων ολοκληρωμένων αξιολογήσεων συστημικού κινδύνου και πλαισίων μετριασμού, ενισχυμένων προστασιών για νεότερους χρήστες και συνεχιζόμενων εργασιών ώστε οι υπηρεσίες της να σχεδιάζονται με τρόπο που να προάγει μια ασφαλή και αξιόπιστη εμπειρία χρήστη.

Η έρευνα είναι η πιο πρόσφατη σε μια σειρά ενεργειών που έχει αναλάβει η ΕΕ και οι οποίες επηρεάζουν κινεζικής ιδιοκτησίας εταιρείες τεχνολογίας και ηλεκτρονικού εμπορίου.

Από την 1η Ιουλίου 2026, οι Βρυξέλλες θα αρχίσουν να εισπράττουν ένα κατ’ αποκοπή τέλος 3 ευρώ για κάθε χαμηλής αξίας αντικείμενο σε μικρά δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ που αποστέλλονται απευθείας από χώρες εκτός ΕΕ σε καταναλωτές στο μπλοκ, μέτρο που ευρέως θεωρείται ότι στοχεύει πλατφόρμες όπως οι Shein, Temu και AliExpress. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, περίπου 4,6 δισεκατομμύρια τέτοια δέματα εισήλθαν στην ΕΕ το 2024, με συντριπτικό ποσοστό 91% από την Κίνα.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κάλεσε στις 16 Φεβρουαρίου το Κίεβο να επιδιώξει άμεση συμφωνία με τη Μόσχα, λίγο πριν από τις τριμερείς διαβουλεύσεις που θα πραγματοποιηθούν στη Γενεύη της Ελβετίας, με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία. «Η Ουκρανία καλύτερα να προσέλθει στο τραπέζι γρήγορα», δήλωσε σε δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του προς την Ουάσιγκτον, προσθέτοντας: «Αυτό μόνο σας λέω».

Οι αμερικανικές, ουκρανικές και ρωσικές αντιπροσωπείες ετοιμάζονται να συναντηθούν στη Γενεύη στις 17 Φεβρουαρίου, για τον τρίτο γύρο τριμερών συνομιλιών. Το ζήτημα της επικράτειας παραμένει το πλέον δυσεπίλυτο στις διαπραγματεύσεις, καθώς η Ρωσία επιμένει να αναγνωρίσει η Ουκρανία απώλεια εδαφών. Από το 2014, οπότε η Μόσχα προσάρτησε την Κριμαία και μέχρι τη νέα εισβολή το 2022, τα ρωσικά στρατεύματα έχουν διευρύνει την κατοχή τους και ελέγχουν πλέον περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας όπως ήταν πριν το 2014.

Στη συντριπτική πλειονότητα της επαρχίας Ντονέτσκ κυριαρχούν οι ρωσικές δυνάμεις, ενώ ζητούν από το Κίεβο να παραχωρήσει και το υπόλοιπο 20% που δεν κατάφεραν να καταλάβουν δια της βίας — κάτι στο οποίο η ουκρανική πλευρά αντιστέκεται σθεναρά.

Την ίδια ημέρα, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι εμφανίστηκε ανυποχώρητος στο θέμα των εδαφών, ζητώντας εγγυήσεις ασφαλείας με τη σφραγίδα του Κογκρέσου των ΗΠΑ πριν το Κίεβο συναινέσει σε οποιαδήποτε τελική συμφωνία με τη Μόσχα. «Νομίζω ότι πρώτα χρειάζονται εγγυήσεις ασφαλείας. Δεύτερον, δεν θα παραδώσουμε τις περιοχές μας επειδή είμαστε έτοιμοι για συμβιβασμό. Τι είδους συμβιβασμό είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε; Όχι εκείνον που θα επιτρέψει στη Ρωσία να ανασυνταχθεί γρήγορα, να επιστρέψει και να μας καταλάβει ξανά. Αυτό είναι το σημαντικό», τόνισε.

 

Οι δηλώσεις του Ζελένσκι ακολούθησαν τα μηνύματά του από τις 14 Φεβρουαρίου, όπου είχε εκφράσει την ελπίδα πως οι επερχόμενες τριμερείς διαπραγματεύσεις θα είναι «σοβαρές, ουσιαστικές, ωφέλιμες για όλους μας, αλλά ειλικρινά, μερικές φορές έχει κανείς την αίσθηση πως οι πλευρές μιλούν για εντελώς διαφορετικά πράγματα».

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, επεσήμανε πως αυτός ο γύρος συνομιλιών θα είναι ευρύτερος από τις προηγούμενες διαβουλεύσεις που είχαν διεξαχθεί στο Αμπού Ντάμπι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, δηλώνοντας: «Αυτή τη φορά σκοπεύουμε να συζητήσουμε μια ευρύτερη ατζέντα, εστιάζοντας στα θεμελιώδη ζητήματα που αφορούν τα εδάφη και άλλες απαιτήσεις». Πρόσθεσε επίσης: «Γι’ αυτό απαιτείται η παρουσία του επικεφαλής διαπραγματευτή μας, του Μεντίνσκι».

Στις 16 Φεβρουαρίου, ο Πεσκόφ ανέφερε ακόμη: «Δεν έχουμε σκοπό να κάνουμε δηλώσεις ή σχόλια» σχετικά με την πρόοδο των συνομιλιών. Δήλωσε ότι δεν προβλέπεται επίσημη ανακοίνωση από την αμερικανική κυβέρνηση για τη σύνθεση της αποστολής στη Γενεύη, σημειώνοντας ωστόσο πως στους προηγούμενους γύρους συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Ελβετία, αμερικανοί αξιωματούχοι αναμένεται παράλληλα να πραγματοποιήσουν επαφές και με Ιρανούς αξιωματούχους για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, μετατρέποντας τη Γενεύη σε διπλωματικό κέντρο για την Ουάσιγκτον.

Επικεφαλής της ρωσικής αποστολής είναι ο σύμβουλος του προέδρου Πούτιν, Βλαντιμίρ Μεντίνσκι, με τη συμμετοχή του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών Μιχαήλ Γκαλουζίν και του Ιγκόρ Κοστιούκοφ, επικεφαλής της γενικής διεύθυνσης του ρωσικού Γενικού Επιτελείου, σύμφωνα με το πρακτορείο TASS.

Από ουκρανικής πλευράς, η αποστολή θα ηγηθεί ο γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας της Ουκρανίας, Ρουστάμ Γιουμάροφ, με τη συνοδεία του Κίριλ Ομπιουντίνοφ, επικεφαλής της κύριας διεύθυνσης πληροφοριών, και του Σεργκέι Κίσλιτσια, ανώτερου συμβούλου του Ζελένσκι, όπως ανέφερε ο Γιουμάροφ σε ανάρτησή του στις 13 Φεβρουαρίου.

Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου παρουσίασε μέτρα στις 12 Φεβρουαρίου για να μπλοκάρει πολιτικές δωρεές από ξένα καθεστώτα. Η κίνηση έρχεται καθώς οι επικεφαλής της αντικατασκοπείας και της ασφάλειας της χώρας ενημέρωσαν ακαδημαϊκούς και πολιτικούς για απειλές από χώρες που περιλαμβάνουν την Κίνα και τη Ρωσία.

Οι προτεινόμενοι κανόνες, που παρουσιάστηκαν στις 12 Φεβρουαρίου, θα απαιτούν από τους πολιτικούς δωρητές να έχουν «γνήσια σύνδεση με το Ηνωμένο Βασίλειο» και να διαθέτουν αρκετά έσοδα ώστε να μπορούν να καλύψουν τη δωρεά, ανέφερε σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Στέγασης, Κοινοτήτων και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Το υπουργείο παρέπεμψε στον πρώην ευρωβουλευτή Νέιθαν Γκιλ και στη δικηγόρο Κριστίν Λι, σημειώνοντας ότι οι υποθέσεις τους υπογράμμισαν την ανάγκη για τα προτεινόμενα μέτρα. Ο Γκιλ, πρώην επικεφαλής του Reform UK στην Ουαλία, φυλακίστηκε τον Νοέμβριο 2025 επειδή έλαβε χρήματα για να προωθήσει φιλορωσικές θέσεις.

Μετά την καταδίκη του, η κυβέρνηση ξεκίνησε ανασκόπηση για την ξένη οικονομική παρέμβαση στην πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου. Η Λι, η οποία δώρισε τουλάχιστον 500.000 λίρες (περίπου 590.000 ευρώ) στον βουλευτή των Εργατικών Μπάρρυ Γκάρντινερ, κατονομάστηκε από τη MI5 σε προειδοποίηση του Ιανουαρίου 2022, με την κατηγορία ότι εμπλεκόταν σε «δραστηριότητες πολιτικής παρέμβασης» για λογαριασμό του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ).

Η Λι αμφισβήτησε την ενέργεια της MI5, υποστηρίζοντας ότι η προειδοποίηση της υπηρεσίας προς το Κοινοβούλιο περιείχε «πραγματολογικά λάθη» και ήταν «προδήλως εσφαλμένη». Η προσφυγή της απορρίφθηκε τον Δεκέμβριο 2024, όταν οι δικαστές του δικαστηρίου έκριναν ότι η MI5 είχε εκδώσει την προειδοποίηση για «νόμιμους λόγους».

Τα νέα μέτρα για την αυστηροποίηση των κανόνων στις πολιτικές δωρεές περιλαμβάνονται σε νομοσχέδιο 194 σελίδων με τίτλο «Representation of the People Bill», το οποίο επιδιώκει να επεκτείνει το δικαίωμα ψήφου σε άτομα 16 και 17 ετών.

Ο Στιβ Ριντ, υπουργός Στέγασης, Κοινοτήτων και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δήλωσε ότι το νομοσχέδιο «θα προστατεύσει τη δημοκρατία μας από ξένες παρεμβάσεις και θα δώσει στους νέους το δικαίωμα ψήφου». Οι κανόνες για τις δωρεές θα «τερματίσουν το σημερινό καθεστώς, όπου μια νέα εταιρεία που καταχωρίζεται σήμερα, ανήκει σε οποιονδήποτε, χρηματοδοτείται από οπουδήποτε, χωρίς ούτε μία ημέρα εμπορικής δραστηριότητας, μπορεί να δωρίζει και να ασκεί επιρροή στην πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου», ανέφερε η ανακοίνωση.

MI5 προειδοποιεί ακαδημαϊκούς και πολιτικούς

Την περασμένη εβδομάδα, ο γενικός διευθυντής της MI5, σερ Κεν ΜακΚάλλουμ, και ο διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Κέντρου Κυβερνοασφάλειας, Ρίτσαρντ Χορν, ενημέρωσαν ανώτερα στελέχη από περισσότερα από 70 πανεπιστήμια σχετικά με το πώς να αναγνωρίζουν και να αναφέρουν ξένες παρεμβάσεις, ανέφερε το Cabinet Office στις 9 Φεβρουαρίου. Ο ΜακΚάλλουμ περιέγραψε μεθόδους που χρησιμοποιούν εχθρικοί παράγοντες για να διαμορφώνουν το περιεχόμενο της έρευνας και της διδασκαλίας στην ανώτατη εκπαίδευση, μεταξύ άλλων με στοχοποίηση ακαδημαϊκών από Κινέζους πράκτορες σε ιστοτόπους επαγγελματικής δικτύωσης όπως το LinkedIn.

Η ενημέρωση ακολουθήθηκε από νέες οδηγίες που δημοσιεύθηκαν τη Δευτέρα για τα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τις οδηγίες, εχθρικοί παράγοντες ενδέχεται να στοχοποιούν προσωπικό πανεπιστημίων για να επηρεάζουν αποφάσεις, να διαμορφώνουν αφηγήματα, να συλλέγουν πληροφορίες και να προβαίνουν σε διακρατική καταστολή.

 

Οι επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας ενημέρωσαν επίσης αξιωματούχους από όλα τα πολιτικά κόμματα του Ηνωμένου Βασιλείου, σε ξεχωριστή κλειστή συνάντηση, σχετικά με την αναγνώριση και την αντίσταση σε προσπάθειες χειραγώγησης της πολιτικής διαδικασίας και των δημοκρατικών αξιών του Ηνωμένου Βασιλείου.

Η MI5 είχε προειδοποιήσει βουλευτές και κοινοβουλευτικό προσωπικό τον Νοέμβριο για κινεζική κατασκοπεία μέσω κυνηγών ταλέντων στελέχωσης.

Η ενημέρωση για τους επικεφαλής των πανεπιστημίων ανακοινώθηκε τον Νοέμβριο, στο πλαίσιο σχεδίου για την αντιμετώπιση πολιτικής παρέμβασης και κατασκοπείας. Δέσμη μέτρων για την αντιμετώπιση κρατικής παρέμβασης στην ανώτατη εκπαίδευση, που υποστηρίζεται από επένδυση 3 εκατ. λιρών (περίπου 3,5 εκατ. ευρώ), περιλαμβάνει ασφαλή πύλη μέσω της οποίας οι ηγέτες των πανεπιστημίων θα μπορούν να αναφέρουν ύποπτες προσεγγίσεις απευθείας στις υπηρεσίες ασφαλείας.

Το υπουργείο Παιδείας του Ηνωμένου Βασιλείου θα διαβουλευθεί με τον κλάδο για μια νέα προληπτική συμβουλευτική υπηρεσία.

Η υπουργός Δεξιοτήτων, βαρόνη Τζάκι Σμιθ, δήλωσε ότι η «παγκόσμιας κλάσης φήμη» των πανεπιστημίων του Ηνωμένου Βασιλείου τα καθιστά πρωταρχικό στόχο ξένων κρατών και εχθρικών παραγόντων, οι οποίοι επιδιώκουν να υπονομεύσουν αυτή τη φήμη «διαμορφώνοντας ή λογοκρίνοντας την έρευνα και τη διδασκαλία». Πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση «δεν αντιμετωπίζει αυτό το ζήτημα επιπόλαια» και ότι «εργάζεται από κοινού σε όλο το κυβερνητικό φάσμα και με τα ίδια τα πανεπιστήμια» για να υπερασπιστεί το ακμαίο ακαδημαϊκό περιβάλλον του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ο Τιμ Μπράντσο, διευθύνων σύμβουλος του Russell Group των πανεπιστημίων, χαιρέτισε το νέο ενιαίο σημείο επαφής για συμβουλές σχετικά με ξένες παρεμβάσεις, λέγοντας ότι θα «ενδυναμώσει τα ιδρύματα να αναφέρουν και να αναλαμβάνουν δράση πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, γνωρίζοντας ότι υπάρχει διαθέσιμη υποστήριξη».

Τον Νοέμβριο, δικηγόροι υποστήριξαν ότι ένα πανεπιστήμιο του Ηνωμένου Βασιλείου είχε σταματήσει την έρευνα μιας καθηγήτριας σχετικά με εξαναγκαστικές αφαιρέσεις οργάνων στην Κίνα, αφού δέχτηκε πίεση από κινεζικές αρχές. Η Leigh Day Solicitors ανέφερε ότι εσωτερικά έγγραφα από το Sheffield Hallam University, τα οποία αποκτήθηκαν μέσω αιτημάτων ελευθερίας πληροφόρησης και αιτημάτων πρόσβασης σε προσωπικά δεδομένα, υποδήλωναν ότι το πανεπιστήμιο είχε απαγορεύσει στην καθηγήτρια Λόρα Μέρφυ, κορυφαία καθηγήτρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων, να συνεχίσει την έρευνά της για καταναγκαστική εργασία.

Το πανεπιστήμιο αργότερα ζήτησε συγγνώμη από τη Μέρφυ και δεσμεύτηκε να στηρίξει την έρευνά της.

Με πληροφορίες από PA Media

Η Γαλλία υιοθέτησε νέο ενεργειακό νόμο που προβλέπει την επέκταση της πυρηνικής ενέργειας, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας για τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Στο πλαίσιο του νέου προγράμματος PPE3, η Γαλλία στοχεύει να μειώσει τη χρήση ορυκτών καυσίμων κατά 45% μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια και να καταργήσει τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα έως το τέλος του 2027, σύμφωνα με το κυβερνητικό έγγραφο ενεργειακού σχεδιασμού.

Ο νόμος προωθήθηκε με κυβερνητικό διάταγμα στις 13 Φεβρουαρίου.

Το μεγαλύτερο σε εκλογική δύναμη κόμμα της Γαλλίας, ο δεξιός Εθνικός Συναγερμός, ανακοίνωσε ότι θα προσβάλει τον ενεργειακό νόμο τόσο δικαστικά όσο και στο κοινοβούλιο, υποστηρίζοντας ότι υιοθετήθηκε παρανόμως και ότι στην ουσία επιβλήθηκε στη Γαλλία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Ρολάν Λεσκίρ δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι η χώρα πρέπει να σταματήσει τις εσωτερικές διαμάχες και ότι χρειάζεται τόσο την πυρηνική ενέργεια όσο και τις ανανεώσιμες πηγές, προσθέτοντας ότι η πυρηνική ενέργεια αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας. Ο Λεσκίρ ανέφερε ότι ο πρώτος νέος αντιδραστήρας στο πλαίσιο του προγράμματος αναμένεται να εγκαινιαστεί έως το 2038.

Η Γαλλία διαθέτει ιδιαίτερα ανεπτυγμένο και μακροχρόνιο πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας· ο πρώτος εμπορικός πυρηνικός αντιδραστήρας της συνδέθηκε με το ηλεκτρικό δίκτυο το 1963. Περίπου το 70% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας προέρχεται από πυρηνική ενέργεια, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο παγκοσμίως.

Σε κυβερνητική ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στις 13 Φεβρουαρίου, η Γαλλία παρουσίασε τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή της στρατηγική. Το σχέδιο προβλέπει την κατασκευή έξι νέων πυρηνικών αντιδραστήρων τύπου EPR2, με δυνατότητα προσθήκης ακόμη οκτώ σε μεταγενέστερο στάδιο. Η πρώτη θέση σε λειτουργία των νέων αντιδραστήρων προγραμματίζεται να ξεκινήσει το 2038.

Η στρατηγική περιλαμβάνει επίσης την εδραίωση και την παράταση της διάρκειας ζωής του υφιστάμενου πυρηνικού στόλου της Γαλλίας, που αριθμεί 57 αντιδραστήρες, παράλληλα με μέτρα για τη βελτιστοποίηση της απόδοσης του σημερινού συστήματος. Η κυβέρνηση θέτει ως στόχο η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνική ενέργεια να φτάσει τις 380 τεραβατώρες (TWh) έως το 2030.

Το αναθεωρημένο γαλλικό ενεργειακό σχέδιο προβλέπει στόχο 15 γιγαβάτ (GW) υπεράκτιας αιολικής ισχύος έως το 2035, ο οποίος χαρακτηρίζεται «μετρημένος και ρεαλιστικός», ώστε να ευθυγραμμίζεται με τις βιομηχανικές δυνατότητες και τους περιορισμούς του δικτύου και των υποδομών.

Ο στόχος αυτός είναι χαμηλότερος από εκείνον τόσο του Ηνωμένου Βασιλείου όσο και της Γερμανίας.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, στόχος 43–50 γιγαβάτ υπεράκτιας αιολικής ισχύος έως το 2030 αποτελεί κεντρικό στοιχείο της πολιτικής, σε ευθυγράμμιση με τον Νόμο για την Κλιματική Αλλαγή του 2008, ο οποίος απαιτεί από την κυβέρνηση να θέσει νομικά δεσμευτικό στόχο για μηδενικές καθαρές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050. Το Ηνωμένο Βασίλειο συγκαταλέγεται στις ελάχιστες χώρες που έχουν ενσωματώσει στόχους μηδενικών εκπομπών στη νομοθεσία μέσω ρητής νομικής υποχρέωσης.

Οι επίσημοι στόχοι της Γερμανίας για την υπεράκτια αιολική ενέργεια είναι επίσης σημαντικά υψηλότεροι από εκείνους της Γαλλίας, καθώς προβλέπουν τουλάχιστον 40 γιγαβάτ υπεράκτιας αιολικής ισχύος έως το 2035 βάσει των ισχυόντων πλαισίων πολιτικής.

Η επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του Εθνικού Συναγερμού, Μαρίν Λεπέν, επέκρινε τον νόμο και υποστήριξε ότι το PPE3 υιοθετήθηκε υπό πίεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δήλωσε ότι θα κινηθεί διαδικαστικά και νομικά κατά του ενεργειακού διατάγματος της κυβέρνησης.

Σε ανακοίνωσή της στις 21 Φεβρουαρίου, ανέφερε ότι, στην ουσία, το PPE3 επιβεβαιώνει μια έκρηξη του κόστους και, κατά συνέπεια, των τιμών της ενέργειας στη Γαλλία, προκαλώντας αλυσιδωτές καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη την οικονομία και την αγοραστική δύναμη των οικογενειών.

Σε ανάρτησή της στις 21 Φεβρουαρίου στην πλατφόρμα X, πρόσθεσε ότι το σχέδιο θα κοστίσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε επιβαρύνσεις, φόρους και άλλες επιδοτήσεις, εις βάρος της αγοραστικής δύναμης των Γάλλων και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Υποστήριξε επίσης ότι δεν πρόκειται για αναβίωση της πυρηνικής ενέργειας, αλλά για μαζική επιτάχυνση της εγκατάστασης χερσαίων και θαλάσσιων ανεμογεννητριών που καταστρέφουν τα τοπία, μαζί με φωτοβολταϊκά κινεζικής κατασκευής.

Με πληροφορίες από το Reuters

Ευρωπαίοι ηγέτες δήλωσαν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να μείνει ακόμη πιο πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, εάν δεν προχωρήσει γρήγορα σε μείωση της γραφειοκρατίας και σε απλοποίηση των κανονισμών.

Οι δηλώσεις έγιναν καθώς πολιτικοί και επιχειρηματικοί παράγοντες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συναντήθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Βιομηχανίας στις 11 Φεβρουαρίου, στην Αμβέρσα του Βελγίου, για να συζητήσουν τρόπους ενίσχυσης της οικονομικής ανταγωνιστικότητας της Ένωσης.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε στις 11 Φεβρουαρίου ότι «είναι ώρα η Ευρώπη να δράσει γρήγορα και αποφασιστικά». Το χάσμα ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες διευρυνόταν και ότι η Κίνα κάλυπτε τη διαφορά. Τα τελευταία 20 χρόνια η Κίνα αναπτυσσόταν κατά περίπου 8% τον χρόνο, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατά 2% και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά μέσο όρο μόλις κατά 1%, προσθέτοντας ότι η Ένωση έπρεπε να κλείσει αυτό τώρα.

Τόνισε ότι έπρεπε να υπάρξει απορρύθμιση σε κάθε τομέα και κάλεσε σε μια «ρυθμιστική εκκαθάριση από μηδενική βάση», υποστηρίζοντας ότι οι μικρές διορθώσεις στη νομοθεσία δεν επαρκούσαν και ότι χρειαζόταν συστηματική επανεξέταση ολόκληρου του συνόλου της υφιστάμενης νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στην εναρκτήρια ομιλία της στην εκδήλωση, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι είχε έρθει «η ώρα για μια βαθιά ρυθμιστική γενική εκκαθάριση, σε όλα τα επίπεδα». Σήμερα μπορεί να απαιτείται περισσότερος χρόνος για την έκδοση άδειας ενός νέου εργοστασίου από ό,τι για την κατασκευή του.

Η φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στην πρακτική της «υπερ-ενσωμάτωσης», δηλαδή της υπερβολικής εφαρμογής των κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε εθνικό επίπεδο, με την προσθήκη πρόσθετων υποχρεώσεων που δεν απαιτούνται από το ενωσιακό δίκαιο. Ως παράδειγμα, είπε ότι ένα φορτηγό στο Βέλγιο μπορούσε να ζυγίζει έως 44 τόνους, αλλά, όταν περνούσε στη Γαλλία, διασχίζοντας ένα σύνορο που ουσιαστικά δεν υφίστατο πλέον, μπορούσε να μεταφέρει μόνο έως 40 μετρικούς τόνους. Πρόσθεσε ότι, τον Ιούνιο του 2023, προτάθηκε νομοθεσία για την εναρμόνιση αυτού του ζητήματος, αλλά ότι σχεδόν δύο χρόνια αργότερα το θέμα εξακολουθούσε να βρίσκεται υπό συζήτηση από τους νομοθέτες.

Η φον ντερ Λάιεν είπε ότι η μεταφορά αποβλήτων από ένα κράτος-μέλος σε άλλο θα έπρεπε να είναι αποτελεσματική, εύκολη και γρήγορη, όμως οι διαφορετικές εθνικές πρακτικές την καθιστούσαν εξαιρετικά περίπλοκη.

Ανέφερε ότι ορισμένα κράτη-μέλη, για παράδειγμα, δέχονταν αλληλογραφία μόνο μέσω φαξ, προσθέτοντας ότι μπορούσαν να περάσουν αρκετοί μήνες μέχρι οι έμποροι να πάρουν «πράσινο φως» από τις αρχές, ανάλογα με τους διαφορετικούς κανόνες των διαφορετικών κρατών-μελών.

Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Κίνα πλέον εξήγε «σχεδόν διπλάσια» καθαρή τεχνολογία σε σχέση με την Ευρώπη. Είπε ότι η Ευρώπη θα έπρεπε να συνεχίσει το σχέδιο απανθρακοποίησης, αναφέροντας ότι μια Βιομηχανική Τράπεζα Απανθρακοποίησης ύψους 100 δισ. ευρώ θα χρηματοδοτούσε την «απανθρακοποίηση» του τρόπου με τον οποίο λειτουργούσαν οι κλίβανοι, λιώνονταν τα μέταλλα ή αναμειγνύονταν τα χημικά.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε στους δημοσιογράφους στις 12 Φεβρουαρίου ότι υπήρχε κοινή αίσθηση επείγοντος πως η Ευρώπη έπρεπε να δράσει. Μίλησε στο κάστρο Άλντεν Μπίεσεν στο Βέλγιο, όπου συναντήθηκε με τους 27 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων της Ένωσης για να συζητήσουν τρόπους ανάκτησης της ανταγωνιστικότητας.

Ο Μακρόν είπε ότι έπρεπε να υπάρξει γρήγορη δράση και συγκεκριμένες αποφάσεις έως τον Ιούνιο, προσθέτοντας ότι, αν σε ορισμένους τομείς δεν υπήρχε πρόοδος και από τα 27 κράτη μαζί, υπήρχε το δικαίωμα επιλογής ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ λιγότερων κρατών-μελών, ώστε να προχωρήσουν ταχύτερα.

Στη συνάντηση, ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ ντε Βέβερ δήλωσε ότι το βασικό ζήτημα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία αυτή τη στιγμή ήταν το ενεργειακό κόστος. Είπε ότι η Ευρώπη δεν ήταν ανταγωνιστική και ότι υπήρχε κίνδυνος να χαθούν η πετροχημική βιομηχανία, η χαλυβουργία, τα μέταλλα, προσθέτοντας ότι όλα αυτά αποτελούσαν τη βάση κάθε ευημερίας. Ο ντε Βέβερ πρόσφατα άσκησε κριτική στην «πράσινη μετάβαση» της Ευρώπης, προειδοποιώντας ότι οι τρέχουσες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα και την ενέργεια επιτάχυναν την αποβιομηχάνιση.

Σε ομιλία του στις 29 Ιανουαρίου, σε εκδήλωση για το μέλλον της Ευρώπης που διοργάνωσαν οι βελγικές εφημερίδες De Tijd και L’Echo, ο ντε Βέβερ είπε ότι η Ευρώπη είχε κάνει μια σειρά από «δογματικές επιλογές» στην ενέργεια και στο κλίμα, οι οποίες αποδυνάμωσαν τη βιομηχανική της βάση. Ανέφερε ότι, με απόλυτο ρεαλισμό, η απανθρακοποίηση της Ευρώπης θα γινόταν συνώνυμη της αποβιομηχάνισης της Ευρώπης και ότι αυτό ήδη συνέβαινε, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη ήταν εξαρτημένη από τα φθηνά ορυκτά καύσιμα που έρεαν από τη Ρωσία.

Πρόσθεσε ότι η Κίνα επωφελούνταν από τον πόλεμο, καθώς εξασφάλιζε φθηνό πετρέλαιο και φθηνό φυσικό αέριο, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν στήριζαν πλέον την Ουκρανία, ότι πωλούσαν στην Ευρώπη όπλα και ότι η Ευρώπη έμενε με τους λογαριασμούς και με υπέρογκες τιμές ενέργειας.

Με πληροφορίες από το Reuters

Οι νομοθέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκριναν νέους μεταναστευτικούς νόμους που θα επιτρέψουν στα κράτη να απελαύνουν παράνομους μετανάστες, είτε επειδή προέρχονται από χώρα που θεωρείται ασφαλής είτε επειδή θα μπορούσαν να υποβάλουν αίτηση ασύλου σε χώρα εκτός της ένωσης των 27 κρατών.

Οι νέοι νόμοι, που αναμένεται να τεθούν σε ισχύ τον Ιούνιο, θα επιτρέπουν την απέλαση ανθρώπων προς χώρες από τις οποίες διήλθαν —και στις οποίες θα μπορούσαν να είχαν ζητήσει άσυλο— πριν μεταβούν στο κράτος-μέλος της ΕΕ που απέρριψε το αίτημά τους.

Η ψηφοφορία της 10ης Φεβρουαρίου 2026 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο της Γαλλίας επικύρωσε απόφαση που είχε ληφθεί τον Δεκέμβριο στις Βρυξέλλες, όταν οι υπουργοί της ΕΕ συμφώνησαν σε κατάλογο ασφαλών χωρών.

Κεντροδεξιές και εθνικιστικές ομάδες ευρωβουλευτών συνέπραξαν στις δύο ψηφοφορίες, με αποτέλεσμα 408 ψήφους υπέρ έναντι 184 κατά για το μέτρο που αφορά τις «ασφαλείς χώρες καταγωγής», και 396 υπέρ έναντι 226 κατά για το μέτρο που αφορά τις «ασφαλείς τρίτες χώρες».

Η Λένα Ντύποντ, Γερμανίδα ευρωβουλευτής από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, τη μεγαλύτερη ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ανέφερε στην πλατφόρμα X ότι παραδίδεται ακόμη ένα βασικό δομικό στοιχείο για ένα λειτουργικό και αξιόπιστο σύστημα ασύλου.

Πρόσθεσε ότι, επιτρέποντας στο μέλλον να απορρίπτονται πιο γρήγορα και αποτελεσματικά οι προδήλως αβάσιμες αιτήσεις ασύλου, επιταχύνονται οι διαδικασίες, μειώνεται η επιβάρυνση στα συστήματα των κρατών-μελών και βοηθιούνται οι άνθρωποι να μην μένουν «κολλημένοι» σε νομική αβεβαιότητα για χρόνια.

Οι ειδικοί κανόνες για τους κανονισμούς επιστροφών εξακολουθούν να συζητούνται στο Κοινοβούλιο, όμως οι νέοι κανόνες θα μπορούσαν τελικά να επιτρέψουν στα 27 κράτη-μέλη να δημιουργήσουν κέντρα απέλασης, που μερικές φορές αποκαλούνται «κόμβοι επιστροφής», εκτός ΕΕ, αντίστοιχα με εκείνα που έχει δημιουργήσει η Ιταλία στην Αλβανία.

 

Το Μπανγκλαντές, η Κολομβία, η Αίγυπτος, το Κόσοβο, η Ινδία, το Μαρόκο και η Τυνησία περιλαμβάνονται στον κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής βάσει των νέων κανόνων, όπως και οι υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες.

Τα κράτη της ΕΕ θα μπορούν σύντομα να απελαύνουν ανθρώπους προς αυτές τις χώρες, καμία από τις οποίες δεν βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση. Αντίπαλοι των μέτρων ανέφεραν ότι αυτό θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο ευάλωτους ανθρώπους, επειδή ορισμένες από τις χώρες έχουν κακό ιστορικό σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Δημόσια δυσαρέσκεια

Οι νέοι κανόνες έρχονται εν μέσω αυξανόμενης δημόσιας δυσαρέσκειας σε όλη την Ευρώπη για τα αυξανόμενα επίπεδα τόσο της νόμιμης όσο και της παράνομης μετανάστευσης, με τους ψηφοφόρους να εκφράζουν τα αισθήματά τους στην κάλπη σε μια σειρά διαφορετικών χωρών, μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και η Γερμανία.

Πολλές κυβερνήσεις στην ΕΕ έχουν αλλάξει τη ρητορική τους για τη μετανάστευση τα τελευταία χρόνια και υιοθέτησαν πολιτικές που δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στις επιστροφές, εν μέσω δημόσιας οργής για το κόστος στέγασης των αιτούντων άσυλο, καθώς και λόγω κοινωνικών εντάσεων και ανησυχίας για εγκλήματα που διαπράττονται από παράνομους μετανάστες.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικοί των αριστερών ομάδων της ΕΕ αντιτίθενται στα μέτρα, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην απέλαση ανθρώπων σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν καμία σύνδεση.

Η Σεσίλια Στράντα, Ιταλίδα ευρωβουλευτής στην ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που καταψήφισε τους νέους κανόνες, ανέφερε ότι οι λεγόμενες «ασφαλείς χώρες καταγωγής» δεν είναι ασφαλείς και ότι το Κοινοβούλιο έχει εγκρίνει ψηφίσματα για πολλές από αυτές τις χώρες, καταδικάζοντας επιδεινώσεις στο κράτος δικαίου, στη δημοκρατία και στα θεμελιώδη δικαιώματα. Πρόσθεσε ότι η ψηφοφορία αγνοεί την πραγματικότητα των γεγονότων.

Η Μερόν Αμέχα Κνίκμαν, ανώτερη σύμβουλος της Διεθνούς Επιτροπής Διάσωσης (International Rescue Committee), δήλωσε ότι οι νέοι κανόνες για τις «ασφαλείς τρίτες χώρες» είναι πιθανό να εξαναγκάσουν ανθρώπους σε χώρες όπου μπορεί να μην έχουν πατήσει ποτέ, σε μέρη όπου δεν έχουν κοινότητα, δεν μιλούν τη γλώσσα και αντιμετωπίζουν έναν πολύ πραγματικό κίνδυνο κακοποίησης και εκμετάλλευσης.

Σχόλια και τοποθετήσεις

Η Ολίβια Σούντμπεργκ Ντίες της Διεθνούς Αμνηστίας ανέφερε ότι το «πράσινο φως» που έδωσαν οι νομοθέτες στα μέτρα ισοδυναμεί με «μια πολύ σκοτεινή ημέρα για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ΕΕ».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε το ευρύ νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο τον Μάιο του 2024, ζητώντας αύξηση των απελάσεων και δημιουργία κέντρων απέλασης για απορριφθέντες αιτούντες άσυλο.

Ο Θάνος Πλεύρης, Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, ανήρτησε στην πλατφόρμα X ότι η ψηφοφορία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αντανακλά πλήρως τη θέση της Ελλάδας υπέρ μιας αυστηρής μεταναστευτικής πολιτικής με έμφαση στις επιστροφές, και τόνισε ότι οι νέοι κανόνες ευθυγραμμίζονται με την «κυρίαρχη θέση στην ΕΕ» για την αντιμετώπιση του ζητήματος των παράνομων μεταναστών και την επιτάχυνση των απομακρύνσεων.

Ο Ματέο Πιαντεντόζι, υπουργός Εσωτερικών της Ιταλίας, χαρακτήρισε την έγκριση από την ΕΕ του καταλόγου ασφαλών τρίτων χωρών ως «μεγάλη επιτυχία» ως προς τη στήριξη της μεταναστευτικής πολιτικής της χώρας του, λέγοντας ότι οι κανόνες επιτρέπουν στα κράτη να αξιολογούν αν ένας μετανάστης διήλθε από ασφαλή χώρα και να επιταχύνουν τις επιστροφές όσων δεν χρειάζονται προστασία, σύμφωνα με το κορυφαίο εθνικό ειδησεογραφικό πρακτορείο της Ιταλίας, ANSA.

Το 2024, σε 123.655 υπηκόους τρίτων χωρών απαγορεύτηκε η είσοδος στο έδαφος της ΕΕ σε ένα από τα εξωτερικά της σύνορα, αύξηση κατά 0,3% σε σύγκριση με το 2023. Επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι το 2024 εντοπίστηκαν 918.925 άνθρωποι να διαμένουν παράνομα στην ΕΕ, μειωμένοι από 1,27 εκατομμύρια το προηγούμενο έτος.

Της Rachel Roberts

Με πληροφορίες από το Associated Press