Σάββατο, 14 Φεβ, 2026

Κριτική των ΗΠΑ στον ΠΟΕ για την υπόθεση φορολογικών κινήτρων και κινεζικών προϊόντων

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) εξέδωσε στις 30 Ιανουαρίου πορίσματα που έκαναν δεκτούς τους ισχυρισμούς της Κίνας ότι ορισμένα αμερικανικά προγράμματα φορολογικών πιστώσεων έκαναν διακρίσεις εις βάρος κινεζικών προϊόντων, προκαλώντας έντονη κριτική από τον Εμπορικό Αντιπρόσωπο των ΗΠΑ.

Ο Εμπορικός Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, δήλωσε ότι η έκθεση της επιτροπής ανέδειξε όσα, κατά τα λεγόμενά του, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει εδώ και χρόνια, ότι δηλαδή οι υφιστάμενοι κανόνες του ΠΟΕ είναι ανεπαρκείς για να αντιμετωπίσουν τη μαζική και επιβλαβή υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα σε πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της τεχνολογίας ενέργειας.

Η Κίνα προσέφυγε κατά του Νόμου για τη Μείωση του Πληθωρισμού (Inflation Reduction Act – IRA) στον ΠΟΕ το 2024, εκφράζοντας αντιρρήσεις για προγράμματα φορολογικών πιστώσεων που δεν θα ίσχυαν για κινεζικά προϊόντα.

Κεντρικός στόχος του IRA, που θεσπίστηκε από την κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν, ήταν η προώθηση εγχώριων επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής και της υιοθέτησης αυτών των τεχνολογιών. Στο πλαίσιο αυτό, ορισμένες επιδοτήσεις χορηγούνταν μόνο εφόσον χρησιμοποιούνταν προϊόντα κατασκευασμένα στις ΗΠΑ.

Η Κίνα αμφισβήτησε τα προγράμματα ως διακριτικά τον Μάρτιο του 2024 στον ΠΟΕ και, τον Δεκέμβριο του 2024, συγκροτήθηκε επιτροπή για τη διερεύνηση της υπόθεσης. Σύμφωνα με τους κανόνες του ΠΟΕ, τέτοιου είδους προγράμματα επιδότησης, που εφαρμόζονται μόνο σε εγχώρια προϊόντα, επιτρέπονται υπό στενές προϋποθέσεις, όπως όταν είναι «αναγκαία για την προστασία της δημόσιας ηθικής». Η επιτροπή κατέληξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν κατόρθωσαν να αποδείξουν ότι συνέτρεχε τέτοια περίπτωση.

Ο Γκριρ ανέφερε ότι ο IRA υιοθετήθηκε με κίνητρα για την αμερικανική μεταποίηση, εν μέρει λόγω του μακροχρόνιου προβλήματος υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας του κινεζικού καθεστώτος.

Το Πεκίνο έχει δεχθεί κριτική για το πρόβλημα υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας και από άλλους διεθνείς φορείς, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαπίστωσε επίσημα ότι η Κίνα διοχέτευε στην ευρωπαϊκή αγορά πλεονάζοντα ηλεκτρικά οχήματα σε τιμές κάτω του κόστους, πλήττοντας τους ευρωπαίους παραγωγούς, γεγονός που της επέτρεψε να αυξήσει σημαντικά τους δασμούς ως απάντηση.

Υπό το κομμουνιστικό καθεστώς, η Κίνα δεν διαθέτει οικονομία της αγοράς και η παραγωγή καθοδηγείται από τα κρατικά πενταετή σχέδια. Οι βιομηχανίες επιδοτούνται από το κράτος ώστε να επιτυγχάνονται οι στρατηγικοί στόχοι του καθεστώτος, κάτι που, ορισμένες φορές, οδηγεί σε υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα και σε κινεζικές εταιρείες που εκτοπίζουν ανταγωνιστές διεθνώς μέσω χαμηλότερων τιμών.

Άλλες χώρες έχουν κρίνει ότι αυτό δημιουργεί όχι μόνο οικονομικές ανισορροπίες, αλλά και σοβαρούς κινδύνους για την εθνική ασφάλεια, όπως, κατά το ίδιο σκεπτικό, φάνηκε από τους εκτεταμένους περιορισμούς που επέβαλε πέρυσι το Πεκίνο στα κρίσιμα ορυκτά. Το κινεζικό καθεστώς έχει αποφύγει να αντιμετωπίσει αυτές τις επικρίσεις, ενώ, κατά περιπτώσεις, έχει οξύνει τις εμπορικές εντάσεις με χώρες που θέτουν το ζήτημα, αντιδρώντας σε αυτές.

Ο Εμπορικός Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ χαρακτήρισε τον χειρισμό της υπόθεσης από τον ΠΟΕ «παράλογο». Ο Γκριρ δήλωσε ότι, κατά τρόπο που χαρακτήρισε απίστευτο, η έκθεση του ΠΟΕ κατέληξε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβίασαν τους κανόνες του ΠΟΕ επειδή υπερασπίστηκαν βιομηχανίες που, όπως είπε, η Κίνα στοχοποίησε αθέμιτα για να κυριαρχήσει παγκοσμίως, αλλά δεν ανέφερε τίποτα για τις βλάβες που προκαλούν οι βιομηχανικές πολιτικές της Κίνας και η μαζική υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα.

Αντίθετα, πρόσθεσε, η επιτροπή αμφισβήτησε τη δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών στις δίκαιες αγορές. Σημείωσε ότι η ανησυχία των Ηνωμένων Πολιτειών για τον αντίκτυπο της υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας στις δίκαιες αγορές είναι διαχρονική και ότι η έκθεση του ΠΟΕ απλώς υπογράμμισε την αδυναμία του οργανισμού να την αντιμετωπίσει. Ο Γκριρ δήλωσε ότι η έκθεση αυτή ενίσχυσε μόνο τις σοβαρές αμφιβολίες που οι Ηνωμένες Πολιτείες εκφράζουν εδώ και καιρό για την ικανότητα του ΠΟΕ να ρυθμίζει το εμπόριο σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από σοβαρές και διαρκείς εμπορικές ανισορροπίες.

Μέσω του ΠΟΕ, η Κίνα αμφισβήτησε επίσης δασμούς που επέβαλε πέρυσι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δήλωσαν ότι οι δασμοί αφορούν ζητήματα εθνικής ασφάλειας και δεν υπόκεινται σε επίλυση μέσω του μηχανισμού επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ. Ορισμένοι από αυτούς τους δασμούς έχουν ανασταλεί ή τροποποιηθεί από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε με τον ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, για διμερή συνάντηση τον περασμένο Οκτώβριο στη Νότια Κορέα.

Της Catherine Yang

Η κινεζική κυριαρχία στον ΠΟΥ ως απειλή για την παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια

Με μια ματιά:

  • Αναλυτές εκτιμούν ότι η Κίνα επιχειρεί να ενισχύσει καθοριστικά την επιρροή της στον ΠΟΥ, αξιοποιώντας το κενό που άφησε η αποχώρηση των ΗΠΑ.

  • Προειδοποιούν ότι η μεγαλύτερη οικονομική εξάρτηση του οργανισμού από το Πεκίνο μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του, τη διαφάνεια και τυχόν έρευνες για την προέλευση του COVID-19.

  • Αναφέρουν ότι η στρατηγική αύξησης ελέγχου σε διεθνείς οργανισμούς από την Κίνα ενδέχεται να έχει συνέπειες για την Ταϊβάν.

  • Προβλέπουν ότι αν αποδυναμωθεί η διεθνής επιτήρηση ασθενειών, αυξάνεται ο κίνδυνος νέας μεγάλης υγειονομικής κρίσης και προτείνουν εναλλακτικές συνεργασίες και δίκτυα εκτός ΠΟΥ.

 

Ανάλυση ειδήσεων

Η Κίνα επιδιώκει να γίνει ο μεγαλύτερος χρηματοδότης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) ώστε να εξασφαλίσει απόλυτο έλεγχο, μια κίνηση που, όπως προειδοποιούν ειδικοί, θα μπορούσε να διαλύσει τη διεθνή διαχείριση των ασθενειών και να πυροδοτήσει μια νέα υγειονομική καταστροφή.

Το Πεκίνο δεσμεύτηκε ότι θα συνεχίσει να στηρίζει τον ΠΟΥ, όπως μετέδωσε στις 26 Ιανουαρίου το κρατικό κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua, λίγες ημέρες αφότου η Ουάσιγκτον ολοκλήρωσε την αποχώρησή της από τον παγκόσμιο οργανισμό. Επίσης, απέρριψε ως «αβάσιμες» τις αμερικανικές κατηγορίες ότι οι κινεζικές αρχές χειρίστηκαν πλημμελώς τα πρώιμα στάδια της έξαρσης του COVID-19, υποστηρίζοντας ότι οι προσπάθειές του κατά της πανδημίας ήταν «διαφανείς και υπεύθυνες».

Ωστόσο, το υπουργείο Υγείας και Ανθρώπινων Υπηρεσιών των ΗΠΑ παρέπεμψε σε στοιχεία που δείχνουν ότι από η Κίνα απέκρυψε πληροφορίες για τον COVID-19, καθυστερώντας την επιβεβαίωση της μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το υπουργείο ανέφερε επίσης ότι ο ΠΟΥ «υποβάθμισε τους κινδύνους ασυμπτωματικής μετάδοσης και δεν αναγνώρισε εγκαίρως την αερογενή μετάδοση».

Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ, ο COVID-19 έχει στοιχίσει τη ζωή σε 7,1 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως έως τις 11 Ιανουαρίου 2026. Ωστόσο, δεδομένου του ιστορικού των κινεζικών αρχών όσον αφορά την ελλιπή καταγραφή των λοιμώξεων και την απόκρυψη πληροφοριών, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η πραγματική κλίμακα της πανδημίας.

Ενισχύοντας τον έλεγχο στον ΠΟΥ

Ο Τσεν Γιονγκλίν, πρώην Κινέζος διπλωμάτης, ανέφερε ότι η πρόσφατη δέσμευση του Πεκίνου σημαίνει πως θα εκμεταλλευτεί το κενό που άφησε η αποχώρηση της Ουάσιγκτον, του μεγαλύτερου χορηγού του οργανισμού, που κάλυπτε το 18% του συνολικού προϋπολογισμού, ώστε να τοποθετηθεί ως ο κορυφαίος δωρητής και να αποκτήσει τον γενικό έλεγχο.

Ο Τσεν είπε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι η Κίνα ανακοίνωσε πέρυσι πως θα προσφέρει επιπλέον 500 εκατομμύρια δολάρια στον ΠΟΥ μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, προσθέτοντας ότι το Πεκίνο σκοπεύει να χρησιμοποιήσει αυτή τη χρηματοδότηση για να ελέγχει τις γνωμοδοτήσεις και να εμποδίσει οποιαδήποτε έρευνα του ΠΟΥ για την προέλευση του COVID-19.

Σύμφωνα με τον Τσεν, η ερευνητική ομάδα του ΠΟΥ, η Επιστημονική Συμβουλευτική Ομάδα για την Προέλευση Νέων Παθογόνων, έχει ήδη παραλύσει επειδή οι κινεζικές αρχές αρνούνται να παραδώσουν τα δεδομένα που απαιτούνται για να εντοπιστεί ο ιός που προκαλεί τον COVID-19, και ότι αυτό το αδιέξοδο πιθανότατα θα καταστεί μόνιμο υπό κινεζική κυριαρχία. Η τρέχουσα έρευνα ουσιαστικά θα σταματήσει σε αυτό το σημείο και κάθε περαιτέρω ιχνηλάτηση της προέλευσης θα καταστεί αδύνατη, προβλέπει.

Προσωπικό ασφαλείας έξω από το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γούχαν, ενώ μέλη της ομάδας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ερευνούν την προέλευση του COVID-19. Γούχαν, επαρχία Χουμπέι, Κίνα, 3 Φεβρουαρίου 2021. (Hector Retamal/AFP μέσω Getty Images)

 

Ο Τσενγκ Τσιεν-γιουάν, επίκουρος αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Γλώσσας Χάκκα και Κοινωνικών Επιστημών του National Central University στην Ταϊβάν, προειδοποιεί ότι ο ΠΟΥ κινδυνεύει πλέον να καταστεί εξαρτώμενος από την Κίνα για να εξασφαλίζει επαρκή χρηματοδότηση ώστε να υποστηρίζεται η λειτουργία του. Όπως ανέφερε στην Epoch Times, χωρίς αυτήν τη κρίσιμη οικονομική στήριξη, ο ΠΟΥ αντιμετωπίζει μαζικές περικοπές προϋπολογισμού και οι λειτουργίες του, τα ερευνητικά προγράμματα και οι διεθνείς συνεργασίες του θα υποστούν σοβαρό πλήγμα, κάτι που το Πεκίνο θα εκμεταλλευτεί οπωσδήποτε για να ενισχύσει τον έλεγχό του στον ΠΟΥ.

Υπονόμευση της παγκόσμιας τάξης

Πέρα από τον ΠΟΥ, ο Τσεν σημείωσε ότι το κινεζικό καθεστώς επιδίωξε να κυριαρχήσει και στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από το διακυβερνητικό σώμα πέρυσι, θωρακίζοντας έτσι το καθεστώς από τη διεθνή κριτική για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που του καταλογίζονται.

Για τον Τσεν είναι προφανές πως το Πεκίνο προσπαθεί συστηματικά να θέσει περισσότερους διεθνείς θεσμούς υπό τον έλεγχό του, κάτι που αναπόφευκτα θα αποδυναμώσει τους μηχανισμούς λογοδοσίας και θα μειώσει σημαντικά τη διπλωματική πίεση προς το καθεστώς.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υπογράφει το εκτελεστικό διάταγμα για την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από σειρά οργάνων του ΟΗΕ, στον Λευκό Οίκο. Ουάσιγκτον, 4 Φεβρουαρίου 2025. (Andrew Caballero-Reynolds/AFP μέσω Getty Images)

 

Ο Γε Γιαο-γιουάν, καθηγητής Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Σαιν Τόμας στο Χιούστον, δήλωσε ότι το Πεκίνο «αλώνει» αυτούς τους οργανισμούς για να οικοδομήσει ένα αυταρχικό μπλοκ ικανό να αντιταχθεί στη Δύση. Μέσω αυτού, είπε στην Epoch Times, η Κίνα θα επιδιώξει να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια τάξη και να αμφισβητήσει άμεσα την Ουάσιγκτον.

Ο Τσενγκ δήλωσε ότι, ενώ η Ουάσιγκτον αρχικά ήλπιζε πως τέτοιοι θεσμοί θα απορροφούσαν και θα περιόριζαν την Κίνα, το Πεκίνο εκμεταλλεύτηκε το δικαίωμα βέτο που διαθέτει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για να διεξάγει έναν ιδεολογικό πόλεμο κατά του ελεύθερου κόσμου. Κατ’ αυτόν, αν και το Πεκίνο έχει απομακρυνθεί από την παραδοσιακή κομμουνιστική/σοσιαλιστική ιδεολογία, η επιδίωξή του να ανατρέψει τον καπιταλισμό παραμένει σταθερή, και ο έλεγχος διεθνών οργανισμών κάθε μεγέθους είναι ο ευκολότερος τρόπος για να διαλύσει το υφιστάμενο πλαίσιο.

Αποκλεισμός της Ταϊβάν

Η αποχώρηση των ΗΠΑ έχει βαθύ αντίκτυπο στην Ταϊβάν, όπου το υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας αναγνωρίζει τον κρίσιμο ρόλο της Ουάσιγκτον στη διεθνή δημόσια υγεία, όπως μετέδωσε στις 29 Ιανουαρίου το Central News Agency της Ταϊβάν. Παρά την απώλεια της καθοριστικής στήριξης των Ηνωμένων Πολιτειών, η Ταϊπέι δεσμεύτηκε ότι θα συνεχίσει να επιδιώκει καθεστώς παρατηρητή στην Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας (World Health Assembly – WHA), το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων του ΠΟΥ, στο οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι όλων των κρατών-μελών.

Η Ταϊβάν βρίσκεται πρώτη στον Δείκτη Υγειονομικής Περίθαλψης για όγδοη συνεχόμενη χρονιά σε ετήσια έρευνα της Numbeo, μιας διαδικτυακής βάσης δεδομένων με τη συνεισφορά χρηστών που παρακολουθεί δείκτες ποιότητας ζωής. Η Ταϊβάν ενημέρωσε τον ΠΟΥ για τον COVID-19 πριν η έξαρση αναγνωριστεί ευρέως σε παγκόσμιο επίπεδο, παρότι παραμένει αποκλεισμένη από τη WHA από το 1972.

Εγκατάσταση υπέρ της συμπερίληψης της Ταϊβάν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, δίπλα στο κτίριο των Γραφείων του ΟΗΕ στη Γενεύη, την ημέρα έναρξης της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας του ΠΟΥ, στις 24 Μαΐου 2021. (Fabrice Coffrini/AFP μέσω Getty Images)

 

Το νησιωτικό κράτος είχε για σύντομο διάστημα καθεστώς παρατηρητή από το 2009 έως το 2016, σε μια περίοδο ύφεσης των σχέσεων με το Πεκίνο υπό την κυβέρνηση του Κουομιντάνγκ (KMT), η οποία εξασφάλισε τη συμμετοχή μέσω συμφωνίας που διαπραγματεύτηκε απευθείας με την Κίνα.

Ωστόσο, ο Τσεν πιστεύει ότι οι ελπίδες της Ταϊβάν ουσιαστικά έχουν σβήσει, καθώς το Πεκίνο ετοιμάζεται να μονοπωλήσει τον οργανισμό, προσθέτοντας ότι ακόμη και οι ανεπίσημες τεχνικές ανταλλαγές στις οποίες συμμετείχε προηγουμένως η Ταϊβάν θα εξαλειφθούν πλήρως. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι εξαιρετικά απίθανο η WHA να καλέσει ξανά την Ταϊβάν ως παρατηρητή και η συμμετοχή της σε θυγατρικές δραστηριότητες του ΠΟΥ θα μειωθεί, καθώς το Πεκίνο θα χρησιμοποιήσει τη δεσπόζουσα θέση του για να αποκλείσει πλήρως την Ταϊβάν, υποστηρίζει ο Τσεν.

Ο Γε υποστηρίζει ότι οι επιπτώσεις υπερβαίνουν τον άμεσο αποκλεισμό, λέγοντας ότι η απώλεια της αμερικανικής επιρροής θα αποθαρρύνει τους διπλωματικούς συμμάχους της Ταϊβάν από το να μιλήσουν κατά της ανεξέλεγκτης κινεζικής πίεσης, και οι λίγες εναπομείνασες φωνές που είναι πρόθυμες να μιλήσουν υπέρ της Ταϊπέι θα αποσιωπηθούν. Παρότι η μελλοντική αποτελεσματικότητα του ΠΟΥ παραμένει αμφίβολη, τα περισσότερα κράτη-μέλη πιθανότατα θα πτοηθούν από την κινεζική πίεση και θα αποφύγουν να στηρίξουν την Ταϊβάν, σημειώνει.

Ο Τσενγκ προτείνει ότι, καθώς το Πεκίνο δρομολογεί την απομόνωση της Ταϊβάν, με την Ουάσιγκτον εκτός παιχνιδιού, θα ήταν καλύτερα να σταματήσει η Ταϊπέι να σπαταλά διπλωματικό κεφάλαιο σε μια μάταιη προσπάθεια και αντ’ αυτού να εξετάσει το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει πλήρως την εκστρατεία της στον ΠΟΥ. Όπως παρατήρησε, η πανδημία της COVID-19 ήδη έδειξε πως ο ΠΟΥ αδυνατεί να προστατεύσει τη διεθνή υγεία και ότι ο αποκλεισμός της Ταϊβάν από τον ΠΟΥ είναι ακριβώς ο λόγος που η δική της μέθοδος αντιμετώπισης της πανδημίας πέτυχε. Κατ’ αυτόν, είναι πολύ πιο σημαντικό να συνεργαστεί η Ταϊβάν με τις ΗΠΑ και άλλες χώρες με ισχυρές δυνατότητες δημόσιας υγείας.

Ανησυχία για τη διεθνή επιτήρηση ασθενειών

Ο Τσεν προειδοποιεί ότι η υποχωρητικότητα του ΠΟΥ απέναντι στο Πεκίνο διευκόλυνε ήδη την εξάπλωση της COVID-19 και προβλέπει ότι μια νέα παγκόσμια πανδημία είναι αναπόφευκτη αν το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας αποκτήσει πλήρη έλεγχο του οργανισμού.

Αίθουσα αναμονής των εξωτερικών ιατρείων του πνευμονολογικού τμήματος νοσοκομείου στο Πεκίνο, στις 8 Ιανουαρίου 2025. (Jade Gao/AFP μέσω Getty Images)

 

Κατά τον Τσεν, η κινεζική διείσδυση θα υπονομεύσει τις τεχνικές δυνατότητες και το κύρος του ΠΟΥ, αποδυναμώνοντας την ικανότητά του για επιτήρηση ασθενειών. Θα συγκαλύπτονται έρευνες που θα αγγίζουν κινεζικά συμφέροντα, ενώ το Πεκίνο θα δημιουργεί σύνθετες καταστάσεις όταν εμφανίζονται νέες ασθένειες. Προβλέπει ακόμη ότι, αν ξεσπάσει άλλη μια κρίση αντίστοιχης κλίμακας με την COVID-19, η πολιτική «άλωση» του οργανισμού πιθανότατα θα οδηγήσει σε πολύ περισσότερα θύματα και σε πολύ σοβαρότερη παγκόσμια εξάπλωση.

Ομοίως ούτε ο Τσενγκ περιμένει ότι ο ΠΟΥ θα μπορέσει να συγκρατήσει μελλοντικές απειλές, ιδίως παθογόνους οργανισμούς που προέρχονται από την Κίνα. Καλεί τη διεθνή κοινότητα να δημιουργήσει ένα εναλλακτικό δίχτυ ασφαλείας, τονίζοντας ότι οι προηγμένες δημοκρατίες πρέπει να παρακάμψουν τον διαβρωμένο οργανισμό προκειμένου να δημιουργήσουν ένα διαφανές και ανεξάρτητο δίκτυο επιτήρησης ασθενειών — διαφορετικά ο κόσμος θα μείνει απροστάτευτος απέναντι στην επόμενη έξαρση.

Του Jarvis Lim

Η Κίνα σε αναβρασμό: Η οικονομική κατάρρευση, η καταστολή και η άνοδος μιας σιωπηρής λαϊκής εξέγερσης

Παρά τη συστηματική λογοκρισία, την ασφυκτική αστυνόμευση και την αυστηρή κρατική αφήγηση περί «κοινωνικής σταθερότητας», η Κίνα βιώνει μια αθόρυβη αλλά βαθιά κοινωνική αναταραχή. Τα τελευταία χρόνια, και ιδίως μετά την πανδημία COVID-19, οι διαμαρτυρίες αυξάνονται τόσο σε αριθμό όσο και σε γεωγραφική διασπορά, αποκαλύπτοντας ρωγμές στο οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας (ΚΚΚ).

Το ΚΚΚ έχει επενδύσει τεράστιους πόρους στη δημιουργία της εικόνας μιας σταθερής, ευημερούσας και πλήρως ελεγχόμενης κοινωνίας. Ωστόσο, πίσω από την επίσημη αφήγηση, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Ιδιαίτερα μετά το τέλος της πολιτικής «μηδενικού COVID», η Κίνα βιώνει μια έντονη αύξηση κοινωνικών αναταραχών, οι οποίες εκδηλώνονται με τη μορφή απεργιών, τοπικών διαμαρτυριών και αυθόρμητων συγκεντρώσεων.

Αν και τα περιστατικά αυτά σπάνια προβάλλονται από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, ανεξάρτητες πηγές δείχνουν ότι οι διαμαρτυρίες όχι μόνο δεν μειώνονται, αλλά αυξάνονται με ανησυχητικό ρυθμό.

Σύμφωνα με το China Dissent Monitor (CDM), ερευνητικό πρόγραμμα του οργανισμού Freedom House, καταγράφηκαν:

  1. Πάνω από 5.000 διαμαρτυρίες εντός του 2025
  2. Αύξηση 48% στους πρώτους 11 μήνες του 2025 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2024
  3. Το 85% των περιστατικών συνδέεται με οικονομικά παράπονα

Η κινεζική οικονομία, που για δεκαετίες αποτελούσε τη βασική πηγή νομιμοποίησης του ΚΚΚ μέσω της υπόσχεσης διαρκούς ευημερίας, παρουσιάζει πλέον σημάδια δομικής κόπωσης. Η επιβράδυνση της ανάπτυξης, η κρίση στον τομέα ακινήτων, η μετεγκατάσταση βιομηχανικής παραγωγής στο εξωτερικό και η αυξανόμενη ανεργία — ιδίως μεταξύ των νέων — έχουν διαβρώσει το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ κράτους και πολιτών.

Η οικονομική επιβράδυνση είναι πολυπαραγοντική. Περισσότερα από 50 εκατομμύρια προπωλημένα διαμερίσματα παραμένουν ημιτελή. Η κατάρρευση κολοσσών όπως η Evergrande και η Country Garden άφησε εκατομμύρια αγοραστές χωρίς κατοικίες. Το ποσοστό ανεργίας των νέων ξεπέρασε το 20% το 2023, με τις αρχές να αναστέλλουν τη δημοσίευση των στοιχείων για μήνες. Οι μισθοί και οι ώρες εργασίας μειώνονται σταθερά, ιδιαίτερα στις εξαγωγικές βιομηχανίες, και μεταφορά της βιομηχανικής παραγωγής σε χώρες χαμηλότερου κόστους όπως το Βιετνάμ, η Ινδία και το Μπαγκλαντές.

Η περίπτωση των εργατών στο εργοστάσιο Yi Li Sheng στη Σεντζέν, με μισθό περίπου 1.900 γουάν (περίπου 232 ευρώ) σε μία από τις ακριβότερες πόλεις της Κίνας, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πίεσης. Ωστόσο, οι εργάτες στη Σεντζέν που λαμβάνουν μισθούς κάτω από το όριο αξιοπρεπούς διαβίωσης αποτελούν μία από τις χιλιάδες περιπτώσεις. Παρόμοιες ιστορίες ακούγονται σε ολόκληρη τη χώρα: απλήρωτοι μισθοί, περικοπές ωραρίων, χαμένα εφάπαξ, και αποταμιεύσεις ζωής εγκλωβισμένες σε ημιτελή ή εγκαταλελειμμένα ακίνητα.

Καταστολή αντί διαλόγου

Η αντίδραση των αρχών στις διαμαρτυρίες είναι σχεδόν πάντα άμεση και σκληρή. Αστυνομικές δυνάμεις, προσωπικό ασφαλείας και κρατικοί αξιωματούχοι σπεύδουν να διαλύσουν κάθε συγκέντρωση προτού αποκτήσει δυναμική. Η καταγραφή με κάμερες απαγορεύεται, τα βίντεο διαγράφονται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι συμμετέχοντες συχνά αντιμετωπίζουν προσαγωγές ή εκφοβισμό.

Η στάση αυτή αποκαλύπτει τον βαθύ φόβο του καθεστώτος απέναντι σε κάθε μορφή συλλογικής έκφρασης. Σε ένα πολιτικό σύστημα όπου η νομιμότητα δεν προκύπτει από εκλογική διαδικασία αλλά από τον έλεγχο και την αποτελεσματικότητα, ακόμη και μια τοπική, μη πολιτική διαμαρτυρία θεωρείται δυνητική απειλή. Το Πεκίνο αντιμετωπίζει κάθε αυθόρμητη συγκέντρωση ως πιθανό πυρήνα αποσταθεροποίησης. Η έννοια της «κοινωνικής σταθερότητας» έχει μετατραπεί σε δόγμα εθνικής ασφάλειας, με τεράστιους προϋπολογισμούς για εσωτερική επιτήρηση, ψηφιακή παρακολούθηση και αστυνομική καταστολή.

Αν και το ΚΚΚ επιμένει ότι οι περισσότερες διαμαρτυρίες είναι «τοπικές» και «μη πολιτικές», τα δεδομένα δείχνουν διαφορετική εικόνα. Το 32% των διαμαρτυριών στοχεύουν άμεσα ή έμμεσα κρατικούς θεσμούς όπως τοπικές κυβερνήσεις, κρατικές υπηρεσίες, δημόσια σχολεία και πανεπιστήμια.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πόλη Τζιανγκγιού της επαρχίας Σιτσουάν, όπου τον Αύγουστο ειρηνική διαμαρτυρία για σχολικό εκφοβισμό εξελίχθηκε σε βίαιες συγκρούσεις με την αστυνομία, με συνθήματα όπως «δώστε μας πίσω τη δημοκρατία». Το επεισόδιο αυτό καταδεικνύει πως ένα φαινομενικά κοινωνικό ζήτημα μπορεί να μετατραπεί σε πολιτική κρίση, όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι δεν υπάρχουν θεσμικά κανάλια για να ακουστούν.

Καθοριστικό ρόλο στην αποκάλυψη των γεγονότων παίζουν οι εξόριστοι Κινέζοι ακτιβιστές. Ένας άντρας που συστήνεται ως Λι διατηρεί έναν λογαριασμό στο X με τίτλο «Ο Δάσκαλος Λι δεν είναι ο Δάσκαλός σου», όπου αναδημοσιεύει βίντεο από διαμαρτυρίες στην Κίνα σε δυτικές ιστοσελίδες που η λογοκρισία δεν μπορεί να ελέγξει. Αυτό που κάνει λειτουργεί ως ανεπίσημο αρχείο διαμαρτυριών και έχει περίπου 2,1 εκατομμύρια ακολούθους. Λέει ότι η οικογένειά του στην Κίνα έχει δεχτεί απειλές, ενώ ο ίδιος αναγκάζεται να ζει ουσιαστικά κρυμμένος.

Ένα κράτος επιτήρησης χωρίς προηγούμενο

Η Κίνα διαθέτει σήμερα ένα από τα πιο εξελιγμένα συστήματα παρακολούθησης στον κόσμο. Δεν βασίζεται πλέον μόνο στην παραδοσιακή αυταρχική καταστολή για τη διατήρησης της «κοινωνικής σταθερότητας». Αντιθέτως, έχει οικοδομήσει ένα πολυεπίπεδο, τεχνολογικά προηγμένο κράτος επιτήρησης.

Σε αντίθεση με τα αυταρχικά καθεστώτα του 20ου αιώνα, που στηρίζονταν κυρίως στον φόβο, τις καταγγελίες και τη φυσική παρουσία των μηχανισμών ασφαλείας, το κινεζικό μοντέλο του 21ου αιώνα στηρίζεται στην προληπτική επιτήρηση, τον εντοπισμό, την κατηγοριοποίηση και την αποτροπή της διαφωνίας πριν αυτή εκδηλωθεί.

Ψηφιακή παρακολούθηση της καθημερινότητας

Η κινεζική κοινωνία είναι σχεδόν πλήρως ψηφιοποιημένη. Πληρωμές, μετακινήσεις, επικοινωνία και πρόσβαση σε υπηρεσίες πραγματοποιούνται κυρίως μέσω κρατικά ελεγχόμενων ψηφιακών πλατφορμών. Αυτό επιτρέπει στο κράτος να συλλέγει δεδομένα αγορών και οικονομικής συμπεριφοράς, τοποθεσία και μετακινήσεις πολιτών σε πραγματικό χρόνο, κοινωνικά δίκτυα και κύκλους επαφών, διαδικτυακή δραστηριότητα και πολιτικές απόψεις.

Η επιτήρηση δεν είναι αποσπασματική, αλλά ολιστική. Ο πολίτης δεν παρακολουθείται για κάτι που έκανε, αλλά για κάτι που ενδέχεται να κάνει.

Αναγνώριση προσώπου και φυσικός έλεγχος του δημόσιου χώρου

Η Κίνα διαθέτει εκατοντάδες εκατομμύρια κάμερες ασφαλείας, πολλές από τις οποίες είναι εξοπλισμένες με τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου και ανάλυσης συμπεριφοράς. Οι κάμερες αυτές δεν λειτουργούν μόνο για την πρόληψη του εγκλήματος, αλλά και για την ταυτοποίηση συμμετεχόντων σε διαμαρτυρίες, τον εντοπισμό «ύποπτων συγκεντρώσεων», τη χαρτογράφηση κοινωνικών δικτύων ακτιβιστών.

Η παρουσία αυτών των συστημάτων δημιουργεί ένα διαρκές αίσθημα αυτολογοκρισίας. Η διαμαρτυρία δεν καταστέλλεται μόνο με τη βία, αποθαρρύνεται ψυχολογικά.

Από την καταστολή στην πρόληψη της σκέψης

Ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά του κινεζικού κράτους επιτήρησης είναι η μετάβαση από την τιμωρία των πράξεων στον έλεγχο των προθέσεων. Άτομα που μοιράζονται ευαίσθητο περιεχόμενο, συμμετέχουν σε ανεπίσημες ομάδες συζήτησης, εκφράζουν επανειλημμένα δυσαρέσκεια μπορεί να δεχθούν προειδοποιήσεις, επισκέψεις από την αστυνομία ή διοικητικές κυρώσεις χωρίς να έχουν παραβιάσει κάποιον νόμο.

Έτσι, το κράτος μετατρέπει την αβεβαιότητα σε εργαλείο ελέγχου. Ο πολίτης δεν γνωρίζει πότε ακριβώς περνά μια κόκκινη γραμμή, και γι’ αυτό αποφεύγει να πλησιάσει οτιδήποτε.

Στο κινεζικό πολιτικό λεξιλόγιο, η «κοινωνική σταθερότητα» δεν είναι απλώς πολιτικός στόχος, είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Αυτό δικαιολογεί τεράστιες δαπάνες για εσωτερική ασφάλεια, αυξημένη εξουσία των τοπικών αρχών, συγχώνευση τεχνολογικών εταιριών με κρατικούς μηχανισμούς.

Παρά την τεχνολογική υπεροχή του συστήματος, η αυξανόμενη συχνότητα των διαμαρτυριών αποκαλύπτει ένα θεμελιώδες παράδοξο. Όσο περισσότερο ελέγχεται η κοινωνία, τόσο λιγότερες ασφαλιστικές δικλείδες διαθέτει για την εκτόνωση της δυσαρέσκειας.

Η κινεζική ηγεσία επιμένει ότι οι διαφωνούντες δεν αντιπροσωπεύουν την πλειονότητα της κοινωνίας. Βέβαια, εκατομμύρια πολίτες εξακολουθούν να ζουν καλύτερα από ό,τι στο παρελθόν. Ωστόσο, η αύξηση των διαμαρτυριών υποδηλώνει ότι η «κοινωνική σταθερότητα» που επικαλείται το Πεκίνο είναι πιο εύθραυστη απ’ όσο φαίνεται και το μοντέλο διακυβέρνησης μέσω οικονομικής ανάπτυξης και καταστολής πλησιάζει τα όριά του. Όσο επιχειρείται να θαφτεί η διαφωνία στη σιωπή τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να εκραγεί απρόβλεπτα.

Συμβούλιο της Ευρώπης: Έκκληση για απαγόρευση των «πρακτικών μεταστροφής» σε θέματα φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού

Το Συμβούλιο της Ευρώπης, πανευρωπαϊκός φορέας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κάλεσε τα κράτη-μέλη του να απαγορεύσουν τις «πρακτικές μεταστροφής» που αφορούν το φύλο και τον σεξουαλικό προσανατολισμό.

Ο κοινοβουλευτικός του βραχίονας, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (Parliamentary Assembly of the Council of Europe – PACE), ψήφισε στις 29 Ιανουαρίου υπέρ της παρότρυνσης προς τα ευρωπαϊκά κράτη να υιοθετήσουν νομοθεσία που θα απαγορεύει τις πρακτικές μεταστροφής και να ενσωματώσουν την απαγόρευση αυτή σε ευρύτερα πλαίσια κατά των διακρίσεων.

Στο εγκεκριμένο ψήφισμα αναφέρεται ότι οι πρακτικές αυτές, οι οποίες αποκαλούνται επίσης θεραπείες μεταστροφής ή «θεραπείες αποκατάστασης», αποσκοπούν στο να «αλλάξουν, να καταπιέσουν ή να καταστείλουν ή να εξαλείψουν» τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα φύλου ή την έκφραση φύλου ενός ατόμου, στη βάση της πεποίθησης ότι αυτά τα προσωπικά χαρακτηριστικά είναι «παθολογικά ή ανεπιθύμητα».

Στο ψήφισμα επισημάνθηκε ότι η Κοινοβουλευτική Συνέλευση ζητά την απαγόρευση των πρακτικών μεταστροφής, οι οποίες στοχεύουν να αλλάξουν ή να καταστείλουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου των ανθρώπων και προκαλούν σοβαρή βλάβη χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση.

Αναγνωρίζοντας τον επιζήμιο αντίκτυπο των πρακτικών αυτών, ιδίως σε ευάλωτες ομάδες όπως τα παιδιά, το ψήφισμα υποστήριξε ότι τα κράτη-μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν νομοθεσία που θα τις απαγορεύει, να εντάξουν τις απαγορεύσεις σε ευρύτερες στρατηγικές κατά των διακρίσεων και να διασφαλίσουν αποτελεσματική εφαρμογή.

Τα ψηφίσματα της PACE δεν είναι δεσμευτικά, ωστόσο θεωρούνται πολιτικά επιδραστικά.

Η έκθεση στην οποία βασίστηκε το ψήφισμα συντάχθηκε από τη Βρετανίδα πολιτικό των Εργατικών Κέιτ Όσμπορν, η οποία, σύμφωνα με το BBC, έχει κάνει εκστρατεία στο Ηνωμένο Βασίλειο υπέρ μιας απαγόρευσης των πρακτικών μεταστροφής που να περιλαμβάνει ρητά και τα διεμφυλικά άτομα.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, η Έλενα Ντάλι, πρώην Ευρωπαία επίτροπος Ισότητας και πρώην υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Ισότητας της Μάλτας, ανέφερε στη δήλωσή της ότι οι πρακτικές αυτές «εδράζονται σε ένα ψέμα, στο ψέμα ότι η ποικιλομορφία είναι ελάττωμα», ότι συντηρούνται από το στίγμα και ότι επιβιώνουν μόνο επειδή θεσμοί και κράτη επέτρεψαν να επιβιώσουν. Η ίδια πρόσθεσε ότι η Μάλτα έγινε η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που έθεσε εκτός νόμου τις πρακτικές μεταστροφής το 2016.

Για τη νομοθεσία της χώρας της, η Ντάλι είπε ότι ήταν σαφής, αναλογική και βασισμένη σε αρχές, ότι δεν ποινικοποιούσε την πίστη και ότι δεν παρενέβαινε στη νόμιμη θεραπευτική υποστήριξη. Επισήμανε ότι εκείνο που έκανε ήταν να θέσει ένα αδιαπραγμάτευτο όριο, κατά το οποίο κανείς δεν έχει το δικαίωμα να αρνείται την ταυτότητα ενός άλλου ανθρώπου.

Η Ντάλι υποστήριξε ακόμη ότι είτε η Ευρώπη επιβεβαιώνει χωρίς αμφισημίες πως η ποικιλομορφία στον σεξουαλικό προσανατολισμό και στην ταυτότητα φύλου αποτελεί μέρος της ανθρώπινης κατάστασης είτε ανέχεται πρακτικές που τη μεταχειρίζονται ως παθολογία, προσθέτοντας ότι κανένα κράτος δεν θα έπρεπε να ισχυρίζεται πως είναι πιστό στα ανθρώπινα δικαιώματα ενώ επιτρέπει να συνεχίζονται τέτοιες πρακτικές.

Στη Μάλτα, ο Μάθιου Γκρεκ, χριστιανός, κατηγορήθηκε το 2022 για παραβίαση της απαγόρευσης των πρακτικών μεταστροφής, όχι επειδή έλαβε τέτοια θεραπεία, αλλά επειδή μοιράστηκε την προσωπική του μαρτυρία ότι εγκατέλειψε την ομοφυλοφιλία κατά τη διάρκεια συνέντευξης.

Ο Γκρεκ μίλησε στο PM News Malta, μια μικρή πλατφόρμα μέσων υπέρ της ελευθερίας του λόγου, για να αφηγηθεί πώς έγινε αναγεννημένος χριστιανός, γεγονός που, όπως είπε, τον οδήγησε να αφήσει πίσω έναν ομοφυλοφιλικό τρόπο ζωής και την ανεπιθύμητη έλξη προς άτομα του ίδιου φύλου. Μετά τη συνέντευξη, η αστυνομία της Μάλτας κίνησε ποινική διαδικασία εις βάρος του.

Τον Νοέμβριο του 2025, ο Γκρεκ είπε στο Christian Legal Centre ότι η ετυμηγορία στην υπόθεσή του είχε καθυστερήσει για δεύτερη φορά.

Επικριτές της προσέγγισης για την «ταυτότητα φύλου» υποστηρίζουν ότι δίνεται υπερβολικό βάρος στην αυτοδήλωση, σε αντίθεση με την άποψη ότι το βιολογικό φύλο είναι αμετάβλητο.

Ορισμένες οργανώσεις εκφράζουν ανησυχία ότι η προσέγγιση μπορεί να επιφέρει υποχρεώσεις «επιβεβαίωσης» και να έχει συνέπειες για επαγγελματίες, γονείς και εκπαιδευτικούς.

Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για δικαιώματα με βάση το βιολογικό φύλο Athena Forum είχε αναφέρει πριν από την ψηφοφορία ότι το εγκεκριμένο ψήφισμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε ποινικές κυρώσεις για επαγγελματίες και γονείς που δεν επιβεβαιώνουν την αυτοδηλωμένη ταυτότητα φύλου ενός παιδιού».

Το Athena Forum υποστήριξε ότι το ψήφισμα προτείνει υποχρεωτική κατάρτιση και εκστρατείες δημόσιας ενημέρωσης, καθώς και υποχρεωτική σεξουαλική αγωγή σχετικά με την ταυτότητα φύλου, προσθέτοντας ότι πρόκειται για καθαρή ιδεολογική υπέρβαση.

Στις 30 Ιανουαρίου, το Athena Forum ανέρτησε στην πλατφόρμα X ότι, ύστερα από χρόνια προετοιμασίας, οργανώσεις ακτιβιστών υπέρ των διεμφυλικών ατόμων πέτυχαν αυτό που ήθελαν, δηλαδή ένα ψήφισμα του Συμβουλίου της Ευρώπης που παρουσιάζει την ταυτότητα φύλου ως προστατευόμενο λόγο και παθολογικοποιεί όποιον την αμφισβητεί.

Ανέφερε επίσης ότι οι οργανώσεις ακτιβιστών υπέρ των διεμφυλικών ατόμων θα χρησιμοποιήσουν πλέον το ψήφισμα για να εντείνουν την πίεση σε εθνικό επίπεδο σε όλη την Ευρώπη και για να προωθήσουν την ίδια ατζέντα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Του Owen Evans

Το Ισραήλ ανοίγει μερικώς το πέρασμα της Ράφα προς την Αίγυπτο

Το Ισραήλ ανακοίνωσε στις 30 Ιανουαρίου ότι θα ξαναλειτουργήσει το πέρασμα της Ράφα μεταξύ της Λωρίδας της Γάζας και της Αιγύπτου για περιορισμένη διέλευση πεζών, στο πλαίσιο της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στη Γάζα που υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2025 υπό την προϋπόθεση ισραηλινού ελέγχου ασφαλείας.

Ο Συντονιστής Κυβερνητικών Δραστηριοτήτων στα Εδάφη (Coordinator of Government Activities in the Territories – COGAT), ο αρμόδιος φορέας του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας για την εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, ανέφερε ότι το πέρασμα θα ανοίξει την 1η Φεβρουαρίου, και προς τις δύο κατευθύνσεις. Το πέρασμα, το οποίο ‘ήταν κλειστό από τις 7 Μαΐου 2024 λόγω του πολέμου μεταξύ του Ισραήλ και της τρομοκρατικής οργάνωσης Χαμάς, θα λειτουργήσει για «περιορισμένη μετακίνηση ανθρώπων μόνο».

Η είσοδος και η έξοδος από τη Γάζα μέσω της Ράφα θα επιτρέπεται σε συντονισμό με την Αίγυπτο, αφού οι ενδιαφερόμενοι λάβουν άδεια ασφαλείας από το Ισραήλ και υπό την εποπτεία της αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με διαδικασία παρόμοια με εκείνη που εφαρμόστηκε τον Ιανουάριο του 2025.

Ο COGAT ανέφερε ότι η επιστροφή κατοίκων από την Αίγυπτο στη Γάζα θα επιτρέπεται «μόνο για κατοίκους που εγκατέλειψαν τη Γάζα κατά τη διάρκεια του πολέμου και μόνο μετά από προηγούμενη έγκριση ασφαλείας από το Ισραήλ». Ο έλεγχος δεν θα ολοκληρώνεται στο ίδιο το συνοριακό τερματικό, αλλά «θα διεξάγεται επιπλέον διαδικασία ελέγχου και ταυτοποίησης σε καθορισμένο διάδρομο, που θα λειτουργεί από το αμυντικό κατεστημένο σε περιοχή υπό» τον έλεγχο των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF).

Η προοπτική του ανοίγματος της Ράφα ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα από τον Αλί Αμπντέλ Χαμίντ Σάαθ, πρώην υφυπουργό της Παλαιστινιακής Αρχής και επικεφαλής της Εθνικής Επιτροπής για τη Διοίκηση της Γάζας. Ο Σάαθ, ο οποίος συμμετέχει στο Συμβούλιο Ειρήνης, που συστήθηκε με πρωτοβουλία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ανέφερε ότι το άνοιγμα ου περάσματος θα σηματοδοτούσε πως η περιοχή «δεν είναι πλέον κλειστή για το μέλλον και για τον πόλεμο».

Το άνοιγμα της Ράφα συνδέεται επίσης με την ολοκλήρωση του α΄ σταδίου της ειρηνευτικής συμφωνίας, που προϋπέθετε την επιστροφή όλων ανεξαιρέτως των ζωντανών ομήρων που κρατούνταν στη Γάζα μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 κατά του Ισραήλ, καθώς και όλων των σορών όσων είχαν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της κράτησής τους. Σύμφωνα με το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, αλλά και με ανακοίνωση του ισραηλινού στρατού, στις 26 Ιανουαρίου, τα λείψανα του τελευταίου Ισραηλινού ομήρου, του λοχία Ραν Γκβίλι, παραδόθηκαν και ταυτοποιήθηκαν, με αποτέλεσμα την ολοκλήρωση του α΄ σταδίου της κατάπαυσης του πυρός. Το β΄στάδιο περιλαμβάνει τον αφοπλισμό της Χαμάς, τη δημιουργία τεχνοκρατικού μοντέλου διακυβέρνησης στη Λωρίδα της Γάζας και την ανοικοδόμηση της περιοχής.

Η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού (ICRC) κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να «αξιοποιήσει τη δυναμική που δημιουργήθηκε κατά την πρώτη φάση» του ειρηνευτικού σχεδίου και να «βελτιώσει επειγόντως τις δραματικές ανθρωπιστικές συνθήκες στη Γάζα». Όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή της στις 29 Ιανουαρίου, «όλα τα κράτη και όλα τα μέρη μιας σύγκρουσης έχουν ευθύνη να διασφαλίσουν ότι τηρούνται τα όρια και οι προστασίες που κατοχυρώνονται από το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο».

Συρία: Νέα συμφωνία κατάπαυσης πυρός μεταξύ SDF και κυβέρνησης

Οι κατά κύριο λόγο κουρδικές Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (Syrian Democratic Forces – SDF) ανακοίνωσαν, στις 30 Ιανουαρίου, νέα συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με την de facto προσωρινή κυβέρνηση της Συρίας, έπειτα από εβδομάδες συγκρούσεων σε όλη τη χώρα. Όπως δήλωσαν στον Τύπο οι SDF, την Παρασκευή, η συμφωνία αποσκοπεί στο να ενοποιήσει τα συριακά εδάφη και να προάγει τη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών και την κοινή προσπάθεια για την ανοικοδόμηση της χώρας.

Η νέα κυβέρνηση της Συρίας ανέλαβε την εξουσία τον Δεκέμβριο του 2024, ύστερα από χρόνια εμφυλίου πολέμου κατά του πρώην ηγέτη της χώρας, Μπασάρ αλ Άσαντ. Ο προσωρινός πρόεδρος της χώρας, Αχμέντ αλ Σαράα, επιδιώκει να ενοποιήσει τη ρημαγμένη από τον πόλεμο χώρα υπό την ηγεσία του και πίεζε τους Κούρδους να εντάξουν τις δυνάμεις τους στον στρατό της νέας συριακής κυβέρνησης. Οι Κούρδοι, ωστόσο, τηρούν επιφυλακτική στάση απέναντι στη διαδικασία ενσωμάτωσης και από τότε που οι δυνάμεις του Σαράα εισήλθαν στη Δαμασκό, λαμβάνουν χώρα σποραδικά ξεσπάσματα συγκρούσεων, που διερρήγνυαν προηγούμενες συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός.

Στην ανακοίνωσή τους, οι SDF αναφέρουν ότι η νέα συμφωνία κατάπαυσης του πυρός θα προβλέπει την αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων από ορισμένες περιοχές όπου σημειώθηκαν πρόσφατες συγκρούσεις, ενώ θα επιτρέπει στις δυνάμεις ασφαλείας του συριακού υπουργείου Εσωτερικών να εισέλθουν σε κουρδικά προπύργια στην Αλ Χασάκα και στο Καμισλί. Σημειώνεται ακόμη ότι περιλαμβάνονται βήματα ώστε οι ένοπλες δυνάμεις τους να αρχίσουν να ενσωματώνονται σε εκείνες της συριακής κυβέρνησης. Η συριακή κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι η διαδικασία στρατιωτικής ενσωμάτωσης θα ξεκινήσει με τη συγκρότηση νέας στρατιωτικής ταξιαρχίας, στην οποία θα περιλαμβάνονται τρία συντάγματα από τις δυνάμεις των SDF, καθώς και με την ενσωμάτωση ενός συντάγματος των SDF στις περιφερειακές δυνάμεις της επαρχίας του Χαλεπίου.

Πέρα από τη στρατιωτική ενσωμάτωση, και οι δύο πλευρές ανέφεραν ότι η νέα συμφωνία θα επιτρέψει τη λειτουργία «θεσμών αυτοδιοίκησης» στο πλαίσιο του νέου συριακού συστήματος διακυβέρνησης. Οι SDF πρόσθεσαν ότι επιτεύχθηκε συμφωνία και όσον αφορά τα πολιτικά και εκπαιδευτικά δικαιώματα του κουρδικού λαού, καθώς και για τη διασφάλιση της επιστροφής των εκτοπισμένων στις περιοχές τους. Η συμφωνία διατηρεί διατάξεις για την αναγνώριση της κουρδικής ως εθνικής γλώσσας στη Συρία και επιτρέπει τη διδασκαλία και τη διατήρησή της στις κουρδικές περιοχές της χώρας.

Ο Τομ Μπάρακ, ο οποίος υπηρετεί τόσο ως πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία όσο και ως ειδικός απεσταλμένος για τις συριακές υποθέσεις, χαιρέτισε τη νέα συμφωνία με δήλωσή του την Παρασκευή, αναφέροντας ότι «καταδεικνύει την ακλόνητη προσήλωση [της συριακής κυβέρνησης] σε μια γνήσια εθνική σύμπραξη και σε μια συμπεριληπτική διακυβέρνηση», και ότι οι διατάξεις της «διορθώνουν μακροχρόνιες αδικίες, επιβεβαιώνουν την αναπόσπαστη θέση των Κούρδων στο συριακό έθνος και ανοίγουν δρόμους για την πλήρη συμμετοχή τους στη διαμόρφωση ενός ασφαλούς, ευημερούντος και συμπεριληπτικού μέλλοντος».

Περαιτέρω, σημείωσε ότι ο Σαράα εξέδωσε νέο διάταγμα που αναστρέφει προηγούμενες πολιτικές, οι οποίες είχαν στερήσει από τους Κούρδους τα δικαιώματα ιθαγένειας. Ανέφερε ότι αυτές οι εξελίξεις στο σύνολό τους ανοίγουν τον δρόμο για την ανοικοδόμηση των θεσμών, την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, την προσέλκυση επενδύσεων απαραίτηων για την ανασυγκρότηση και την εξασφάλιση διαρκούς ειρήνης για όλους τους Σύρους.

Ιρανικές ασκήσεις με πραγματικά πυρά και προειδοποιήσεις ΗΠΑ για αποφυγή προκλήσεων

Ο αμερικανικός στρατός εξέδωσε νέα προειδοποίηση προς τις ιρανικές δυνάμεις στις 30 Ιανουαρίου να αποφύγουν προκλητικές ενέργειες κατά τη διάρκεια ενός επερχόμενου κύκλου ναυτικών ασκήσεων.

Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) σχεδιάζει να πραγματοποιήσει διήμερη άσκηση με πραγματικά πυρά στα Στενά του Ορμούζ, αρχής γενησομένης από την 1η Φεβρουαρίου, και ενώ η πίεση των ΗΠΑ προς την Τεχεράνη αυξάνεται, με αμερικανικά πολεμικά πλοία να κατευθύνονται στη Μέση Ανατολή, τον αριθμό των οποίων το Πεντάγωνο αρνήθηκε να διευκρινίσει.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (Central Command – CENTCOM), η οποία εποπτεύει τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή, ανέφερε ότι αναγνωρίζει το δικαίωμα του Ιράν να δρα σε διεθνή εναέριο χώρο και ύδατα, αλλά παρότρυνε την Τεχεράνη να αποφύγει επικίνδυνους ελιγμούς κοντά στις αμερικανικές δυνάμεις, σε περιφερειακούς εταίρους ή σε εμπορικά πλοία.

Η CENTCOM ανέφερε, σε δήλωση που εστάλη μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στις 30 Ιανουαρίου, ότι δεν θα ανεχθεί μη ασφαλείς ενέργειες του IRGC, συμπεριλαμβανομένων υπερπτήσεων αμερικανικών στρατιωτικών πλοίων που εμπλέκονται σε επιχειρήσεις πτήσεων, υπερπτήσεων σε χαμηλό ύψος ή οπλισμένων υπερπτήσεων πάνω από αμερικανικά στρατιωτικά μέσα όταν οι προθέσεις δεν είναι σαφείς, προσεγγίσεων ταχύπλοων σκαφών σε πορεία σύγκρουσης με αμερικανικά στρατιωτικά πλοία και στοχοποίησης αμερικανικών δυνάμεων με όπλα.

Σύμφωνα με πρόσφατες στρατιωτικές ανακοινώσεις, το αεροπλανοφόρο «USS Abraham Lincoln» έχει φτάσει στην περιοχή ευθύνης της CENTCOM, όπως και τα αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων «USS Frank E. Petersen Jr.» και «USS Delbert D. Black». Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ ανακοίνωσε επίσης πρόσφατα μια πολυήμερη άσκηση ετοιμότητας αεροπορικής ισχύος στη Μέση Ανατολή.

Ο Τραμπ διέταξε τη στρατιωτική ενίσχυση στη Μέση Ανατολή μετά από τις διαδηλώσεις του Δεκεμβρίου και Ιανουαρίου στο Ιράν, που εξελίχθηκαν σε θανατηφόρες συγκρούσεις με τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας. Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ συνεχίζει να πιέζει το Ιράν να υπογράψει συμφωνία περιορισμού του πυρηνικού του προγράμματος. Σε ανάρτησή του  στην πλατφόρμα Truth Social, στις 28 Ιανουαρίου, ο Τραμπ υπενθύμισε την «Επιχείρηση Midnight Hammer», τον Ιούνιο του 2025, προειδοποιώντας ότι η επόμενη επίθεση θα είναι πολύ χειρότερη.

Μετά από τα αεροπορικά αμερικανικά πλήγματα σε κρίσιμες εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου, ιρανικές δυνάμεις εκτόξευσαν καταιγισμό βαλλιστικών πυραύλων σε βάση στο Κατάρ που φιλοξενεί αμερικανικά στρατεύματα. Σύμφωνα με τον Τραμπ, η Τεχεράνη είχε ειδοποιήσει εκ των προτέρων την Ουάσιγκτον για τα πλήγματα και οι αμερικανικές δυνάμεις μπόρεσαν να αναχαιτίσουν τους πυραύλους χωρίς να υπάρξουν απώλειες.

Επιπλέον, μετά από την παρέμβαση των ΗΠΑ, η Τεχεράνη ανέστειλε επισήμως τη συνεργασία της με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.

Μιλώντας εχθές σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι είχε δώσει προθεσμία στην Τεχεράνη για να καταλήξει σε συμφωνία, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει τον χρόνο αυτής. Αρνήθηκε επίσης να πει πότε θα αποσύρει τα αμερικανικά πολεμικά πλοία από την περιοχή, παρατηρώντας ότι αυτό θα εξαρτηθεί από τις εξελίξεις.

Κοινοπραξία CSG και ΕΑΣ για παραγωγή πυρομαχικών στο Λαύριο

Υπογράφηκε σήμερα, Πέμπτη 30 Ιανουαρίου 2026, στην Αθήνα η συμφωνία μεταξύ του ομίλου Czechoslovak Group (CSG), μέσω της θυγατρικής της MSM Greece, και της ελληνικής κρατικής εταιρείας Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα ΑΕ (ΕΑΣ) για τη σύσταση κοινοπραξίας με αντικείμενο την παραγωγή πυρομαχικών μεγάλου διαμετρήματος στην Ελλάδα.

Η συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία της νέας εταιρείας Hellenic Ammunition AE, η οποία θα δραστηριοποιηθεί στο Λαύριο και φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν από τους βασικούς πυλώνες για την αναβίωση στρατηγικών παραγωγικών δυνατοτήτων στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Παράλληλα, η σύσταση της εταιρείας ενισχύει την καθετοποίηση της CSG στον κλάδο της παραγωγής πυρομαχικών, διευρύνοντας την παρουσία της στην ευρωπαϊκή αγορά.

Τη συμφωνία υπέγραψαν ο διευθύνων σύμβουλος της MSM Greece, Γίρι Σονβάιτς (Jiří Schonweitz), και ο διευθύνων σύμβουλος των Ελληνικών Αμυντικών Συστημάτων, Χριστόφορος Μπουτσικάκης. Στο πλαίσιο της συμφωνίας περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το καταστατικό της νέας εταιρείας και σύμβαση παραχώρησης, που καθιστούν δυνατή την επίσημη σύστασή της και την έναρξη της λειτουργίας της.

Σε δήλωσή του, ο κος Σονβάιτς ανέφερε ότι η υπογραφή της συμφωνίας αποτελεί κομβικό ορόσημο τόσο για τη συνεργασία με τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα, όσο και για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής βάσης. Όπως σημείωσε, το Λαύριο εξελίσσεται σε έναν σημαντικό κόμβο παραγωγής πυρομαχικών, ικανό να καλύψει ανάγκες της Ελλάδας, της Ευρώπης και των συμμάχων της.

Από την πλευρά του, ο κος Μπουτσικάκης τόνισε ότι η επανεκκίνηση της παραγωγής πυρομαχικών μεγάλου διαμετρήματος στο Λαύριο αποτελεί στρατηγικό βήμα για την ελληνική αμυντική βιομηχανία και για την ασφάλεια στην Ευρώπη. Υπογράμμισε ότι η κοινοπραξία με τη CSG φέρνει επενδύσεις, σύγχρονες τεχνολογίες και τεχνογνωσία, στοιχεία που δημιουργούν προϋποθέσεις για βιώσιμη και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη των παραγωγικών δυνατοτήτων.

Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, η λειτουργία της Hellenic Ammunition AE αναμένεται να συμβάλει στη δημιουργία σημαντικού αριθμού θέσεων εργασίας, ενισχύοντας την τοπική οικονομία και προάγοντας το Λαύριο ως ένα από τα βασικά αμυντικά παραγωγικά κέντρα της χώρας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πρόταση της Εσθονίας για αποκλεισμό των Ρώσων μαχητών από τη ζώνη Σένγκεν

Υποστήριξη από πολλά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης φαίνεται να συγκεντρώνει η εσθονική πρόταση για να μπουν σε μαύρη λίστα Ρώσοι που πολέμησαν στην Ουκρανία, σύμφωνα με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας.

Κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, στις 29 Ιανουαρίου, η κα Κάλλας τόνισε: «Αν εξετάσουμε πόσοι πρώην μαχητές υπάρχουν συγκριτικά, για παράδειγμα, με τον πόλεμο στο Αφγανιστάν, πρόκειται για πολύ μεγαλύτερο αριθμό, γεγονός που αποτελεί σαφή απειλή για την Ευρώπη». Όπως επεσήμανε, οι υπουργοί συμφώνησαν να προχωρήσουν την πρόταση, σημειώνοντας: «Είναι ένα από τα μέτρα που οφείλουμε να έχουμε έτοιμα εάν υπάρξει κατάπαυση του πυρός ή κάποια λύση. Πρέπει να έχουμε απαντήσεις εκ των προτέρων. Τι κάνουμε; Ποιοι θα είναι τότε οι κίνδυνοι; Διότι και οι απειλές αλλάζουν».

Ο υπουργός Εξωτερικών της Εσθονίας, Μάγκνους Τσάκνα, είχε επισημάνει την ίδια ημέρα ότι επιθυμεί να αποτραπεί η είσοδος Ρώσων μαχητών στη ζώνη Σένγκεν, υπογραμμίζοντας: «Δεν μπορεί να υπάρξει δρόμος από την Μπούτσα στις Βρυξέλλες. Οι σκληραγωγημένοι στη μάχη Ρώσοι μαχητές αποτελούν σοβαρό κίνδυνο και δεν πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα στον χώρο Σένγκεν». Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, στις 29 Ιανουαρίου, ο κος Τσάκνα έγραψε, τονίζοντας την ανάγκη για συλλογική προστασία της ευρωπαϊκής ασφάλειας: «Πρέπει να καταρτίσουμε μία μαύρη λίστα με αυτά τα άτομα και ως χώρες της ζώνης Σένγκεν να τους απαγορεύσουμε ήδη από τώρα την είσοδο». Ο Εσθονός ΥΠΕΞ αποκάλυψε ότι η κυβέρνησή του έχει ήδη συγκεντρώσει τα ονόματα σχεδόν 300 μαχητών και έχει την πρόθεση να συνεχίσει την καταγραφή, επισημαίνοντας τη σημασία του συντονισμού της προσπάθειας σε όλη την Ένωση.

Η εσθονική πρόταση κατατίθεται τη στιγμή που στις Βρυξέλλες συνεχίζεται η συζήτηση για το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το οποίο αναμένεται να εγκριθεί στις 24 Φεβρουαρίου, αν και η κα Κάλλας δεν αποκάλυψε συγκεκριμένες λεπτομέρειες για το περιεχόμενό του.

Του αιτήματος του Ταλίν για τη δημιουργία μαύρης λίστας είχαν προηγηθεί παρόμοιες εισηγήσεις της Σουηδίας και της Φινλανδίας τον Ιανουάριο, που πρότειναν μεταξύ άλλων να  απαγορευτεί σε εταιρείες της ΕΕ να υποστηρίζουν τον ρωσικό στόλο πετρελαίου και φυσικού αερίου, να επιβληθούν κυρώσεις στα ρωσικά λιπάσματα και να διακοπούν οι εξαγωγές ειδών πολυτελείας προς τη Ρωσία.

Κατεστραμμένα κτίρια στο Κίεβο. Ουκρανία, 25 Νοεμβρίου 2025. (Elise Blanchard/Getty Images)

 

Από το 2022, όταν εισέβαλε η Ρωσία στην Ουκρανία, μέχρι σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει δεκαεννέα (19) πακέτα κυρώσεων κατά της πρώτης. Το τελευταίο, που τέθηκε σε ισχύ από τον Δεκέμβριο, προβλέπει αυστηρότερους περιορισμούς, απαγορεύοντας τη συνεργασία πολιτών και εταιρειών της ΕΕ, εντάσσοντας επιπλέον ρωσικές επιχειρήσεις στον κατάλογο και περιορίζοντας περαιτέρω την πρόσβαση σε ναυτιλιακές υπηρεσίες και ασφάλιση.

Συνολικά, περισσότερα από 2.600 πρόσωπα και εταιρείες έχουν τεθεί υπό κυρώσεις, ενώ από τον Ιούλιο του 2025 εφαρμόζονται δασμοί στις εισαγωγές ρωσικών λιπασμάτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ρωσία παράγει πάνω από το 20% των παγκόσμιων λιπασμάτων και καλύπτει περίπου το ένα τέταρτο των αναγκών της ΕΕ στον συγκεκριμένο τομέα.

Ανοικτό το ενδεχόμενο αλλαγής στην ημερομηνία ή τοποθεσία των τριμερών συνομιλιών ΗΠΑ-Μόσχας-Κιέβου

Ανοιχτό το ενδεχόμενο μεταβολής είτε της ημερομηνίας είτε της τοποθεσίας για τον επόμενο γύρο των τριμερών συνομιλιών μεταξύ Μόσχας, Κιέβου και Ουάσινκτον άφησε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι σήμερα, 30 Ιανουαρίου.

«Η ημερομηνία ή ο τόπος μπορεί να αλλάξουν, επειδή κατά τη γνώμη μας εξελίσσεται κάτι στη σχέση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, κάτι που πιθανότατα θα επηρεάσει τον χρονισμό», δήλωσε, χωρίς να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις. Οι συνομιλίες είχαν προγραμματιστεί για την 1η Φεβρουαρίου στο Άμπου Ντάμπι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Από τη ρωσική πλευρά, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ανέφερε πως ενδέχεται ο νέος γύρος συνομιλιών να διαρκέσει περισσότερες από μία ημέρες. «Ίσως διαρκέσουν δύο ημέρες, αν χρειαστεί», είπε σε συνέντευξή του στο πρακτορείο TASS στις 29 Ιανουαρίου, χωρίς όμως να προσδιορίσει την ακριβή ώρα έναρξης.

Σήμερα, το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε υποβάλει προσωπικό αίτημα στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν να μην χτυπήσει το Κίεβο μέχρι την 1η Φεβρουαρίου. Σύμφωνα με τον Πεσκόφ, «όντως, ο πρόεδρος Τραμπ ζήτησε προσωπικά από τον πρόεδρο Πούτιν να αποφύγει πλήγματα στο Κίεβο για μία εβδομάδα, μέχρι την 1η Φεβρουαρίου, ώστε να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για τις διαπραγματεύσεις». Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου δεν διευκρίνισε αν ο Πούτιν αποδέχθηκε το αίτημα του Λευκού Οίκου.

Ο Ντ. Τραμπ υποστήριξε στις 29 Ιανουαρίου ότι ο Πούτιν συμφώνησε να αναστείλει τις επιθέσεις κατά του Κιέβου και άλλων ουκρανικών πόλεων για μία εβδομάδα, λόγω του έντονου ψύχους. «Πρέπει να πω, ήταν μια πολύ ωραία κίνηση. Πολλοί μου έλεγαν ‘Μην κάνεις τον κόπο, θα είναι μάταιο το τηλεφώνημα’. Το έκανε, πάντως, ο Πούτιν και είμαστε πολύ ικανοποιημένοι», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Η αμερικανική πλευρά φαίνεται να πιστεύει πως δεν αποκλείεται οι δύο πλευρές να καταλήξουν σύντομα σε μία συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου. Ο μόνιμος αντιπρόσωπος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Ουίτακερ, εμφανίστηκε πεπεισμένος για αυτό: «Πιστεύω ότι η Μόσχα και το Κίεβο μπορούν να καταλήξουν σε κάποιον συμβιβασμό ως προς το εδαφικό ζήτημα στην Ουκρανία», εππικαλούμενος δήλωση του Στηβ Γουίτκοφ, σύμφωνα με την οποία «το ζήτημα έχει καταλήξει ουσιαστικά σε ένα: το εδαφικό». Πρόσθεσε δε: «Πιστεύω ότι τις επόμενες εβδομάδες και ημέρες θα διαπιστώσουμε αν τα μέρη μπορούν να συμφωνήσουν στο συγκεκριμένο θέμα».

Η Ρωσία απαιτεί από το Κίεβο την παράδοση ολόκληρης της ανατολικής βιομηχανικής περιοχής του Ντονμπάς, αίτημα στο οποίο ο Ζελένσκι αρνείται να υποκύψει.

Ο Ουίτακερ εξέφρασε ανησυχία για τις ανθρώπινες απώλειες στο πεδίο των μαχών, λέγοντας: «Η Ρωσία εξακολουθεί να χάνει χίλιους στρατιώτες την ημέρα. Είναι πραγματικά σοκαριστικό — είδα δημοσίως διαθέσιμα στοιχεία που αναφέρουν ότι τα θύματα και από τις δύο πλευρές από την έναρξη του πολέμου ανέρχονται σε δύο εκατομμύρια ανθρώπους».

Αν και ούτε η Ρωσία ούτε η Ουκρανία έχουν δώσει στη δημοσιότητα επίσημα νούμερα για τις απώλειες, έκθεση του αμερικανικού ινστιτούτου Center for Strategic and International Studies που δημοσιεύθηκε στις 27 Ιανουαρίου εκτιμά πως οι συνολικές απώλειες ρωσικών και ουκρανικών δυνάμεων από τον Φεβρουάριο του 2022 έως και τον Δεκέμβριο του 2025 κυμαίνονται περί τα 1,8 εκατομμύρια.

Προβλέπει επίσης ότι ο αριθμός αυτός ίσως αγγίξει τα 2 εκατομμύρια ως την άνοιξη του 2026, αν οι δύο πλευρές συνεχίσουν να χάνουν στρατιώτες με τον ίδιο ρυθμό. Εκτιμάται πως οι ρωσικές απώλειες αγγίζουν τα 1,2 εκατομμύρια, ενώ οι ουκρανικές εκτιμώνται μεταξύ 500.000 και 600.000. Οι αριθμοί αυτοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από τους δημοσιογράφους της Epoch Times.

Με πληροφορίες από το Reuters