ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΜΑΣ
Δευτέρα, 29 Ιούν, 2026
ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Γιώργος Λυμπεράκης: Αλήθεια και αυτοκίνητα

Από

Ο Γιώργος Λυμπεράκης, αντιπρόσωπος πολυτελών αυτοκινήτων όπως Maserati, Lamborghini, Lotus (και παλαιότερα Bugatti), ξεχωρίζει για τις ευθείες και ειλικρινείς απόψεις του. Δεν περιορίζεται στο να παρουσιάζει ακριβά αυτοκίνητα· έχει μετατρέψει την έκθεσή του σε τόπο συνάντησης και συζήτησης για τα αυτοκίνητα αλλά και τη ζωή γενικότερα. Είναι από τους ελάχιστους ανθρώπους στην Ελλάδα με ξεκάθαρη άποψη όχι μόνο για τα αυτοκίνητα, αλλά ειδικά για τα supercar και τη σημασία τους στη σύγχρονη κουλτούρα.

Έχει το ‘κακό’ συνήθειο να λέει την αλήθεια, δηλαδή να επισημαίνει τόσο τα θετικά όσο και τα αρνητικά κάθε πράγματος. Σε μια εποχή που πολλοί παίρνουν μονοδιάστατη θέση, εκείνος ξεχωρίζει επειδή δεν ακολουθεί τυφλά καμία πλευρά. Παρομοιάζει την πολιτική σκηνή και τα μέσα ενημέρωσης με ένα παιχνίδι όπου, αν ανήκεις σε μια παράταξη, είσαι υποχρεωμένος να προβάλλεις αποκλειστικά τα επιχειρήματά της. Αυτή η νοοτροπία, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει δημιουργήσει ένα κλίμα όπου η λογική και η αναζήτηση της αλήθειας έχουν χαθεί. Το κοινό αγαπά τον Λυμπεράκη ακριβώς επειδή μιλά με ειλικρίνεια και δεν φοβάται να παραβεί τους κανόνες της πολιτικής ορθότητας.

Σχολιάζοντας τη στάση του κράτους απέναντι στο αυτοκίνητο, λέει ότι υπάρχει μια έμμεση απαγόρευση και μια εμφανής προκατάληψη. «Είναι σαν να παίζουμε συνέχεια μια κωμωδία», τονίζει χαρακτηριστικά. Όλοι γνωρίζουν την αλήθεια, όμως κρύβονται πίσω από το δάχτυλό τους προσποιούμενοι ότι δεν βλέπουν. Κι όταν κάτι πάει στραβά, αμέσως ψάχνουν πού μπορούν να ρίξουν την ευθύνη. Με αυτό το πνεύμα, προετοιμάζει το έδαφος για την κριτική του στις πολιτικές που αφορούν το αυτοκίνητο.

Η επιπόλαιη φορολόγηση των αυτοκινήτων στην Ελλάδα

Ένα από τα πιο φλέγοντα ζητήματα που επισημαίνει είναι το ειδικό τέλος ταξινόμησης που επιβάλλεται στα αυτοκίνητα. Το ελληνικό κράτος παραδοσιακά αντιμετωπίζει το αυτοκίνητο ως σύμβολο πλούτου και προνομίου — σχεδόν σαν κάτι εχθρικό, στο οποίο πρέπει να επιβληθεί τιμωρία. Κάθε κυβέρνηση, ανεξαρτήτως ιδεολογίας, έχει δει το αυτοκίνητο ως πηγή είσπραξης φόρων και όχι ως ένα μέσο μετακίνησης που θα έπρεπε να διευκολύνει τη ζωή των πολιτών. Το αποτέλεσμα; Πολλοί Έλληνες καταφεύγουν στη ‘λύση’ τού να αγοράζουν αυτοκίνητα με ξένες πινακίδες για να αποφύγουν τη διπλή φορολόγηση.

Ο λόγος που το ειδικό τέλος ταξινόμησης παραμένει τόσο υψηλό, κατά τον Γιώργο Λυμπεράκη, είναι ο φόβος του κράτους για απώλεια εσόδων. Φοβούνται ότι αν μειώσουν τον φόρο, τα δημόσια ταμεία θα πληγούν άμεσα. Ωστόσο, ο ίδιος υπενθυμίζει ότι υπήρξαν περίοδοι στο παρελθόν — για παράδειγμα, επί υπουργίας Οικονομικών Γιάννη Παπαθανασίου στην κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή — όπου το τέλος ταξινόμησης είχε μειωθεί σημαντικά. Το παράδοξο; Εκείνη την περίοδο, το κράτος συγκέντρωσε περισσότερα έσοδα, επειδή πουλήθηκαν πολύ περισσότερα αυτοκίνητα. Αυτό δείχνει, πως υπάρχει μια λογική εναλλακτική λύση στη φορολόγηση, την οποία όμως οι πολιτικοί δεν έχουν το θάρρος να υιοθετήσουν.

Το φορολογικό καθεστώς μπερδεύεται ακόμη περισσότερο αν σκεφτεί κανείς ότι, πέρα από το 24% ΦΠΑ, υπάρχει και το ειδικό τέλος ταξινόμησης. Για παράδειγμα, ένα αυτοκίνητο βενζίνης επιβαρύνεται με τέλος ταξινόμησης 64% επί της αξίας του, συν 24% ΦΠΑ. Δηλαδή ο αγοραστής πληρώνει τελικά περίπου 88% πάνω στην καθαρή τιμή του αυτοκινήτου! Αυτό το παράδοξο φανερώνει την πλήρη σύγχυση και έλλειψη συνοχής στην ελληνική φορολογική πολιτική για το αυτοκίνητο.

Η άποψη του Λυμπεράκη είναι ότι αυτή η στάση του κράτους έχει αποξενώσει τον κόσμο από το αυτοκίνητο, παρά την αγάπη των Ελλήνων για αυτό. Ο μέσος Έλληνας ονειρεύεται να έχει ένα δυνατό, όμορφο αυτοκίνητο που κάνει θόρυβο και τον κάνει να νιώθει ζωντανός. Όμως η υπερβολική φορολογία και οι περιορισμοί τον εμποδίζουν να το χαρεί.

Πιστεύει ότι αν οι πολίτες μπορούσαν να ικανοποιήσουν αυτό το πάθος τους άφοβα, θα το ξεπερνούσαν γρήγορα και τελικά θα γίνονταν πιο υπεύθυνοι οδηγοί και θα σέβονταν τους κανόνες. Αντίθετα, η απαγορευτική πολιτική έχει δημιουργήσει μια κουλτούρα «αντάρτικου»: οι οδηγοί είτε επιστρατεύουν κόλπα (όπως οι ξένες πινακίδες) για να παρακάμψουν το σύστημα είτε συμπεριφέρονται αντιφατικά απέναντι στον νόμο. Με απλά λόγια, το άδικο σύστημα γεννά την παρανομία. Αν το σύστημα γινόταν πιο δίκαιο, οι Έλληνες θα γίνονταν αυτόματα και πιο νομοταγείς, υποστηρίζει.

Η Κύπρος ως υπόδειγμα έξυπνης φορολόγησης και ανεκτικότητας

Ως αντίβαρο στην ελληνική πραγματικότητα, φέρνει το παράδειγμα της Κύπρου. Εκεί, όπως εξηγεί, δημιουργήθηκε ένα περιβάλλον φιλικό προς τα ωραία αυτοκίνητα. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Νίκου Αναστασιάδη, η κυπριακή κυβέρνηση απέφυγε να επιβάλει υψηλούς φόρους στα αυτοκίνητα, με ξεκάθαρο στόχο να προσελκύσει πλούσιο διεθνές κεφάλαιο στο νησί. Το αποτέλεσμα ήταν ότι εύποροι επιχειρηματίες από χώρες όπως το Ισραήλ, ο Λίβανος, η Ουκρανία και η Ρωσία μπόρεσαν να εγκατασταθούν ή να επενδύσουν στην Κύπρο χωρίς φορολογικές παγίδες για τα αυτοκίνητά τους.

Αυτή η έξυπνη πολιτική είχε ως αποτέλεσμα τη διάχυση πλούτου στην κυπριακή κοινωνία. Οι Κύπριοι πολίτες είδαν την οικονομία τους να ανθίζει και απέκτησαν μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη — κάτι που, μεταξύ άλλων, τους επέτρεψε να αγοράζουν και καλύτερα αυτοκίνητα. Επιπλέον, η Κύπρος διαθέτει εξαιρετικούς δρόμους, ενώ οι οδηγοί της γενικά τηρούν τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας, ακολουθώντας τη βρετανική νοοτροπία που κληρονόμησαν από την περίοδο της αποικιοκρατίας.

Ένα σημαντικό στοιχείο που υπογραμμίζει  είναι η διαφορετική κοινωνική νοοτροπία. Στην Κύπρο, η επιτυχία και ο πλούτος δεν θεωρούνται «κολάσιμα» — δεν αντιμετωπίζονται δηλαδή με φθόνο ή απαξίωση, όπως συχνά συμβαίνει στην Ελλάδα. Αντίθετα, η κυπριακή κοινωνία χαίρεται την ευημερία και τα πολυτελή αυτοκίνητα χωρίς δυσφορία. Αυτή η θετική στάση απέναντι στην επιτυχία συμβάλλει στο να γίνει το νησί πόλος έλξης για εντυπωσιακά αυτοκίνητα και ανθρώπους που τα αγαπούν.

Σπύρος Πανόπουλος: Όταν τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα

Σε προσωπικό επίπεδο, ο Γιώργος Λυμπεράκης εκφράζεται με ιδιαίτερα θετικά λόγια για τον Σπύρο Πανόπουλο — έναν άνθρωπο γνωστό για το φιλόδοξο εγχείρημά του να δημιουργήσει ένα ελληνικό υπεραυτοκίνητο. Ο λόγος αυτής της εκτίμησης; Ο Πανόπουλος έχει ένα μεγάλο όνειρο, και «όποιος ονειρεύεται αξίζει σεβασμό».

Ο ίδιος φέρνει ως παράδειγμα τη δική του εμπειρία: σε ηλικία 12 ετών, ο πατέρας του αναγκάστηκε να πουλήσει το οικογενειακό αυτοκίνητο λόγω οικονομικών δυσκολιών. Εκείνη η απώλεια γέννησε ένα όνειρο μέσα του — ένα όνειρο που με τα χρόνια έγινε πραγματικότητα. Σήμερα, βρίσκεται στην κορυφή του χώρου των πολυτελών αυτοκινήτων στην Ελλάδα, κάτι που αποδίδει στο πάθος και το όνειρο που είχε από παιδί.

Με αυτό το υπόβαθρο, πιστεύει στον Πανόπουλο. Αναγνωρίζει ότι ο δρόμος του κάθε οραματιστή δεν είναι εύκολος και πως ο δημιουργός του ελληνικού supercar ίσως αντιμετωπίσει προκλήσεις. Παρ’ όλα αυτά, θεωρεί ότι το ισχυρό όραμα του Πανόπουλου θα τον οδηγήσει στη σωστή κατεύθυνση. Όσο αυτό το όνειρο συζητάται ευρέως και με πάθος, τόσο περισσότερο ριζώνει στη συνείδηση του ελληνικού κοινού. Οι άνθρωποι που τολμούν να ονειρεύονται αξίζουν την εκτίμησή μας, γιατί τα όνειρα είναι η κινητήριος δύναμη που πάει τον κόσμο μπροστά.

Η επιστροφή της Ferrari και η νέα «άνοιξη» των υπεραυτοκινήτων

Μια είδηση που ενθουσίασε τον Γιώργο Λυμπεράκη είναι η επιστροφή της Ferrari στην ελληνική αγορά, μετά από χρόνια απουσίας. Πριν από αυτήν την εξέλιξη, αρκετές μάρκες πολυτελείας είχαν αποσυρθεί κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης — μεταξύ αυτών η Porsche (η οποία βέβαια επέστρεψε αργότερα), η Aston Martin, η Cadillac και άλλες.

Πριν την επανεμφάνιση της Ferrari υπήρχε μόνο ένας ‘κούκος’ στην Ελλάδα, δηλαδή η Lamborghini, που όμως δεν έφερνε την άνοιξη. Με τη Ferrari πίσω στο προσκήνιο, το σκηνικό αλλάζει: τώρα πια «δύο κούκοι φέρνουν μια μικρή άνοιξη» στον χώρο των υπεραυτοκινήτων. Ο ίδιος δηλώνει ευτυχής, γιατί πλέον υπάρχει και άλλος ένας ισχυρός παίκτης στον χώρο — κάτι που σημαίνει περισσότερη ζωντανή συζήτηση και ενδιαφέρον γύρω από τα εξωτικά αυτοκίνητα.

Η επιστροφή της Ferrari θεωρείται σημαντική ένδειξη ότι, παρά τις δυσκολίες, υπάρχει ξανά ζήτηση και πάθος για τα υπεραυτοκίνητα στην Ελλάδα. Κατά τη συζήτηση, επεσήμανε πως η παρουσία της Lamborghini στη χώρα μας υποστηρίζεται και από το γεγονός ότι ανήκει σε έναν μεγάλο όμιλο (Audi-Volkswagen), ο οποίος έχει υπό τη σκέπη του εμπορικές μάρκες μαζικής παραγωγής όπως η Skoda και η Volkswagen. Η Lamborghini αποτελεί μια εξειδικευμένη μάρκα κύρους μέσα σε αυτό το γκρουπ, προσδίδοντάς του λάμψη, παρότι απευθύνεται σε λίγους. Με τη Ferrari να δραστηριοποιείται ξανά στην Ελλάδα, ο κόσμος των πολυτελών σπορ αυτοκινήτων αποκτά νέα δυναμική.

Πράσινη ανάπτυξη ή ‘πράσινα άλογα’ στην Ευρώπη;

Πέρα από τα αυτοκίνητα, δεν διστάζει να σχολιάσει ευρύτερα και την ευρωπαϊκή πολιτική. Εκφράζει έντονη δυσαρέσκεια για την κατεύθυνση που έχει πάρει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο ζήτημα της πράσινης ανάπτυξης. Μάλιστα, δηλώνει ότι η προσέγγιση της ΕΕ είναι τόσο ουσιαστική «όσο τα πράσινα άλογα» — χρησιμοποιώντας αυτή τη φράση για να τονίσει πως θεωρεί το όλο εγχείρημα κενό περιεχομένου. Με άλλα λόγια, αντί η Ευρώπη να δίνει λύσεις στις πραγματικές περιβαλλοντικές προκλήσεις, φαίνεται να στήνει ένα θέατρο για να εξυπηρετήσει συγκεκριμένα συμφέροντα.

Προχωρώντας  και σε μια αυστηρή κριτική για τη δομή της ΕΕ, σημειώνει ότι πολλοί από τους αξιωματούχους στις Βρυξέλλες δεν έχουν εκλεγεί από τους λαούς της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για παράδειγμα, αποτελείται από επιτρόπους και στελέχη που ορίζονται από μικρούς κύκλους — συχνά με την επιρροή τραπεζικών και άλλων οικονομικών συμφερόντων — και όχι μέσω άμεσης δημοκρατικής διαδικασίας. Αυτό, σημαίνει ότι οι άνθρωποι αυτοί υπηρετούν τα συμφέροντα εκείνων που τους τοποθέτησαν στις θέσεις τους, και όχι των πολιτών.

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον σημείο που θίγει είναι η σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα σε διάφορες ομάδες πίεσης. Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι υπάρχουν πολλά ισχυρά λόμπι που επηρεάζουν τις πολιτικές:

  • Το λόμπι των όπλων

  • Το λόμπι των φαρμακευτικών εταιρειών

  • Το τραπεζικό λόμπι

  • Το λόμπι των μέσων ενημέρωσης

Αυτές οι ομάδες, όπως λέει, ευημερούν μέσα από κρίσεις και προβλήματα, γιατί έτσι αυξάνεται η ζήτηση για όπλα, φάρμακα, δάνεια και τηλεθέαση. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει το λόμπι της ενέργειας, που θα προτιμούσε ο κόσμος να κινείται ελεύθερα και να καταναλώνει ενέργεια (π.χ. καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα). Αυτές οι αντικρουόμενες δυνάμεις εξηγούν πολλές από τις αποφάσεις που βλέπουμε να παίρνει η Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα.

Κλασικά αυτοκίνητα: Ο χαμένος χαρακτήρας της αυτοκινητοβιομηχανίας

Σε έναν πιο νοσταλγικό τόνο, μίλησε και για τα κλασικά αυτοκίνητα και το πώς ο χαρακτήρας των οχημάτων έχει αλλάξει τις τελευταίες δεκαετίες. Όπως επισημαίνει, τα αυτοκίνητα μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του ’90 διέθεταν μια ψυχή και ξεχωριστή ταυτότητα που σήμερα έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Κάποτε, μπορούσες να αναγνωρίσεις ένα BMW από απόσταση χιλιομέτρων ή να ξεχωρίσεις αμέσως ένα Alfa Romeo ή μια Mercedes από τη σχεδίασή του. Κάθε μάρκα είχε τη δική της ομορφιά και υπόσταση. Σήμερα, τα περισσότερα αυτοκίνητα μοιάζουν μεταξύ τους, σε βαθμό που είναι δύσκολο να τα διακρίνεις.

Ο Γιώργος Λυμπεράκης αποδίδει αυτήν την απώλεια χαρακτήρα στο ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες πλέον διοικούνται περισσότερο από λογιστές και οικονομικά στελέχη παρά από ανθρώπους με όραμα για τον σχεδιασμό και την καινοτομία. Προτεραιότητα έχει γίνει η μεγιστοποίηση του κέρδους και η ικανοποίηση των μετόχων, αντικαθιστώντας τη δημιουργία αυτοκινήτων με πάθος και ξεχωριστή προσωπικότητα. Αυτό, κατά τη γνώμη του, φαίνεται και σε μικρές λεπτομέρειες: για παράδειγμα, θυμάται μια συνάντηση στη Lamborghini, όπου μια διευθύντρια μάρκετινγκ υποστήριξε ότι η Ferrari βγάζει περισσότερα χρήματα πουλώντας μπλουζάκια, παπούτσια και ζώνες, παρά αυτοκίνητα. Αυτή η εμπορευματοκεντρική νοοτροπία, λέει, είναι ακριβώς ό,τι πήγε στραβά στη σύγχρονη αυτοκινητοβιομηχανία.

Οι αστοχίες των γερμανικών κολοσσών

Όταν η συζήτηση έρχεται στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, ασκεί δριμεία κριτική. Θεωρεί ότι οι Γερμανοί επαναλαμβάνουν ένα ιστορικό λάθος: αφήνουν μια έμφυτη αλαζονεία να τους φουσκώσει, μέχρι που η φούσκα σκάει. Το παράδειγμα της Volkswagen είναι χαρακτηριστικό. Ο γερμανικός αυτός κολοσσός αναγκάζεται τώρα να κλείνει εργοστάσια και εξετάζει το ενδεχόμενο να στραφεί σε παραγωγή αμυντικού εξοπλισμού, αντί για αυτοκίνητα.

Πρόκειται για μια εξέλιξη ιδιαίτερα ανησυχητική, σημειώνει. Εάν μία από τις μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες του κόσμου, όπως η VW, φτάνει στο σημείο να κλείνει μονάδες παραγωγής, αυτό σημαίνει ότι οι ηγεσίες του κλάδου δεν αφουγκράζονται τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Έφερε ως παράδειγμα και την Porsche, η οποία έχει βρεθεί με αδιάθετο απόθεμα αυτοκινήτων — αποτέλεσμα, του γεγονότος ότι επέμεινε υπερβολικά σε ηλεκτρικά μοντέλα που τελικά το αγοραστικό κοινό δεν απορρόφησε στον αναμενόμενο βαθμό.

Βέβαια, δεν μηδενίζει όλες τις γερμανικές προσπάθειες. Αναγνωρίζει την αξία ορισμένων εξειδικευμένων εταιρειών εντός των γερμανικών ομίλων, που έχουν καταφέρει να κρατήσουν ζωντανή μια ιδιαίτερη φιλοσοφία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Lamborghini — παρότι ανήκει στον όμιλο Volkswagen, διατηρεί τη δική της κουλτούρα σχεδιασμού και παραγωγής. Σε αυτό έχει συμβάλει και ο CEO της, Στέφαν Βίνκελμαν, ο οποίος, αν και Γερμανός στην καταγωγή, μεγάλωσε στη Ρώμη και έχει βαθιά εκτίμηση στην ιταλική νοοτροπία σχεδιασμού. Τέτοιες ηγετικές φιγούρες κρατούν ζωντανή τη φλόγα του πάθους μέσα σε μεγάλους εταιρικούς ομίλους, που αλλιώς θα γίνονταν εντελώς απρόσωποι.

Η «Πέμπτη φάλαγγα»: Μετανάστευση και κρυφές ατζέντες

Τέλος, η κουβέντα αγγίζει και ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο κοινωνικό ζήτημα: το μεταναστευτικό. Περιγράφει την εικόνα των μαζικών μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη ως παράδοξη. Οι άνθρωποι που παρουσιάζονται ως «πρόσφυγες πολέμου» δεν ανταποκρίνονται στο προφίλ που θα περίμενε κανείς. «Πρόσφυγες είναι οι γυναίκες, τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι που δεν μπορούν να πολεμήσουν» λέει χαρακτηριστικά, «ενώ αυτοί που φτάνουν εδώ είναι στη συντριπτική πλειονότητά τους άντρες 18 έως 35 ετών». Αυτή η πραγματικότητα δεν συνάδει με την εικόνα ενός τυπικού προσφυγικού κύματος και γεννά ερωτήματα.

Προχωρά ένα βήμα παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι όλο αυτό εντάσσεται σε ένα σχέδιο δημιουργίας μιας «πέμπτης φάλαγγας» μέσα στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Με τον όρο αυτό εννοεί έναν πληθυσμό εγκατεστημένο στο εσωτερικό μιας χώρας, ο οποίος λειτουργεί ως φθηνό εργατικό δυναμικό και ταυτόχρονα μπορεί δυνητικά να εξυπηρετήσει άλλες, κρυφές ατζέντες. Φέρνει ως παράδειγμα τη Γερμανία: ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι αν οι Τούρκοι εργάτες στη Γερμανία σταματούσαν να δουλεύουν για δύο μέρες, η γερμανική οικονομία θα κατέρρεε. Αυτό δείχνει πόσο πολύ εξαρτώνται ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες από το εισαγόμενο εργατικό δυναμικό.

Ο μεγαλύτερος φόβος που εκφράζει είναι ότι κάποια στιγμή αυτή η «πέμπτη φάλαγγα» θα μπορούσε να λάβει εντολές από εξωτερικούς παράγοντες και να προκαλέσει χάος. Δεν θεωρεί αυτό το σενάριο επιστημονικής φαντασίας· βλέπει ήδη σημάδια στις κοινωνικές αναταραχές που έχουν σημειωθεί σε χώρες όπως η Γαλλία και η ίδια η Γερμανία, όπου βίαια επεισόδια αποδόθηκαν σε μεταναστευτικές κοινότητες. Αυτά είναι ανησυχητικά δείγματα ότι το πρόβλημα είναι υπαρκτό και περίπλοκο.

Συνολικά, ο Γιώργος Λυμπεράκης εμφανίζεται ως μια φωνή που δεν διστάζει να θίξει τα κακώς κείμενα — από τη φορολογία και την πολιτική μέχρι την αυτοκινητοβιομηχανία και τα κοινωνικά ζητήματα. Οι απόψεις του, ακόμα κι αν είναι αιχμηρές, έχουν στο επίκεντρο μια αλήθεια που πολλοί νιώθουν αλλά λίγοι εκφράζουν ανοιχτά. Η ειλικρίνειά του και η πολυεπίπεδη οπτική του μάς παρακινούν να σκεφτούμε περαιτέρω κάποια πράγματα, είτε συμφωνούμε είτε διαφωνούμε μαζί του.

Κτηνοτροφική κρίση: 17 μήνες χωρίς αποζημίωση μετά τη θανάτωση κοπαδιού

Από

Ο Σταύρος Λαζαρίδης, κτηνοτρόφος στον Έβρο, βρίσκεται επί 17 μήνες χωρίς εισόδημα μετά την υποχρεωτική θανάτωση των 320 ζώων του λόγω της εμφάνισης της ευλογιάς των προβάτων το 2024. Η περίπτωση αυτή αναδεικνύει τις μεγάλες δυσκολίες που αντιμετωπίζει συνολικά ο κλάδος της κτηνοτροφίας μετά την επιδημία, καθώς και τις σημαντικές καθυστερήσεις στο σύστημα καταβολής αποζημιώσεων. Ενάμιση έτος μετά, ο συγκεκριμένος παραγωγός — όπως και αρκετοί άλλοι — δεν έχει λάβει ακόμη καμία οικονομική ενίσχυση.

Η επιδημία ευλογιάς των αιγοπροβάτων ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες υγειονομικές κρίσεις στην ελληνική κτηνοτροφία. Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου 2025 είχαν καταγραφεί επίσημα 1.834 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε 2.270 εκτροφές σε όλη τη χώρα, που οδήγησαν στη θανάτωση περίπου 433.229 ζώων. Η στρατηγική αντιμετώπισης της νόσου βασίστηκε στην προληπτική θανάτωση ολόκληρων κοπαδιών μόλις εντοπιζόταν κρούσμα. Το μέτρο αυτό απέτρεψε περαιτέρω διασπορά της νόσου, όμως είχε σοβαρότατες συνέπειες για τους παραγωγούς, που έχασαν όλα τα ζώα τους μέσα σε λίγες ημέρες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς συγκροτήθηκε μόλις τον Οκτώβριο του 2024 — αρκετούς μήνες μετά τα πρώτα κρούσματα. Επίσης, οι απαραίτητες ζώνες καραντίνας στις αρχικές περιοχές εντοπισμού της νόσου καθιερώθηκαν με σχετική καθυστέρηση, γεγονός που ενδεχομένως δυσχέρανε τον έγκαιρο περιορισμό της εξάπλωσης.

Ο Σταύρος Λαζαρίδης, όπως και δεκάδες άλλοι κτηνοτρόφοι στον Έβρο και σε άλλες περιοχές, είδε το κοπάδι του να θανατώνεται το 2024. Ωστόσο, μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου 2025 δεν είχε λάβει καμία αποζημίωση για την τεράστια αυτή απώλεια. Αντίστοιχες μαρτυρίες υπάρχουν από παραγωγούς διαφόρων περιοχών — ενδεικτικά αναφέρεται ότι ακόμη και 75χρονος κτηνοτρόφος στον Έβρο παραμένει απλήρωτος για το χαμένο ζωικό κεφάλαιο του.

Οι επαγγελματίες του κλάδου υπογραμμίζουν πως μένοντας χωρίς εισόδημα για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα και παράλληλα με την εκτόξευση του κόστους παραγωγής, η βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεών τους τίθεται εν αμφιβόλω. Παραγωγοί από τη Λάρισα και τα Τρίκαλα έχουν περιγράψει οικονομικά αδιέξοδα, τονίζοντας ότι η απώλεια των κοπαδιών αντιστοιχεί όχι μόνο σε απώλεια εισοδήματος, αλλά και σε εξανέμιση μιας επένδυσης πολλών ετών για τη βελτίωση και διατήρηση του ζωικού τους κεφαλαίου.

Το αρχικό πλαίσιο αποζημιώσεων προέβλεπε την κάλυψη της αξίας των θανατωμένων ζώων έως 250 ευρώ ανά κεφάλι — ποσό που θεωρείται το υψηλότερο στην ΕΕ. Παρόλα αυτά, η διαδικασία των πληρωμών παρουσίασε μεγάλα κωλύματα. Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου 2025 η κυβέρνηση ανακοίνωσε νέο έκτακτο πακέτο στήριξης ύψους 56 εκατ. ευρώ για τους πληγέντες κτηνοτρόφους. Από αυτά, τα 28,5 εκατ. ευρώ αφορούν αποζημίωση απώλειας εισοδήματος για όσους έχασαν ζώα, ενώ τα υπόλοιπα 27,5 εκατ. ευρώ προορίζονται για την κάλυψη του αυξημένου κόστους των ζωοτροφών που χρειάστηκε να δαπανήσουν οι κτηνοτρόφοι (π.χ. κατά την περίοδο καραντίνας των κοπαδιών).

Με βάση αυτό το νέο πλαίσιο, οι αποζημιώσεις απώλειας εισοδήματος ορίστηκαν στα 70 ευρώ ανά θανατωμένο πρόβατο ή αίγα ηλικίας άνω των 6 μηνών και 35 ευρώ για κάθε μικρότερο ζώο (αμνάδια, ερίφια κλπ). Η μέση αποζημίωση ανά παραγωγό υπολογίζεται ότι θα κυμανθεί περίπου στα 13.000 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος του κοπαδιού που χάθηκε.

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, ανέφερε ότι οι έως τώρα καθυστερήσεις συνδέθηκαν με παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: δύο επιστολές της Επιτροπής ξεκαθάρισαν πως χωρίς την επιβολή αυστηρών ελέγχων πριν από κάθε πληρωμή, υπήρχε κίνδυνος διακοπής της ροής των ευρωπαϊκών πόρων προς τη χώραr. Αυτοί οι πρόσθετοι έλεγχοι (που αφορούν την επιλεξιμότητα κάθε δικαιούχου και τον αποκλεισμό περιπτώσεων μη συμμόρφωσης) επέτειναν τις καθυστερήσεις στην καταβολή των αποζημιώσεων.

Ζητήματα στρατηγικής και πρόληψης

Η εξέλιξη της κρίσης εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη στρατηγική και τα μέτρα πρόληψης που ακολουθήθηκαν. Πολλοί ειδικοί σημειώνουν ότι υπήρχαν περιθώρια πιο ενεργητικής διαχείρισης πριν η νόσος λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Για παράδειγμα, ήδη από την άνοιξη του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε απευθύνει συστάσεις στην Ελλάδα να εξετάσει το ενδεχόμενο στοχευμένου εμβολιασμού των κοπαδιών σε ζώνες υψηλού κινδύνου. Εσωτερικά έγγραφα μάλιστα αποκαλύπτουν ότι μήνες πριν την έναρξη των μαζικών θανατώσεων, η Κομισιόν παρότρυνε την Ελλάδα να προχωρήσει σε εμβολιασμό, προσφέροντας δωρεάν δόσεις εμβολίου, επιστημονική υποστήριξη και συγχρηματοδότηση μέσω της ευρωπαϊκής τράπεζας εμβολίων.

Η ελληνική κυβέρνηση, ωστόσο, δεν ανταποκρίθηκε σε αυτή την πρόσκληση. Επέλεξε ως μοναδικό μέσο διαχείρισης την πολιτική των μαζικών θανατώσεων, επικαλούμενη τον κίνδυνο μήπως ένας εμβολιασμός χαρακτηρίσει τη χώρα ως «ενδημική περιοχή», δημιουργώντας εμπόδια στις εξαγωγές ζωικών προϊόντων. Αυτό συνέβη παρά το γεγονός ότι υπήρχε διαθέσιμο και εγκεκριμένο εμβόλιο κατά της ευλογιάς: όπως αποκάλυψε ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας, στο Βέλγιο εντοπίστηκε νόμιμο εμβόλιο για την ευλογιά των προβάτων, όμως το ελληνικό ΥΠΑΑΤ ουδέποτε υπέβαλε αίτημα για να το προμηθευτεί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μάλιστα, δήλωσε επίσημα ότι διέθετε περισσότερες από 300.000 δόσεις στις αποθήκες της και ήταν έτοιμη να αποστείλει 500.000 δόσεις δωρεάν στην Ελλάδα μέσω της ευρωπαϊκής τράπεζας εμβολίων. Παρ’ όλα αυτά, η χώρα μας αρνήθηκε κατηγορηματικά να ενεργοποιήσει αυτόν τον μηχανισμό.

Η επιλογή αυτή έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση από πολλούς. Εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης (π.χ. ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας) και κτηνιατρικοί φορείς υποστήριξαν πως ο στοχευμένος εμβολιασμός σε ζώνες υψηλού κινδύνου θα μπορούσε να περιορίσει την εξάπλωση της νόσου χωρίς να χρειαστεί η εξολόθρευση ολόκληρων κοπαδιών. Μάλιστα, υπενθυμίζεται ότι αντίστοιχος εμβολιασμός είχε εφαρμοστεί με επιτυχία στην Ελλάδα κατά τη δεκαετία του 1980, όταν είχε εμφανιστεί ξανά η ευλογιά. Η Ελλάδα, ωστόσο, επέμεινε ότι «η αξιοπιστία του εμβολίου δεν μπορεί να τεκμηριωθεί επιστημονικά», αποδίδοντας την εξάπλωση της νόσου κυρίως σε ελλιπή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας από τους κτηνοτρόφους.

Σήμερα, ενάμιση χρόνο μετά το ξέσπασμα της κρίσης, γίνεται σαφές ότι απαιτείται ένας αποτελεσματικότερος μηχανισμός πρόληψης και διαχείρισης των νόσων των ζώων. Η περίπτωση του Σταύρου Λαζαρίδη, που παραμένει χωρίς αποζημίωση επί 17 μήνες, αντικατοπτρίζει τον αργό ρυθμό αντίδρασης του κρατικού μηχανισμού. Παρόλο που η κυβέρνηση προχώρησε —  καθυστερημένα — σε ένα νέο πακέτο οικονομικής στήριξης, πολλοί κτηνοτρόφοι εξακολουθούν να αναμένουν τις πληρωμές τους. Η κατάσταση αυτή αναδεικνύει επιτακτικά την ανάγκη για ένα πιο ευέλικτο και διαφανές σύστημα αποζημιώσεων στον αγροτικό τομέα, καθώς και για μια εθνική στρατηγική θωράκισης της κτηνοτροφίας: από την εγκαθίδρυση αξιόπιστων προληπτικών μέτρων (π.χ. εμβολιαστικών προγραμμάτων όπου ενδείκνυται) μέχρι την άμεση στήριξη των παραγωγών όταν πλήττονται από έκτακτες κρίσεις.

Κίνδυνος για την παραγωγή φέτας

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων δεν επηρεάζει μόνο τους κτηνοτρόφους, αλλά ενδέχεται να έχει ευρύτερες επιπτώσεις σε ένα από τα πιο εμβληματικά ελληνικά προϊόντα: τη φέτα. Η φέτα ΠΟΠ παράγεται κατά κύριο λόγο από πρόβειο γάλα (ή μίγμα με μικρή ποσότητα γίδινου), επομένως η δραστική μείωση του ζωικού κεφαλαίου απειλεί να μειώσει ισόποσα και την πρώτη ύλη για την τυροκόμηση. Σημειώνεται ότι το 2024 η φέτα σημείωσε ρεκόρ εξαγωγών — περίπου 97.000 τόνοι προϊόντος εξήχθησαν, αξίας 785 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για έναν από τους πιο δυναμικούς κλάδους των ελληνικών τροφίμων, με τεράστια σημασία για το εμπορικό ισοζύγιο.

Αν η κρίση στη ζωική παραγωγή συνεχιστεί, εκτιμάται ότι η παραγωγή πρόβειου γάλακτος (και συνεπώς φέτας) μπορεί να μειωθεί σημαντικά. Κάποιοι ειδικοί μιλούν ακόμη και για ενδεχόμενη μείωση έως 50.000 τόνων στην παραγωγή φέτας ετησίως, σε περίπτωση που δεν ανακοπεί σύντομα η συρρίκνωση των κοπαδιών. Μια τέτοια ποσότητα αντιστοιχεί σχεδόν στο σύνολο των ετήσιων εξαγωγών φέτας — γεγονός που θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά την ελληνική παρουσία στις διεθνείς αγορές και να δημιουργήσει κενά στην τροφοδοσία. Ήδη έχουν παρατηρηθεί τάσεις ανόδου στις τιμές του πρόβειου γάλακτος και, κατ’ επέκταση, αυξήσεις στην τιμή της φέτας στο ράφι, καθώς οι γαλακτοβιομηχανίες ανταγωνίζονται για την περιορισμένη προσφορά πρώτης ύλης.

Συγκλονιστική κατάθεση αυτόπτη μάρτυρα στη δίκη Βαλυράκη

Από

Ο Ευάγγελος Ασμάνης, 75χρονος ψαράς από τη Χαλκίδα, είναι ο άνθρωπος που με τη μαρτυρία του μετέτρεψε το αρχικό σενάριο «ατυχήματος» στην υπόθεση θανάτου του Σήφη Βαλυράκη σε κατηγορία ανθρωποκτονίας. Στη συνεδρίαση της 5ης Δεκεμβρίου 2025, ο κος Ασμάνης εμφανίστηκε στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο και περιέγραψε με λεπτομέρειες τη μοιραία συμπλοκή στη θαλάσσια περιοχή της Ερέτριας τον Ιανουάριο του 2021, όπου έχασε τη ζωή του ο πρώην υπουργός Σήφης Βαλυράκης. Παράλληλα, η κατάθεσή του ανέδειξε το κλίμα εκφοβισμού και πιέσεων που αντιμετώπισε αφότου «έσπασε τη σιωπή» του — κάνοντας λόγο για απόπειρες συγκάλυψης από διάφορους παράγοντες της μικρής κοινωνίας της περιοχής

Το περιστατικό

Στην αποκαλυπτική του κατάθεση, ο κος Ασμάνης δήλωσε ότι βρισκόταν περίπου 150 μέτρα μακριά και υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της σύγκρουσης ανάμεσα σε ένα μικρό ταχύπλοο (τύπου κρις-κραφτ) και ένα αλιευτικό σκάφος στην θαλάσσια περιοχή της Ερέτριας, το πρωινό της 24ης Ιανουαρίου 2021. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, το αλιευτικό έκλεισε τον δρόμο στο ταχύπλοο του πρώην υπουργού, με τους ψαράδες να ξεκινούν έντονη λογομαχία μαζί του. «Πού πας; Δεν ξέρεις ότι απαγορεύεται;» φώναζαν οι ψαράδες, με τον Βαλυράκη να απαντά: «Πάρτε το Λιμεναρχείο — είναι απόφαση, δεν είναι νόμος», αναφερόμενος σε σχετικούς περιορισμούς.

Η ένταση κλιμακώθηκε όταν οι ψαράδες άρχισαν να βρίζουν τον 78χρονο πολιτικό, φωνάζοντάς του «φύγε κ…γερε» και εκτοξεύοντας ύβρεις για την οικογένειά του. Τη στιγμή εκείνη, ένας από τους δύο ψαράδες άρπαξε ένα μακρύ κοντάρι (όπως αυτά που χρησιμοποιούνται στα καΐκια) από την τέντα του σκάφους τους, πήγε στην πρύμνη και χτύπησε τον Βαλυράκη στο κεφάλι και τον άνω κορμό του σώματός του. Ο μάρτυρας περιέγραψε ότι είδε το κοντάρι να ανεβοκατεβαίνει τρεις με τέσσερις φορές πάνω από τον Βαλυράκη. Ο πρώην υπουργός δεν έπεσε αμέσως στη θάλασσα από τα χτυπήματα, οπότε οι ψαράδες περιέστρεψαν το σκάφος τους δύο φορές γύρω από το ταχύπλοο για να προκαλέσουν κυματισμό. Κατά τη δεύτερη περιστροφή, ο Βαλυράκης έχασε την ισορροπία του, έγειρε, οι δράστες πήγαν πάλι κοντά του — υπέθεσε ο μάρτυρας για να δούνε αν είναι καλά — στη συνέχεια έφυγαν και ο Σήφης  έπεσε στη θάλασσα, όπου έμεινε αβοήθητος. Αργότερα, εντοπίστηκε νεκρός, με  τραύματα υπό μορφή μεγάλων σκισιμάτων, γεγονός που αρχικά οδήγησε στην εκτίμηση περί δυστυχήματος από προπέλα.

Απειλές και απόπειρες εκφοβισμού

Ο βασικός αυτόπτης μάρτυρας κατέθεσε επίσης ότι, από τη στιγμή που αποφάσισε να μιλήσει ανοιχτά για όσα είδε, έγινε στόχος μιας εκστρατείας εκφοβισμού με αλλεπάλληλα περιστατικά που σκοπό είχαν να τον κάνουν να σιωπήσει:

  • Φυσική επίθεση: Τον Φεβρουάριο του 2022, άγνωστοι κουκουλοφόροι τον περικύκλωσαν και τον ξυλοκόπησαν ελαφρά, απειλώντας τον να «προσέξει καλά τι θα πει» όταν καταθέσει στον ανακριτή για την υπόθεση Βαλυράκη — διαφορετικά, τον προειδοποίησαν, θα τον «λιώσουν». Ο κος Ασμάνης υπέβαλε μήνυση κατ’ αγνώστων για αυτή την επίθεση, καταγγέλλοντας κλίμα τρομοκρατίας με σκοπό να κλείσει η υπόθεση ως «θαλάσσιο ατύχημα».

  • Οικονομικός εκβιασμός: Λίγο πριν την κρίσιμη κατάθεσή του στον ανακριτή το 2022, ο 18χρονος γιος του απολύθηκε από την εργασία του, έπειτα από τηλεφώνημα γνωστού επιχειρηματία της περιοχής — ένα συμβάν που ο μάρτυρας εξέλαβε ως μέσο πίεσης προς τον ίδιο. Επιπλέον, ο κος Ασμάνης κατήγγειλε ότι του προσφέρθηκε το ποσό των 40.000 ευρώ ως αντάλλαγμα για να αλλάξει τη μαρτυρία που είχε δώσει (στη ΓΑΔΑ) και να ισχυριστεί ψευδώς πως η οικογένεια Βαλυράκη τον είχε καθοδηγήσει σε όσα είπε. Ο ίδιος αρνήθηκε κατηγορηματικά: «Του είπα ότι δεν γίνεται», ανέφερε σχετικά στο δικαστήριο.

  • Τηλεφωνικές πιέσεις από αρχές: Μετά από την πρώτη δημόσια εμφάνισή του (σε τηλεοπτική εκπομπή όπου αποκάλυψε τη μαρτυρία του), ο μάρτυρας δέχθηκε κλήση από στέλεχος του Λιμεναρχείου Ερέτριας. Όπως κατέθεσε, ο τοπικός λιμενάρχης τού είπε ότι «με αυτά που είπες θα μπουν φυλακή οι δύο ψαράδες» και τον ρώτησε «θέλεις να μπουν φυλακή;» υπονοώντας ότι δεν θα έπρεπε να επιμείνει στις καταγγελίες του. Αυτή η παρέμβαση κλόνισε ακόμα περισσότερο την εμπιστοσύνη του προς τις τοπικές αρχές — ήδη ο μάρτυρας φοβόταν να απευθυνθεί στο Λιμενικό λόγω προηγούμενων εμπειριών, γι’ αυτό και επέλεξε να καταθέσει απευθείας στη ΓΑΔΑ (Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αττικής) όσα γνώριζε.

  • Νέος εκφοβισμός μετά την κατάθεση: Ακόμη και λίγες ώρες μετά την πρόσφατη κατάθεσή του στο δικαστήριο, φαίνεται πως υπήρξε νέα απόπειρα εκφοβισμού. Σύμφωνα με πληροφορίες, το απόγευμα της 5ης Δεκεμβρίου, ενώ ο κος Ασμάνης περπατούσε κοντά στο σπίτι του, ένας άγνωστος οδηγός κατηύθυνε το αυτοκίνητό του προς το μέρος του κάνοντας επικίνδυνο ελιγμό, σαν να επεδίωκε να τον χτυπήσει. Ο μάρτυρας εξέλαβε την κίνηση αυτή ως μια ακόμη απειλητική προειδοποίηση σε βάρος του.

Καταγγελίες για συγκάλυψη από τις αρχές

Οι αποκαλύψεις του Ευ. Ασμάνη δεν περιορίστηκαν μόνο στις ενέργειες αγνώστων ή ιδιωτών, αλλά επεκτάθηκαν και σε θεσμικούς παράγοντες που, όπως υποστηρίζει, επιχείρησαν να συγκαλύψουν την υπόθεση. Ο συνήγορος του μάρτυρα, Δημήτρης Μπάρδης, έχει καταθέσει μήνυση κατά του τότε κεντρικού Λιμενάρχη Εύβοιας καθώς και του τότε Λιμενάρχη Ερέτριας, κατηγορώντας τους για υπόθαλψη εγκληματιών και ψευδή κατάθεση σχετικά με τον χειρισμό της έρευνας. Σύμφωνα με τον δικηγόρο, οι δύο αυτοί αξιωματικοί «κατασκεύασαν» την αρχική κατάθεση του κου Ασμάνη, παρουσιάζοντας μια αλλοιωμένη γραπτή εκδοχή των λεγομένων του. Αυτό το γεγονός ανάγκασε τον μάρτυρα να απευθυνθεί άμεσα στη ΓΑΔΑ, προκειμένου να δώσει εκεί τη γνήσια μαρτυρία του για όσα είδε. Η υπόθεση της φερόμενης συγκάλυψης έχει ήδη πάρει τον δρόμο της δικαιοσύνης: η Εισαγγελέας Εφετών του Ναυτοδικείου έχει παραπέμψει σε δίκη τους δύο λιμενικούς αξιωματούχους, με τη δίκη αυτή να έχει προγραμματιστεί για τον Μάρτιο του 2026.

Η στάση του μάρτυρα και η εξέλιξη της δίκης

Παρά τις σοβαρές πιέσεις και το προσωπικό κόστος, ο Ευάγγελος Ασμάνης εμφανίστηκε ακλόνητος ως προς τα όσα έχει καταθέσει. Και στο δικαστήριο επανέλαβε όσα υποστηρίζει από την πρώτη στιγμή, ακολουθώντας – όπως λέει – τη φωνή της συνείδησής του. «Το μόνο που έκανα ήταν να ακούσω την ψυχή μου», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως «όσα υποφέρω, τα υπομένω και τα αντιπαρέρχομαι».

Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την κατάθεση του κου Ασμάνη, οι δύο κατηγορούμενοι για την υπόθεση — δύο αδελφοί ψαράδες που κατηγορούνται για ανθρωποκτονία από πρόθεση κατά συναυτουργία — δεν παρέστησαν στο ακροατήριο. Η υπεράσπισή τους επικαλέστηκε προβλήματα κακοκαιρίας για την απουσία τους. Ωστόσο, η πλευρά της οικογένειας Βαλυράκη αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι οι κατηγορούμενοι απέφυγαν σκόπιμα να έρθουν αντιμέτωποι με τις αποκαλύψεις του αυτόπτη μάρτυρα. Μάλιστα, ο συνήγορος πολιτικής αγωγής Κωνσταντίνος Παπαδάκης ζήτησε από το δικαστήριο να διατάξει την υποχρεωτική αυτοπρόσωπη εμφάνιση των δύο κατηγορουμένων, ώστε να εξεταστούν κατ’ αντιπαράσταση με τον μάρτυρα.

Η δίκη για τη δολοφονία του Σήφη Βαλυράκη βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένεται να συνεχιστεί με την εξέταση και άλλων μαρτύρων τις προσεχείς ημέρες. Ο Ευάγγελος Ασμάνης, έχοντας ήδη ανατρέψει τα δεδομένα της υπόθεσης με τη μαρτυρία-κλειδί που προσκόμισε, δηλώνει αποφασισμένος να αντέξει κάθε πίεση προκειμένου να λάμψει η αλήθεια.

Γιατί η Ιαπωνία επιτέθηκε στο Περλ Χάρμπορ: Μια μοιραία απόφαση

Από

Στις 7 Δεκεμβρίου 1941, μια ημερομηνία που θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη της ανθρωπότητας, 183 ιαπωνικά αεροσκάφη εμφανίστηκαν στον ουρανό του Περλ Χάρμπορ στις 07:55 π.μ., πιάνοντας εντελώς απροετοίμαστους τους Αμερικανούς. Αυτή η επίθεση δεν ήταν μια απλή στρατιωτική ενέργεια, αλλά το αποκορύφωμα μιας δεκαετίας ιαπωνικών φιλοδοξιών που τελικά οδήγησε στην είσοδο των ΗΠΑ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το όνειρο μιας αυτοκρατορίας

Η Ιαπωνία των αρχών του 20ού αιώνα είχε μεγάλες φιλοδοξίες. Όπως η Μεγάλη Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ήθελε να χτίσει τη δική της αυτοκρατορία για να εκμεταλλευτεί φυσικούς πόρους, εργατικό δυναμικό και να δημιουργήσει νέες εμπορικές διαδρομές. Το πρόβλημα ήταν ότι η ιαπωνική χώρα δεν διέθετε τους απαραίτητους φυσικούς πόρους —  χρειαζόταν περισσότερο κάρβουνο, περισσότερο σίδηρο και κυρίως περισσότερο πετρέλαιο για να πραγματοποιήσει τις φιλοδοξίες της.

Το 1931 η Ιαπωνία έκανε το πρώτο μεγάλο βήμα, εισβάλλοντας στην κινεζική επαρχία της Μαντζουρίας. Η περιοχή αυτή διέθετε πολλούς από τους πόρους που χρειαζόταν η Ιαπωνία και της έδωσε ισχυρότερη θέση στην ασιατική ήπειρο. Τον Ιούλιο του 1937, ξέσπασε ολοκληρωτικός πόλεμος μεταξύ Ιαπωνίας και Κίνας.

Ιαπωνικά άρματα μάχης τύπου 95 και τύπου 97 της Σχολής Αρμάτων Μάχης Τσίμπα, κατά τη διάρκεια ασκήσεων, το 1940. (Public Domain)

 

Αρχικά, τα πράγματα πήγαιναν εξαιρετικά καλά για τους Ιάπωνες. Κέρδιζαν νίκη μετά τη νίκη, ενώ παράλληλα διέπρατταν μεγάλες θηριωδίες όπως ο βιασμός της Νανκίνγκ και οι τρομοκρατικοί βομβαρδισμοί κατά Κινέζων αμάχων, που προκάλεσαν ευρεία διεθνή καταδίκη. Ωστόσο, μέχρι το 1939, ο πόλεμος είχε οδηγηθεί σε αδιέξοδο, καθώς η Κίνα γινόταν όλο και πιο ισχυρή.

Στην απέναντι πλευρά του Ειρηνικού, οι ΗΠΑ παρακολουθούσαν με αυξανόμενη ανησυχία. Μετά τη συμμετοχή τους στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχαν υιοθετήσει μια ανεπίσημη πολιτική απομονωτισμού και μη παρέμβασης. Ωστόσο, η έκρηξη του πολέμου στην Ευρώπη και οι ιαπωνικές θηριωδίες στην Κίνα άρχισαν σταδιακά να επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Αυτό επέτρεψε στον τότε πρόεδρο Φραγκλίνο Ρούζβελτ να υπογράψει νέο Νόμο Ουδετερότητας το 1939, ώστε οι ΗΠΑ να μπορούν να προμηθεύουν όπλα σε Βρετανία και Γαλλία, αν τα πλήρωναν και τα παραλάμβαναν με τα δικά τους πλοία.

Η κρίσιμη εξάρτηση από το πετρέλαιο 

Το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ιαπωνίας ήταν η εξάρτησή της από το πετρέλαιο. Το 1939, μόλις το 6% της πετρελαϊκής προμήθειας της προερχόταν από εγχώρια παραγωγή, ενώ περίπου το 80% προερχόταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η έλλειψη πετρελαίου θα σήμαινε καταστροφή για τη στρατιωτική εκστρατεία στην Κίνα και τις άλλες εδαφικές φιλοδοξίες της.

Οι στρατηγικές επιλογές που είχε ήταν δύο:

• Βόρεια στρατηγική: Υποστηριζόταν από τον Αυτοκρατορικό Στρατό και περιελάμβανε την κατάληψη περιοχών πλούσιων σε πετρέλαιο, κάρβουνο και σίδηρο σε Κίνα, Μογγολία και Σιβηρία

• Νότια στρατηγική: Υποστηριζόταν από το Αυτοκρατορικό Ναυτικό και περιελάμβανε επίθεση προς τα νότια, στη Βρετανική Μαλαισία και τις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες.

Η ήττα στη μάχη του Χαλχίν Γκολ από τις σοβιετικο-μογγολικές δυνάμεις πάγωσε τα σχέδια της προς Βορράν επέκτασης.

Το ιαπωνικό πολεμικό πλοίο «Hashidate», εν πλω στον κόλπο της Οσάκα, το 1940. (Public Domain)

 

Με τον στρατό κολλημένο στην Κίνα, το Ναυτικό ανέλαβε τη σκυτάλη με τη Νότια Στρατηγική. Το 1940, η Ιαπωνία εισήλθε στα βόρεια τμήματα της Γαλλικής Ινδοκίνας. Οι ΗΠΑ απάντησαν επιβάλλοντας εμπάργκο σε σίδηρο, χάλυβα και χαλκό.

Τον Ιούλιο του 1941, η Ιαπωνία κατέλαβε περισσότερες περιοχές της Γαλλικής Ινδοκίνας. Αυτή τη φορά, η αμερικανική απάντηση ήταν ακόμη πιο σκληρή:

• Πάγωμα όλων των ιαπωνικών περιουσιών στις ΗΠΑ

• Εμπάργκο πετρελαίου από ΗΠΑ, Βρετανία και Ολλανδία

• Η Ιαπωνία έχασε το 94% της πετρελαϊκής προμήθειάς της

Η Ιαπωνία βρέθηκε σε κρίση. Οι ΗΠΑ απαιτούσαν άμεση αποχώρηση από την Κίνα και το Τριμερές Σύμφωνο. Για την Ιαπωνία, η αποδοχή αυτών των απαιτήσεων ισοδυναμούσε με πλήρη ήττα. Μη θέλοντας να εγκαταλείψει τις επεκτατικές φιλοδοξίες της, η Ιαπωνία έκρινε ότι η μόνη επιλογή της ήταν να καταλάβει με τη βία τους φυσικούς πόρους που χρειαζόταν. Αυτό σήμαινε επίθεση στη Βρετανική Μαλαισία και τις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες.

O Ιάπωνας νάυαρχος Ισορόκου Γιαμαμότο, το 1934. Ο Γιαμαμότο σχεδίασε και διηύθυνε την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ το 194. (Hulton Archive/Getty Images)

 

Καθώς πίστευε ότι οι ΗΠΑ θα απαντούσαν με βία, αποφάσισε να αιφνιδιάσει τον Αμερικανικό Στόλο του Ειρηνικού στο Περλ Χάρμπορ. Η στρατηγική τους, που αποσκοπούσε σε έναν σύντομο πόλεμο, βασιζόταν στους εξής υπολογισμούς:

• Ο αμερικανικός στόλος θα παρέλυε

• Θα κέρδιζαν χρόνο για να οχυρωθούν αμυντικά

• Οι ΗΠΑ θα απέφευγαν να εμπλακούν σε έναν κοστοβόρο πόλεμο χιλιάδες μίλια μακριά

• Θα διαπραγματεύονταν ειρήνη που θα επέτρεπε στην Ιαπωνία να κρατήσει μέρος των ή και όλα τα κατεχόμενα εδάφη

Συνέπεια των παραπάνω, ήταν η οργάνωση της ιστορικής επίθεσης. Στις 07:55 π.μ. της 7ης Δεκεμβρίου 1941, τα ιαπωνικά αεροσκάφη εμφανίστηκαν στον ουρανό του Περλ Χάρμπορ. Η έκπληξη ήταν απόλυτη. Το πρώτο κύμα των 183 αεροσκαφών χωρίστηκε σε τρεις ομάδες: δύο ομάδες στόχευσαν τα αεροδρόμια και τα σταθμευμένα αεροσκάφη, ενώ η τρίτη επιτέθηκε στα πλοία στο λιμάνι, εστιάζοντας στα θωρηκτά.

Οι Αμερικανοί πίστευαν ότι το νερό ήταν πολύ ρηχό για επίθεση με τορπίλες, αλλά οι Ιάπωνες είχαν δημιουργήσει μία νέα τορπίλη ειδικά για τα νερά του Περλ Χάρμπορ. Μέσα στα πρώτα πέντε λεπτά, τέσσερα θωρηκτά χτυπήθηκαν, συμπεριλαμβανομένων των USS Oklahoma και USS Arizona. Το Arizona εξερράγη 10 λεπτά αργότερα, με αποτέλεσμα τον θάνατο 1.175 μελών του πληρώματος.

Σε λίγο περισσότερο από μια ώρα, οι Ιαπωνέζοι είχαν βυθίσει ή βλάψει 18 αμερικανικά πολεμικά πλοία, χτυπήσει και τα οκτώ θωρηκτά του στόλου, καταστρέψει 188 αεροσκάφη, βλάψει σοβαρά την υποδομή της βάσης. Ωστόσο, τους διέφυγαν τα τρία σημαντικότερα αμερικανικά αεροπλανοφόρα, τα οποία βρίσκονταν εκείνη την ώρα σε ασκήσεις.

Λάθη που κόστισαν ακριβά

Παρά το εντυπωσιακό πρώτο αποτέλεσμα, το ότι η Ιαπωνία επικεντρώθηκε στα θωρηκτά και όχι στις δεξαμενές καυσίμων και τα εργαστήρια επισκευών που θα επέτρεπαν στην Αμερική να συνεχίσει έναν μακρύ πόλεμο ήταν μία στρατηγική αστοχία με καταστροφικά αποτελέσματα. Επιπλέον, δεν υπολόγισαν ότι χάρη στα ρηχά νερά του λιμανιού τα βυθισμένα πλοία δεν θα βυθίζονταν βαθιά και θα ήταν εύκολο να ανακτηθούν.

Ο τότε προέδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούσβελτ ανακοινώνει στο Κογκρέσο την ιαπωνική επίθεση στο Περλ Χάρμπορ. (Russell Lee/Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου/Getty Images)

 

Η επίθεση στο Περλ Χάρμπορ είχε ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που ήλπιζε η Ιαπωνία. Την επομένη, ο πρόεδρος Ρούζβελτ εκφώνησε την περίφημη ομιλία στο Κογκρέσο, ζητώντας επίσημη κήρυξη πολέμου κατά της Ιαπωνίας.

Η υποστήριξη στον απομονωτισμό εξαφανίστηκε γρήγορα. Εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες εθελοντικά εντάχθηκαν στον στρατό και η αμερικανική οικονομία μπήκε σε πολεμικό καθεστώς.

Αυτό έσβησε τις  ελπίδες της Ιαπωνίας για έναν σύντομο πόλεμο και κατέδειξε τους λανθασμένους υπολογισμούς που τελικά επέφεραν την ολοκληρωτική ήττα της.

Νέα στοιχεία φωτίζουν τη δίκη για τις υποκλοπές, με το Predator στο επίκεντρο

Από

Σημαντικά στοιχεία για τη χρήση του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator από κρατικούς μηχανισμούς αναδεικνύονται στις τελευταίες συνεδριάσεις της δίκης που εξελίσσεται στα δικαστήρια της Ευελπίδων. Οι καταθέσεις έξι μαρτύρων συγκλίνουν στην εικόνα μιας οργανωμένης πρακτικής παρακολούθησης, με τη δικαστική διερεύνηση να βρίσκεται πλέον σε κρίσιμο σημείο.

Καταθέσεις 

Δύο πρώην υπάλληλοι της ΕΥΠ περιέγραψαν περιστατικά στοχοποίησής τους με το Predator, το 2021.

Η πρώτη μάρτυρας συνδέει τη χρονική στιγμή της παρακολούθησης με μήνυση που είχε υποβάλει μαζί με συναδέλφους της για υπηρεσιακές αποφάσεις. Στην κατάθεσή της ανέφερε ότι θεωρεί πως η παρακολούθηση σχετιζόταν με την εσωτερική λειτουργία της υπηρεσίας και με ενδεχόμενη συλλογή πληροφοριών.

Η δεύτερη μάρτυρας ανέφερε ότι είχε προηγηθεί καταγγελία της για περιστατικό σεξουαλικής παρενόχλησης και εξέφρασε την άποψη ότι η υπηρεσία δεν διερεύνησε επαρκώς την υπόθεση, γεγονός που ερμηνεύει ως ένδειξη γνώσης ή εσωτερικής πληροφόρησης για τη χρήση του λογισμικού.

Οι δύο καταθέσεις αναδεικνύουν ζητήματα θεσμικής λογοδοσίας και ενδοϋπηρεσιακής επίβλεψης.

Ο δημοσιογράφος Θανάσης Κουκάκης, ο οποίος υποβλήθηκε σε παρακολούθηση τόσο μέσω νόμιμων επισυνδέσεων όσο και μέσω Predator, δήλωσε ότι έχει ήδη καταθέσει στον Άρειο Πάγο ονόματα προσώπων που, σύμφωνα με τις πληροφορίες του, είχαν ρόλο στη λειτουργία του συστήματος.

Ανέφερε επίσης ότι το λογισμικό είχε εγκατασταθεί σε διαφορετικούς χώρους κατά την περίοδο χρήσης του, περιλαμβανομένων εγκαταστάσεων υπηρεσιών του ελληνικού κράτους. Σύμφωνα με την κατάθεσή του, μέρος του προσωπικού που εκπαίδευσε τη χρήση του συστήματος είχε λάβει σχετική εκπαίδευση από συνεργαζόμενη ξένη υπηρεσία.

Η ανάδειξη πιθανών χειριστών του λογισμικού θεωρείται κρίσιμο σκέλος της δικαστικής διαδικασίας.

Ευρήματα από τον έλεγχο σε εγκαταστάσεις του Mega

Κατάθεση στελέχους της ΑΔΑΕ αναφέρθηκε σε έλεγχο που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2022 σε κτίριο του Mega. Σύμφωνα με όσα καταγράφηκαν, στον χώρο εντοπίστηκε εξοπλισμός που εμφάνιζε κρυπτογραφημένη επικοινωνία με εγκαταστάσεις της ΕΥΠ. Το εύρημα αυτό αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης, καθώς σύμφωνα με την περιγραφή δεν υπήρχε αντίστοιχη πληροφοριακή υποδομή στους λοιπούς ορόφους του κτιρίου.

Η χρονική στιγμή του ελέγχου συνέπεσε με την περίοδο κατά την οποία το ζήτημα των παρακολουθήσεων είχε ήδη λάβει δημοσιότητα.

Πρώην στέλεχος της CIA περιέγραψε τη συμμετοχή του στην παρουσίαση προηγμένων εργαλείων big data (Nerula, Zephyr) σε ξένες κυβερνήσεις, μεταξύ των οποίων το Καζακστάν, η Μογγολία και άλλες χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής.

Η μαρτυρία απέκτησε πρόσθετο ενδιαφέρον μετά από αναφορές διεθνών οργανώσεων ότι σε ορισμένες από αυτές τις χώρες έχουν καταγραφεί περιστατικά παρακολούθησης με το Predator.

Ζητήματα θεσμικού ελέγχου και καταγγελίες για παρεμβάσεις

Κατάθεση επιχειρηματία που συνδέεται με εταιρεία εμπλεκόμενη στη σχετική τεχνολογία αναφέρθηκε σε επικοινωνίες του με πολιτικά πρόσωπα και σε καθοδήγηση που — όπως υποστήριξε — είχε λάβει πριν από κατάθεση στην Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, υπήρχαν επαφές μεταξύ προσώπων που είχαν ρόλο στο οικοσύστημα εταιρειών που σχετίζονται με το λογισμικό και με κυβερνητικές δομές.

Η προηγούμενη εισαγγελέας του Αρείου Πάγου είχε κλείσει το σκέλος της έρευνας που αφορούσε τη συμμετοχή κυβερνητικών παραγόντων, υποστηρίζοντας ότι δεν προέκυψαν ενδείξεις εμπλοκής. Ωστόσο, η νέα ηγεσία του ανώτατου δικαστηρίου καλείται να αξιολογήσει εάν υπάρχει λόγος επανεξέτασης των συμπερασμάτων, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα νεότερα στοιχεία που τίθενται ενώπιον του δικαστηρίου.

Η εξέλιξη της υπόθεσης θα εξαρτηθεί από την αξιολόγηση των καταθέσεων, την κλήση ή μη πρόσθετων μαρτύρων και την εξέταση τεχνικών δεδομένων που έχουν ήδη κατασχεθεί.

Η Βουλγαρία αποσύρει τον προϋπολογισμό του 2026 υπό την πίεση διαδηλώσεων

Από

Η βουλγαρική κυβέρνηση απέσυρε τελεσίδικα το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026, έπειτα από τις μαζικότερες διαδηλώσεις που έχει γνωρίσει η χώρα την τελευταία δεκαετία. Δεκάδες χιλιάδες πολίτες ξεχύθηκαν στους δρόμους της Σόφιας και άλλων πόλεων, καταγγέλλοντας ένα σύστημα που θεωρούν διεφθαρμένο και αποκομμένο από τις ανάγκες της νέας γενιάς. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής στη βουλγαρική πολιτική σκηνή και αποκαλύπτει τη βαθιά κρίση εμπιστοσύνης ανάμεσα στην κοινωνία και την κυβέρνηση.

Αιτίες της κρίσης: Ένας προϋπολογισμός λιτότητας και υψηλής φορολογικής πίεσης

Το σχέδιο προϋπολογισμού της κυβέρνησης Ζελιάζκοφ προέβλεπε αυξήσεις φόρων και κοινωνικών εισφορών, δημιουργώντας ένα πλαίσιο δημοσιονομικής προσαρμογής που θα επιβάρυνε ιδιαίτερα τον ιδιωτικό τομέα. Μεταξύ άλλων, προτεινόταν αύξηση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και υψηλότερη φορολογία στα μερίσματα, με στόχο τη χρηματοδότηση αυξημένων δημόσιων δαπανών.

Οι εργοδοτικές οργανώσεις, τα συνδικάτα και κόμματα της αντιπολίτευσης κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι προσπαθεί να κρύψει χρόνια διαφθορά και κακοδιαχείριση πίσω από αυξήσεις φόρων, αντί να λάβει μέτρα κατά της κατάχρησης δημόσιων πόρων. Με εκτιμώμενη συνολική φορολογική επιβάρυνση που θα έφθανε το 44% των μεικτών μισθών το 2026 — και πιθανόν το 46% το 2027 — πολλές οργανώσεις περιέγραψαν τον προϋπολογισμό ως «τον χειρότερο των τελευταίων τριών δεκαετιών».

Οι μαζικές διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν στις 26 Νοεμβρίου και κορυφώθηκαν την 1η Δεκεμβρίου, συγκέντρωσαν περίπου 100.000 ανθρώπους σε όλην τη χώρα, με περισσότερους από τους μισούς στη Σόφια. Η νεολαία — και ιδιαίτερα η Γενιά Z — πρωτοστάτησε, χρησιμοποιώντας πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram για να οργανώσει πορείες και καθιστικές διαμαρτυρίες. Τα αιτήματα ξεπερνούσαν τον προϋπολογισμό: οι διαδηλωτές ζητούσαν έναν νέο πολιτικό προσανατολισμό, απαλλαγμένο από διαφθορά, πολιτικές δυναστείες και αδιαφάνεια. Πολλά πανό έγραφαν: «Νέα Βουλγαρία χωρίς μαφία», «Η Γενιά Z έρχεται», «Παραίτηση τώρα».

Παρά την ειρηνική φύση της πλειονότητας των διαδηλώσεων, μικρές ομάδες προχώρησαν σε βίαια επεισόδια μετά τη λήξη της κεντρικής πορείας, προκαλώντας ζημιές σε γραφεία κομμάτων και τραυματισμούς αστυνομικών. Η αστυνομία προχώρησε σε συλλήψεις και η εισαγγελία άσκησε δίωξη για χουλιγκανισμό σε νεαρά άτομα 18-36 ετών.

Αιτήματα και συμβολισμοί: Διαφθορά, πολιτικές ευθύνες και το μέλλον της χώρας

Όπως προαναφέρθηκε, το κύμα διαμαρτυριών στόχευε όχι μόνο τον προϋπολογισμό, αλλά και το πολιτικό κατεστημένο. Διαδηλωτές και φορείς ζητούσαν την παραίτηση της κυβέρνησης, καθώς και διώξεις κατά πολιτικών προσώπων όπως ο Μπόικο Μπορίσοφ και ο ολιγάρχης Ντελιάν Πέεφσκι — και οι δύο κεντρικά πρόσωπα στις συζητήσεις περί διαφθοράς στη Βουλγαρία, με τον Πέεφσκι να βρίσκεται ήδη υπό κυρώσεις των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου.

Για πολλούς νέους, η κινητοποίηση εξέφραζε την ευρύτερη επιθυμία για ένα κράτος που προσφέρει ευκαιρίες, με αξιοπρεπείς μισθούς, ισχυρούς θεσμούς και σεβασμό στις δημοκρατικές αξίες. Οι διαρροές ανθρώπινου δυναμικού προς τη Δυτική Ευρώπη αποτελούν ήδη σημαντικό ζήτημα για τη χώρα.

Η κυβέρνηση μειοψηφίας, συγκροτημένη από συνασπισμό GERB–BSP–ITN με εξωτερική στήριξη από το DPS-Dogan, διαθέτει μόλις 125 από τις 240 έδρες του κοινοβουλίου. Η επιλογή του Ρόσεν Ζελιάζκοφ ως πρωθυπουργού αποτέλεσε προϊόν συμβιβασμού, καθώς μεγάλο μέρος της αντιπολίτευσης είχε θέσει «κόκκινη γραμμή» στην πιθανότητα επιστροφής του Μπορίσοφ στην πρωθυπουργία.

Η πολιτική αστάθεια αποτελεί διαρκές χαρακτηριστικό της Βουλγαρίας: από το 2021 έχουν διεξαχθεί επτά εκλογικές αναμετρήσεις.

Με 201 ψήφους υπέρ, το κοινοβούλιο αποφάσισε την απόσυρση του προϋπολογισμού, μια σπάνια κίνηση που αποσκοπούσε στην αποφυγή παραίτησης της κυβέρνησης ή διάλυσης του κοινοβουλίου. Ωστόσο, ο πρόεδρος Ρούμεν Ράντεφ συνεχίζει να πιέζει για πρόωρες εκλογές, τονίζοντας ότι η παραίτηση της κυβέρνησης είναι «αναπόφευκτη».

Η αντιπολίτευση σχεδιάζει πρόταση μομφής, ενώ ο ίδιος ο Ράντεφ φέρεται να εξετάζει την ίδρυση νέου πολιτικού σχήματος εν όψει της λήξης της θητείας του το 2026.

Η ένταξη στην Ευρωζώνη και η σύγκρουση με την κοινωνική πραγματικότητα

Το χρονικό σημείο της κρίσης είναι κρίσιμο: η Βουλγαρία αναμένεται να υιοθετήσει το ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2026, με τις ευρωπαϊκές αρχές να έχουν δώσει το «πράσινο φως». Ωστόσο, η κοινωνία εμφανίζεται βαθιά διχασμένη.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι περίπου το 50% των πολιτών αντιτίθεται στην ένταξη στο ενιαίο νόμισμα, φοβούμενοι κρυφές αυξήσεις τιμών. Παράλληλα, οργανισμοί όπως το ΔΝΤ και ο ΟΟΣΑ επισημαίνουν ότι η Βουλγαρία χρειάζεται μεταρρυθμίσεις που δεν βασίζονται αποκλειστικά σε φορολογικές αυξήσεις, αλλά σε ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης και αντιμετώπιση της διαφθοράς.

Η απόσυρση του προϋπολογισμού αποτελεί αναμφίβολα νίκη της κοινωνικής κινητοποίησης, ιδιαίτερα της νεολαίας. Ωστόσο, δεν λύνει τα βαθύτερα διαρθρωτικά προβλήματα της χώρας: τη χρόνια διαφθορά, τη θεσμική αδυναμία και την πολιτική αστάθεια.

Όπως σημειώνει ο αναλυτής Mario Bikaraski, η επόμενη φάση — η αναθεώρηση και κατάρτιση νέου προϋπολογισμού — αναμένεται δύσκολη και θα τελεί υπό αυξημένο κοινωνικό και πολιτικό έλεγχο, με κίνδυνο κάθε νέα απόπειρα αύξησης των φόρων να αναζωπυρώσει τις κοινωνικές εντάσεις.

Η Βουλγαρία βρίσκεται σε ένα κομβικό σημείο: ανάμεσα στην ανάγκη για σταθερότητα και ευρωπαϊκή σύγκλιση, και στην απαίτηση των πολιτών για μια χώρα απαλλαγμένη από τη διαφθορά και τις παλιές πολιτικές δομές.

Οκτώ γερουσιαστές συνηγορούν για την προστασία του Φάλουν Γκονγκ

Από

ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ — Ο γερουσιαστής της Πενσυλβάνια Ντέιβιντ ΜακΚόρμικ προσχώρησε πρόσφατα στους συνυπογράφοντες του «Νόμου για την Προστασία του Φάλουν Γκονγκ» (S.817) και τώρα συνολικά οκτώ γερουσιαστές υποστηρίζουν από κοινού το νομοσχέδιο.

Ο Νόμος για την Προστασία του Φάλουν Γκονγκ (S.817), που κατατέθηκε από τον γερουσιαστή Τεντ Κρουζ στις 3 Μαρτίου 2025, αναφέρει ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας (ΚΚΚ) εξακολουθεί να διεξάγει εξαναγκαστικές αφαιρέσεις οργάνων από ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ και προβλέπει κυρώσεις σε όσους εμπλέκονται σε τέτοιες πρακτικές.

Οι γερουσιαστές που υποστηρίζουν τον Νόμο για την Προστασία του Φάλουν Γκονγκ (S.817) είναι οι εξής:

  • Χορηγός: Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής του Τέξας Τεντ Κρουζ

  • Συνυπογράφοντες: Ρον Τζόνσον (Ουισκόνσιν), Ρικ Σκοτ (Φλόριντα), Τομ Τίλις (Βόρεια Καρολίνα), Μάικ Ράουντς (Νότια Ντακότα), Τοντ Γιανγκ (Ιντιάνα), Τζον Κόρνιν (Τέξας) και Ντέιβιντ ΜακΚόρμικ (Πενσυλβάνια)

Το νομοσχέδιο S.817 του γερουσιαστή Τεντ Κρουζ είναι διαθέσιμο στον σύνδεσμο: https://www.congress.gov/119/bills/s817/BILLS-119s817is.xml

Ακρόαση στη Γερουσία για τις θρησκευτικές διώξεις από το ΚΚΚ

Μια κοινοβουλευτική ακρόαση με τίτλο «Ο πόλεμος της Κίνας κατά της θρησκείας: Η απειλή για τη θρησκευτική ελευθερία και γιατί αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες» πραγματοποιήθηκε στο κτίριο Ντέρκσεν στις 20 Νοεμβρίου 2025. Πολλοί μάρτυρες περιέγραψαν τις καταπιεστικές πρακτικές του ΚΚΚ σε διάφορες θρησκευτικές ομάδες, μέσω εξαναγκασμού, εκφοβισμού και καταστολής ακόμη και εκτός Κίνας.

Ο πρώην πρέσβης για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία, Σαμ Μπράουνμπακ, δήλωσε ότι το ΚΚΚ φοβάται περισσότερο το Φάλουν Γκονγκ. Τόνισε ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναγνωρίσουν τη «γενοκτονία» κατά του Φάλουν Γκονγκ και κάλεσε τον Αμερικανό πρόεδρο και άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους να συναντηθούν με εξόριστους ηγέτες θρησκευτικών ομάδων που διώκονται από το ΚΚΚ. Υπογράμμισε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να στηρίξουν τους ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ, οι οποίοι βοηθούν εκατομμύρια Κινέζους να παραιτηθούν από το κινεζικό κομμουνιστικό κόμμα.

Ο γερουσιαστής Νταν Σάλιβαν, ο οποίος προήδρευσε της ακρόασης, δήλωσε ότι οι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ υφίστανται βασανιστήρια για την ειρηνική άσκηση του διαλογισμού. Όπως επεσήμανε: «Βρισκόμαστε εδώ επειδή το δικαίωμα να πιστεύει κανείς σύμφωνα με τη συνείδησή του δεν είναι προνόμιο που μια κυβέρνηση μπορεί να παραχωρήσει ή να αφαιρέσει. Είναι καθολικό ανθρώπινο δικαίωμα, θεμελιώδες για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την ευημερία». Παρατήρησε δε ότι το ΚΚΚ «φοβάται τη δύναμη της πίστης, επειδή αποτελεί πηγή αξιών και ηθικής αυθεντίας που δεν μπορεί να ελέγξει».

Ο κος Μπράουνμπακ δήλωσε στην ακρόαση ότι το ΚΚΚ φοβάται τους ανθρώπους της πίστης περισσότερο «από τους πυρηνικούς πυραύλους ή τα αεροπλανοφόρα» των ΗΠΑ.

Αναφερόμενος ειδικά στο Φάλουν Γκονγκ, είπε ότι πρόκειται για μια κοινότητα αυθεντικά κινεζική, υπενθυμίζοντας ότι η άσκηση παρουσιάστηκε στην Κίνα το 1992 και έφθασε τα 90 εκατομμύρια ασκούμενους μέσα σε επτά χρόνια, πριν το ΚΚΚ την απαγορεύσει.

Τόνισε ότι η καταστολή της θρησκευτικής πίστης αποτελεί για το ΚΚΚ μέσον για τον έλεγχο του πληθυσμού, επενδύοντας δισεκατομμύρια ετησίως για την καταπίεση, παρακολούθηση, παραπληροφόρηση ή εξάλειψη θρησκευτικών ομάδων που δεν υπακούν στο Κόμμα. Επίσης ανέφερε ότι η Κίνα έχει επινοήσει και εξάγει συστήματα μαζικής παρακολούθησης σε περισσότερα από ογδόντα (80) αυταρχικά καθεστώτα.

Όπως υπογράμμισε, οι ΗΠΑ πρέπει να επαναξιολογήσουν τη στρατηγική τους για τη θρησκευτική ελευθερία. Επεσήμανε ότι στην περίπτωση της Κίνας, η θρησκευτική ελευθερία δεν αποτελεί απλώς θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά ζήτημα εθνικού συμφέροντος. Κάλεσε σε αλλαγή οπτικής και σε ισχυρότερη υποστήριξη των πιστών που καταπιέζονται.

Τέλος, κάλεσε τον πρόεδρο Τραμπ, τον αντιπρόεδρο Βανς, τον υπουργό Εξωτερικών Ρούμπιο και τον υπουργό Πολέμου Χέγκσεθ να συναντηθούν με εξόριστους ηγέτες των θρησκευτικών ομάδων που διώκονται από το ΚΚΚ, περιλαμβανομένων ασκούμενων του Φάλουν Γκονγκ, χριστιανών, μουσουλμάνων και βουδιστών.

Ο κος Μπράουνμπακ υπηρέτησε ως πρέσβης για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία από τον Φεβρουάριο του 2018 έως τον Ιανουάριο του 2021 και υπήρξε ο βασικός διπλωμάτης των ΗΠΑ για την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας παγκοσμίως. Έχει επίσης διατελέσει κυβερνήτης του Κάνσας (2011-2018).

Της Λι Τζινγκφέι, ανταποκρίτριας του Minghui στην Ουάσιγκτον 

24 Νοεμβρίου 2025 

Stellarium, o πρώτος ταχέος τύπου αντιδραστήρας για κέντρα δεδομένων στην Ευρώπη

Από

Η πρόσφατη συμφωνία ανάμεσα στη Stellaria — το γαλλικό startup που αναπτύσσει προηγμένους αντιδραστήρες λιωμένων αλάτων — και την Equinix, έναν από τους μεγαλύτερους διαχειριστές κέντρων δεδομένων (data center) παγκοσμίως, σηματοδοτεί ένα νέο κεφάλαιο στη σχέση πυρηνικής ενέργειας και υποδομών τεχνητής νοημοσύνης. Παρότι ο αντιδραστήρας δεν έχει ακόμη κατασκευαστεί, η ισχυρή προπαραγγελία  από την Equinix τον καθιστά ήδη σημείο αναφοράς για το μέλλον των ενεργοβόρων κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη.

Τι συνέβη και γιατί έχει σημασία

Η Equinix υπέγραψε συμφωνία προκράτησης ενεργειακής ισχύος για τον πρώτο Stellarium, τον υπό ανάπτυξη ταχέος νετρονικού τύπου αντιδραστήρα της Stellaria. Πρόκειται ουσιαστικά για δέσμευση μελλοντικής ισχύος και όχι για λειτουργούσα μονάδα. Η Stellaria στοχεύει σε εμπορική λειτουργία γύρω στο 2035, μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών αδειοδότησης και της τεχνικής ωρίμανσης του έργου.

Με άλλα λόγια: δεν υπάρχει σήμερα αντιδραστήρας που τροφοδοτεί rack σε κέντρα δεδομένων. Υπάρχει όμως ένα συμβόλαιο που κλειδώνει ισχύ από τον πρώτο αντιδραστήρα αυτού του τύπου, εφόσον υλοποιηθεί.

Ο Stellarium ανήκει στην κατηγορία των αντιδραστήρων γρήγορων νετρονίων λιωμένων αλάτων (fast-neutron molten salt reactors):

  • Χρησιμοποιεί ταχέα νετρόνια και καύσιμο σε μορφή υγρού χλωριούχου άλατος.

  • Υποστηρίζει κλειστό κύκλο καυσίμου, με δυνατότητα αξιοποίησης τόσο ουρανίου όσο και χρησιμοποιημένων πυρηνικών καυσίμων, μειώνοντας δραστικά τον όγκο των μακρόβιων αποβλήτων.

  • Η Stellaria υποστηρίζει ότι ο αντιδραστήρας μπορεί να καταστρέφει περισσότερα υψηλής διάρκειας απόβλητα από όσα παράγει — μια δυνατότητα που, αν αποδειχθεί στην πράξη, θα αποτελεί παγκόσμια πρωτιά.

  • Η ονομαστική του ισχύς εκτιμάται στα 250 MWe, με εντυπωσιακή ενεργειακή αυτονομία που μπορεί να φτάσει δεκαετίες χωρίς ανεφοδιασμό.

Ο συνδυασμός αυτών των τεχνικών χαρακτηριστικών εντάσσει τον Stellarium στις πιο προηγμένες προσεγγίσεις της πυρηνικής τεχνολογίας 4ης γενιάς.

Η εκρηκτική ανάπτυξη των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης έχει δημιουργήσει άνευ προηγουμένου ενεργειακές ανάγκες. Τα κέντρα δεδομένων αναμένεται να αυξήσουν τη ζήτηση ισχύος έως και 165% μέχρι το 2030, φτάνοντας σε επίπεδα εκατοντάδων TWh ετησίως.

Οι μεγάλοι operator αναζητούν 24/7 carbon-free ενέργεια, κάτι που δεν είναι εύκολο να εξασφαλιστεί μόνο μέσω των ανανεώσιμων πηγών και των παραδοσιακών δικτύων. Γι’ αυτό και οι συμφωνίες με πυρηνικές τεχνολογίες πολλαπλασιάζονται:

  • Westinghouse και Data4 με τον SMR AP300 στην Ευρώπη

  • Πρωτοβουλίες SMR στις ΗΠΑ και την ΕΕ από Oklo, Kairos, Last Energy κ.ά.

  • Αντίστοιχα πλάνα πυρηνικών parks στη Σουηδία και συνεργασίες με Big Tech.

Σε αυτό το σκηνικό, ο Stellarium εμφανίζεται ως ακόμη πιο προχωρημένη ‘επιθετική’ λύση, καθώς συνδυάζει fast neutrons, molten salt και αξιοποίηση αποβλήτων, με άμεση στόχευση τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης.

Οι τίτλοι που μιλούν για «τον πρώτο fast-neutron αντιδραστήρα που θα τροφοδοτήσει AI data center στην Ευρώπη» βασίζονται σε τρεις παραμέτρους:

  1. Είναι αντιδραστήρας γρήγορων νετρονίων λιωμένων αλάτων , όχι κλασικός αντιδραστήρας ελαφρού ύδατος ή SMR.

  2. Έχει δηλωμένη κύρια χρήση την τροφοδότηση κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης και άλλων βιομηχανικών φορτίων υψηλής ενεργειακής πυκνότητας.

  3. Η συμφωνημένη ισχύς προορίζεται για ευρωπαϊκές υποδομές της Equinix.

Δεν είναι ο πρώτος αντιδραστήρας γρήγορων νετρονίων στην ιστορία ούτε ο πρώτος πυρηνικός που θα χρησιμοποιηθεί για κέντρα δεδομένων γενικά. Είναι όμως ο πρώτος που συνδυάζει αυτή την τεχνολογία, αυτόν τον σκοπό και μια εμπορική συμφωνία στην Ευρώπη.

Το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης, με το 2035 να αποτελεί τον στόχο για εμπορική λειτουργία. Η συμφωνία με την Equinix λειτουργεί ως ισχυρό σήμα προς την αγορά, αποδεικνύοντας ότι οι μεγάλοι παίκτες των κέντρων δεδομένων είναι διατεθειμένοι να επενδύσουν σε προηγμένες πυρηνικές τεχνολογίες για να εξασφαλίσουν σταθερή, καθαρή και αδιάλειπτη ενέργεια.

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη ένας διεθνής αγώνας δρόμου για μικρούς και μεσαίους αντιδραστήρες (SMR και microreactors) που θα τροφοδοτούν κέντρα δεδομένων, από συνεργασίες όπως Kairos–Google έως μεγάλα ευρωπαϊκά σχέδια.

Ο Stellarium της Stellaria αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα πυρηνικά εγχειρήματα της επόμενης δεκαετίας: ένας 4ης γενιάς αντιδραστήρας γρήγορων νετρονίων και λιωμένων αλάτων, σχεδιασμένος να καλύπτει τις αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες των κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης. Η Equinix έχει ήδη δεσμεύσει μελλοντική ισχύ, όμως το έργο βρίσκεται ακόμη στη φάση ανάπτυξης και αδειοδοτήσεων, με ορίζοντα λειτουργίας το 2035.

Και ενώ δεν λειτουργεί ακόμη, θεωρείται ήδη «πρώτος» στον συγκεκριμένο συνδυασμό τεχνολογίας και χρήσης — ένας πιθανός προάγγελος του τρόπου με τον οποίο η πυρηνική ενέργεια θα στηρίξει την επόμενη εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.

Αλλαγές στη νομοθεσία για διαθήκες και γονικές παροχές

Από

Η ελληνική κυβέρνηση έχει δρομολογήσει μια ριζική αναθεώρηση του κληρονομικού δικαίου — την πρώτη μετά από περίπου 80 χρόνια. Σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις, συγκροτήθηκε νομοπαρασκευαστική επιτροπή υπό τον καθηγητή Απόστολο Γεωργιάδη, η οποία ολοκλήρωσε το έργο της στα τέλη Οκτωβρίου 2025.

Το νέο σχέδιο νόμου για το κληρονομικό δίκαιο παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο στις 27 Νοεμβρίου 2025 από τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη και τον υφυπουργό Ιωάννη Μπούγα. Οι αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο έχουν σκοπό να εκσυγχρονίσουν τον Αστικό Κώδικα και να τον προσαρμόσουν στις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες. Μεταξύ άλλων, εισάγεται για πρώτη φορά ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων, που επιτρέπει στον διαθέτη (κληρονομούμενο) να ρυθμίζει με συμβολαιογραφική πράξη εν ζωή τον τρόπο διανομής της περιουσίας του, πέραν των αυστηρών κανόνων της νόμιμης μοίρας. Το νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το προσεχές διάστημα, δημιουργώντας ένα εντελώς νέο τοπίο στο κληρονομικό δίκαιο.

Περιορισμός συνιδιοκτησίας και «νόμιμη μοίρα»

Ένα από τα πλέον σημαντικά ζητήματα που αντιμετωπίζει η μεταρρύθμιση είναι τα λεγόμενα «αδελφομοίρια» — τη συνιδιοκτησία ακινήτων μεταξύ κληρονόμων εξ αδιαιρέτου, που συχνά οδηγεί σε εγκατάλειψη ή αδράνεια περιουσιών λόγω διενέξεων μεταξύ συγκυρίων. Με τις νέες διατάξεις προβλέπεται ότι δεν θα δημιουργούνται πλέον αναγκαστικά συγκύριοι σε ένα ακίνητο, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα. Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται από εμπράγματο δικαίωμα σε χρηματική απαίτηση. Αυτό σημαίνει ότι αν ένας γονέας αφήσει μέσω διαθήκης ένα ακίνητο εξ ολοκλήρου σε ένα από τα παιδιά του, τα υπόλοιπα παιδιά δεν θα αποκτούν αυτοδίκαια ποσοστό συγκυριότητας στο ακίνητο βάσει νόμιμης μοίρας (όπως ίσχυε παλαιότερα). Αντίθετα, το παιδί που παραλείφθηκε θα έχει μόνο δικαίωμα αποζημίωσης σε χρήμα για το μερίδιό του. Για παράδειγμα, εάν ο αποβιώσας έχει δύο παιδιά και επιλέξει να αφήσει ένα ακίνητο αποκλειστικά στο ένα, το δεύτερο (που δεν κληρονομεί ακίνητο) θα μπορεί να αξιώσει σε μετρητά το ποσοστό της νόμιμης μοίρας του — περίπου 25% της αξίας του συγκεκριμένου ακινήτου. Με αυτόν τον τρόπο μπαίνει τέλος στο αναγκαστικό «εξ αδιαιρέτου» των κληρονομικών μεριδίων, αποφεύγεται ο τεμαχισμός των ακινήτων και προλαμβάνεται η απαξίωση περιουσιών λόγω διχόνοιας μεταξύ κληρονόμων.

Επίσημες δηλώσεις και θεσμικές πρωτοβουλίες

Το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει επιβεβαιώσει αυτές τις αλλαγές μέσω δημόσιων δηλώσεων και παρουσιάσεων. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γ. Φλωρίδης, μιλώντας στην ΕΡΤ, τόνισε ότι οι νέες ρυθμίσεις «προσαρμόζουν τον Αστικό Κώδικα στα σύγχρονα δεδομένα» και προστατεύουν τους κληρονόμους από υπέρογκα χρέη. Μια κεντρική καινοτομία είναι ότι τα χρέη του θανόντος θα βαραίνουν πλέον μόνο την ίδια την κληρονομιά μέχρι του ύψους της — οι κληρονόμοι δεν θα χρειάζεται να αποποιούνται την κληρονομιά για να μην επωμισθούν χρέη πέραν της αξίας της. Επιπλέον, ο κος Φλωρίδης ανέφερε ότι τροποποιείται ο κανόνας κατανομής μεταξύ επιζώντος συζύγου και παιδιών: όταν υπάρχει ένα παιδί, ο σύζυγος θα κληρονομεί πλέον το 1/3 (33,3%) αντί του 1/4 (25%) της περιουσίας, ενώ σε περίπτωση περισσοτέρων παιδιών διατηρείται η αναλογία 1/4—3/4. Ακόμη, ανακοινώθηκε ειδική μέριμνα για τα ανύπαντρα ζευγάρια (εκτός γάμου/συμφώνου συμβίωσης): εφ’ εξής θα μπορούν να διαμένουν στην κοινή κατοικία για τουλάχιστον τρία χρόνια μετά τον θάνατο του συντρόφου, ώστε να μην μείνουν άμεσα άστεγοι. Το νέο πλαίσιο αντιμετωπίζει επίσης το πρόβλημα των πλαστών ή «εμφανιζόμενων εκ των υστέρων» διαθηκών, εισάγοντας αυστηρότερες διαδικασίες κύρηξης γνησιότητας από συμβολαιογράφο και περιορισμούς σε κληροδοτήματα προς πρόσωπα που φροντίζουν ηλικιωμένους. Όλες αυτές οι προτάσεις αποτελούν μέρος του σχεδίου νόμου αναθεώρησης του κληρονομικού δικαίου, το οποίο αποτελεί προϊόν της προαναφερθείσας επιτροπής ειδικών και τελεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Δικαιοσύνης.

Διαθήκη — Γονική παροχή — Δωρεά εν ζωή

Οι ισχύουσες (και επερχόμενες) ρυθμίσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με τον τρόπο μεταβίβασης της περιουσίας: διαθήκη (αιτία θανάτου) ή γονική παροχή/δωρεά εν ζωή.

  • Διαθήκη και κληρονομιά: Με διαθήκη ο διαθέτης μπορεί να κατανείμει την περιουσία του όπως επιθυμεί, αλλά μέχρι σήμερα τα παιδιά και ο/η σύζυγος έχουν δικαίωμα στη νόμιμη μοίρα (υποχρεωτικό ποσοστό κληρονομιάς). Αυτό συχνά οδηγούσε σε συγκυριότητα ακινήτων μεταξύ κληρονόμων παρά τη θέληση του διαθέτη. Με τις νέες αλλαγές που προωθούνται, όπως αναφέρθηκε, η νόμιμη μοίρα εξακολουθεί να υφίσταται αλλά μόνο ως χρηματική αξίωση — όχι ως μερίδιο στο ίδιο το ακίνητο. Έτσι, μέσω διαθήκης, ένας γονέας θα μπορεί πρακτικά να αφήσει ένα ακίνητο αποκλειστικά σε ένα παιδί, χωρίς τον κίνδυνο να διεκδικήσει άλλο παιδί ποσοστό συνιδιοκτησίας σε αυτό. Το άλλο παιδί θα προστατεύεται μόνο οικονομικά, λαμβάνοντας χρήματα ή άλλο ισότιμο περιουσιακό στοιχείο ως αποζημίωση για τη νόμιμη μοίρα του. Επιπλέον, μέσω των κληρονομικών συμβάσεων (που θα θεσμοθετηθούν), οι γονείς και τα παιδιά τους θα μπορούν να συμφωνούν εκ των προτέρων πώς θα μοιραστεί η περιουσία (π.χ. το ένα παιδί να πάρει την οικογενειακή επιχείρηση και το άλλο ένα ακίνητο ή χρηματικό ποσό) χωρίς να ισχύουν οι περιορισμοί της νόμιμης μοίρας. Αυτές οι συμβάσεις θα είναι δεσμευτικές μετά τον θάνατο και αποτρέπουν μελλοντικές οικογενειακές συγκρούσεις ή προσβολές διαθήκης.

  • Γονική παροχή / Δωρεά εν ζωή: Πρόκειται για μεταβίβαση περιουσίας από τον γονέα στα παιδιά όσο ο γονέας βρίσκεται στη ζωή. Στην πράξη, η γονική παροχή είναι μια ειδική μορφή δωρεάς προς κατιόντες, συνήθως με φορολογικά ευνοϊκούς όρους (αφορολόγητο έως 800.000 € ανά παιδί). Ο γονέας μπορεί εν ζωή να δωρίσει ακίνητα ή χρήματα σε περισσότερα από ένα παιδιά είτε εξ ολοκλήρου είτε σε ποσοστά (π.χ. μεταβίβαση ενός ακινήτου σε δύο παιδιά ως συγκυρίους). Οι νέες τροποποιήσεις δεν απαγορεύουν τέτοιου είδους συνιδιοκτησία μέσω γονικής παροχής ή δωρεάς — οι αλλαγές εστιάζουν κυρίως στη διαδοχή μετά θάνατον και όχι στις εν ζωή μεταβιβάσεις. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι μεγάλης αξίας δωρεές/γονικές παροχές προς ένα παιδί ενδέχεται να συνυπολογίζονται εκ των υστέρων στην κληρονομιά κατά τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας των υπολοίπων. Με άλλα λόγια, αν ένας γονέας έχει δωρίσει εν ζωή σχεδόν όλη την περιουσία του σε ένα παιδί, τα άλλα παιδιά μπορούν (βάσει σημερινού δικαίου) να διεκδικήσουν τη νόμιμη μοίρα τους ζητώντας μερική μείωση των δωρεών αυτών μετά τον θάνατο του γονέα. Το νέο πλαίσιο φαίνεται να αντιμετωπίζει τέτοια ζητήματα μέσω των κληρονομικών συμβάσεων και του συμψηφισμού: για παράδειγμα, σε μια κληρονομική σύμβαση θα μπορεί να προβλεφθεί ότι λαμβάνονται υπ’ όψιν τυχόν γονικές παροχές που έχουν ήδη δοθεί σε κάποιο παιδί, ώστε να υπάρξει δίκαιη μοιρασιά.

Αγρότες: Αιτήματα και κινητοποιήσεις

Από

Οι αγρότες βγαίνουν ξανά στους δρόμους με κεντρικά αιτήματα: οικονομική ανάσα στο κόστος παραγωγής, καλύτερες τιμές για τα προϊόντα και άμεση επίλυση των προβλημάτων στις ενισχύσεις και τις αποζημιώσεις, σε ένα χρονοδιάγραμμα κινητοποιήσεων από 30 Νοεμβρίου έως 5 Δεκεμβρίου, με κλιμάκωση και κορύφωση των μπλόκων σε όλη τη χώρα.

Οι δράσεις περιλαμβάνουν μπλόκα σε βασικούς οδικούς άξονες, παρεμβάσεις σε λιμάνια και τοπικές συγκεντρώσεις με στόχο πίεση για συγκεκριμένες κυβερνητικές δεσμεύσεις.

Βασικός πυρήνας των αιτημάτων τους είναι:

  • Μείωση του κόστους παραγωγής (καύσιμα, ρεύμα, εφόδια) και ουσιαστική στήριξη απέναντι στις αυξήσεις που «ροκανίζουν» το εισόδημα.
  • Καλύτερες και πιο εγγυημένες τιμές για τα αγροτικά προϊόντα, ώστε η διαφορά ανάμεσα σε τιμή παραγωγού και ράφι να μην οδηγεί σε ασφυξία τους παραγωγούς.
  • Ταχύτερες και δίκαιες αποζημιώσεις για ζημιές (ασθένειες, καιρικά φαινόμενα) και άμεση αντιμετώπιση των καθυστερήσεων στις πληρωμές επιδοτήσεων και ενισχύσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ, ΕΦΚ πετρελαίου, κλπ)
  • Σταθερότερο και δικαιότερο φορολογικό–ασφαλιστικό πλαίσιο για αγρότες και κτηνοτρόφους.
  • Στήριξη της κτηνοτροφίας που έχει πληγεί ιδιαίτερα από ζωονόσους και υψηλό κόστος ζωοτροφών.

Τα μπλόκα ξεκινούν πανελλαδικά από την Κυριακή 30 Νοεμβρίου και θα στήνονται σταδιακά μέχρι και την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου, σε κεντρικούς δρόμους σε όλη τη χώρα.

Κύριες ημερομηνίες και σημεία που έχουν ήδη ανακοινωθεί:

  • Θεσσαλία (Καρδίτσα): Πρώτο μπλόκο στον Ε-65 την Κυριακή 30 Νοεμβρίου, στις 12:00 το μεσημέρι.
  • Λάρισα (Νίκαια): Μπλόκο με τρακτέρ στη Νίκαια, επίσης από την Κυριακή 30 Νοεμβρίου, με στόχο ενιαίο μπλόκο στην Εθνική Οδό Αθηνών-Θεσσαλονίκης τις επόμενες ημέρες.
  • Κρήτη: Από 30 Νοεμβρίου ξεκινούν μπλόκα και κινητοποιήσεις, με σχέδιο κλιμάκωσης μέχρι 5 Δεκεμβρίου, περιλαμβάνοντας και παρεμβάσεις σε οδικούς άξονες και υποδομές (όπως η ηλεκτρική διασύνδεση).
  • Ήπειρος (Πρέβεζα): Τα τρακτέρ βγαίνουν στις πλατείες από 30 Νοεμβρίου και οι αγρότες δηλώνουν συμμετοχή στα πανελλαδικά μπλόκα ως τις 5 Δεκεμβρίου.
  • Εύβοια (Μαντούδι-Λίμνη-Αγία Άννα): Συγκεκριμένο μπλόκο έχει οριστεί για 5 Δεκεμβρίου στον δρόμο Χαλκίδας-Αιδηψού, στο ύψος της Κηρίνθου.

Σύμφωνα με τον συνολικό σχεδιασμό της Πανελλαδικής Επιτροπής των Μπλόκων, σε πολλές άλλες περιοχές (π.χ. Ηλεία, Αιτωλοακαρνανία, Μακεδονία) τα μπλόκα θα αρχίσουν να ξεφυτρώνουν ανάμεσα 30/11 και 5/12, με ακριβείς ώρες και σημεία να οριστικοποιούνται από κάθε τοπικό αγροτικό σύλλογο στις συσκέψεις που γίνονται αυτές τις μέρες.

Το αν το πρόγραμμα θα παραταθεί πέρα από τις 5 Δεκεμβρίου θα εξαρτηθεί από την πορεία του διαλόγου κυβέρνησης-αγροτών και τις αποφάσεις που θα λάβουν οι τοπικοί και πανελλαδικοί αγροτικοί σύλλογοι στις νέες συσκέψεις.