Κυριακή, 28 Ιούν, 2026

Αποκλειστικό: ΗΠΑ και Ουζμπεκιστάν ενισχύουν τη συνεργασία τους με κοινό επενδυτικό μηχανισμό

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ουζμπεκιστάν εγκαινιάζουν έναν κοινό επενδυτικό μηχανισμό για την επέκταση των επενδύσεων και της χρηματοδότησης εξαγωγών, με στόχο την ενίσχυση της αμερικανικής εφοδιαστικής αλυσίδας στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Κεντρικής Ασίας και, παράλληλα, τον περιορισμό των κινεζικών συμφερόντων στην περιοχή.

Ο μηχανισμός, που υπογράφηκε στις 16 Ιουνίου, αποσκοπεί στον εντοπισμό και την ανάπτυξη επενδυτικών και εξαγωγικών ευκαιριών στο Ουζμπεκιστάν, με έμφαση σε «τομείς προτεραιότητας και στρατηγικής ευθυγράμμισης», σύμφωνα με αντίγραφο του πλαισίου συνεργασίας που εξέτασε η εφημερίδα The Epoch Times.

Πέρα από τα κρίσιμα ορυκτά, το πλαίσιο προβλέπει εμβάθυνση της συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, της προηγμένης μεταποίησης, των φαρμακευτικών προϊόντων και των υποδομών μεταφορών και αεροπορίας, δημιουργώντας επενδυτικές ευκαιρίες για αμερικανικές εταιρείες και φορείς ανάπτυξης που ευθυγραμμίζονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η υπογραφή πραγματοποιήθηκε καθώς ξεκινούσε το μεγαλύτερο ετήσιο διεθνές επενδυτικό φόρουμ της Κεντρικής Ασίας, το Διεθνές Επενδυτικό Φόρουμ της Τασκένδης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους επιταχύνουν τις προσπάθειες διαφοροποίησης των εφοδιαστικών αλυσίδων για τις σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά που χρησιμοποιούνται σε προϊόντα που κυμαίνονται από κινητά τηλέφωνα έως αμυντικό εξοπλισμό.

Η Κεντρική Ασία διαθέτει πλούσιους φυσικούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων των ορυκτών σπάνιων γαιών, προσφέροντας μια πιθανή εναλλακτική πηγή προμήθειας αντί της Κίνας, η οποία σήμερα διατηρεί σχεδόν μονοπωλιακή θέση.

Σύμφωνα με το πλαίσιο συνεργασίας, ο μηχανισμός θα στηρίξει τη συνεργασία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ουζμπεκιστάν και θα προωθήσει τα οικονομικά, εμπορικά και στρατηγικά συμφέροντα των δύο χωρών.

Από αμερικανικής πλευράς, επικεφαλής της πρωτοβουλίας είναι ο διευθύνων σύμβουλος του Διεθνούς Οργανισμού Χρηματοδότησης Ανάπτυξης των ΗΠΑ (International Development Finance Corporation – DFC), Μπεν Μπλακ. Ο Μπλακ, ο οποίος υπέγραψε τη συμφωνία μαζί με Ουζμπέκους αξιωματούχους και τον πρόεδρο της EXIM Τζον Γιοβάνοβιτς, απέδωσε τα εύσημα στον πρόεδρο Τραμπ για τη δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών να ενισχύσουν τα στρατηγικά τους συμφέροντα σε ολόκληρη την Κεντρική Ασία.

Ο Μπλακ δήλωσε στην Epoch Times στις 19 Ιουνίου ότι στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η «μνημειώδης συνεργασία στον τομέα των τηλεπικοινωνιών για την ανάπτυξη ασφαλών και αξιόπιστων ψηφιακών δικτύων στο Καζακστάν», καθώς και η έναρξη λειτουργίας του Κοινού Επενδυτικού Μηχανισμού ΗΠΑ–Ουζμπεκιστάν. Όπως είπε, μια νέα εποχή συνεργασίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κεντρικής Ασίας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

Η Ουάσιγκτον ενισχύει την παρουσία της στο Ουζμπεκιστάν και σε άλλες χώρες της Κεντρικής Ασίας, μια περιοχή που παραδοσιακά βρισκόταν υπό ρωσική επιρροή και τα τελευταία χρόνια προσελκύει το έντονο ενδιαφέρον της Κίνας. Τον Νοέμβριο του 2025, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Καζακστάν υπέγραψαν είκοσι εννέα συμφωνίες συνολικής αξίας 17 δισ. δολαρίων (~14,8 δισ. ευρώ) για την προώθηση της οικονομικής συνεργασίας σε τομείς που εκτείνονται από την ενέργεια έως την αεροπορία.

Επίσης τον Νοέμβριο, η EXIM υπέγραψε με το Ουζμπεκιστάν τη συμφωνία «Buy American, Build the Future», με στόχο να καταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες τον προτιμώμενο εταίρο του Ουζμπεκιστάν σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, η αεροπορία, τα ορυκτά και οι προηγμένες τεχνολογίες. Το Ουζμπεκιστάν συμφώνησε να δίνει προτεραιότητα σε αμερικανικό εξοπλισμό και τεχνολογία για την προώθηση του βιομηχανικού του εκσυγχρονισμού.

Ο Γιοβάνοβιτς δήλωσε στην Epoch Times ότι η «συμφωνία-ορόσημο» αποτελούσε σαφές μήνυμα πως οι σχέσεις ΗΠΑ–Ουζμπεκιστάν έχουν σχεδιαστεί με μακροπρόθεσμη προοπτική, προσθέτοντας ότι το Ουζμπεκιστάν διαθέτει τεράστιες δυνατότητες για επενδύσεις, ανάπτυξη και εκβιομηχάνιση.

Όπως παρατήρησε, υπό την ηγεσία του προέδρου Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν πλέον μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την Κεντρική Ασία, ώστε οι αμερικανικές εταιρείες να μπορούν να ανταγωνίζονται και να επικρατούν σε περιοχές όπου ξένοι αντίπαλοι διεκδικούν επιρροή. Σύμφωνα με τον Γιοβάνοβιτς, ο κοινός επενδυτικός μηχανισμός τοποθετεί τόσο τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ουζμπεκιστάν σε τροχιά ισχυρότερων διμερών σχέσεων και διαρκούς επιτυχίας.

Η αύξηση της κινεζικής επιρροής

Οι κινεζικές επενδύσεις στο Ουζμπεκιστάν εκτινάχθηκαν την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας τα 10,7 δισ. δολάρια (~9,3 δισ. ευρώ) στα μέσα του 2025, από μόλις 284 εκατ. δολάρια (~248 εκατ. ευρώ) το 2016, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η Ευρασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης. Περισσότερο από το ήμισυ αυτών των κεφαλαίων κατευθύνθηκε στον ενεργειακό τομέα, ενώ περίπου το 30% επενδύθηκε στη μεταποίηση, σύμφωνα με έκθεση της τράπεζας που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025.

Το Ουζμπεκιστάν, στο κέντρο της Κεντρικής Ασίας, έχει επίσης αναδειχθεί σε ζωτικής σημασίας εμπορικό διάδρομο για το Πεκίνο προς την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Το 2024, η Κίνα, το Ουζμπεκιστάν και το Κιργιστάν υπέγραψαν συμφωνία για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής που θα συνδέει τις τρεις χώρες, στο πλαίσιο ενός εμβληματικού έργου της πρωτοβουλίας «Μια ζώνη, ένας δρόμος» του Πεκίνου, ενός προγράμματος πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που αποσκοπεί στην ενίσχυση της γεωπολιτικής επιρροής του κομμουνιστικού καθεστώτος της Κίνας μέσω της δημιουργίας υποδομών σε τρίτες χώρες.

Το Ουζμπεκιστάν είναι επίσης ιδρυτικό μέλος του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης. Η Κίνα ίδρυσε τον περιφερειακό οργανισμό το 2001 μαζί με τη Ρωσία, το Καζακστάν, το Κιργιστάν, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν, χώρες που ανήκαν όλες στην πρώην Σοβιετική Ένωση.

Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει ξεπεράσει τη Ρωσία και έχει αναδειχθεί στον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο των κρατών της Κεντρικής Ασίας. Το 2025, το διμερές εμπόριο μεταξύ της Κίνας και της Κεντρικής Ασίας ξεπέρασε τα 106 δισ. δολάρια (~92,3 δισ. ευρώ), σημειώνοντας αύξηση 12% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και διπλασιάζοντας τον ρυθμό ανάπτυξης του 2023, ο οποίος είχε διαμορφωθεί στο 6%, σύμφωνα με επίσημα κινεζικά στοιχεία.

Ενίσχυση των αμερικανικών δεσμών

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ενισχύσει την οικονομική συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής Ασίας, ιδιαίτερα με το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν, τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής.

Ο υφυπουργός Εμπορίου για το Διεθνές Εμπόριο, Ουίλλιαμ Κίμμιτ, υπογράμμισε πρόσφατα τις ανεκμετάλλευτες οικονομικές δυνατότητες της Κεντρικής Ασίας. Μιλώντας σε εκδήλωση του Hudson Institute στις 18 Ιουνίου, ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην περιοχή λόγω των κρίσιμων ορυκτών, αλλά και των σημαντικών ευκαιριών που προσφέρει ένα τμήμα του κόσμου το οποίο είχε παραμεληθεί για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ο Κίμμιτ αναφέρθηκε επίσης σε μια συμφωνία-ορόσημο που υπέγραψε πέρυσι η αμερικανική εταιρεία κατασκευής εξαρτημάτων σιδηροδρομικών μηχανών Wabtec με την Kazakhstan Temir Zholy, την εθνική σιδηροδρομική εταιρεία του Καζακστάν. Βάσει της σύμβασης ύψους 4,2 δισ. δολαρίων (~3,7 δισ. ευρώ), η εταιρεία με έδρα την Πενσυλβάνια θα προμηθεύσει το Καζακστάν με 300 σιδηροδρομικές μηχανές.

Των Eva Fu και Dorothy Li

ΗΠΑ και Ιράν θέτουν στόχο να πετύχουν συμφωνία σε δύο μήνες

Ο πρώτος γύρος των συνομιλιών υψηλού επιπέδου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν ολοκληρώθηκε με «ενθαρρυντική πρόοδο», όπως ανέφεραν οι μεσολαβητές Πακιστάν και Κατάρ σε κοινή ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε στις 22 Ιουνίου. Οι πολυαναμενόμενες συνομιλίες, που πραγματοποιήθηκαν στο θέρετρο Bürgenstock Resort Lake Lucerne, κοντά στο Στάνσταντ της Ελβετίας, διεξήχθησαν σε «θετικό και εποικοδομητικό κλίμα», σύμφωνα με τους μεσολαβητές.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις με επίκεντρο «τα πυρηνικά, τις κυρώσεις και μια ομάδα παρακολούθησης και επίλυσης διαφορών», ώστε να διασφαλιστεί η εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης που υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι τεχνικές συνομιλίες θα αρχίσουν αμέσως και θα συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, με στόχο τη διαμόρφωση χάρτας για την επίτευξη τελικής συμφωνίας εντός εξήντα ημερών.

Για την αντιμετώπιση των ζητημάτων στον Λίβανο, Πακιστάν και Κατάρ θα διευκολύνουν τη λειτουργία ενός «μηχανισμού αποκλιμάκωσης» με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ιράν και του Λιβάνου, ώστε να διασφαλιστεί «η τήρηση του τερματισμού των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο», σύμφωνα με το μνημόνιο κατανόησης. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία γραμμής επικοινωνίας, όπως ορίζεται στο μνημόνιο, για την «αποφυγή περιστατικών και παρερμηνειών, με στόχο την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ».

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς συμμετείχε στις 21 Ιουνίου μαζί με ηγέτες από το Ιράν, το Πακιστάν και το Κατάρ στην προσπάθεια διαμόρφωσης μίας ειρηνευτικής συμφωνίας. Οι συνομιλίες στο θέρετρο Bürgenstock αποτελούν την υψηλότερου επιπέδου άμεση επαφή μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν μετά από τις αμερικανο-ισραηλινές επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια της άνοιξης.

Το μνημόνιο της προηγούμενης εβδομάδας θα είναι το πλαίσιο για τις τεχνικές διαβουλεύσεις, οι οποίες αποσκοπούν στην αποκλιμάκωση της ένοπλης αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο πλευρών και στη δημιουργία προϋποθέσεων για περαιτέρω διαπραγματεύσεις σχετικά με τη μακροπρόθεσμη διαχείριση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και άλλων ζητημάτων που εκκρεμούν.

Κατά τη διάρκεια διαλείμματος στις 21 Ιουνίου, ο Βανς χαρακτήρισε τις μέχρι τότε προσπάθειες «ιστορική συνάντηση», προσθέτοντας ότι είχε σημειωθεί «μεγάλη πρόοδος». Εξέφρασε επίσης την εκτίμηση ότι υπάρχει η προοπτική να συνεργαστούν όλες οι πλευρές για την προώθηση της ειρήνης και της ευημερίας.

Μαζί με τον Βανς συμμετείχαν οι ειδικοί απεσταλμένοι Στηβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ενώ παρόντες ήταν και  ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ και ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ.

Ο Σαρίφ δήλωσε στις 21 Ιουνίου ότι επιθυμούσε να ευχαριστήσει με απόλυτη ειλικρίνεια τον πρόεδρο Τραμπ για τη διορατική και ιδιαίτερα δυναμική ηγεσία του, η οποία οδήγησε στη διεξαγωγή της συνάντησης. Πρόσθεσε ότι ανέμενε εξαιρετικές συζητήσεις, οι οποίες ελπίζει ότι θα οδηγήσουν σε ιδιαίτερα παραγωγικά αποτελέσματα στο μέλλον.

Λίβανος

Πριν από την αναχώρησή του, ο Βανς δήλωσε ότι οι συζητήσεις θα επικεντρωθούν τόσο στα πυρηνικά του Ιράν όσο και στην εκεχειρία στον Λίβανο, τα οποία χαρακτήρισε ως τις δύο βασικές προτεραιότητες.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ περιέγραψε την κατάσταση στον Λίβανο ως έναν φαύλο κύκλο, εξηγώντας ότι η μία πλευρά επιτίθεται και η άλλη ανταποδίδει, και ανέφερε ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο διαχειρίζεται τις εξελίξεις στη χώρα. Ο Ρούμπιο αναμένεται να φιλοξενήσει τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν στην Ουάσιγκτον από τις 23 έως τις 25 Ιουνίου για συνομιλίες σχετικά με την τρομοκρατική οργάνωση Χεζμπολάχ και την εδαφική κυριαρχία του Λιβάνου.

Ο Βανς υποστήριξε ότι, παρά τους τίτλους των ειδήσεων, η κατάσταση βελτιώνεται και ότι η ένταση έχει αποκλιμακωθεί σε κάποιο βαθμό. Ωστόσο, σημείωσε ότι κατάσταση απαιτεί επισταμένη διαχείριση, ώστε να υπάρξει ασφάλεια τόσο στο Ισραήλ όσο και στον Λίβανο, αλλά και σε ολόκληρη την περιοχή.

Στις 21 Ιουνίου, ενώ οι διαπραγματεύσεις βρίσκονταν σε εξέλιξη, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε στο Truth Social ότι το Ιράν πρέπει να ζητήσει από τους πληρεξούσιούς του να αναστείλουν τη δράση τους στον Λίβανο, διαφορετικά η χώρα θα υποστεί νέα, πιο σκληρά πλήγματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν μετέδωσαν ότι η ιρανική αντιπροσωπεία εξετάζει τα επόμενα βήματά της. Σύμφωνα με το PressTV, κρατικό ειδησεογραφικό οργανισμό που ανήκει στον ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, ανέφερε ότι η ιρανική αντιπροσωπεία εξέφρασε τις αντιρρήσεις της προς την αμερικανική πλευρά και αξιολογεί τις συνθήκες προκειμένου να διαμορφώσει κατάλληλη απάντηση στις λεκτικές απειλές του Τραμπ.

Τέσσερις Ισραηλινοί στρατιώτες σκοτώθηκαν στις 19 Ιουνίου ενώ εκκαθάριζαν υπόγειες κρύπτες οπλισμού και θέσεις μάχης της τρομοκρατικής οργάνωσης Χεζμπολάχ. Οι ισραηλινές δυνάμεις απάντησαν με δεκάδες αντίποινα πλήγματα σε ολόκληρο τον νότιο Λίβανο.

Ο πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες, Γεχιέλ Λάιτερ, δήλωσε στις 20 Ιουνίου ότι η τρομοκρατική οργάνωση Χεζμπολάχ ήταν εκείνη που παραβίασε την εκεχειρία. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Λάιτερ υποστήριξε ότι οι τρομοκράτες λένε ψέματα και ότι το Ιράν χρησιμοποιεί την οργάνωση-πληρεξούσιο για να αποσπάσει παραχωρήσεις, προσθέτοντας ότι αυτή είναι η συνήθης τακτική του «δολοφονικού καθεστώτος» της Τεχεράνης.

Το τμήμα σχέσεων με τα μέσα ενημέρωσης της Χεζμπολάχ απέδωσε τη βία στο Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι η χώρα εξακολουθεί να διατηρεί στρατιωτική παρουσία εντός του λιβανικού εδάφους.

Τα Στενά του Ορμούζ

Πριν από την έναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών, οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι έκλεισαν τα Στενά του Ορμούζ ως απάντηση στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο.

Στις 20 Ιουνίου, ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε ότι θα επιβάλει διόδια στη θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ εάν δεν επιτευχθεί μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία μέσα στους επόμενους δύο μήνες.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social ανέφερε ότι δεν θα επιβληθούν διόδια στα Στενά του Ορμούζ για 60 ημέρες, κατά τη διάρκεια της περιόδου εκεχειρίας, και ότι δεν θα επιβληθούν ούτε μετά τη λήξη της, εκτός εάν τα επιβάλουν οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες και προς όφελός τους, σε περίπτωση που δεν ολοκληρωθεί η συμφωνία, ως αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες που, όπως είπε, παρέχουν ως «φύλακας άγγελος» των χωρών της Μέσης Ανατολής και για την κάλυψη παρελθόντων, παρόντων και μελλοντικών δαπανών.

Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ δήλωσε στο Fox News στις 21 Ιουνίου ότι η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών εξελίσσεται ομαλά. Σύμφωνα με τον Ράιτ, 67 πλοία διήλθαν από τα Στενά του Ορμούζ στις 20 Ιουνίου και 55 στις 19 Ιουνίου, πλησιάζοντας τα προ της σύγκρουσης επίπεδα. Όπως είπε, το Ιράν δεν έχει ακόμη απομακρύνει τις νάρκες από τον κεντρικό θαλάσσιο δίαυλο, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες άνοιξαν έναν εναλλακτικό δίαυλο νοτιότερα και ο αμερικανικός στρατός συνοδεύει πλοία μέσω αυτής της διαδρομής.

Η μέση τιμή της απλής αμόλυβδης βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες ανερχόταν στα 3,94 δολάρια ανά γαλόνι (περίπου 0,90 ευρώ ανά λίτρο) στις 21 Ιουνίου, σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (AAA). Η τιμή αυτή ήταν κατά 14 σεντ χαμηλότερη σε σχέση με μία εβδομάδα νωρίτερα.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, δήλωσε στην εκπομπή «Face the Nation» του CBS News ότι όλοι οι Αμερικανοί επιθυμούν χαμηλότερες τιμές καυσίμων, ωστόσο ο πρόεδρος Τραμπ επιχειρεί να διατηρήσει την ισορροπία διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι ένα καθεστώς το οποίο κανείς δεν εμπιστεύεται και το οποίο χαρακτήρισε γενοκτονικό, δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. Ο Γουόλτς σημείωσε ότι πριν από λίγους μήνες αναλυτές προέβλεπαν πως η τιμή του πετρελαίου θα έφθανε τα 150 έως 200 δολάρια το βαρέλι, κάτι που δεν συνέβη, καθώς πλέον βρίσκεται κάτω από τα 80 δολάρια.

Των Tom Gantert και Melanie Sun

Πυρκαγιές σε εκκλησίες: Αύξηση 112,5% μέσα σε έναν χρόνο στη Γαλλία

Αύξηση 112,5% κατέγραψε το Παρατηρητήριο Θρησκευτικής Κληρονομιάς της Γαλλίας στις πυρκαγιές που πλήττουν εκκλησίες, μεταξύ 2023 και 2024. Αν και δεν οφείλονται όλες σε εμπρησμούς, καταγράφεται και ευρύτερη αύξηση αντιθρησκευτικών πράξεων. Από τις αρχές του 2026 δε οργανώσεις σημειώνουν αύξηση των εμπρηστικών ενεργειών ως έκφραση αντιχριστιανικών αισθημάτων και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, δίνοντας έρεισμα για την έναρξη συζητήσεων σχετικά με την προστασία των χώρων λατρείας.

Θρησκευτικές αρχές και τοπικοί αιρετοί αξιωματούχοι συζητούν για τη λήψη επιπλέον προστατευτικών μέτρων, με την προστασία της κληρονομιάς να είναι μόνο μία πτυχή του προβλήματος.

Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Θρησκευτικής Κληρονομιάς , η καταγεγραμμένη αύξηση των εμπρηστικών επιθέσεων σε εκκλησίες περιγράφεται ως ακόμα πιο ανησυχητική από τη συνολική αύξηση των ζημιών σε κτίρια. Σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία, η τάση δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα περιστατικά, αλλά περιλαμβάνει σημαντικό αριθμό πράξεων που στοχεύουν ειδικά εκκλησίες.

Αυτή η δυναμική επιβεβαιώνει μια διάγνωση που έχει ήδη γίνει από την εδαφική υπηρεσία πληροφοριών, η οποία σημείωσε αύξηση άνω του 30% στις απόπειρες και τις πυρκαγιές σε εκκλησίες το 2024, με πενήντα καταγεγραμμένα περιστατικά το 2024, σε σύγκριση με τα τριάντα οκτώ του 2023. Συνολικά είχαν καταγραφεί λιγότερες αντιχριστιανικές πράξεις, αλλά οι χώροι λατρείας παρέμειναν στόχοι εμπρησμών.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ΜΚΟ OIDAC Europe σημείωσε τον Μάιο του 2026 τον «υψηλότερο μηνιαίο αριθμό» περιστατικών που σχετίζονται με πυρκαγιές ή απόπειρες πυρκαγιών εναντίον χριστιανικών χώρων από την αρχή του έτους, συμπεριλαμβανομένων αρκετών περιπτώσεων στη Γαλλία.

Ωστόσο, δεν είναι όλες οι πυρκαγιές αποτέλεσμα κακόβουλης ενέργειας. Ειδικοί στη θρησκευτική κληρονομιά προτείνουν να γίνει διάκριση μεταξύ εμπρησμού και πυρκαγιών που προκλήθηκαν τυχαία. Το Παρατηρητήριο Θρησκευτικής Κληρονομιάς σημείωσε ότι από τις είκοσι επτά πυρκαγιές σε εκκλησίες του 2023 και τις δώδεκα που καταγράφηκαν το πρώτο εξάμηνο του 2024, οι περισσότερες προκλήθηκαν τυχαία, από κάποιο βραχυκύκλωμα ή πρόβλημα στην ηλεκτρική θέρμανση.

Σε γραπτή ερώτηση που υπέβαλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2024, η ευρωβουλευτής Κατρίν Γκριζέ [Catherine Griset] τόνισε ότι, είτε πρόκειται για τυχαία περιστατικά είτε για εμπρησμούς, αυτές οι πυρκαγιές και οι ζημιές που προκαλούν πολλαπλασιάζονται και υποστήριξε την ανάγκη να ληφθούν επιπλέον μέτρα για την προστασία των τόπων λατρείας. Οι τοπικοί φορείς επισημαίνουν την πεπαλαιωμένη υποδομή, την έλλειψη κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης και τις δυσκολίες χρηματοδότησης αποτελεσματικών συστημάτων ανίχνευσης σε μικρούς δήμους.

Αρκετές εκκλησιαστικές φωνές προειδοποιούν επίσης κατά των βιαστικών συμπερασμάτων, υπενθυμίζοντας ότι οι δικαστικές έρευνες μπορεί να είναι χρονοβόρες και ότι ο χαρακτηρισμός μίας ενέργειας ως αντιχριστιανικό έγκλημα μίσους προκύπτει μόνο στο τέλος συγκεκριμένων διαδικασιών.

Πρόληψη, ασφάλεια και δημόσιος διάλογος

Οι δημόσιες αρχές έχουν επαναφέρει τα μέτρα ασφαλείας για τους χώρους λατρείας, συνεχίζοντας τα σχέδια που έχουν εφαρμοστεί τα τελευταία χρόνια για όλες τις θρησκείες. Το 2024, οι αρχές κατέγραψαν 2.513 αντιθρησκευτικές πράξεις στη Γαλλία, αύξηση 62% σε σύγκριση με το 2022, γεγονός που έχει οδηγήσει σε εκκλήσεις για έργα και στοχευμένη χρηματοδότηση για την ενίσχυση της προστασίας των θρησκευτικών κτιρίων.

Όσον αφορά τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, το Παρατηρητήριο Θρησκευτικής Κληρονομιάς κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την «έκτακτη ανάγκη [προστασίας] της πολιτιστικής κληρονομιάς» που συνδέεται με τον αυξημένο αριθμό πυρκαγιών, σημειώνοντας ότι πολλές αγροτικές εκκλησίες έχουν περιορισμένους πόρους, που δεν επαρκούν για μέτρα ασφαλείας. Οι ενώσεις προσφέρουν εκπαίδευση σε δήμους και ενορίες για να βελτιώσουν τα σχέδια προστασίας τους, να καταγράψουν καλύτερα τις συλλογές τους και να προσαρμόσουν τα συστήματα ασφαλείας στις τοπικές συνθήκες.

Η συζήτηση συνεχίζεται σχετικά με τις κοινωνικές και πολιτισμικές αιτίες αυτών των πράξεων, με ορισμένους αξιωματούχους να αναφέρονται σε μια «κουλτούρα βλασφημίας και απόρριψης της Εκκλησίας», ενώ άλλοι επιμένουν στην ποικιλομορφία των εμπλεκόμενων προφίλ, που κυμαίνονται από απλή αμέλεια έως κακόβουλες ενέργειες.

Του Leandre Genet

Διπλωματικό σκάνδαλο: Ο πρόεδρος της Πολωνίας ανακαλεί την ύψιστη τιμή που είχε απονεμηθεί στον Ζελένσκι

Κλιμακώνεται η διπλωματική διαμάχη μεταξύ Πολωνίας και Ουκρανίας, καθώς ο Πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι ανακάλεσε την ύψιστη τιμή της χώρας, το Τάγμα του Λευκού Αετού, που είχε απονεμηθεί στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Η ανάκληση ανακοινώθηκε με βιντεοσκοπημένο μήνυμα το βράδυ της Παρασκευής 19 Ιουνίου. Η ουκρανική κυβέρνηση καταδίκασε αμέσως την κίνηση ως «στρατηγικό λάθος» και «ασέβεια».

Η κίνηση του Πολωνού προέδρου αποτελεί συνέχεια του διπλωματικού επεισοδίου που προκάλεσε ο Ζελένσκι στα τέλη Μαΐου, αποδίδοντας σε μονάδα του ουκρανικού στρατού την ονομασία του διαβόητου Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού (UPA), «μιας οντότητας υπεύθυνης για βάναυσα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εναντίον πολιτών της Δημοκρατίας της Πολωνίας κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου», όπως ανέφερε ο Ναβρότσκι στο μήνυμά του.

Απαντώντας στην ανάκληση του Τάγματος του Λευκού Αετού, ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρέι Σιμπίχα εξέφρασε τη λύπη του για την αντίδραση της Βαρσοβίας και για το γεγονός ότι «συναισθηματισμοί οδήγησαν όσους βρίσκονται στην πολιτική εξουσία σε αδικαιολόγητες, παρορμητικές και ασεβείς ενέργειες», και ανακοίνωσε ότι, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, θα επιστρέψει ένα βραβείο που ο ίδιος είχε λάβει από την Πολωνία το 2022.

Η απόφαση του Ναβρότσκι βρίσκει αντίθετο τον Πολωνό πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος αν και είχε χαρακτηρίσει την ονομασία της στρατιωτικής μονάδας ως «κακή απόφαση», είχε ζήτησε από τον πρόεδρο να μην κλιμακώσει τη διαμάχη.

Ωστόσο, ο Ναβρότσκι, ο οποίος πρόσκειται στο εθνικοσυντηρητικό κόμμα της αντιπολίτευσης PiS, τηρεί επιφυλακτική στάση απέναντι στην Ουκρανία από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2025. Αντιτάχθηκε στην ένταξη της γειτονικής χώρας στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ και μπλόκαρε έναν νόμο για την επέκταση των μέτρων υποστήριξης για τους Ουκρανούς πρόσφυγες. Παρά τις πολυάριθμες προσκλήσεις, δεν έχει επισκεφθεί ποτέ το Κίεβο.

Στο βιντεοσκοπημένο μήνυμά του τόνισε ότι η κίνησή του δεν στρέφεται κατά του λαού της Ουκρανίας και δεν σημαίνει «αλλαγή στον στρατηγικό προσανατολισμό της πολωνικής πολιτικής ασφαλείας».

Η Πολωνία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς και ανθρωπιστικούς υποστηρικτές της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια του ρωσο-ουκρανικού πολέμου, τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Η χώρα έχει υποδεχθεί εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανούς πρόσφυγες και χρησιμεύει ως υλικοτεχνικός κόμβος για τη δυτική βοήθεια προς την Ουκρανία.

Την επόμενη εβδομάδα θα πραγματοποιηθεί στο Γκντανσκ της Πολωνίας ένα συνέδριο για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, στο οποίο αναμένεται να παραστεί ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς. Δεν είναι ακόμη σαφές εάν ο Ζελένσκι θα συμμετάσχει. Πριν από την απόφαση του Ναβρότσκι, ο Τουσκ είχε δηλώσει ότι ήλπιζε «ότι τίποτα δεν θα υπονομεύσει όλες τις προσπάθειες που έχουν γίνει, ιδίως εκείνες της Πολωνίας, για την οργάνωση αυτού του τεράστιου εγχειρήματος».

Τι ήταν ο UPA 

Το UPA ήταν η στρατιωτική πτέρυγα του OUN, του Ουκρανικού Εθνικιστικού Κόμματος, τη δεκαετία του 1940. Μεταξύ 1943 και 1945, μέλη του UPA σκότωσαν έως και 100.000 Πολωνούς στην περιοχή της Βολυνίας. Αυτή η περιοχή ανήκε στην Πολωνία μέχρι το 1939 και ενσωματώθηκε στην Ουκρανική Σοβιετική Δημοκρατία με το Σύμφωνο Χίτλερ-Στάλιν. Σήμερα βρίσκεται στη βορειοδυτική Ουκρανία.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στον αγώνα τους για την ανεξαρτησία της Ουκρανίας από τη Σοβιετική Ένωση, ο OUN και ο UPA συνεργάστηκαν κατά καιρούς με τη ναζιστική Γερμανία και τα μέλη των δύο οργανώσεων θεωρούνται ήρωες στη σημερινή Ουκρανία. Στην Πολωνία, ωστόσο, οι πράξεις τους θεωρούνται εθνοκάθαρση με στόχο τη δημιουργία μιας ομοιογενούς Ουκρανίας και χαρακτηρίζονται ως γενοκτονία. Ήδη από το 2024, οι διαφωνίες για τις σφαγές της Βολυνίας οδήγησαν σε διπλωματικές διαμάχες μεταξύ Κιέβου και Βαρσοβίας. (afp/red)

ΕΕ και G7 εντείνουν τη στήριξη προς την Ουκρανία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προτίθεται να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή σε ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας για τον τερματισμό του πολέμου, δήλωσε στις 19 Ιουνίου ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, υπογραμμίζοντας ότι η Ένωση θα συνεχίσει να βρίσκεται στο πλευρό της Ουκρανίας τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά το τέλος της σύγκρουσης.

Γνωστοποίησε δε ότι το γραφείο του εργάζεται για τη δημιουργία ενός διπλωματικού διαύλου επικοινωνίας, παρατηρώντας ότι παραμένει ασαφές εάν η Ρωσία επιθυμεί επί του παρόντος να συμμετάσχει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η παρουσία του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι στις Βρυξέλλες, στις 18 Ιουνίου, όπου είχε συνομιλίες με ηγέτες του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, καθώς και με τους υπουργούς Άμυνας της Γερμανίας και της Ουκρανίας. Σύμφωνα με τον Κόστα, οι επαφές αυτές οδήγησαν σε ένα «ιστορικό βήμα» στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής δέσμευσης για τη στήριξη της Ουκρανίας και την επίτευξη ειρήνης.

Ο Ζελένσκι ζητά ταχεία ένταξη στην ΕΕ

Κατά τη διάρκεια της συνόδου, ο Ζελένσκι κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιταχύνει τη διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για την ισχυρότερη εγγύηση ασφάλειας τόσο για τη χώρα του όσο και για το μέλλον της Ευρώπης.

Όπως ανέφερε, η Ουκρανία εργάζεται για την ένταξή της και είναι έτοιμη να προχωρήσει στις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις. Σύμφωνα με το απομαγνητοφωνημένο κείμενο της ομιλίας του, τόνισε ότι το μέλλον μιας ελεύθερης, ενωμένης και ειρηνικής Ευρώπης κρίνεται μέσα από την άμυνα της Ουκρανίας.

Ο Ουκρανός πρόεδρος εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τα κράτη-μέλη που αναγνωρίζουν τις συνθήκες που αντιμετωπίζει η χώρα του και λαμβάνουν μέτρα που αποδεικνύουν έμπρακτα τη στήριξή τους. Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, το σημαντικότερο από αυτά τα βήματα θα μπορούσε να είναι μια επιταχυνόμενη πορεία ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το Κίεβο θεωρεί την ένταξη στην ΕΕ ως βασική εγγύηση ασφάλειας και σταθερότητας για την περίοδο μετά τον πόλεμο με τη Ρωσία, ενώ παρουσιάζει την προσχώρηση της χώρας στην Ένωση ως κρίσιμο στοιχείο της ευρωπαϊκής ασφάλειας: όπως υποστήριξε ο Ουκρανός πρόεδρος, εάν η Ουκρανία αποκτήσει σύντομα την ιδιότητα του μέλους, η Ρωσία θα χάσει έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους επιχειρεί να αποσταθεροποιήσει τόσο την Ουκρανία όσο και την Ευρώπη.

Στις 15 Ιουνίου, η ΕΕ συμφώνησε να ανοίξει ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και τη Μολδαβία. Παρότι η διαδικασία ένταξης είναι συνήθως πολυετής και απαιτεί την πλήρωση των προτύπων των Βρυξελλών και την υλοποίηση εκτεταμένων μεταρρυθμίσεων, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλλας είχε δηλώσει τον Νοέμβριο ότι η Ένωση θα μπορούσε να δεχθεί νέα μέλη ήδη από το 2030.

Οι κυρώσεις και η ευρωπαϊκή στήριξη

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε τα αποτελέσματα των συνομιλιών και τη συμφωνία για παράταση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας για ένα έτος.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, υποστήριξε ότι η Ουκρανία και η Ευρώπη επιθυμούν την ειρήνη, ενώ η Ρωσία είναι η μόνη πλευρά που επιλέγει σταθερά τη βία. Παράλληλα, τόνισε ότι οι νέες κυρώσεις ενδέχεται να αναγκάσουν τη Μόσχα να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις, σημειώνοντας ότι αργά ή γρήγορα η Ρωσία θα χρειαστεί να προσέλθει στο τραπέζι των συνομιλιών εξαιτίας της πίεσης που ασκούν οι κυρώσεις.

Στα συμπεράσματά του για την Ουκρανία, καθώς και για την ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε τη σταθερή και αταλάντευτη υποστήριξή του προς την ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της. Δεσμεύθηκε επίσης να συνεχίσει να παρέχει στο Κίεβο, σε συντονισμό με τους εταίρους του, πολιτική, οικονομική, ανθρωπιστική, διπλωματική και στρατιωτική βοήθεια.

Διαφωνίες για την επιτάχυνση της ένταξης

Παρά τη γενική υποστήριξη προς την Ουκρανία, ο Ζελένσκι αναγνώρισε ότι δεν συμφωνούν όλα τα κράτη-μέλη με την ιδέα της επιτάχυνσης της ενταξιακής διαδικασίας.

Η Ουγγαρία, υπό τον πρώην πρωθυπουργό Βίκτορ Ορμπάν, είχε δηλώσει ότι δεν θα υποστήριζε την ένταξη της Ουκρανίας. Μετά την ήττα του Ορμπάν στις εκλογές του Απριλίου και την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Πήτερ Μαγυάρ, η Βουδαπέστη εμφανίστηκε πιο θετική απέναντι στην προοπτική ένταξης, παραμένοντας ωστόσο αντίθετη σε κάθε επιτάχυνση της διαδικασίας.

Σε ανάρτησή του στις 3 Ιουνίου στην πλατφόρμα X, ο Μαγυάρ ανέφερε ότι η Ουγγαρία εξακολουθεί να αντιτίθεται στην επιταχυνόμενη ένταξη και ότι θα μπορούσε να στηρίξει την προσχώρηση της Ουκρανίας μόνο εφόσον ολοκληρωθούν και τα τριάντα τρία διαπραγματευτικά κεφάλαια μέσα στα επόμενα 10–15 χρόνια και εγκριθεί η διαδικασία μέσω νομικά δεσμευτικού δημοψηφίσματος.

Η Βουδαπέστη ζήτησε επίσης να αφαιρεθεί από το τελικό κείμενο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου η αναφορά σε επιτάχυνση της ενταξιακής διαδικασίας. Ο Μαγυάρ δήλωσε αργότερα ότι, έπειτα από δική του πρωτοβουλία, η σχετική διάταξη αφαιρέθηκε την τελευταία στιγμή, προσθέτοντας ότι αυτό δεν ήταν εύκολη υπόθεση.

Νέα στρατιωτική βοήθεια και επόμενα βήματα

Παράλληλα με τη σύνοδο κορυφής, η Ουκρανία συμμετείχε στις 19 Ιουνίου σε συνεδρίαση της Ομάδας Επαφής για την Άμυνα της Ουκρανίας με τη συμμετοχή εννέα χωρών, με αντικείμενο την παροχή στρατιωτικού εξοπλισμού.

Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι οι συμμετέχουσες χώρες συμφώνησαν να παραχωρήσουν επιπλέον μαχητικά αεροσκάφη F-16. Ανέφερε επίσης ότι θεωρεί πιθανή την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία, αν και δεν είναι ακόμη σαφές ποια μορφή θα λάβουν. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι Ευρωπαίοι υποστηρίζουν μια κοινή διαδικασία με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ υπάρχει επίσης υποστήριξη για το πλαίσιο που έχει προτείνει η Ουκρανία.

Ο Ουκρανός πρόεδρος εκτίμησε ότι μια διμερής συνάντηση είναι πιθανή, αλλά υπογράμμισε τη σημασία της παρουσίας των εταίρων. Η Ουκρανία αφήνει στη ρωσική πλευρά την επιλογή του σχήματος των συνομιλιών, είπε, επαναλαμβάνοντας ότι η χώρα του επιδιώκει συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας μετά το τέλος του πολέμου, καθώς και την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η G7 αυξάνει την πίεση προς τη Μόσχα

Κατά τη διάρκεια συνόδου κορυφής στο Εβιάν-λε-Μπαιν της Γαλλίας, στις 15–17 του μήνα, οι ηγέτες της G7 επιβεβαίωσαν τη στήριξή τους προς την Ουκρανία και δεσμεύτηκαν να εντείνουν την πίεση προς τη Ρωσία.

Σε κοινή ανακοίνωση στις 17 Ιουνίου, οι ηγέτες των επτά κορυφαίων βιομηχανικών χωρών συμφώνησαν να ενισχύσουν τη στρατιωτική υποστήριξη προς το Κίεβο με την παράδοση αμυντικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων μεγάλου βεληνεκούς και αναχαιτιστικών μέσων. Επανέλαβαν ότι παραμένουν ενωμένοι στη στήριξή τους προς την Ουκρανία για την υπεράσπιση της ελευθερίας, της κυριαρχίας και της εδαφικής της ακεραιότητας, και εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους προς τον ουκρανικό πληθυσμό που συνεχίζει να πλήττεται από επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και πολιτιστικά μνημεία.

Οι ηγέτες της G7 σημείωσαν επίσης ότι δεσμεύονται να αυξήσουν την πίεση στην πολεμική οικονομία της Ρωσίας, ενισχύοντας τις κυρώσεις, μεταξύ άλλων στους τομείς του φυσικού αερίου και του πετρελαίου.

Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε σημαντικά τα αποτελέσματα της συνόδου, επισημαίνοντας ότι το σημαντικότερο ήταν η συμφωνία για περαιτέρω ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας. Πρόσθεσε ότι θα ακολουθήσουν νέα μέτρα πίεσης προς τη Ρωσία με στόχο την επίτευξη της ειρήνης.

Οι εξελίξεις στο πεδίο των συγκρούσεων

Την ίδια στιγμή, οι πολεμικές επιχειρήσεις συνεχίζονται. Στις 19 Ιουνίου, η Ουκρανία εξαπέλυσε για δεύτερη φορά επίθεση εναντίον μεγάλου διυλιστηρίου της Μόσχας, χρησιμοποιώντας δεκάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Ο δήμαρχος της Μόσχας Σεργκέι Σομπιάνιν επιβεβαίωσε ότι επλήγησαν το διυλιστήριο και ένα γειτονικό εμπορικό κέντρο, ενώ εικόνες από την περιοχή έδειχναν φλόγες και πυκνό καπνό σε κοντινό προάστιο.

Η επίθεση πραγματοποιήθηκε δύο ημέρες μετά την κατ’ ιδίαν συνάντηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον Ζελένσκι στο περιθώριο της συνόδου της G7 στη Γαλλία. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, η Ρωσία θα πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία, καθώς τόσο η ίδια όσο και η Ουκρανία έχουν υποστεί τεράστιες ανθρώπινες απώλειες.

Στις 18 Ιουνίου, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν βρισκόταν στο Καζάν, όπου φιλοξενούσε ηγέτες της Ένωσης Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN), επιδιώκοντας την ενίσχυση των επιχειρηματικών και άλλων δεσμών με την περιοχή.

Νωρίτερα μέσα στον μήνα, ο Πούτιν είχε δηλώσει ότι η Ρωσία παραμένει ανοιχτή σε έναν συμβιβασμό για τον πόλεμο στην Ουκρανία, στο πλαίσιο των συνεννοήσεων που επιτεύχθηκαν κατά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Τραμπ στην Αλάσκα. Ωστόσο, υποστήριξε ότι για να καταστεί δυνατή μια συμφωνία και να τερματιστεί η σύγκρουση, η Ουκρανία θα πρέπει να αποδεχθεί τους αναγκαίους συμβιβασμούς.

Των Victoria Friedman και Jill McLaughlin

Η Κούβα εγκρίνει 175 οικονομικές μεταρρυθμίσεις — H μεγαλύτερη αλλαγή από το 1959

Η Εθνοσυνέλευση της Κούβας ενέκρινε ομόφωνα την Πέμπτη περισσότερες από 175 οικονομικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες ενισχύουν την ιδιωτική επιχειρηματικότητα στο πλαίσιο του κρατικά διαχειριζόμενου σοσιαλιστικού συστήματος της χώρας. Το πακέτο μέτρων στοχεύει στην αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων της οικονομίας, καθώς και των επιπτώσεων των αμερικανικών κυρώσεων.

Ο πρωθυπουργός Μανουέλ Μαρέρο παρουσίασε τα μέτρα σε τηλεοπτική ομιλία προς τους βουλευτές, που διήρκεσε σχεδόν δύο ώρες, ενώ ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ μίλησε πριν από την ψηφοφορία για τη διατήρηση της σοσιαλιστικής οργάνωσης της χώρας υπό συνθήκες εξωτερικών πιέσεων.

Ο Ντίας-Κανέλ ξεκαθάρισε ότι η Κούβα δεν εγκαταλείπει τον σοσιαλισμό και έθεσε ως βασικό ερώτημα το πώς μπορεί να συνεχιστεί η διαδικασία οικοδόμησης του σοσιαλισμού, η οποία έχει υποστεί τον μακροβιότερο αποκλεισμό στην ιστορία από τη μεγαλύτερη δύναμη του κόσμου.

Από την πλευρά του, ο Μαρέρο χαρακτήρισε την αγορά εργαλείο για την αποτελεσματική κατανομή των πόρων και υπογράμμισε ότι η επικαιροποίηση του οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου έχει ως βασικό στόχο τη βελτίωση της ζωής των πολιτών.

Ο πρώην ηγέτης Ραούλ Κάστρο στήριξε τις μεταρρυθμίσεις, χαρακτηρίζοντας τα μέτρα ωφέλιμα και καλώντας σε ταχεία εφαρμογή τους.

Οι μεταρρυθμίσεις θα επιτρέψουν τη λειτουργία ιδιωτικών τραπεζών στον χρηματοπιστωτικό τομέα της Κούβας, ο οποίος επί δεκαετίες βρισκόταν υπό κρατικό έλεγχο. Θα επιτρέψουν επίσης την ιδιωτική ανάπτυξη ακινήτων και την πώληση κρατικών ακινήτων σε εγχώρια και ξένα νομικά πρόσωπα, καθώς και σε φυσικά πρόσωπα, όπως Κουβανοί που ζουν στο εξωτερικό.

Οι κρατικές επιχειρήσεις θα μπορούν να αναδιαρθρωθούν σε ιδιωτικές εμπορικές εταιρείες, εκδίδοντας μετοχές και συμμετοχικά δικαιώματα. Για πρώτη φορά, οι ιδιωτικές εταιρείες θα μπορούν να απασχολούν περισσότερους από εκατό εργαζομένους, ενώ οι επιχειρηματίες θα έχουν τη δυνατότητα να κατέχουν περισσότερες από μία επιχειρήσεις.

Τόσο οι επιχειρήσεις του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα, εγχώριες και ξένες, θα είναι υπεύθυνες για τη χρηματοδότηση δημόσιων υπηρεσιών. Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης μέτρα που διευκολύνουν τη διακίνηση ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω ενός πιο ανοικτού τραπεζικού συστήματος υπό κρατική εποπτεία και μιας ψηφιακής αγοράς συναλλάγματος με αδειοδοτημένους διαμεσολαβητές.

Το οικονομικό υπόβαθρο των μεταρρυθμίσεων

Η οικονομική κατάσταση της Κούβας επιδεινώθηκε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η οποία έθεσε τέλος στις επιδοτήσεις από τις οποίες εξαρτιόταν επί μακρόν το σοσιαλιστικό μοντέλο της χώρας. Οι επιδοτούμενες δημόσιες υπηρεσίες στην εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και τις μεταφορές έχουν υποβαθμιστεί σημαντικά, ενώ ο τουρισμός και οι ξένες επενδύσεις έχουν περιοριστεί λόγω των κυρώσεων.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εντείνει την οικονομική πίεση τους τελευταίους μήνες. Στις αρχές Ιουνίου, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στον Ντίας-Κανέλ, στη σύζυγό του και σε αρκετά ακόμη πρόσωπα, μεταξύ των οποίων και ένας γιος του Ραούλ Κάστρο. Οι κυρώσεις προβλέπουν τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων των στοχοποιημένων προσώπων ή οντοτήτων που βρίσκονται υπό αμερικανική δικαιοδοσία και απαγορεύουν σε Αμερικανούς να συναλλάσσονται μαζί τους.

Προγενέστερα μέτρα περιόρισαν δραστικά τις αποστολές πετρελαίου προς την Κούβα, επιδεινώνοντας τις ελλείψεις καυσίμων, τις διακοπές ρεύματος και την αύξηση των τιμών. Τον Μάιο, οι αμερικανικές αρχές απήγγειλαν κατηγορίες για ανθρωποκτονία στον Ραούλ Κάστρο, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι ακόμη υπάρχει το ενδεχόμενο παρέμβασης. Διευθυντής της CIA επισκέφθηκε τον προηγούμενο μήνα το νησιωτικό κράτος.

Ο Ντίας-Κανέλ δήλωσε ότι οι μεταρρυθμίσεις που εγκρίθηκαν την Πέμπτη δεν συνδέονται με διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνοντας ότι οι συνομιλίες, οι οποίες ξεκίνησαν το τρέχον έτος, έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο.

Οι μεταρρυθμίσεις σηματοδοτούν τις ευρύτερες αλλαγές στο οικονομικό μοντέλο της Κούβας από την επανάσταση του 1959. Ακολουθούν μεν το πρότυπο προηγούμενων, πιο περιορισμένων ανοιγμάτων της οικονομίας, αλλά προχωρούν σημαντικά περαιτέρω, επιτρέποντας μεγαλύτερη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων, περισσότερες συναλλαγές επί ακινήτων και τη λειτουργία μεγαλύτερων επιχειρήσεων.

Της Kimberly Hayek

Πολωνία: Σύλληψη υπόπτου για τη δολοφονία Ρώσου καλλιτέχνη

Οι πολωνικές αρχές συνέλαβαν στις 18 Ιουνίου έναν 36χρονο άνδρα ως ύποπτο για τη δολοφονία του Ρόμπερτ Κουζόφκοφ, καλλιτέχνη, ο οποίος στις 15 Ιουνίου δέχθηκε πυροβολισμούς εξ επαφής κοντά στην κατοικία του στην Μπιάλα Ποντλάσκα, περίπου 32 χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Λευκορωσία.

Το θύμα ήταν 44 ετών, ρωσικής καταγωγής, και χρησιμοποιούσε το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Σεμιόν Σκρεπέτσκι.  Μέσω της τέχνης του ασκούσε δριμεία κριτική σε πολιτικούς όπως ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, ο ηγέτης της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο, ο ηγέτης της Τσετσενίας Ραμζάν Καντίροφ, καθώς και σε αρκετούς υψηλόβαθμους Ρώσους αξιωματούχους.

Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ είχε δηλώσει στις 17 Ιουνίου ότι ήταν ακόμη νωρίς για να διαπιστωθεί εάν η δολοφονία του Κουζόφκοφ, αποτελούσε πολιτική δολοφονία. Αν και, όπως είπε, όλα έδειχναν πως αυτή την κατεύθυνση, απαιτούνται αποδείξεις ή έστω πιο συγκεκριμένες ενδείξεις. Εάν αποδειχθεί ότι η εντολή είχε δοθεί από τη Ρωσία, ανέφερε ο Τούσα, τότε πρόκειται για ένα εξαιρετικά σοβαρό διεθνές ζήτημα, καθώς συνιστά κρατική τρομοκρατία.

Σε συνέντευξη Τύπου στη Βαρσοβία, ο υπουργός Εσωτερικών της Πολωνίας Μάρτσιν Κιερβίνσκι δήλωσε ότι ο συλληφθείς έφερε διαβατήριο της Γεωργίας, πρώην σοβιετικής δημοκρατίας. Όπως είπε, η αστυνομία συνέλαβε νωρίς το πρωί έναν ύποπτο για τη δολοφονία Ρώσου πολίτη, υπόθεση που είχε συγκλονίσει ολόκληρη την Πολωνία. Ο ύποπτος διατηρούσε δεσμούς με το οργανωμένο έγκλημα και είχε διαπράξει αδικήματα στην Πολωνία ήδη από το 2022, ανέφερε.

Ο υπουργός αρμόδιος για τις υπηρεσίες ασφαλείας της Πολωνίας, Τόμας Σιεμονιάκ, δήλωσε εχθές ότι υπήρχαν υποψίες για ρωσική εμπλοκή στη δολοφονία. Εφόσον τα τελευταία χρόνια έχουν διαπραχθεί δολοφονίες σε διάφορες χώρες κατόπιν εντολών των ρωσικών υπηρεσιών ασφαλείας — αναφέροντας ως παράδειγμα τη Γερμανία πριν από λίγα χρόνια — οι αρχές οφείλουν να εξετάσουν σοβαρά το ενδεχόμενο να έχει τέτοια απόχρωση η δολοφονία ενός ατόμου που ασκούσε κριτική κατά του Πούτιν και του Καντίροφ· πρόκειται για μια πιθανή εκδοχή, είπε. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι ερευνητές θα συγκεντρώσουν όλα τα διαθέσιμα στοιχεία και ότι σε αυτό το στάδιο δεν μπορεί να αποκλειστούν άλλα κίνητρα.

Τις προηγούμενες ημέρες είχαν τεθεί υπό κράτηση δύο Λευκορώσοι, οι οποίοι τελικά αφέθηκαν ελεύθεροι, ενώ οι αρχές δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο για τη δολοφονία να ευθύνονται Τσετσένοι.

Η Ρωσία έχει κατηγορηθεί και στο παρελθόν για δολοφονίες ή απόπειρες δολοφονίας αντιπάλων της στο εξωτερικό. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο Ζελιμχάν Χανγκοσβίλι, Τσετσένος εθνικιστής, ο οποίος δολοφονήθηκε στο Βερολίνο το 2019.

Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X στις 18 Ιουνίου, η αστυνομία του Λούμπλιν ανέφερε ότι στελέχη της ειδικής ερευνητικής ομάδας της Περιφερειακής Αστυνομικής Διεύθυνσης του Λούμπλιν συνέλαβαν το πρωί εκείνης της ημέρας, κοντά στη Βαρσοβία, άνδρα που θεωρήθηκε ύποπτος για τη δολοφονία στην Μπιάλα Ποντλάσκα. Ο Κιερβίνσκι δήλωσε ότι η σύλληψη πραγματοποιήθηκε σε ξενοδοχείο στην πόλη Πιάστουφ, κοντά στη Βαρσοβία, το οποίο φιλοξενούσε αλλοδαπούς.

Σε ανακοίνωσή τους, οι εισαγγελικές αρχές ανέφεραν ότι ο Κουζόβκοφ «ασκούσε κριτική στις τρέχουσες πολιτικές των ρωσικών αρχών».

Ο Ρώσος καλλιτέχνης Ρόμπερτ Κουζόβκοφ, γνωστός και με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Σεμιόν Σκρεπέτσκι, ποζάρει σε άγνωστη τοποθεσία, σε αχρονολόγητη φωτογραφία. (Semyon Skrepetsky μέσω Facebook/μέσω Reuters)

 

Μία ημέρα πριν από τη δολοφονία του, ο Κουζόφκοφ ανήρτησε βίντεο στο κανάλι του στο YouTube, στο οποίο εμφανιζόταν να πραγματοποιεί μόνος του διαμαρτυρία έξω από τη ρωσική πρεσβεία στο Βερολίνο στις 12 Ιουνίου, ημέρα εορτασμού της Ημέρας της Ρωσίας, στο πλαίσιο της οποίας πέταξε τη ρωσική σημαία σε κάδο απορριμμάτων. Στο ίδιο βίντεο εμφανιζόταν να κρατά πίνακα ζωγραφικής που απεικόνιζε έναν μικρόσωμο Πούτιν στην αγκαλιά του Ιωσήφ Στάλιν.

Η Πολωνία, μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε σημαντικό προορισμό για πολιτικούς αντιφρονούντες από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, ενώ φιλοξενεί επίσης μεγάλο αριθμό ανθρώπων που εγκατέλειψαν την Ουκρανία λόγω του πολέμου.

Διαδοχικές πολωνικές κυβερνήσεις έχουν αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές δαπάνες της χώρας και έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που, κατά την άποψή τους, συνιστά η Ρωσία για την Ευρώπη.

Του Chris Summers

Με τη συμβολή του Associated Press

Μετανάστευση, Ουκρανία, Ταϊβάν: Τα κύρια σημεία της συνόδου κορυφής της G7

Μετά την ολοκλήρωση της συνόδου κορυφής της G7 στο Εβιάν, οι ηγέτες των μεγαλύτερων δυτικών βιομηχανικών χωρών υιοθέτησαν μια σειρά κοινών δηλώσεων, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από τη γεωπολιτική και την ασφάλεια έως την υγεία, τη μετανάστευση, την οικονομική σταθερότητα, την ανάπτυξη και τις νέες τεχνολογίες.

Με αυτόν τον τρόπο, η G7 επιβεβαίωσε τον ενισχυμένο γεωπολιτικό της προσανατολισμό και ένωσε τομείς όπως η ασφάλεια, η οικονομία και η αναπτυξιακή πολιτική.

Ουκρανία: Μεγαλύτερη πίεση στη ρωσική οικονομία

Οι χώρες της G7 επιβεβαίωσαν την υποστήριξή τους προς την Ουκρανία και τη δέσμευσή τους να υπερασπιστούν την ελευθερία, την κυριαρχία και την εδαφική της ακεραιότητα. Για τον σκοπό αυτό, αποφάσισαν να ενισχύσουν περαιτέρω την αεράμυνα της Ουκρανίας και να παράσχουν πρόσθετα συστήματα αναχαίτισης και πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς.

Επιπλέον, εξετάστηκε η πιθανότητα επέκτασης των αδειών παραγωγής για την ουκρανική βιομηχανία όπλων, καθώς αναμένεται αυξημένη ανάγκη για ενεργειακή βοήθεια αυτόν τον χειμώνα.

Οι ηγέτες της G7 τάχθηκαν επίσης υπέρ της αύξησης της πίεσης στη Ρωσία μέσω αυστηρότερων κυρώσεων, ιδιαίτερα στους τομείς του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

Η σχετική δήλωση αναφέρεται στην ανάγκη «εντατικοποίησης της οικονομικής πίεσης στη ρωσική πολεμική οικονομία».

Μέση Ανατολή: Υποστήριξη συμφωνίας Ιράν-ΗΠΑ

Όσον αφορά τις εξελίξεις στην περιοχή του Κόλπου, η G7 χαιρέτισε τη συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, θεωρώντας ότι αποτελεί μια ιστορική ευκαιρία για να αποτραπεί οριστικά η ανάπτυξη πυρηνικών στο Ιράν, και δήλωσε πρόθυμη να υποστηρίξει τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για μια συνολική συμφωνία ασφαλείας.

Οι ηγέτες δεσμεύτηκαν και για τη διασφάλιση της ελεύθερης διέλευσης από το Στενό του Ορμούζ, προτείνοντας μια αποστολή θαλάσσιας προστασίας με επικεφαλής τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Προκειμένου να μειώσει την εξάρτησή του από το Στενό του Ορμούζ, ο Καναδάς, μέλος της G7, θα πρέπει να διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο ως προμηθευτής ενέργειας στο μέλλον.

Οι χώρες της G7 τάχθηκαν επίσης υπέρ της κατάπαυσης πυρός στον Λίβανο, η οποία ωστόσο πρέπει να συνοδεύεται από τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ.

Η δήλωση περιλαμβάνει επίσης εκκλήσεις για επιτάχυνση της ανθρωπιστικής βοήθειας και της ανοικοδόμησης στη Γάζα, καθώς και για τον τερματισμό της βίας στην Ιουδαία και στη Σαμάρεια, στη Δυτική Όχθη.

Ασία: Σκληρή κριτική σε Κίνα και Βόρεια Κορέα 

Όσον αφορά την Ασία, η G7 επιβεβαίωσε τη δέσμευσή της σε μια ελεύθερη και ανοιχτή περιοχή Ινδο-Ειρηνικού, ιδίως στο ζήτημα των Στενών της Ταϊβάν. Οι επτά ηγέτες απέρριψαν ρητά οποιαδήποτε αλλαγή του status quo μέσω βίας ή καταναγκασμού και απηύθυναν έκκληση για ειρηνική διευθέτηση των συγκρούσεων στην Ανατολική και Νότια Σινική Θάλασσα, καθώς και γύρω από την Ταϊβάν.

Η ομάδα επέκρινε έντονα τα πυρηνικά και βαλλιστικά πυραυλικά προγράμματα της Βόρειας Κορέας, απαιτώντας την πλήρη αποπυρηνικοποίηση της Πιονγιάνγκ. Επίσης, αποδοκιμάστηκε η κλοπή κρυπτονομισμάτων και τα κυβερνοεγκλήματα που διαπράττονται από τη χώρα.

Επιπλέον, η G7 ασχολήθηκε με την ανάγκη διατήρησης των παγκόσμιων οικονομικών ισορροπιών, αναφέροντας συγκεκριμένα την Κίνα και τις εμπορικές της πρακτικές. Μεταξύ άλλων, οι δυτικές βιομηχανικές χώρες κατηγορούν τους ηγέτες του Πεκίνου ότι χρησιμοποιούν τις σπάνιες γαίες ως μέσο πίεσης, διεξάγουν μεγάλης κλίμακας βιομηχανική και επιστημονική κατασκοπεία στη Δύση και κατακλύζουν τις εξαγωγικές αγορές με πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα σε χαμηλές τιμές.

Παράνομη μετανάστευση και εμπορία ανθρώπων: Απειλή για την κρατική κυριαρχία

Προκειμένου να καταπολεμήσει τα δίκτυα εμπορίας ανθρώπων με μεγαλύτερη σθένος, οι ηγέτες της G7 αποφάσισαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης.

Η ομάδα προτίθεται να εντείνει τη συνεργασία της και με διαδικτυακές πλατφόρμες για την καταπολέμηση της διαδικτυακής εμπορίας ανθρώπων και να επιβάλει στοχευμένες κυρώσεις στα εμπλεκόμενα άτομα και οργανισμούς.
Ταυτόχρονα, οι ηγέτες δεσμεύτηκαν να διευκολύνουν την επιστροφή των παράνομων μεταναστών, περιγράφοντας τόσο την παράνομη μετανάστευση όσο και την εμπορία ανθρώπων ως «διασυνοριακή απειλή για την κρατική κυριαρχία».

Άλλα ψηφίσματα αφορούσαν τη διεθνή διακίνηση ναρκωτικών, τις αναπτυξιακές πολιτικές και τις πολιτικές υγείας. Ένα νέο «Δίκτυο Λιμένων G7+» στοχεύει στην ενίσχυση της ασφάλειας στα μεγάλα λιμάνια.

Υπάρχουν επίσης σχέδια για τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ της αστυνομίας και των τελωνειακών υπηρεσιών με σκοπό την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της υπονόμευσης της κρατικής εξουσίας από εγκληματικά δίκτυα.

Έμπολα, αλυσίδες εφοδιασμού, έρευνα για τον καρκίνο

Όσον αφορά την αναπτυξιακή πολιτική, ο στόχος είναι να βοηθηθούν τα αφρικανικά κράτη να διαχειριστούν το χρέος τους και να προωθηθούν έργα σε τομείς όπως οι υποδομές, η ενέργεια και η ψηφιοποίηση.

Μεγάλη σημασία αποδίδεται επίσης στην ανάπτυξη ασφαλών αλυσίδων εφοδιασμού για βασικές πρώτες ύλες.

Όσον αφορά την επιδημία Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα, οι χώρες της G7 ζητούν συντονισμένη διεθνή δράση, που θα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη εμβολίων, στη διάγνωση και στον έλεγχο των συνόρων.

Επιτεύχθηκε επίσης συμφωνία για την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας στην καταπολέμηση του καρκίνου. Αυτή θα περιλαμβάνει την έρευνα, την ανταλλαγή δεδομένων, την έγκαιρη διάγνωση και τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στην ογκολογία.

Του Reinhard Werner

Γερμανία: Υποχρεωτικό το κουμπί ακύρωσης παραγγελίας στα ηλεκτρονικά καταστήματα

Όσοι συνάπτουν συμβάσεις μέσω διαδικτύου στη Γερμανία θα μπορούν από τις 19 Ιουνίου να ασκούν ευκολότερα το δικαίωμα υπαναχώρησής τους, καθώς η χώρα θέτει σε εφαρμογή τη νέα υποχρέωση για την ύπαρξη «κουμπιού ακύρωσης» σε ιστοσελίδες και εφαρμογές ηλεκτρονικού εμπορίου, στο πλαίσιο ενσωμάτωσης σχετικής ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Η σύναψη μιας σύμβασης μέσω διαδικτύου απαιτεί συνήθως ένα μόνο κλικ. Η υπαναχώρηση από αυτήν, όμως, συχνά προϋποθέτει αναζήτηση διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή δυσπρόσιτων φορμών επικοινωνίας. Με τη νέα ρύθμιση, η διαδικασία θα πρέπει να είναι εξίσου γρήγορη και απλή με την ίδια την αγορά.

Καθώς το λεγόμενο «κουμπί υπαναχώρησης» καθίσταται υποχρεωτικό σε ιστοσελίδες και εφαρμογές στη Γερμανία, η υπαναχώρηση από μια σύμβαση που συνάπτεται μέσω διαδικτύου θα γίνεται τόσο γρήγορα και απλά όσο και η σύναψή της.

Η νέα γερμανική ρύθμιση αφορά το σύνολο σχεδόν του ηλεκτρονικού εμπορίου μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών (B2C). Είτε πρόκειται για μεγάλους διαδικτυακούς λιανοπωλητές είτε για εξειδικευμένα ηλεκτρονικά καταστήματα, υπηρεσίες συνεχούς ροής περιεχομένου ή πλατφόρμες διαδικτυακών μαθημάτων, όσοι προσφέρουν συμβάσεις μέσω διαδικτύου υποχρεούνται να διαθέτουν τη συγκεκριμένη λειτουργία. Στις ηλεκτρονικές αγορές, όπως το Amazon και το eBay, την ευθύνη για την τεχνική εφαρμογή φέρει ο διαχειριστής της πλατφόρμας.

Το κουμπί είναι υποχρεωτικό στις περιπτώσεις όπου οι καταναλωτές διαθέτουν ήδη εκ νόμου δικαίωμα υπαναχώρησης. Αυτό περιλαμβάνει τις συνήθεις διαδικτυακές αγορές αγαθών, υπηρεσιών και ψηφιακών προϊόντων, όπως οι συνδρομές σε υπηρεσίες συνεχούς ροής περιεχομένου, καθώς και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες που συνάπτονται διαδικτυακά, όπως δάνεια και ασφαλιστήρια συμβόλαια.

Υπαναχώρηση σε δύο στάδια

Για να αποτραπούν τυχαίες ακυρώσεις, ο νόμος προβλέπει διαδικασία δύο βημάτων. Στον ιστότοπο πρέπει να εμφανίζεται σε εμφανές σημείο ένα κουμπί με σαφή ένδειξη, όπως «Υπαναχώρηση από τη σύμβαση».

Με το πρώτο κλικ, ο καταναλωτής οδηγείται σε σελίδα όπου καλείται να συμπληρώσει μόνο τα απολύτως απαραίτητα στοιχεία ταυτοποίησης, όπως το όνομά του, τον αριθμό παραγγελίας και τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Δεν επιτρέπεται να ζητήσει ο έμπορος αιτιολόγηση της υπαναχώρησης.

Η διαδικασία ολοκληρώνεται με δεύτερο κλικ σε κουμπί επιβεβαίωσης. Στη συνέχεια, ο έμπορος υποχρεούται να αποστείλει άμεσα και αυτοματοποιημένα επιβεβαίωση παραλαβής μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Οργανώσεις καταναλωτών χαιρετίζουν το μέτρο

Η Ομοσπονδία Γερμανικών Οργανώσεων Καταναλωτών επισημαίνει ότι η νέα ρύθμιση προσφέρει μεγαλύτερη ευκολία, ασφάλεια και διαφάνεια στους καταναλωτές. Παράλληλα, τονίζει ότι το ίδιο το δικαίωμα υπαναχώρησης δεν μεταβάλλεται.

Η υπαναχώρηση εξακολουθεί να επιτρέπεται μόνο εντός της νόμιμης προθεσμίας, η οποία κατά κανόνα ανέρχεται σε 14 ημέρες από τη σύναψη της σύμβασης ή την παραλαβή του προϊόντος.

Σύμφωνα με αντιπροσωπευτική έρευνα της YouGov, το 79% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η υποχρεωτική ύπαρξη κουμπιού υπαναχώρησης θα διευκολύνει την ακύρωση ηλεκτρονικών αγορών. Μόλις το 8% διαφωνεί, ενώ το 13% δεν εξέφρασε άποψη.

Παράλληλα, ένας στους τρεις δηλώνει ότι η εύκολη πρόσβαση σε ένα τέτοιο κουμπί αυξάνει την προθυμία του να πραγματοποιεί αγορές μέσω διαδικτύου. Η έρευνα διεξήχθη μεταξύ 8 και 10 Ιουνίου σε δείγμα 2.071 ενηλίκων στη Γερμανία.

ΕΕ: Νέοι κανόνες για τα γενετικά τροποποιημένα φυτά και την επισήμανση τροφίμων

Υπάρχει το ενδεχόμενο, στο μέλλον, ντομάτες, σιτάρι ή καλαμπόκι που έχουν αναπτυχθεί με σύγχρονες τεχνικές γενετικής μηχανικής να διατίθενται στην αγορά χωρίς σχετική αναφορά στη συσκευασία τους. Αυτό είναι ένα από τα βασικά σημεία της μεταρρύθμισης που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση για ορισμένα προϊόντα που προκύπτουν από νέες γονιδιωματικές τεχνικές (NGT).

Οι υποστηρικτές της πρότασης εκτιμούν ότι θα επιταχυνθεί η καινοτομία στη γεωργία και η ανάπτυξη νέων ποικιλιών. Οι πολέμιοί της, από την άλλη, προειδοποιούν για μειωμένη διαφάνεια, δυσκολότερη ιχνηλασιμότητα και ενίσχυση της θέσης των μεγάλων εταιρειών του κλάδου των σπόρων και της βιοτεχνολογίας.

Η μεταρρύθμιση έχει ήδη εξασφαλίσει τη στήριξη της πλειοψηφίας των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλείται να ψηφίσει επί της πρότασης.

Νέες κατηγορίες γενετικά τροποποιημένων φυτών

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προτείνει σημαντική χαλάρωση των κανόνων για τη χρήση νέων γονιδιωματικών τεχνικών, δημιουργώντας δύο διακριτές κατηγορίες γενετικά τροποποιημένων φυτών.

Στην πρώτη κατηγορία θα εντάσσονται ποικιλίες που έχουν υποστεί περιορισμένες και στοχευμένες γενετικές παρεμβάσεις, όπως εκείνες που πραγματοποιούνται μέσω εργαλείων επεξεργασίας γονιδιώματος όπως το CRISPR-Cas.

Για φυτά που έχουν υποστεί εκτενέστερες γενετικές τροποποιήσεις θα εξακολουθήσει να ισχύει αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο.

Οι υποστηρικτές της μεταρρύθμισης υποστηρίζουν ότι οι νέες τεχνικές μπορούν να επιταχύνουν την ανάπτυξη ποικιλιών καλύτερα προσαρμοσμένων στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, με χαμηλότερες ανάγκες σε νερό ή μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε ασθένειες. Σύμφωνα με τους ίδιους, οι τεχνολογίες αυτές λειτουργούν ως εργαλείο επιτάχυνσης των διαδικασιών συμβατικής βελτίωσης των φυτών.

Περιορισμός της υποχρεωτικής επισήμανσης

Σύμφωνα με την πρόταση, τα τρόφιμα που προέρχονται από φυτά της πρώτης κατηγορίας δεν θα υπόκεινται σε υποχρεωτική επισήμανση για τον καταναλωτή. Η σχετική σήμανση θα παραμένει υποχρεωτική μόνο για τους σπόρους.

Παράλληλα, προβλέπεται η κατάργηση των περιβαλλοντικών αξιολογήσεων κινδύνου που απαιτούνται σήμερα πριν από την έγκριση των συγκεκριμένων ποικιλιών. Ωστόσο, οι ποικιλίες αυτές θα παραμείνουν απαγορευμένες στη βιολογική γεωργία.

Για τα φυτά της πρώτης κατηγορίας προβλέπεται επίσης σημαντική μείωση των απαιτήσεων τεκμηρίωσης και παρακολούθησης. Μέχρι σήμερα, η αλυσίδα εφοδιασμού έπρεπε να είναι πλήρως ιχνηλάσιμη, με καταγραφή των παραγωγών, των ποικιλιών και των εκτάσεων καλλιέργειας.

Επικριτές της μεταρρύθμισης υποστηρίζουν ότι η χαλάρωση αυτών των υποχρεώσεων θα καταστήσει δυσκολότερο τον έλεγχο της διάδοσης των νέων ποικιλιών. Επισημαίνουν επίσης ότι γενετικά τροποποιημένο γενετικό υλικό θα μπορούσε να μεταφερθεί σε γειτονικές καλλιέργειες μέσω φυσικών μηχανισμών, όπως ο άνεμος, χωρίς να είναι εύκολος ο εντοπισμός της προέλευσής του.

Διπλώματα ευρεσιτεχνίας και νομικό πλαίσιο

Η ΕΕ προτείνει τη δυνατότητα κατοχύρωσης με διπλώματα ευρεσιτεχνίας νέων ποικιλιών και τεχνολογιών που προκύπτουν από τις νέες γονιδιωματικές τεχνικές, σε αντίθεση με όσα ισχύουν για τους συμβατικούς σπόρους.

Στο πλαίσιο του συμβιβασμού προβλέπεται η δημιουργία δημόσιας βάσης δεδομένων, στην οποία θα καταγράφονται όλα τα σχετικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας που αφορούν μεθόδους και σπόρους γενετικής μηχανικής. Στόχος είναι να περιοριστεί ο κίνδυνος να παραβιάζουν ακούσια οι παραγωγοί σπόρων δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και να βρεθούν αντιμέτωποι με νομικές διεκδικήσεις.

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, αρκετά κράτη-μέλη και ευρωβουλευτές εξέφρασαν ανησυχίες ότι τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας θα ευνοήσουν τις μεγάλες εταιρείες του κλάδου των σπόρων και της βιοτεχνολογίας, εις βάρος μικρότερων και μεσαίων παραγωγών σπόρων.

Οι ενστάσεις αυτές δεν οδήγησαν σε αλλαγές της πρότασης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιορίστηκε σε δήλωση με την οποία διαβεβαίωσε ότι θα συνεχίσει να στηρίζει τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου.

Μετά την ψηφοφορία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η μεταρρύθμιση θα πρέπει να ολοκληρώσει τη θεσμική διαδικασία έγκρισης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εφόσον εγκριθεί οριστικά, οι νέοι κανόνες θα μπορούν να τεθούν σε ισχύ σε ολόκληρη την ΕΕ.