Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ουζμπεκιστάν εγκαινιάζουν έναν κοινό επενδυτικό μηχανισμό για την επέκταση των επενδύσεων και της χρηματοδότησης εξαγωγών, με στόχο την ενίσχυση της αμερικανικής εφοδιαστικής αλυσίδας στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Κεντρικής Ασίας και, παράλληλα, τον περιορισμό των κινεζικών συμφερόντων στην περιοχή.
Ο μηχανισμός, που υπογράφηκε στις 16 Ιουνίου, αποσκοπεί στον εντοπισμό και την ανάπτυξη επενδυτικών και εξαγωγικών ευκαιριών στο Ουζμπεκιστάν, με έμφαση σε «τομείς προτεραιότητας και στρατηγικής ευθυγράμμισης», σύμφωνα με αντίγραφο του πλαισίου συνεργασίας που εξέτασε η εφημερίδα The Epoch Times.
Πέρα από τα κρίσιμα ορυκτά, το πλαίσιο προβλέπει εμβάθυνση της συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, της προηγμένης μεταποίησης, των φαρμακευτικών προϊόντων και των υποδομών μεταφορών και αεροπορίας, δημιουργώντας επενδυτικές ευκαιρίες για αμερικανικές εταιρείες και φορείς ανάπτυξης που ευθυγραμμίζονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η υπογραφή πραγματοποιήθηκε καθώς ξεκινούσε το μεγαλύτερο ετήσιο διεθνές επενδυτικό φόρουμ της Κεντρικής Ασίας, το Διεθνές Επενδυτικό Φόρουμ της Τασκένδης.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους επιταχύνουν τις προσπάθειες διαφοροποίησης των εφοδιαστικών αλυσίδων για τις σπάνιες γαίες και άλλα κρίσιμα ορυκτά που χρησιμοποιούνται σε προϊόντα που κυμαίνονται από κινητά τηλέφωνα έως αμυντικό εξοπλισμό.
Η Κεντρική Ασία διαθέτει πλούσιους φυσικούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων των ορυκτών σπάνιων γαιών, προσφέροντας μια πιθανή εναλλακτική πηγή προμήθειας αντί της Κίνας, η οποία σήμερα διατηρεί σχεδόν μονοπωλιακή θέση.
Σύμφωνα με το πλαίσιο συνεργασίας, ο μηχανισμός θα στηρίξει τη συνεργασία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ουζμπεκιστάν και θα προωθήσει τα οικονομικά, εμπορικά και στρατηγικά συμφέροντα των δύο χωρών.
Από αμερικανικής πλευράς, επικεφαλής της πρωτοβουλίας είναι ο διευθύνων σύμβουλος του Διεθνούς Οργανισμού Χρηματοδότησης Ανάπτυξης των ΗΠΑ (International Development Finance Corporation – DFC), Μπεν Μπλακ. Ο Μπλακ, ο οποίος υπέγραψε τη συμφωνία μαζί με Ουζμπέκους αξιωματούχους και τον πρόεδρο της EXIM Τζον Γιοβάνοβιτς, απέδωσε τα εύσημα στον πρόεδρο Τραμπ για τη δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών να ενισχύσουν τα στρατηγικά τους συμφέροντα σε ολόκληρη την Κεντρική Ασία.
Ο Μπλακ δήλωσε στην Epoch Times στις 19 Ιουνίου ότι στην πρώτη γραμμή αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η «μνημειώδης συνεργασία στον τομέα των τηλεπικοινωνιών για την ανάπτυξη ασφαλών και αξιόπιστων ψηφιακών δικτύων στο Καζακστάν», καθώς και η έναρξη λειτουργίας του Κοινού Επενδυτικού Μηχανισμού ΗΠΑ–Ουζμπεκιστάν. Όπως είπε, μια νέα εποχή συνεργασίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κεντρικής Ασίας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Η Ουάσιγκτον ενισχύει την παρουσία της στο Ουζμπεκιστάν και σε άλλες χώρες της Κεντρικής Ασίας, μια περιοχή που παραδοσιακά βρισκόταν υπό ρωσική επιρροή και τα τελευταία χρόνια προσελκύει το έντονο ενδιαφέρον της Κίνας. Τον Νοέμβριο του 2025, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Καζακστάν υπέγραψαν είκοσι εννέα συμφωνίες συνολικής αξίας 17 δισ. δολαρίων (~14,8 δισ. ευρώ) για την προώθηση της οικονομικής συνεργασίας σε τομείς που εκτείνονται από την ενέργεια έως την αεροπορία.
Επίσης τον Νοέμβριο, η EXIM υπέγραψε με το Ουζμπεκιστάν τη συμφωνία «Buy American, Build the Future», με στόχο να καταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες τον προτιμώμενο εταίρο του Ουζμπεκιστάν σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, η αεροπορία, τα ορυκτά και οι προηγμένες τεχνολογίες. Το Ουζμπεκιστάν συμφώνησε να δίνει προτεραιότητα σε αμερικανικό εξοπλισμό και τεχνολογία για την προώθηση του βιομηχανικού του εκσυγχρονισμού.
Ο Γιοβάνοβιτς δήλωσε στην Epoch Times ότι η «συμφωνία-ορόσημο» αποτελούσε σαφές μήνυμα πως οι σχέσεις ΗΠΑ–Ουζμπεκιστάν έχουν σχεδιαστεί με μακροπρόθεσμη προοπτική, προσθέτοντας ότι το Ουζμπεκιστάν διαθέτει τεράστιες δυνατότητες για επενδύσεις, ανάπτυξη και εκβιομηχάνιση.
Όπως παρατήρησε, υπό την ηγεσία του προέδρου Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν πλέον μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την Κεντρική Ασία, ώστε οι αμερικανικές εταιρείες να μπορούν να ανταγωνίζονται και να επικρατούν σε περιοχές όπου ξένοι αντίπαλοι διεκδικούν επιρροή. Σύμφωνα με τον Γιοβάνοβιτς, ο κοινός επενδυτικός μηχανισμός τοποθετεί τόσο τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ουζμπεκιστάν σε τροχιά ισχυρότερων διμερών σχέσεων και διαρκούς επιτυχίας.
Η αύξηση της κινεζικής επιρροής
Οι κινεζικές επενδύσεις στο Ουζμπεκιστάν εκτινάχθηκαν την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας τα 10,7 δισ. δολάρια (~9,3 δισ. ευρώ) στα μέσα του 2025, από μόλις 284 εκατ. δολάρια (~248 εκατ. ευρώ) το 2016, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε η Ευρασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης. Περισσότερο από το ήμισυ αυτών των κεφαλαίων κατευθύνθηκε στον ενεργειακό τομέα, ενώ περίπου το 30% επενδύθηκε στη μεταποίηση, σύμφωνα με έκθεση της τράπεζας που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025.
Το Ουζμπεκιστάν, στο κέντρο της Κεντρικής Ασίας, έχει επίσης αναδειχθεί σε ζωτικής σημασίας εμπορικό διάδρομο για το Πεκίνο προς την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Το 2024, η Κίνα, το Ουζμπεκιστάν και το Κιργιστάν υπέγραψαν συμφωνία για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής που θα συνδέει τις τρεις χώρες, στο πλαίσιο ενός εμβληματικού έργου της πρωτοβουλίας «Μια ζώνη, ένας δρόμος» του Πεκίνου, ενός προγράμματος πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων που αποσκοπεί στην ενίσχυση της γεωπολιτικής επιρροής του κομμουνιστικού καθεστώτος της Κίνας μέσω της δημιουργίας υποδομών σε τρίτες χώρες.
Το Ουζμπεκιστάν είναι επίσης ιδρυτικό μέλος του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης. Η Κίνα ίδρυσε τον περιφερειακό οργανισμό το 2001 μαζί με τη Ρωσία, το Καζακστάν, το Κιργιστάν, το Τατζικιστάν και το Ουζμπεκιστάν, χώρες που ανήκαν όλες στην πρώην Σοβιετική Ένωση.
Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει ξεπεράσει τη Ρωσία και έχει αναδειχθεί στον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο των κρατών της Κεντρικής Ασίας. Το 2025, το διμερές εμπόριο μεταξύ της Κίνας και της Κεντρικής Ασίας ξεπέρασε τα 106 δισ. δολάρια (~92,3 δισ. ευρώ), σημειώνοντας αύξηση 12% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και διπλασιάζοντας τον ρυθμό ανάπτυξης του 2023, ο οποίος είχε διαμορφωθεί στο 6%, σύμφωνα με επίσημα κινεζικά στοιχεία.
Ενίσχυση των αμερικανικών δεσμών
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ενισχύσει την οικονομική συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής Ασίας, ιδιαίτερα με το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν, τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής.
Ο υφυπουργός Εμπορίου για το Διεθνές Εμπόριο, Ουίλλιαμ Κίμμιτ, υπογράμμισε πρόσφατα τις ανεκμετάλλευτες οικονομικές δυνατότητες της Κεντρικής Ασίας. Μιλώντας σε εκδήλωση του Hudson Institute στις 18 Ιουνίου, ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην περιοχή λόγω των κρίσιμων ορυκτών, αλλά και των σημαντικών ευκαιριών που προσφέρει ένα τμήμα του κόσμου το οποίο είχε παραμεληθεί για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο Κίμμιτ αναφέρθηκε επίσης σε μια συμφωνία-ορόσημο που υπέγραψε πέρυσι η αμερικανική εταιρεία κατασκευής εξαρτημάτων σιδηροδρομικών μηχανών Wabtec με την Kazakhstan Temir Zholy, την εθνική σιδηροδρομική εταιρεία του Καζακστάν. Βάσει της σύμβασης ύψους 4,2 δισ. δολαρίων (~3,7 δισ. ευρώ), η εταιρεία με έδρα την Πενσυλβάνια θα προμηθεύσει το Καζακστάν με 300 σιδηροδρομικές μηχανές.
Των Eva Fu και Dorothy Li
