Δευτέρα, 25 Μαΐ, 2026

Αγιάν Χίρσι Άλι: Η διάδοση των ισλαμιστικών κινημάτων στην Ευρώπη ως απειλή για τους θεσμούς

Με φόντο τις νέες εντάσεις στη Μέση Ανατολή και την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση κατά του ισλαμικού καθεστώτος στο Ιράν, η Αγιάν Χίρσι Άλι [Ayaan Hirsi Ali] προβλέπει ότι σε περίπτωση που υποστούν ήττα στην περιοχή τους, είναι  πολύ πιθανόν οι ηγέτες των ισλαμιστικών κινημάτων να αναζητήσουν ασφαλές καταφύγιο στη Δύση, και δη στην Ευρώπη, όπου υπάρχουν οι βάσεις και οι υποδομές για να φιλοξενηθούν και να βρουν ευήκοα ώτα.

Το φαινόμενο της διείσδυσης του Ισλάμ στη Δύση απασχολεί την Άλι εδώ και χρόνια· περιγράφει τη διαδικασία ως μακρά και σταδιακή, και την εξετάζει τόσο από την πλευρά των ευρωπαϊκών πολιτικών όσο και από τη μεριά της ισλαμικής ατζέντας, αξιοποιώντας το πλεονέκτημά της να έχει έρθει σε στενή επαφή με όλες τις δεσπόζουσες ιδεολογίες της εποχής μας ήδη από μικρή ηλικία: Ισλάμ, Χριστιανισμό, αθεΐα, κομμουνισμό, φιλελευθερισμό, ισλαμικά και αριστερά κινήματα…

Αυτό που ξεχωρίζει την Άλι — η οποία σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Leiden, στην Ολλανδία —από τους περισσότερους μελετητές είναι ότι στη δική της περίπτωση το βίωμα προηγήθηκε της θεωρίας, δημιουργώντας τη βάση για μια βαθιά και εκ των έσω γνώση. Η ίδια περιγράφει τη ζωή της ως ταραγμένη και γεμάτη ανατροπές — και πράγματι έτσι ήταν.

Εδώ και χρόνια, είναι γνωστή για τη δριμεία κριτική που ασκεί στο Ισλάμ και τις παραδόσεις του, ακόμη και στα ιερά κείμενα του Κορανίου και στη ζωή του Μωάμεθ, έχοντας η ίδια βιώσει μερικές από τις πιο σκληρές πλευρές του. Ένα μέρος της παιδικής της ηλικίας το πέρασε στη Σαουδική Αραβία, ενώ στην εφηβεία της στην Κένυα ήρθε σε επαφή με την προπαγάνδα των ισλαμιστικών κινημάτων, που στρατολογούσαν νέους για την προώθηση του οράματος της αναβίωσης του χαλιφάτου και της καταστροφής της Δύσης.

Το κάλεσμα σε τζιχάντ, ιερό πόλεμο, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ισλαμισμού, ισχυρίζεται η Άλι. Αν και στη θρησκεία του Ισλάμ μπορεί να ερμηνευτεί κυρίως ως εσωτερικός αγώνας κατά των πειρασμών, σύμφωνα με μελετητές, η πολιτική διάσταση του μωαμεθανισμού εστιάζει στην κυριολεκτική του έννοια, θεωρώντας κάθε ‘άπιστο’ — δηλαδή, κάθε μη μουσουλμάνο — ως εχθρό, ο οποίος πρέπει είτε να εξισλαμιστεί είτε να εξοντωθεί. Ο θάνατος ενός απίστου, δηλαδή μη μουσουλμάνου, δεν θεωρείται αμαρτία αλλά διδάσκεται ως καθήκον, εξηγεί, προσθέτοντας ότι οι παραινέσεις για καλοσύνη και συγχώρεση στα ιερά μουσουλμανικά κείμενα αφορούν τους μουσουλμάνους και όχι τους ‘απίστους’, ακόμα και στο μετριοπαθές Ισλάμ. Σύμφωνα με τα λεγόμενά της, η εξάπλωση του Ισλάμ και η κατάκτηση του μη μουσουλμανικού κόσμου βρίσκεται στο Κοράνι, στη βιογραφία του Προφήτη, στα χαντίθ — τα λόγια του Προφήτη.

Ο αγώνας των τζιχαντιστών έχει δύο μορφές, αναφέρει: τον ένοπλο αγώνα, που περιλαμβάνει τρομοκρατικά χτυπήματα κατά μεγαλύτερων ή μικρότερων στόχων, και τη διείσδυση, η οποία συνίσταται σε εξάπλωση των ισλαμιστών στις δυτικές κοινωνίες, αντίσταση στην αφομοίωση, και διάβρωση των δυτικών κοινοτήτων εκ των έσω. Όπως σημειώνει σε ομιλία της, οι θρησκευτικοί ηγέτες δίνουν μεγάλη έμφαση στους ηθικούς κινδύνους της αφομοίωσης, στις εκκλήσεις τους προς τους μουσουλμάνους που ζουν σε ευρωπαϊκές πόλεις.

Σε συνδυασμό με τη σημαντική αύξηση του πληθυσμού των ισλαμικών κοινοτήτων στη Δύση σε σχέση με τον πληθυσμό των χριστιανών, η μη αφομοίωσή τους και η σταθερή αντίσταση στις ευρωπαϊκές αξίες έχει αρχίσει να έχει εμφανή αντίκτυπο στη Δύση, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Οι κοινωνίες αλλάζουν, η πολιτική επηρεάζεται, τα ήθη ομοίως. Οι ισλαμιστές, έχοντας διαμορφώσει μία «ανίερη συμμαχία» — όπως τη χαρακτηρίζει η Άλι — με την αριστερά, καθοδηγούν τις μουσουλμανικές κοινότητες να δίνουν την ψήφο τους στα εργατικά κόμματα, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα υποστήριξη μέσω των πολιτικών υπέρ της πολυπολιτισμικότητας, κατά της ‘ισλαμοφοβίας’ και του ρατσισμού, κατά του καταδικαστέου προτύπου του ‘λευκού αποικιοκράτη καταπιεστή’. Οι αρχικές αδιόρατες μεταβολές διογκώθηκαν με την πάροδο του χρόνου, κυρίως μετά το 2000, δημιουργώντας τα φαινόμενα που βλέπουμε σήμερα περισσότερο στην Ευρώπη, αλλά και στον Καναδά, στις ΗΠΑ, στην Αυστραλία, σε επίπεδο πολιτικό, κοινωνικό, αξιακό.

Ως μέρος της επιρροής τους αναφέρει και την αποδυνάμωση της διδασκαλίας για το Ολοκαύτωμα στα ολλανδικά σχολεία. Αυτό, όπως υπογραμμίζει η Άλι, είχε ως αποτέλεσμα την ελλιπή μόρφωση των νεότερων γενεών και τελικά τη δυσκολία τους να αναγνωρίζουν τον αντισημιτισμό για αυτό που είναι. Τα σύγχρονα κινήματα για την «απελευθέρωση της Παλαιστίνης» συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τα προαναφερθέντα φαινόμενα.

Για το Ισλάμ, αναφέρει, το Ισραήλ είναι ο «μικρός Σατανάς», ενώ η Αμερική ο «μεγάλος». Η εξάλειψη των Εβραίων αποτελεί έναν από τους στόχους των ισλαμιστών, σημειώνει δε ότι αυτός ο στόχος δεν συνδέεται με την ύπαρξη ή όχι ενός παλαιστινιακού κράτους. Μεγάλο μέρος της ισλαμιστικής ρητορείας είναι αφιερωμένο στην καλλιέργεια αντισημιτικών αισθημάτων μεταξύ των πιστών του Ισλάμ, ρητορεία που διαδίδεται μέσω των χώρων λατρείας (τζαμιών), των μουσουλμανικών σχολείων, έντυπου υλικού, κλπ. Μέσω αυτής της ρητορείας, υποστηρίζει, και σε συνδυασμό με τις αριστερές αφηγήσεις και την έλλειψη ιστορικών γνώσεων, οι Εβραίοι δαιμονοποιούνται εκ νέου στη Δύση, με αποτέλεσμα την επικράτηση μιας στρεβλής αντίληψης για τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Για την Άλι, κρίσιμο είναι και το γεγονός ότι οι Δυτικοί υποτιμούν τη θρησκευτική διάσταση του ζητήματος.

Η νέα άνοδος του αντισημιτισμού, η αποδοχή της ισλαμιστικής ρητορικής, η ανοχή σε πράξεις και αντιλήψεις που στην πραγματικότητα αντιβαίνουν τις αρχές και τις αξίες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η Ευρώπη και οι άλλες δυτικές κοινωνίες, έγιναν δυνατά — κατά την Άλι — χάρη στην υπονόμευση των θεμελιωδών ευρωπαϊκών αξιών, στην ανάπτυξη ενός ενοχικού συνδρόμου και στην έλλειψη γνώσεων.

Κατονομάζοντας αυτά τα κενά, η Άλι μιλά για την απαξίωση και γελοιοποίηση του Χριστιανισμού, που κατήντησε ένα «δεισιδαιμονικό αξεσουάρ» (sic) για μια γραφική μερίδα του πληθυσμού· για το ενοχικό σύνδρομο που ανέπτυξε η Δύση για τις κατακτήσεις της, την αποικιοκρατία, το δουλεμπόριο και την ευμάρεια που απολάμβανε για χρόνια εις βάρος άλλων λαών, η οποία συμπυκνώθηκε στη δαιμονοποίηση του ‘λευκού (αρσενικού) αποικιοκράτη/καταπιεστή’, συμπαρασύροντας και κάθε θετικό στοιχείο που συνδεόταν με εκείνη την εποχή· για την άγνοια της εβραϊκής ιστορίας — που ξεκίνησε από τα εδάφη όπου ιδρύθηκε το σύγχρονο Ισραήλ — αλλά και της αληθινής φύσης του Ισλάμ.

Όπως εξηγεί, οι δυτικές κοινωνίες αδυνατούν να κατανοήσουν το Ισλάμ, αφ΄ενός γιατί το βλέπουν υπό το πρίσμα του πολιτισμικού σχετικισμού, σύμφωνα με τον οποίο όλοι οι πολιτισμοί είναι καλοί, απλώς διαφορετικοί, αφ’ ετέρου γιατί το αντιλαμβάνονται σαν μια παραλλαγή του Χριστιανισμού — ως ακόμη μία μονοθεϊστική θρησκεία, που καλλιεργεί μία προσωπική σχέση με τον Θεό. Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ των δύο θρησκειών είναι θεμελιώδεις και δεν μπορούν να καλυφθούν, σημειώνει, με κυριότερη τη θέση που παίρνει η κάθε μία σε σχέση με τα εγκόσμια. Για τους χριστιανούς, η διάκριση μεταξύ της Πολιτείας και του θείου νόμου είναι σαφής, και ενυπάρχει στη διδασκαλία του Χριστού: «Απόδοτε του Καίσαρος Καίσαρι, και τα του Θεού τω Θεώ». Στις χριστιανικές κοινωνίες, δηλαδή, οι υποθέσεις μεταξύ των ανθρώπων ρυθμίζονται από την κοσμική εξουσία, και αυτό είναι σύμφωνο με τη θεία τάξη των πραγμάτων. Στον αντίποδα, οι μουσουλμάνοι δεν αναγνωρίζουν άλλον νόμο από τον θεϊκό, κατά συνέπεια ούτε το δικαίωμα του ανθρώπου να νομοθετεί, και οι κοινωνίες τους μπορούν να είναι μόνο θεοκρατικές.

Ερωτηθείσα για το αν το Ισλάμ είναι συμβατό με τη δημοκρατία, απαντά χωρίς δισταγμό αρνητικά, αναφέροντας ότι η υποταγή στους ανθρώπινους νόμους είναι αντι-ισλαμική. Ως πυλώνες του Ισλάμ αναφέρει τον φόβο (Θεού, αλλά και ανθρώπων), την απόλυτη υποταγή και υπακοή (στον Θεό και τους θρησκευτικούς ηγέτες), την απουσία ερωτήσεων και αμφισβήτησης.

Συγκρίνοντας τις βασικές διδασκαλίες των δύο θρησκειών, υπενθυμίζει ότι ο Χριστιανισμός διδάσκει την αγάπη για τον πλησίον και τη συνεργασία· «Ο Χριστός ζήτησε από τους μαθητές Του να μην ασκήσουν ποτέ βία στο όνομά Του ούτε να εξαναγκάσουν κανέναν να πιστέψει», σημειώνει. Ωστόσο, λέει ότι το Ισλάμ διδάσκει ότι είναι μια θεάρεστη πράξη η εξολόθρευση ενός απίστου, αν αυτός δεν συμφωνήσει να εξισλαμιστεί.

Στο φαινόμενο της ισλαμοποίησης των ευρωπαϊκών κοινωνιών αντιτάσσει την αφομοίωση των μεταναστών: «Οι δυτικές χώρες πρέπει να απαιτήσουν από τους μουσουλμάνους που έρχονται να ζήσουν σε αυτές να αναγνωρίσουν τους νόμους και τις αρχές τους […] Κανείς δεν μπορεί να υπηρετεί δύο κυρίους», τονίζει. «Οι δομές που διαδίδουν ιδέες που αντίκεινται στις δυτικές αξίες πρέπει να καταργηθούν και η Σαρία (σ.σ. ο ισλαμικός θρησκευτικός νόμος) να απαγορευτεί [στις δυτικές χώρες]». Απαντώντας σε μια πιθανή ένσταση περί ατομικών ελευθεριών και ελευθερίας συνείδησης, τονίζει ότι αυτό δεν αφορά την  προσωπική πίστη αλλά την οργανωμένη, και οτιδήποτε υποσκάπτει τα θεμέλια των δυτικών κοινωνιών, υποστηρίζοντας ότι μια μεγάλη μερίδα μουσουλμάνων λειτουργεί καθοδηγούμενη από τους θρησκευτικούς ηγέτες. «Για τη Δύση, είναι θέμα αυτοσυντήρησης».

Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν άρθρο δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκην τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.

Η στρατηγική τοποθέτηση των ΗΑΕ στην Ανατολική Μεσόγειο και η θέση της Ελλάδας

Tα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εξελίσσονται σε βασικό, στρατηγικό εταίρο της Ελλάδας στην ευρύτερη ζώνη της Ανατολικής Μεσογείου. Δεν υποκαθιστούν τις ΗΠΑ, την ΕΕ ή τη Γαλλία ως πυλώνες της ελληνικής στρατηγικής ούτε αντικαθιστούν τη σημασία της Σαουδικής Αραβίας στον αραβικό κόσμο. Όμως, συνδυάζουν κάτι που σήμερα λίγοι περιφερειακοί παίκτες διαθέτουν ταυτόχρονα: μεγάλη επενδυτική ισχύ, ευελιξία στη γεωοικονομική δράση, έντονο αποτύπωμα σε λιμάνια και logistics, λειτουργικές αμυντικές σχέσεις με την Αθήνα, και στενή διασύνδεση με αμερικανικά και ισραηλινά δίκτυα ισχύος. Αυτή η συνάρθρωση συμφερόντων καθιστά τα ΗΑΕ ιδιαίτερα χρήσιμα για την Ελλάδα σε ενέργεια, υποδομές, αλυσίδες εφοδιασμού και περιφερειακή ασφάλεια.

Η στροφή αυτή δεν είναι συγκυριακή. Η οικονομία των ΗΑΕ μετατοπίζεται συστηματικά πέρα από το πετρέλαιο: το μη πετρελαϊκό ΑΕΠ αντιστοιχούσε στο 74,6% του πραγματικού ΑΕΠ στο εννεάμηνο του 2024 και το σχετικό μερίδιο των πετρελαϊκών δραστηριοτήτων στο α΄ τρίμηνο του 2025 υποχώρησε στο 22,7%, με εμπόριο, μεταποίηση, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και κατασκευές να οδηγούν την ανάπτυξη. Παράλληλα, οι επενδυτικοί βραχίονες του Άμπου Ντάμπι διαθέτουν τεράστια οικονομική ισχύ: η Mubadala ανακοίνωσε το 2024 υπό διαχείριση κεφάλαια AED 1,212 τρισ., η Lunate δηλώνει AUM 115 δισ. δολ., ενώ το 2026 τα περιουσιακά στοιχεία της ADQ ενσωματώθηκαν κάτω από τη νέα ομπρέλα της L’IMAD.

Για την Ελλάδα, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο το μέγεθος του εμιρατινού κεφαλαίου, αλλά η κατεύθυνσή του: τα ΗΑΕ επενδύουν σε διαδρόμους, λιμάνια, ενέργεια και υποδομές που εφάπτονται της ελληνικής γεωοικονομικής θέσης. Ο ΙΜΕC, ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου, το νέο σιδηροδρομικό έργο Άκαμπα–ορυχεία–λιμένας στην Ιορδανία, οι κινήσεις σε Αίγυπτο, Κύπρο, Ιορδανία, Σομαλιλάνδη και η πρόσφατη ενεργειακή κινητικότητα προς την Αλβανία συνθέτουν ένα πλέγμα στο οποίο η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως θαλάσσιος, ενεργειακός, χρηματοδοτικός και κανονιστικός κόμβος προς την ΕΕ.

Ωστόσο, η ευκαιρία συνοδεύεται από ουσιώδεις κινδύνους. Πρώτον, η εμβάθυνση της ελληνο-εμιρατινής σχέσης εντάσσεται σε περιβάλλον αυξημένου ανταγωνισμού ΗΑΕ–Σαουδικής Αραβίας και, σε μικρότερο αλλά υπαρκτό βαθμό, ΗΑΕ–Κατάρ. Δεύτερον, η νέα στρατηγική αυτονομία του Άμπου Ντάμπι ενισχύει μεν τη χρησιμότητά του για την Αθήνα, αλλά αυξάνει και την πιθανότητα απότομων αναπροσαρμογών. Τρίτον, η ανακοίνωση αποχώρησης των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ/ΟΠΕΚ+ στις 28 Απριλίου αποτελεί ένδειξη μεγαλύτερης ανεξαρτησίας από το σαουδαραβικό πλαίσιο, αλλά και σημάδι υψηλότερης μεταβλητότητας στη μελλοντική τους ενεργειακή στρατηγική.

Σε όρους πολιτικής, η Ελλάδα έχει συμφέρον να αντιμετωπίσει τα ΗΑΕ ως εταίρο υψηλής αξίας σε τρεις άξονες: άμυνα και ασφάλεια, ενέργεια και διασυνδεσιμότητα, και στοχευμένες επενδύσεις σε logistics/τεχνολογία. Αλλά πρέπει να το κάνει με τρόπο που να μην την «κλειδώσει» αποκλειστικά στο εμιρατινό στρατόπεδο απέναντι σε Σαουδική Αραβία ή Κατάρ. Η σωστή στρατηγική είναι η πολυευθυγράμμιση: στενή συνεργασία με τα ΗΑΕ, χωρίς απώλεια πρόσβασης στο Ριάντ και την Ντόχα. Η πρόσφατη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη τόσο με τον Αλβανό πρωθυπουργό Έντι Ράμα όσο και με τον εμίρη του Κατάρ μέσα στον Απρίλιο του 2026 δείχνει ότι η Αθήνα ήδη κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.

Η στρατηγική μετατόπιση των ΗΑΕ

Το σημαντικότερο δομικό στοιχείο της εμιρατινής πολιτικής είναι ότι τα ΗΑΕ δεν επενδύουν πλέον απλώς τα πετρελαϊκά τους πλεονάσματα· επενδύουν την ίδια τη μετάβασή τους προς ένα καθεστώς εμπορίου, χρηματοοικονομικών, logistics, τεχνολογίας, βιομηχανίας και ενέργειας πολλαπλών καυσίμων. Τα επίσημα στοιχεία των ΗΑΕ δείχνουν ότι η βαρύτητα του μη πετρελαϊκού τομέα είναι πλέον κυρίαρχη, ενώ το ΔΝΤ εκτιμά ότι η ανάπτυξη του 2025 και 2026 θα στηριχθεί από τη διαφοροποίηση, τις εξαγωγές και τις επενδύσεις σε υποδομές, ακόμη και αν η παραγωγή υδρογονανθράκων παραμένει σημαντική.

Η μετατόπιση αυτή συνοδεύεται από πολύ μεγάλη διαθεσιμότητα κεφαλαίων. Η Mubadala ανακοίνωσε για το 2024 υπό διαχείριση κεφάλαια AED 1,212 τρισ., η Lunate δηλώνει 115 δισ. δολάρια AUM, ενώ η αναδιάρθρωση του Ιανουαρίου 2026 ενοποίησε την ADQ κάτω από την L’IMAD, δημιουργώντας μια νέα και ακόμη πιο ευέλικτη πλατφόρμα κρατικού επενδυτικού συντονισμού στο Άμπου Ντάμπι. Αυτό σημαίνει ότι τα ΗΑΕ διαθέτουν όχι μόνο ρευστότητα, αλλά και θεσμικούς μηχανισμούς για να αναπτύσσουν πολιτική επιρροή μέσω επενδύσεων σε κρίσιμες υποδομές.

Η ανακοίνωση εξόδου των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ/ΟΠΕΚ+ στις 28 Απριλίου πρέπει να διαβαστεί μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Εφόσον η αποχώρηση τεθεί πλήρως σε ισχύ από την 1η Μαΐου, όπως μετέδωσαν το Reuters και το AP, πρόκειται για σαφή ένδειξη ότι το Άμπου Ντάμπι θέλει μεγαλύτερη ελευθερία παραγωγής, στρατηγικής τιμολόγησης και συνολικής τοποθέτησης στη διεθνή αγορά ενέργειας. Η συγκυρία είναι ρευστή, καθώς ο ιστότοπος του ΟΠΕΚ δεν είχε ακόμη ενσωματώσει πλήρως την εξέλιξη όταν συντάχθηκε η παρούσα αναφορά, στοιχείο που υπογραμμίζει τον πρόσφατο χαρακτήρα της απόφασης.

Για την Ελλάδα, αυτή η εξέλιξη έχει διττή σημασία. Από τη μία, αυξάνει την αυτονομία των ΗΑΕ από τη σαουδαραβική ενεργειακή πειθαρχία και καθιστά το εμιρατινό κράτος πιο πρόθυμο να επενδύσει σε ευρύτερα γεωοικονομικά χαρτοφυλάκια. Από την άλλη, υποδηλώνει ότι η Αθήνα δεν πρέπει να υποθέτει ότι οι εμιρατινές επιλογές θα είναι πάντα ευθυγραμμισμένες με την ευρωπαϊκή ανάγκη σταθερότητας τιμών ή με τις προτεραιότητες του Ριάντ. Πρόκειται για μια ευκαιρία συνεργασίας με έναν πιο ανεξάρτητο παίκτη, αλλά και για μια υπενθύμιση ότι η νέα στρατηγική των ΗΑΕ είναι πρωτίστως εμιρατοκεντρική.

Παράλληλα, τα ΗΑΕ παραμένουν κεντρικός εταίρος των ΗΠΑ. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ περιγράφει τα ΗΑΕ ως «ζωτικής σημασίας εταίρο», ενώ επίσημα αμερικανικά κείμενα του 2025 και 2026 τα χαρακτηρίζουν «εξέχοντα εταίρο στην άμυνα». Η στρατηγική αυτή σύνδεση με την Ουάσιγκτον περιλαμβάνει άμυνα, εξοπλισμούς, τεχνολογία και πλέον και συνεργασία σε AI και υποδομές. Για την Ελλάδα, αυτό αυξάνει την αξία των ΗΑΕ ως εταίρου που μπορεί να λειτουργήσει και ως γέφυρα προς αμερικανικές πρωτοβουλίες, ειδικά σε ενέργεια και αμυντική βιομηχανία.

Διάδρομοι, λιμάνια και ενεργειακές ροές

Το πιο χειροπιαστό πεδίο όπου αναδεικνύεται ο ρόλος των ΗΑΕ είναι η γεωοικονομία των διαδρόμων. Ο IMEC, που ανακοινώθηκε στη συνάντηση των G20 το 2023 από ΗΠΑ, Ινδία, Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, ΕΕ, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία, δεν είναι ένα μεμονωμένο έργο. Είναι ένα πλαίσιο σύνδεσης θαλάσσιων μεταφορών, σιδηροδρόμων, ενέργειας και ψηφιακών υποδομών. Για την Ελλάδα, η σημασία του έγκειται στο ότι η Ανατολική Μεσόγειος επανεισάγεται στον παγκόσμιο χάρτη συνδεσιμότητας ως τερματικός ευρωπαϊκός βραχίονας, και τα ΗΑΕ είναι από τους πλέον δραστήριους χρηματοδοτικούς και λειτουργικούς κόμβους του εγχειρήματος.

Η Ιορδανία είναι το πρώτο σημείο όπου το εμιρατινό σχέδιο παίρνει απτή υλική μορφή στην Ανατολική Μεσόγειο. Στις 15 Απριλίου, Ιορδανία και ΗΑΕ υπέγραψαν τη συμφωνία για τον σιδηρόδρομο της Άκαμπα, έργο 2,3 δισ. δολαρίων, μήκους περίπου 360 χλμ., με προβλεπόμενη μεταφορική ικανότητα περίπου 16 εκατ. τόνων ετησίως. Η Petra και η WAM το παρουσιάζουν ως πρώτο στάδιο του εθνικού σιδηροδρομικού δικτύου της Ιορδανίας και μέρος ευρύτερου πλαισίου 5,5 δισ. δολ. που συμφωνήθηκε στα τέλη του 2023. Το έργο ενισχύει την Άκαμπα ως πύλη logistics για τη μεταφορά φωσφορικών και ποτάσας από την ενδοχώρα στο λιμάνι, ενώ δυνητικά επεκτείνει μελλοντικά τη συνδεσιμότητα προς Συρία, Μεσόγειο, Τουρκία και αραβικές αγορές.

Η περίπτωση της Ιορδανίας είναι κρίσιμη για την Ελλάδα για δύο λόγους. Πρώτον, η Ελλάδα έχει ήδη ενεργό πολιτικό κανάλι με την Ιορδανία μέσω του τριμερούς σχήματος Ελλάδας–Κύπρου–Ιορδανίας και των διμερών επαφών του 2024 και του 2026. Δεύτερον, εάν η Άκαμπα ενισχυθεί ως νότιος κόμβος, η Ελλάδα μπορεί να τοποθετηθεί ως ευρωπαϊκός βόρειος κόμβος στους θαλάσσιους και ενεργειακούς κλάδους ενός ευρύτερου άξονα Ανατολικής Μεσογείου–Βαλκανίων.

Ως προς το φυσικό αέριο, οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ανοιχτά τον Κάθετο Διάδρομο Ελλάδας–Βουλγαρίας–Ρουμανίας–Μολδαβίας–Ουκρανίας. Το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να διευκολύνουν την παροχή LNG σε ελληνικούς τερματικούς σταθμούς ώστε να τροφοδοτηθεί αυτή η διαδρομή, ενώ τον Φεβρουάριο του 2026 φιλοξένησε σχετική συνάντηση υψηλού επιπέδου. Στο ίδιο πλαίσιο, η Atlantic See LNG Trade, κοινό σχήμα του ελληνικού Aktor με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας, υπέγραψε συμφωνίες αμερικανικού LNG με ορίζοντα 20ετίας, ενώ η Aktor δημοσιοποίησε στις 28 Απριλίου 2026 νέα εικοσαετή συμφωνία της θυγατρικής Aktor LNG USA με την κρατική αλβανική Albgaz. Η αλληλουχία αυτή δείχνει ότι η αμερικανική ενεργειακή στρατηγική στη ΝΑ Ευρώπη και τα Βαλκάνια περνά όλο και περισσότερο από δίκτυα στα οποία Ελλάδα και περιφερειακοί εταίροι λειτουργούν ως ενδιάμεσοι κόμβοι.

Η χρονική σύμπτωση είναι αξιοσημείωτη. Η συνάντηση Μητσοτάκη–Ράμα έγινε στην Αθήνα στις 22 Απριλίου 2026, ενώ η ανακοίνωση της συμφωνίας Aktor–Albgaz ακολούθησε στις 28 Απριλίου. H ελληνο-αλβανική εξομάλυνση και η αμερικανική προώθηση του LNG δημιουργούν χώρο για ταχύτερη περιφερειακή ενεργειακή ολοκλήρωση.

Στο θαλάσσιο σκέλος, τα ΗΑΕ διαθέτουν το ισχυρότερο εξωστρεφές αποτύπωμα στην περιοχή. Η DP World λειτουργεί περισσότερα από εξήντα λιμάνια και τερματικά διεθνώς, με το Τζεμπέλ Αλί να παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους κόμβους εμπορευματοκιβωτίων παγκοσμίως και να συνδέεται άμεσα με περισσότερα από 150 λιμάνια. Η εταιρεία έχει ενισχύσει κρίσιμους κόμβους στην Αίγυπτο και άνοιξε νέα στρατηγική θαλάσσια σύνδεση Τζεμπέλ Αλί–Μπερμπέρα, προσφέροντας εναλλακτική διαδρομή προς Σομαλιλάνδη και Αιθιοπία. Επιπλέον, η DP World έχει παρουσία και στην Κύπρο.

Παράλληλα, η AD Ports Group διευρύνει ταχύτατα το αποτύπωμά της. Η WAM ανέφερε ότι το 2026 το διεθνές χαρτοφυλάκιο της AD Ports έφθασε τα 36 λιμάνια/τερματικούς μετά την προσθήκη του λιμένα πολλαπλών χρήσεων της Άκαμπα. Στην Αίγυπτο, η AD Ports προωθεί κέντρο διανομής 1,1 τ.χλμ. στην Αλεξάνδρεια, λειτουργεί ή αναπτύσσει επενδυτικά αγαθά σε Σαφάγκα και Πορτ Σάιντ, και έχει ενισχύσει τη θέση της και σε τερματικούς λιμένες της Μεσογείου όπως η Αλεξάνδρεια και η Ντεχκέιλα. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι το εμιρατινό σύστημα λιμένων και logistics «αγκαλιάζει» πλέον τον άξονα Ερυθρά Θάλασσα–Σουέζ–Ανατολική Μεσόγειος–Λεβάντε.

Ανταγωνισμός με Σαουδική Αραβία και Κατάρ

Η σχέση ΗΑΕ–Σαουδικής Αραβίας δεν είναι πλέον απλώς συνεργατική. Ευρωπαϊκές και αμερικανικές αναλύσεις καταγράφουν από το 2025 και ιδίως το 2026 αυξανόμενη απόκλιση στα μέτωπα της Υεμένης, του Σουδάν, της Ερυθράς Θάλασσας και του Κέρατος της Αφρικής. Το ECFR μιλά ευθέως για αγώνα ισχύος στη ζώνη Ερυθράς–Χορν, ενώ άλλο κείμενο του ECFR περιγράφει τη ρήξη ως μετάβαση της σχέσης από εταιρική σε ανταγωνιστική. Αυτό δεν σημαίνει αναπόφευκτη σύγκρουση, αλλά σημαίνει ότι το Άμπου Ντάμπι και το Ριάντ ανταγωνίζονται για το ποιος θα καθορίζει τους όρους συνδεσιμότητας, επιρροής και ασφάλειας στις νότιες πύλες της Ανατολικής Μεσογείου.

Στη Σομαλιλάνδη και ευρύτερα στο κέρας , η εμιρατινή παρουσία είναι διαχρονικά πιο επιχειρησιακή. Η DP World έχει αναπτύξει το Berbera ως εναλλακτική διαδρομή προς την Αιθιοπία, ενώ το ECFR επισημαίνει ότι η σομαλική κυβέρνηση αποδίδει κρίσιμο ρόλο στο εμιρατινό αποτύπωμα πίσω από κινήσεις στην περιοχή. Άλλες αναλύσεις δείχνουν ότι το Άμπου Ντάμπι χρησιμοποιεί πιο ευέλικτη στρατηγική προκεχωρημένων σταθμών και λιμενικών/στρατιωτικών συνεργασιών, ενώ το Ριάντ κινείται περισσότερο μέσα από κρατικές πρωτοβουλίες και ευρύτερες εξισορροπήσεις. Για την Ελλάδα, το συμπέρασμα είναι ότι τα ΗΑΕ είναι πιο δραστήριος παίκτης σε σημεία που επηρεάζουν τις θαλάσσιες ροές προς το Σουέζ και την Ανατολική Μεσόγειο.

Με το Κατάρ, το τοπίο είναι διαφορετικό. Η ανοιχτή ρήξη του 2017 έχει λήξει, αλλά η αντιπαλότητα δεν εξαφανίστηκε· μετακινήθηκε σε πιο εκλεπτυσμένα πεδία: αερομεταφορές, επιρροή μέσων ενημέρωσης, χρηματοοικονομικά κέντρα, κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, ενεργειακή διπλωματία και διαμεσολάβηση. Το Carnegie καταγράφει ότι Σαουδική Αραβία, Κατάρ και ΗΑΕ κινούνται πλέον ως ανταγωνιστικοί πόλοι διαφοροποίησης εντός GCC, ενώ οι FT/ECFR επισημαίνουν τη χρήση κρατικών επενδυτικών ταμείων ως εργαλεία προσέλκυσης κεφαλαίων και ταλέντου. Για την Αθήνα, αυτό σημαίνει ότι η στενή σχέση με τα ΗΑΕ δεν πρέπει να αποκόψει την πρόσβαση στην Ντόχα, ειδικά όταν η Ελλάδα επιδιώκει πολυμερή θέση στον Κόλπο. Η πρόσφατη συνάντηση Μητσοτάκη με τον εμίρη του Κατάρ, στις 29 Απριλίου 2026, επιβεβαιώνει αυτό το ισοζύγιο.

Σε επίπεδο ασφάλειας, οι ελληνο-εμιρατινές σχέσεις είναι πιο ώριμες από ό,τι συνήθως αναγνωρίζεται. Η Αθήνα και το Άμπου Ντάμπι θεσμοποίησαν το 2020 την αμυντική και εξωτερικοπολιτική τους συνεργασία, ενώ τον Απρίλιο του 2025 υπεγράφη νέο πρόγραμμα στρατιωτικής συνεργασίας. Η Πολεμική Αεροπορία της Ελλάδας καταγράφει σταθερή συμμετοχή της εμιρατινής αεροπορίας στον «Ηνίοχο», ενώ η ελληνική ηγεσία άμυνας διατηρεί ενεργή παρουσία σε αμυντικά φόρουμ στο Άμπου Ντάμπι. Πρόκειται για ουσιαστικό δίκτυο διαλειτουργικότητας και εμπιστοσύνης, που σπανίζει στις σχέσεις Ελλάδας με αραβικά κράτη.

Αυτό το δίκτυο διασταυρώνεται με το σχήμα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Το τριμερές σχήμα ανανεώθηκε πολιτικά στην Ιερουσαλήμ τον Δεκέμβριο του 2025 και η αμυντική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ βαθαίνει, όπως δείχνουν οι συμφωνίες για ρουκετικά συστήματα και αντι-drone συνεργασία. Η σημασία των Συμφωνιών του Αβραάμ είναι ότι η σχέση ΗΑΕ–Ισραήλ επιτρέπει στο Άμπου Ντάμπι να κινείται στο ίδιο επιχειρησιακό περιβάλλον με ένα δίκτυο όπου η Ελλάδα ήδη συμμετέχει. Δεν υπάρχει επίσημο τετραμερές Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ–ΗΑΕ, αλλά υπάρχει ντε φάκτο γεωστρατηγική συμβατότητα σε αρκετά ζητήματα.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, τα οφέλη από μια αναβαθμισμένη σχέση με τα ΗΑΕ είναι τέσσερα.

Πρώτον, επενδυτικό βάθος. Η ελληνική κυβέρνηση δήλωσε τον Φεβρουάριο του 2025 ότι ο στόχος άμεσων επενδύσεων ύψους 4 δισ. ευρώ από τα ΗΑΕ που είχε τεθεί το 2022 έχει ήδη υπερκαλυφθεί. Αυτό συνιστά απτό προηγούμενο πολιτικής εμπιστοσύνης, που δεν υπάρχει στον ίδιο βαθμό με άλλους παίκτες του Κόλπου.

Δεύτερον, ενεργειακή και logistics αναβάθμιση της Ελλάδας. Αν ο Κάθετος Διάδρομος αποκτήσει μόνιμο όγκο ροών και αν το δίκτυο ΗΑΕ–Ιορδανίας–Αιγύπτου–Βαλκανίων συνεχίσουν να πυκνώνουν, η Ελλάδα μπορεί να ενισχυθεί όχι μόνο ως σημείο εισόδου LNG, αλλά και ως ευρωπαϊκός κόμβος κανόνων, αποθήκευσης, εμπορίας, ασφάλισης, χρηματοδότησης και διασύνδεσης θαλάσσιων–σιδηροδρομικών αλυσίδων. Αυτό είναι γεωοικονομική υπεραξία, που ξεπερνά τον τομέα των μεταφορών.

Τρίτον, αμυντική εξισορρόπηση. Η ελληνο-εμιρατινή σχέση προσθέτει αραβικό βάθος στην ελληνική αποτροπή, ειδικά όταν συνδέεται με τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, την Κύπρο και το Ισραήλ. Η αξία της δεν είναι ότι δημιουργεί μια «συμμαχία εναντίον κάποιου», αλλά ότι διευρύνει το πλέγμα κρατών που έχουν συμφέρον στη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου και στην αποτροπή κρίσεων που θα διέκοπταν τη ροή του εμπορίου, της ενέργειας και της ναυσιπλοΐας.

Τέταρτον, διπλωματική μόχλευση στον αραβικό κόσμο. Η Αθήνα έχει κάθε συμφέρον να οικοδομήσει με τα ΗΑΕ μία σχέση που να της δίνει πρόσβαση σε κόμβους όπως η Ιορδανία, η Αίγυπτος και, έμμεσα, τα Βαλκάνια μέσω της ενεργειακής διασυνδεσιμότητας. Η πρόσφατη κινητικότητα γύρω από Άκαμπα, Αλεξάνδρεια, Σαφάγκα και Αλβανία δείχνει ότι η περιοχή πηγαίνει προς δικτυωμένη συνδεσιμότητα. Η Ελλάδα μπορεί να βρίσκεται μέσα σε αυτά τα δίκτυα, αρκεί να κινηθεί έγκαιρα.

Οι κίνδυνοι είναι επίσης σαφείς.

Ο πρώτος είναι ο κίνδυνος υπερεξάρτησης από ένα μόνο εταίρο στον Περσικό κόλπο. Αν η Αθήνα δώσει την εντύπωση ότι στοιχίζεται πλήρως με το Άμπου Ντάμπι, μπορεί να χάσει περιθώρια με το Ριάντ ή τη Ντόχα. Η συνάντηση Μητσοτάκη με τον εμίρη του Κατάρ δείχνει ότι αυτό έχει γίνει αντιληπτό από την ελληνική διπλωματία.

Ο δεύτερος είναι ο γεωπολιτικός κίνδυνος της περιφερειακής ανάφλεξης. Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί ότι η παρατεταμένη αστάθεια μπορεί να πλήξει το εμπόριο, τον τουρισμό, τις αερομεταφορές και τα logistics των ΗΑΕ, ενώ το Chatham House υπογραμμίζει το κόστος του πολέμου με το Ιράν για τους εξαγωγείς του Κόλπου. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε στρατηγική συνέργεια με τα ΗΑΕ πρέπει να περιλαμβάνει ισχυρούς μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνων και σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης για ναυσιπλοΐα, ασφάλεια υποδομών και ασφαλιστικό κόστος.

Βραχυπρόθεσμα, η Ελλάδα πρέπει να θεσμοποιήσει έναν μόνιμο ελληνο-εμιρατινό διάλογο για λιμάνια, logistics, ενέργεια και αμυντική βιομηχανία, με συμμετοχή και του ιδιωτικού τομέα. Στόχος να συνδεθούν σε μία ατζέντα Αλεξανδρούπολη, Θεσσαλονίκη, Πειραιάς, Ρεβυθούσα, FSRU και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και δεδομένων.

Μεσοπρόθεσμα, η Αθήνα πρέπει να ζητήσει συγκεκριμένα εμιρατινή συγχρηματοδότηση για έργα σε βιομηχανική εφοδιαστική, λιμενικές υπηρεσίες, αποθήκευση ενέργειας, πράσινα καύσιμα και logistics διπλής χρήσης. Το προηγούμενο του στόχου των 4 δισ. ευρώ δείχνει ότι υπάρχουν οι βάσεις.

Μακροπρόθεσμα, η Ελλάδα πρέπει να εντάξει τα ΗΑΕ σε μία πολυεπίπεδη στρατηγική που θα περιλαμβάνει ταυτόχρονα Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ιορδανία, Αίγυπτο, Κύπρο, Ισραήλ, ΗΠΑ και ΕΕ. Το ζητούμενο δεν είναι μια διμερής «ειδική σχέση» με αποκλεισμούς, αλλά η μετατροπή της Ελλάδας σε ευρωπαϊκή πύλη πολλαπλών διαδρόμων.

Είναι φυσιολογικό να δουλεύουν 4 εκατομμύρια και 6 να είναι εκτός;

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Μάρτιο του 2026 δείχνουν εποχικά διορθωμένη ανεργία 9,0%, με 4.412.383 απασχολούμενους, 436.057 ανέργους και 2.876.809 άτομα εκτός εργατικού δυναμικού στο σχετικό μηνιαίο δελτίο. Σε ετήσια βάση, η εικόνα είναι καλύτερη από τον Μάρτιο του 2025, αλλά σε μηνιαία βάση υπήρξε μικρή επιδείνωση σε σχέση με τον Φεβρουάριο του 2026.

Εξετάζοντας τα πράγματα σε πιο ευρεία κλίμακα, η αγορά εργασίας έχει διανύσει τεράστια απόσταση από την περίοδο της κρίσης. Στο γράφημα της ίδιας της ΕΛΣΤΑΤ, η ανεργία για τον Μάρτιο είχε φτάσει το 27,6% το 2013, ενώ τώρα βρίσκεται στο 9,0%. Άρα το σημερινό πρόβλημα δεν είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται ακόμη στο σημείο κατάρρευσης της προηγούμενης δεκαετίας, αλλά ότι παραμένει πάνω από τα ευρωπαϊκά επίπεδα παρά τη μεγάλη βελτίωση.

Αν προστεθούν απασχολούμενοι και άνεργοι, το εργατικό δυναμικό του Μαρτίου διαμορφώνεται περίπου στα 4,85 εκατομμύρια άτομα. Αυτό είναι το σωστό πεδίο αναφοράς για την ανεργία, γιατί ο δείκτης ανεργίας δεν είναι «άνεργοι προς συνολικό πληθυσμό», αλλά «άνεργοι προς εργατικό δυναμικό». Η ίδια η ΕΛΣΤΑΤ ορίζει ότι οι οικονομικά ενεργοί είναι όσοι είτε εργάζονται είτε αναζητούν ενεργά εργασία, και ότι η ανεργία υπολογίζεται ως ποσοστό επί αυτού του συνόλου.

Τι μετρά και τι δεν μετρά το «4 εκατ. εργάζονται»

Η φράση «τέσσερα εκατομμύρια δουλεύουν και έξι κάθονται» δεν είναι στατιστικά ακριβής. Με όρους αγοράς εργασίας, οι μη απασχολούμενοι που καταγράφει η ίδια η ΕΛΣΤΑΤ στο μηνιαίο δελτίο δεν είναι έξι εκατομμύρια, αλλά περίπου 3,31 εκατομμύρια: 436 χιλιάδες άνεργοι και 2,88 εκατομμύρια εκτός εργατικού δυναμικού. Το «σχεδόν έξι εκατομμύρια» προκύπτει μόνο αν αφαιρεθούν οι 4,41 εκατομμύρια απασχολούμενοι από τον συνολικό πληθυσμό της χώρας, που η τελευταία ετήσια εκτίμηση της Παγκόσμιας Τράπεζας τον τοποθετεί στα 10.405.134 άτομα.

Αυτό όμως βάζει στο ίδιο καλάθι εντελώς διαφορετικές κατηγορίες: παιδιά, πολύ ηλικιωμένους, φοιτητές, συνταξιούχους και γενικά ανθρώπους που δεν ανήκουν στην αγορά εργασίας. Η ίδια η μεθοδολογία της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού εξηγεί ότι ο βασικός στόχος είναι να χωρίσει τον πληθυσμό εργασιακής ηλικίας σε τρεις ομάδες — απασχολούμενους, ανέργους και εκτός εργατικού δυναμικού — και ότι ο δείκτης ανεργίας αναφέρεται στο εργατικό δυναμικό, όχι στο σύνολο των κατοίκων.

Αν παρ’ όλα αυτά γίνει η αδρή διαίρεση «απασχολούμενοι προς συνολικό πληθυσμό», οι εργαζόμενοι αντιστοιχούν περίπου στο 42,4% του συνολικού πληθυσμού. Αυτός ο λόγος είναι χρήσιμος μόνο ως πολύ γενική ένδειξη μεγέθους, όχι ως σωστός δείκτης αγοράς εργασίας. Για συγκρίσεις μεταξύ χωρών, ο κατάλληλος δείκτης είναι η απασχόληση στον πληθυσμό εργασιακής ηλικίας και η συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό.

Η Ελλάδα σε σύγκριση με την Ευρώπη

Στην πιο πρόσφατη πλήρως συγκρίσιμη πανευρωπαϊκή μηνιαία εικόνα της Eurostat, για τον Φεβρουάριο του 2026, η ανεργία ήταν 5,9% στην ΕΕ και 6,2% στην ευρωζώνη. Η Ελλάδα βρισκόταν στο 8,5% τον Φεβρουάριο και στο 9,0% τον Μάρτιο με βάση την ΕΛΣΤΑΤ. Η Ισπανία ήταν υψηλότερα στο 9,8%, αλλά η Γαλλία χαμηλότερα στο 7,8%, η Πορτογαλία στο 5,8%, η Ιταλία στο 5,3% και η Γερμανία στο 4,0%. Άρα η Ελλάδα έχει μεν απομακρυνθεί από τις ακραίες τιμές του παρελθόντος, αλλά παραμένει στη ζώνη των χωρών με σχετικά υψηλή ανεργία στην ΕΕ.

Το ίδιο φαίνεται και στον σωστότερο δείκτη, δηλαδή στην απασχόληση των ηλικιών 20-64. Το 2025, η Ελλάδα είχε ετήσιο ποσοστό απασχόλησης 71%, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 76,1%. Ειδικά στις γυναίκες, η υστέρηση είναι εντονότερη: η γυναικεία απασχόληση στην Ελλάδα ήταν 62,3%, ενώ η διαφορά ανδρών-γυναικών στην απασχόληση έφτανε τις 17,4 ποσοστιαίες μονάδες, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 9,6 μονάδες. Με άλλα λόγια, το ελληνικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η ανεργία, αλλά και το ότι μικρότερο τμήμα του πληθυσμού εργασιακής ηλικίας βρίσκεται πράγματι σε δουλειά.

Ένα πολύ χρήσιμο αντιπαράδειγμα είναι η Ιταλία. Τον Φεβρουάριο του 2026, η Ιταλία εμφάνιζε χαμηλότερη ανεργία από την Ελλάδα, μόλις 5,3%, αλλά το ετήσιο ποσοστό απασχόλησής της το 2025 ήταν 67,6%, δηλαδή χαμηλότερο ακόμη και από το ελληνικό 71,0%. Αυτό δείχνει γιατί το «χαμηλή ανεργία» δεν ταυτίζεται πάντα με το «περισσότεροι δουλεύουν»: μπορεί να σημαίνει και ότι λιγότεροι καταγράφονται ως ενεργά διαθέσιμοι για εργασία. Το σωστό δίπολο δεν είναι μόνο ανεργία ή όχι, αλλά ανεργία μαζί με συμμετοχή και απασχόληση.

ΑΕΠ, χρέος και δημογραφία αλλάζουν εντελώς την ανάγνωση

Το ελληνικό πρόβλημα βαραίνει επειδή συνδυάζεται με χαμηλότερο κατά κεφαλήν προϊόν και πολύ βαρύτερο δημόσιο χρέος από το μεγαλύτερο μέρος της δυτικής Ευρώπης. Το 2024 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε όρους αγοραστικής δύναμης ήταν περίπου 44,3 χιλ. δολάρια για την Ελλάδα, έναντι 51,7 χιλ. στην Πορτογαλία, 58,0 χιλ. στην Ισπανία, 62,0 χιλ. στην Ιταλία, 62,6 χιλ. στη Γαλλία και 73,6 χιλ. στη Γερμανία. Σε ευρωπαϊκούς όρους, η Eurostat εκτιμά ότι το 2025 η Ελλάδα και η Βουλγαρία βρίσκονταν στο 68% του μέσου κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ΕΕ σε όρους PPS, δηλαδή στο χαμηλότερο επίπεδο της Ένωσης.

Στο δημόσιο χρέος, η θέση της Ελλάδας είναι ακόμη πιο βαριά. Στο τέλος του 2025 η Ελλάδα είχε λόγο χρέους προς ΑΕΠ 146,1%, τον υψηλότερο στην ΕΕ. Η Ιταλία βρισκόταν στο 137,1%, η Γαλλία στο 115,6%, η Ισπανία στο 100,7%, η Πορτογαλία στο 89,7% και η Γερμανία στο 63,5%. Άρα η συζήτηση για το πόσοι εργάζονται δεν γίνεται σε ουδέτερο έδαφος: στην Ελλάδα, κάθε αδυναμία της αγοράς εργασίας πέφτει πάνω σε μια οικονομία με χαμηλότερο εισόδημα ανά κάτοικο και με το υψηλότερο δημόσιο βάρος χρέους στην ΕΕ.

Επιπλέον, η Ελλάδα έχει έντονο δημογραφικό βάρος. Η Eurostat κατατάσσει τη χώρα στις πιο γηρασμένες της ΕΕ, με διάμεση ηλικία 46,9 έτη το 2024, ενώ το ποσοστό των ατόμων 65+ είναι από τα υψηλότερα στην Ένωση. Σε επίπεδο ΕΕ, μόλις το 63,6% του πληθυσμού είναι ηλικίας 15-64 το 2025 και το 22,0% είναι ήδη 65+. Αυτό σημαίνει ότι η απλή σύγκριση εργαζομένων με τον συνολικό πληθυσμό είναι εξαρχής παραπλανητική, και ακόμη περισσότερο σε μια χώρα που γερνά τόσο γρήγορα όσο η Ελλάδα.

Το βαθύτερο πρόβλημα δεν είναι πόσοι δουλεύουν, αλλά πόσο παράγουν

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η Ελλάδα χρειάζεται να κινητοποιήσει μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού εργασιακής ηλικίας, μέσα από καλύτερη επαγγελματική κατάρτιση, αναγνώριση δεξιοτήτων και ενίσχυση των δομών φροντίδας παιδιών, ενώ ταυτόχρονα τονίζει ότι το επίπεδο παραγωγικότητας και επενδύσεων παραμένει χαμηλό. Στην ίδια κατεύθυνση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει ότι, παρά την ισχυρή ανάπτυξη μετά το 2021, η ελληνική παραγωγικότητα δεν συγκλίνει ακόμη με την υπόλοιπη ΕΕ και ότι το ελληνικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ παραμένει το δεύτερο χαμηλότερο στην Ένωση σε όρους αγοραστικής δύναμης.

Αυτό είναι το σημείο που αλλάζει την ουσία της συζήτησης. Μια χώρα μπορεί να έχει σχετικά μικρό ποσοστό εργαζομένων στον συνολικό πληθυσμό και παρ’ όλα αυτά να αντέχει, αν έχει πολύ υψηλή παραγωγικότητα, υψηλή γυναικεία συμμετοχή, χαμηλή ανεργία και βιώσιμο δημοσιονομικό βάρος. Η Ελλάδα δεν έχει ακόμη αυτό το πακέτο. Έχει βελτιωθεί πάρα πολύ στην ανεργία σε σχέση με την εποχή της κρίσης, αλλά συνεχίζει να έχει χαμηλότερη απασχόληση από την ΕΕ, χαμηλότερο κατά κεφαλήν προϊόν και πολύ υψηλότερο χρέος.

Καθηγητής Νομικής: Διακυβεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα όταν εταιρείες τεχνολογίας συμβάλλουν στην καταστολή

Το Just Security, μια γνωστή διαδικτυακή πλατφόρμα και φόρουμ ανάλυσης για θέματα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ, δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δημοσίευσε στις 14 Απριλίου άρθρο με τίτλο «Τα πραγματικά διακυβεύματα της Cisco: Ψηφιακή υποβοήθηση και συνέργεια», το οποίο αναλύει σε βάθος το εάν η Cisco μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για τη δημιουργία του συστήματος επιτήρησης στην Κίνα που συνέβαλε στη δίωξη των ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ.

Το άρθρο επικεντρώνεται σε μια υπόθεση κατά της Cisco Systems, η οποία θα εξεταζόταν από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ στις 28 Απριλίου. Η αγωγή κατατέθηκε από ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ, οι οποίοι κατηγορούν τη Cisco ότι συνέδραμε και υποβοήθησε βασανιστήρια, αναπτύσσοντας και συντηρώντας το κινεζικό σύστημα επιτήρησης «Χρυσή Ασπίδα», γνωρίζοντας ότι χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και τη σύλληψή τους. Την ορισμένη ημέρα, το δικαστήριο δεν εξέδωσε οριστική απόφαση, αλλά ακούστηκαν τα επιχειρήματα και εξετάστηκαν τα νομικά ζητήματα.

Η αγωγή κατατέθηκε βάσει του νόμου περί αδικημάτων κατά αλλοδαπών (Alien Tort Statute – ATS), ο οποίος επιτρέπει σε μη Αμερικανούς πολίτες να προσφεύγουν σε ομοσπονδιακά δικαστήρια των ΗΠΑ για παραβιάσεις του «δικαίου των εθνών», το οποίο περιλαμβάνει εγκλήματα όπως τα βασανιστήρια. Το βασικό ερώτημα που θα εξετάσει το Ανώτατο Δικαστήριο είναι κατά πόσο μια αμερικανική εταιρεία μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη βάσει του ATS για συνέργεια σε βασανιστήρια και άλλες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

«Η αποτροπή των εταιρειών τεχνολογίας από το να διευκολύνουν ενεργά τέτοιες μορφές καταστολής θα είναι καθοριστική για το μέλλον των ανθρώπινων ελευθεριών, όχι μόνο στο εξωτερικό αλλά και στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Χάρολντ Χονγκτζού Κοχ [Harold Hongju Koh], συγγραφέας του άρθρου, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και πρώην κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του Yale.

Το άρθρο επισημαίνει ακόμη ότι η υφιστάμενη νομολογία καθιστά την υπόθεση της Cisco χαρακτηριστική περίπτωση για την επιβεβαίωση της απόφασης του Εφετείου του 9ου Περιφερειακού Δικαστηρίου των ΗΠΑ, σύμφωνα με την οποία οι ισχυρισμοί των εναγόντων ήταν επαρκείς ώστε να απορριφθεί το αίτημα της Cisco για παύση της υπόθεσης και να συνεχιστεί η εκδίκαση. Αν το Ανώτατο Δικαστήριο αποφασίσει διαφορετικά, γράφει ο Κοχ, αυτό θα «παρείχε ασυλία σε αμερικανικές εταιρείες που συμβάλλουν ενεργά σε μαζική κυβερνητική επιτήρηση που οδηγεί σε σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

 Σχετικά με το Just Security

Το JustSecurity.org ιδρύθηκε από τον Ράιαν Γκούντμαν [Ryan Goodman], πρώην νομικό σύμβουλο του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ, ο οποίος φιλοξενείται στο Reiss Center on Law and Security της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU). Η πλατφόρμα καλεί καθηγητές νομικής, πρώην κυβερνητικούς αξιωματούχους και ειδικούς στα ανθρώπινα δικαιώματα να μοιράζονται εις βάθος νομικές αναλύσεις για σημαντικά και αμφιλεγόμενα ζητήματα.

Του Zheng Yan, ανταποκριτή του Minghui 

Πηγή: Minghui.org 

ΕΕ: Επιδοτήσεις έως 70% του επιπλέον κόστους καυσίμων για βασικούς κλάδους

Οι επιχειρήσεις που πλήττονται από την εκτίναξη των τιμών των καυσίμων, η οποία προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν, θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση για επιδοτήσεις, ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση στις 29 Απριλίου.

Οι εταιρείες στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και των μεταφορών μπορούν να αποζημιωθούν έως και για το 70% του επιπλέον κόστους τους λόγω των αυξήσεων στις τιμές των καυσίμων και των λιπασμάτων. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία λειτουργεί ως ρυθμιστής ανταγωνισμού των 27 χωρών, οι επιχειρήσεις μπορούν να λάβουν έως και 50.000 ευρώ, βάσει κανόνων που θα ισχύουν έως τις 31 Δεκεμβρίου.

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν έχει επηρεάσει επιχειρήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, η ΕΕ εισήγαγε το Προσωρινό Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων για τη Μέση Ανατολή (Middle East Temporary State Aid Framework – METSAF), το οποίο περιέγραψε ως ένα στοχευμένο και προσωρινό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης σε ορισμένους από τους πλέον εκτεθειμένους τομείς της οικονομίας, όπως η γεωργία, η αλιεία, οι μεταφορές και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Η επίτροπος Ανταγωνισμού της ΕΕ, Τερέζα Ριμπέρα, δήλωσε ότι η επίτευξη μιας «καθαρής οικονομίας» θα λειτουργήσει ως ασπίδα για την Ένωση απέναντι στις μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις.

Σε ανακοίνωσή της, στις 29 Απριλίου, σημείωσε ότι η ενεργειακή μετάβαση παραμένει η πιο αποτελεσματική στρατηγική για την αυτονομία, την ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι πρόσφατες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας απαιτούν άμεση αντίδραση. Πρόσθεσε ότι το METSAF επιτρέπει την εφαρμογή εύκολων λύσεων που θα στηρίξουν τη συνεχή ανάπτυξη βασικών τομέων της ΕΕ, όπως η γεωργία, η αλιεία και οι μεταφορές, μετριάζοντας τις επιπτώσεις της κρίσης.

Οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις που είναι ήδη επιλέξιμες για ενισχύσεις βάσει άλλου καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων θα μπορούν πλέον να αποζημιώνονται έως και για το 70% του λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με τα σχέδια.

Η ανακοίνωση έγινε μετά τη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ στην Κύπρο στις 23 και 24 Απριλίου, στο πλαίσιο συνόδου κορυφής για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Μετά τη συνάντηση αυτή, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μακροπρόθεσμη στρατηγική της Ένωσης θα πρέπει να είναι η μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, ώστε να αποφευχθούν μελλοντικοί κραδασμοί.

Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, στις 24 Απριλίου, ανέφερε ότι από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ο λογαριασμός για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε κατά 25 δισ. ευρώ, χωρίς να έχει αυξηθεί η ποσότητα ενέργειας. Τόνισε ότι είναι αναγκαίο να μειωθεί η υπερβολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, να ενισχυθεί η καθαρή ενέργεια, όπως οι ανανεώσιμες πηγές και η πυρηνική ενέργεια, και να προχωρήσει η ηλεκτροδότηση της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι αυτό αποτελεί το κλειδί για την ασφάλεια και τη σταθερότητα.

Πριν από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, η Ευρώπη αντιμετώπιζε ήδη αυξημένο ενεργειακό κόστος, καθώς είχε διακόψει τη χρήση ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου για να στηρίξει την Ουκρανία στον πόλεμο κατά της Μόσχας. Ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η ήπειρος είναι η διαθεσιμότητα καυσίμων αεροσκαφών· η ολλανδική κυβέρνηση εκτίμησε στις 20 Απριλίου ότι η ΕΕ θα μπορούσε να προμηθεύει αρκετή κηροζίνη ώστε να καλύψει τις ανάγκες της οικονομίας της για περίπου πέντε μήνες.

Η κρίση αυτή σημαίνει ότι τα μικρότερα αεροδρόμια της Ευρώπης αντιμετωπίζουν μια «υπαρξιακή απειλή», όπως ανέφερε στις 28 Απριλίου το Airports Council International (ACI) Europe.

Το ευρωπαϊκό σκέλος του παγκόσμιου φορέα εκπροσώπησης των αεροδρομίων διατύπωσε την προειδοποίηση κατά τη διάρκεια της ετήσιας διάσκεψής του, η οποία πραγματοποιήθηκε στο αεροδρόμιο του Τορίνο, στην Ιταλία.

Ο γενικός διευθυντής του ACI Europe, Ολιβιέ Γιανκόβετς, δήλωσε ότι με τα σημερινά επίπεδα τιμών των καυσίμων αεροσκαφών και την προοπτική μιας νέας κρίσης στο κόστος ζωής, είναι πιθανό πολλά περιφερειακά αεροδρόμια ανά την ήπειρο να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα έντονη διαταραχή στην προσφορά και στη ζήτηση.

Όπως σημείωσε, η κατάσταση συνιστά μια πραγματική υπαρξιακή απειλή για τα αεροδρόμια αυτά.

Η ένωση κάλεσε την ΕΕ και τα κράτη-μέλη να υιοθετήσουν σειρά μέτρων προκειμένου να βοηθήσουν τα μικρότερα αεροδρόμια της ηπείρου να ανταπεξέλθουν.

Τραμπ: Συνεχίζεται ο αποκλεισμός του Ιράν μέχρι την επίτευξη συμφωνίας για τα πυρηνικά

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν θα διατηρηθεί έως ότου το καθεστώς αποδεχθεί τις απαιτήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών για τον τερματισμό του πυρηνικού του προγράμματος.

Σε συνέντευξή του στο Axios, στις 29 Απριλίου, ο Τραμπ ανέφερε ότι απορρίπτει την πρόταση της Τεχεράνης, η οποία περιλαμβάνει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ εφόσον οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό, καθώς και την αναβολή των συζητήσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Όπως σχολίασε, ο αποκλεισμός είναι κατά κάποιον τρόπο πιο αποτελεσματικός από τους βομβαρδισμούς αφού προκαλεί ασφυξία στο Ιράν. Ανέφερε ότι η πίεση θα ενταθεί περαιτέρω και ότι δεν θα επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Το Ιράν υποστηρίζει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα αφορά την παραγωγή ενέργειας για ειρηνική, πολιτική χρήση, ωστόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιμένουν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικής κεφαλής.

Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι το Ιράν επιθυμεί να τερματίσει τον αποκλεισμό μέσω μιας συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ιρανική πλευρά επιδιώκει διευθέτηση και δεν επιθυμεί τη συνέχιση του αποκλεισμού, αλλά ο ίδιος δεν προτίθεται να υποχωρήσει εάν δεν διευθετηθεί το ζήτημα των πυρηνικών.

Την Τετάρτη, το Ιράν προειδοποίησε ότι θα προχωρήσει σε «πρωτοφανή στρατιωτική δράση» κατά του αμερικανικού αποκλεισμού, εάν αυτός δεν αρθεί. Ο ναύαρχος της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, Μπραντ Κούπερ, δήλωσε το απόγευμα της ίδιας ημέρας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις πέτυχαν να ανακόψουν επιτυχώς το 42ο πλοίο που επιχειρούσε να διασπάσει τον ναυτικό αποκλεισμό.

Σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν 41 δεξαμενόπλοια με 69 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που το ιρανικό καθεστώς δεν μπορεί να πουλήσει, εκτιμώντας ότι πρόκειται για ποσό άνω των 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το οποίο η ηγεσία του Ιράν δεν μπορεί να αποκομίσει οικονομικό όφελος. ΕΠεσήμανε ότι ο αποκλεισμός είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός και ότι οι αμερικανικές δυνάμεις φροντίζουν για την απόλυτη εφαρμογή του.

Οι τιμές του πετρελαίου άρχισαν να αυξάνονται εκ νέου, μετά την αρχική πτώση που σημειώθηκε όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός στις 8 Απριλίου. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate αυξήθηκε σχεδόν κατά 7% την Τετάρτη, ξεπερνώντας τα 106 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το Brent κατέγραψε άνοδο άνω του 9% μέχρι αργά το απόγευμα της ίδιας ημέρας.

Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου έχουν κοστίσει περίπου 25 δισεκατομμύρια δολάρια, χρήματα που προέρχονται από τη φορολογία, όπως ανέφερε στο Κογκρέσο την Τετάρτη ανώτερος αξιωματούχος λογιστικού ελέγχου του Πενταγώνου. Ο υπηρεσιακός ελεγκτής του Πενταγώνου, Τζουλς Χερστ, διευκρίνισε ότι το μεγαλύτερο μέρος του κόστους αφορά τα πυρομαχικά, ενώ έχουν συνυπολογιστεί και δαπάνες για επιχειρήσεις, συντήρηση και αντικατάσταση εξοπλισμού.

Το Πεντάγωνο έχει ήδη ζητήσει από το Κογκρέσο 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια για στρατιωτικές και αμυντικές δαπάνες στον προϋπολογισμό του οικονομικού έτους 2027, ποσό που αντιστοιχεί σε αύξηση 42% σε σύγκριση με το οικονομικό έτος 2026, όταν οι δαπάνες ανήλθαν περίπου στο 1,03 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Ο Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, την Τετάρτη, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταστρέψει περίπου το 80% των ιρανικών πυραύλων και των εργοστασίων παραγωγής τους, προειδοποιώντας ότι θα εξουδετερώσουν και τους υπόλοιπους πολύ γρήγορα εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία.

Σύμφωνα με τον Τραμπ, ο Πούτιν προσφέρθηκε να βοηθήσει στο ζήτημα του Ιράν και  ανέφερε ότι θα ήθελε να εμπλακεί στη διαδικασία εμπλουτισμού, εφόσον αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στην επίτευξη συμφωνίας. Ο Τραμπ απάντησε ότι θα προτιμούσε η ρωσική πλευρά να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι αυτό θα ήταν πιο σημαντικό.

Ο Αμερικανός πρόεδρος σημείωσε ότι ο Πούτιν δεν επιθυμεί να αποκτήσει το Ιράν πυρηνικά όπλα.

Με τη συμβολή του Ryan Morgan 

Η εκστρατεία εκφοβισμού του Shen Yun από το Πεκίνο

Λίγο πριν από την έναρξη της πρεμιέρας του Shen Yun στο Lincoln Center της Νέας Υόρκης στις 26 Μαρτίου 2025, ο δημοσιογράφος Στηβ Λανς παρατήρησε άτομα έξω από τον χώρο να κρατούν πινακίδες με αποσπάσματα από δημοσιεύματα που στηλίτευαν την εταιρεία κλασικού κινεζικού χορού.

Εκείνη την περίοδο, παρήγαγε το ντοκιμαντέρ «Unbroken: The Untold Story of Shen Yun», το οποίο ακολουθεί καλλιτέχνες της ομάδας και τις οικογένειές τους καθώς αντιμετωπίζουν αυξανόμενες εκστρατείες δυσφήμησης, απειλές και παρεμβάσεις που συνδέονται με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ).

Ο Λανς μίλησε στην εφημερίδα The Epoch Times ενώ βρισκόταν στο Τορόντο για την καναδική πρεμιέρα της ταινίας στο Hotel X στις 22 Απριλίου του τρέχοντος έτους, παρουσιάζοντας τα ευρήματά του και τις ανησυχίες του για την πρόσφατη ακύρωση των παραστάσεων λόγω ψευδούς απειλής για βόμβα.

(NTD)

 

Ανακαλώντας τη σκηνή έξω από το Lincoln Center, ανέφερε ότι οι διαδηλωτές δεν μπορούσαν να εξηγήσουν γιατί βρίσκονταν εκεί, δίνοντας ασαφείς απαντήσεις, ενώ ένας εξ αυτών δήλωσε ότι εργάζεται ως σύμβουλος. Όπως σημείωσε, η ομάδα αποτελούνταν από ετερόκλητα άτομα, χωρίς εμφανή σύνδεση με το θέμα που προωθούσαν.

Ένας άνδρας παραδέχθηκε ότι πληρώθηκε για να διαδηλώσει και ότι θα λάμβανε 20 δολάρια αφού ολοκλήρωνε τη διανομή του υλικού κατά του Shen Yun. Ο Λανς παρατήρησε επίσης έναν άνδρα ασιατικής καταγωγής, απομονωμένο από την ομάδα, ο οποίος φαινόταν να καθοδηγεί τους διαδηλωτές και να τους προμηθεύει με φυλλάδια. Σύμφωνα με την έρευνα, οι διαδηλωτές συνδέονταν με άτομο που είχε δεσμούς με το ΚΚΚ.

Εξετάζοντας τις επαναλαμβανόμενες απειλές για βομβιστικές επιθέσεις και δολοφονίες — όλες φάρσες — ο Λανς κατέληξε ότι το μοτίβο ‘δείχνει’ το ΚΚΚ. Το γεγονός ότι αυτές οι ενέργειες είχαν ως συνέπεια την ακύρωση έξι παραστάσεων στο Τορόντο τον ανησυχεί βαθιά.

Το Shen Yun ιδρύθηκε το 2006 στη Νέα Υόρκη. Με την πάροδο των ετών, εξελίχθηκε σε οκτώ περιοδεύοντες θιάσους με παγκόσμια παρουσία, που δίνουν εκατοντάδες παραστάσεις σε σχεδόν 200 πόλεις κάθε χρόνο. Οι ακυρώσεις στο Τορόντο αποτελούν την πρώτη γνωστή περίπτωση ακύρωσης λόγω φάρσας.

Ο Λανς εκτίμησε ότι τα περιστατικά εντάσσονται στην ευρύτερη εκστρατεία διεθνικής καταστολής του ΚΚΚ, που περιλαμβάνει από φθορές σε λεωφορεία μέχρι απειλές και δυσφημιστικά δημοσιεύματα, καθώς και εργαλειοποίηση του νομικού συστήματος. Όπως κατέγραψαν αρχές παγκοσμίως, έχει αποδειχθεί πως πολλά απειλητικά μηνύματα προέρχονται από την Κίνα, όπως το 2025 όταν η Ταϊβάν συνέδεσε σχετικές απειλές με περιοχή της Σιαν.

Το Shen Yun Performing Arts ιδρύθηκε από Κινέζους καλλιτέχνες που είναι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ, μιας πνευματικής άσκησηας βασισμένης στις αρχές της αλήθειας, της καλοσύνης και της ανεκτικότητας. Το 1999, το ΚΚΚ ξεκίνησε εκστρατεία δίωξης εναντίον της ομάδας, η οποία συνεχίζεται έως σήμερα. Αποστολή του Shen Yun είναι η αναβίωση του παραδοσιακού κινεζικού πολιτισμού, ενώ παράλληλα αναδεικνύει παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η βιολονίστρια Ρέιτσελ Τσεν (α) και η χορεύτρια Λίλιαν Πάρκερ (δ), μέλη του Shen Yun, στην καναδική πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ «Unbroken: The Untold Story of Shen Yun», στο Hotel X Toronto. Καναδάς, 22 Απριλίου 2026. (Evan Ning/The Epoch Times)

 

Σύμφωνα με πληροφορίες που είχε δημοσιεύσει η Epoch Times, ο Σι Τζινπίνγκ φέρεται να έδωσε το 2022 εντολή για εντατικοποίηση των επιθέσεων κατά του Φάλουν Γκονγκ στο εξωτερικό μέσω παραπληροφόρησης και νομικών ενεργειών. Στο πλαίσιο αυτό, δύο άτομα καταδικάστηκαν το 2024 για απόπειρα δωροδοκίας υπαλλήλου των φορολογικών αρχών των ΗΠΑ με στόχο το Shen Yun, ενώ είχαν προβεί και σε παρακολούθηση καλλιτεχνών.

Παρά τις πιέσεις, ο Λανς υπογράμμισε την ανθεκτικότητα και την απουσία πικρίας στους καλλιτέχνες, σημειώνοντας ότι καθοδηγούνται από έναν σκοπό που υπερβαίνει το προσωπικό συμφέρον.

Ευγενής στόχος

Το «Unbroken», που κυκλοφόρησε στις 24 Μαρτίου, ακολουθεί τον Λήβαϊ Μπράουντι και τους γιους του, Τζέσσι και Λούκας, κορυφαίους χορευτές του Shen Yun, ενώ αντιμετωπίζουν απειλές και επιθέσεις. Ο Λούκας Μπράουντι, σύμφωνα με τον Λανς, δεν εκλαμβάνει προσωπικά τις απειλές και επιδιώκει να δείξει την πραγματική φύση του Shen Yun.

Οι χορευτές του Shen Yun, οι αδελφοί Λούκας (α) και Τζέσσι Μπράουντι (α) στην καναδική πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ «Unbroken: The Untold Story of Shen Yun» στο Hotel X Toronto. Καναδάς, 22 Απριλίου 2026. (Ευγενική παραχώρηση του Alex Gurevich)

 

Οι καλλιτέχνες έχουν υψηλότατου επιπέδου εκπαίδευση στον κλασικό κινεζικό χορό, και διδάσκονται ιδιαίτερα απαιτητικές τεχνικές. Ο Λανς, αντλώντας από την εμπειρία του στον αθλητισμό, σημείωσε ότι η διατήρηση τόσο υψηλού επιπέδου υπό τέτοια πίεση είναι εξαιρετικά δύσκολη, παρομοιάζοντας την κατάσταση με αθλητή που καλείται να αγωνιστεί ενώ αντιμετωπίζει διαρκείς διακοπές λόγω απειλών.

Τονίζει ότι οι καλλιτέχνες βρίσκονται σε επίπεδο αντίστοιχο των Ολυμπιακών Αγώνων και ότι ξεχωρίζει ο τρόπος με τον οποίον διαχειρίζονται το στρες. Επεσήμανε ότι περισσότεροι από ενενήντα καλλιτέχνες ή συγγενείς τους έχουν υποστεί δίωξη στην Κίνα, και χαρακτήρισε την αποστολή τους βαθιά προσωπική και ευγενή.

Ακυρώσεις παραστάσεων στο Τορόντο

Ο Λανς χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητική την ακύρωση έξι παραστάσεων στο Τορόντο μετά από ψευδείς απειλές που εστάλησαν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Παρά το γεγονός ότι η αστυνομία επιβεβαίωσε πως δεν υπήρχε πραγματικός κίνδυνος και παρά τα αιτήματα του τοπικού διοργανωτή να συνεχιστούν οι παραστάσεις, το θέατρο προχώρησε στην ακύρωση.

Στη συνέχεια, αποκαλύφθηκε ότι ο αποστολέας των μηνυμάτων παραδέχθηκε την ψευδή φύση των απειλών και ισχυρίστηκε διασυνδέσεις με το ΚΚΚ. Παρόμοια περιστατικά σημειώθηκαν και στην Ταϊβάν, όπου οι αρχές εντόπισαν την προέλευση των απειλών στην ηπειρωτική Κίνα, κοντά σε εγκατάσταση της Huawei.

Το Shen Yun Performing Arts παρουσίασε τη δεύτερη παράστασή του στο Τορόντο για τη σεζόν του 2026 στο Four Seasons Centre for the Performing Arts, το βράδυ της 28ης Μαρτίου 2026, σε κατάμεστο θέατρο. (May Huang/The Epoch Times)

 

Ο Λανς εκτίμησε ότι πρόκειται για ενέργειες κρατικού παράγοντα και όχι για εγχώρια τρομοκρατία, υπογραμμίζοντας ότι οι δημοκρατικές κοινωνίες θα πρέπει να αναγνωρίζουν τη φύση τέτοιων απειλών. Πρόσθεσε ότι η ακύρωση των παραστάσεων ενθαρρύνει περαιτέρω τέτοιες πρακτικές, παρομοιάζοντας την κατάσταση με την καταβολή λύτρων που οδηγεί σε επανάληψη των ενεργειών.

Αντίσταση στον φόβο

Παρόμοιες απειλές έχουν σημειωθεί και σε άλλες πόλεις, όπου όμως οι παραστάσεις πραγματοποιήθηκαν υπό αυξημένα μέτρα ασφαλείας. Σύμφωνα με τον διοργανωτή, περισσότερες από 150 τέτοιες απειλές έχουν καταγραφεί τα τελευταία δύο χρόνια, χωρίς να εμποδίζονται οι παραστάσεις.

Στο Βανκούβερ και τη Μισσισσάουγκα, οι παραστάσεις συνεχίστηκαν κανονικά μετά από επιβεβαίωση των αρχών ότι δεν υπήρχε κίνδυνος, ενώ οι έρευνες συνέδεσαν τις απειλές με κινεζικό αριθμό τηλεφώνου.

Ο Λανς σημείωσε ότι οι απειλές αποσκοπούν στη δημιουργία φόβου και στην αλλαγή της καθημερινότητας των πολιτών, τονίζοντας ότι οι δημοκρατικές κοινωνίες οφείλουν να αντιστέκονται σε τέτοιες τακτικές. Εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι το «Unbroken» θα βοηθήσει το κοινό να κατανοήσει καλύτερα την κατάσταση.

Καταλήγοντας, προειδοποίησε ότι αν το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας παραμείνει ανεξέλεγκτο, είναι πιθανό περισσότεροι πολίτες να επηρεαστούν, και εξέφρασε την ελπίδα ότι οι ακυρώσεις στο Τορόντο θα αφυπνίσουν τον κόσμο.

Της Olivia Gomm

Με τη συμβολή της Eva Fu

Ανοιχτό το ενδεχόμενο εκεχειρίας στην Ουκρανία μετά από συνομιλία Τραμπ–Πούτιν

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στις 30 Απριλίου ότι συζήτησε με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν το ενδεχόμενο εκεχειρίας στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια πρόσφατης τηλεφωνικής επικοινωνίας που είχαν οι δύο ηγέτες.

Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου έγιναν σε δημοσιογράφους που βρίσκονταν στον Λευκό Οίκο για την υποδοχή των αστροναυτών της αποστολής Artemis II. Νωρίτερα, το Κρεμλίνο είχε αναφέρει ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν μια προσωρινή ανακωχή με αφορμή την επέτειο της 9ης Μαΐου, που σηματοδοτεί το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη.

Ο Τραμπ αποτίμησε θετικά την τηλεφωνική συνομιλία, η οποία διήρκεσε περισσότερο από μιάμιση ώρα και επικεντρώθηκε κυρίως στην Ουκρανία, με μία σύντομη αναφορά στο Ιράν. Όπως ανέφερε, από την πλευρά του πρότεινε μια περιορισμένης έκτασης εκεχειρία και εκτιμά ότι ο Ρώσος πρόεδρος θα προχωρήσει σε σχετική ανακοίνωση. Ακόμη και αυτό θα ήταν σημαντικό, καθώς χάνουν τη ζωή τους πολλοί άνθρωποι, σχολίασε, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση παράλογη.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ουκρανία έχει πλέον ηττηθεί στρατιωτικά, με τα πλοία της να έχουν βυθιστεί, τα αεροπλάνα της να έχουν καταρριφθεί και περίπου το 82% των πυραύλων της και τα περισσότερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη της να έχουν εξαντληθεί.

Οι πρόσφατες διπλωματικές επαφές μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας για την Ουκρανία επικεντρώνονται σε σταδιακά μέτρα μείωσης των εχθροπραξιών, με στόχο την επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας. Τόσο ο Λευκός Οίκος όσο και το Κρεμλίνο χαρακτήρισαν την τελευταία τηλεφωνική επικοινωνία φιλική και ουσιαστική. Ο σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσακόφ, δήλωσε ότι ο Τραμπ αντέδρασε θετικά στην ιδέα μιας προσωρινής εκεχειρίας που συνδέεται με τις εκδηλώσεις για την Ημέρα της Νίκης στη Ρωσία στις 9 Μαΐου, ενώ ο Τραμπ δήλωσε πως επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία πριν δεχθεί οποιαδήποτε ρωσική βοήθεια στο ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι για την άρνησή του να προχωρήσει σε συμφωνία με τη Ρωσία. Αντίθετα, εκφράζεται θετικά για τη σχέση του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, επισημαίνοντας ότι συνομιλούν τακτικά. Η τελευταία γνωστή τηλεφωνική επικοινωνία τους είχε πραγματοποιηθεί στις 9 Μαρτίου.

Πριν από έναν χρόνο, τον Μάρτιο του 2025, ο Βλαντίμιρ Πούτιν συμφώνησε, μετά από συνομιλία με τον Ντόναλντ Τραμπ, σε περιορισμένη εκεχειρία για ενεργειακές και υποδομικές εγκαταστάσεις, με στόχο μια ευρύτερη συμφωνία. Τον Μάιο, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα επικοινωνούσε την ίδια ημέρα με Πούτιν και Ζελένσκι, ελπίζοντας σε εκεχειρία και τερματισμό του πολέμου. Τον Αύγουστο, μετέβη στην Αλάσκα για σύνοδο με τον Πούτιν.

Οι διαπραγματεύσεις συνεχίστηκαν έως τον Δεκέμβριο του 2025, οπότε το Κρεμλίνο ανέφερε ότι οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας για ένα ειρηνευτικό σχέδιο προχωρούσαν εποικοδομητικά, παρά ορισμένες ευρωπαϊκές τροποποιήσεις στις προτάσεις.

Της Kimberly Hayek

Με πληροφορίες από το Reuters

Κιότο, η πρωτεύουσα της ιαπωνικής τέχνης και παράδοσης

Η ιστορία και οι παραδόσεις που διαφυλάσσονται σε κάθε σημείο του καθιστούν το Κιότο καρδιά της Ιαπωνίας και της ιαπωνικής κουλτούρας. Μια βόλτα στα γραφικά δρομάκια του είναι σαν ένα ταξίδι στο παρελθόν, με τα παραδοσιακά κτίρια, ναούς, ιερά και ανθισμένου κήπους να ζωντανεύουν τα ήθη της αρχαίας πόλης.

Το Κιότο, που ιδρύθηκε ως Χέιαν-κιο το 794, ήταν η πρωτεύουσα και έδρα της αυτοκρατορικής αυλής για πάνω από 1.000 χρόνια. Η ζωντανή καλλιτεχνική σκηνή της πόλης διαμορφώθηκε σε μεγάλο βαθμό από την παρουσία του αυτοκράτορα και των αριστοκρατών, καθώς και των υψηλόβαθμων πολεμιστών, καλλιτεχνών και λογίων που εργάζονταν στο παλάτι. Επίσης έχει έντονο θρησκευτικό χαρακτήρα, με τη βαθιά ευλάβεια για τη θρησκεία Σίντο και τον Βουδισμό να καθορίζει την πολιτιστική της ανάπτυξη.

«Συγκέντρωση Νενμπούτσου στο Ιτσίγια, Κιότο», από την «Εικονογραφημένη βιογραφία του μοναχού Ιππέν και του μαθητή του Τα’α», στα τέλη του 14ου αιώνα. Σε αυτή τη σκηνή, άνθρωποι από όλα τα κοινωνικά στρώματα έχουν συγκεντρωθεί για να ακούσουν τον χαρισματικό μοναχό Ιππέν (1239-1289) να απαγγέλλει την προσευχή Νενμπούτσου, επικαλούμενος τον Βούδα Αμιτάμπα. Συλλογή Ασιακής Τέχνης του Χάρρυ Γ. Κ. Πάκαρντ, δωρεά του Χάρρυ Γ. Κ. Πάκαρντ και αγορά από τα ταμεία Φλέτσερ, Ρότζερς, Χάρρις Μπρίσμπεϊν Ντικ και Λούις Β. Μπελ, κληροδότημα του Τζόζεφ Πούλιτζερ και δωρεά του Ταμείου Άνενμπεργκ, 1975. (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη)

 

Πανωφόρι (ουτσικάκε) με σχέδια μπαμπού. Περίοδος Έντο (1615–1868), πρώτο μισό του 18ου αιώνα. Αυτό το σπάνιο ουτσικάκε είναι έργο του Γκιον Νανκάι, γνωστού ποιητή και καλλιτέχνη της πρώιμης κίνησης Νάνγκα. Συλλογή Ασιακής Τέχνης του Χάρρυ Γ. Κ. Πάκαρντ, δωρεά του Χάρρυ Γ. Κ. Πάκαρντ και αγορά από τα ταμεία Φλέτσερ, Ρότζερς, Χάρρις Μπρίσμπεϊν Ντικ και Λούις Β. Μπελ, κληροδότημα του Τζόζεφ Πούλιτζερ και δωρεά του Ταμείου Άνενμπεργκ, 1975. (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη)

 

Κουτί για θυμίαμα (κόγκο) με πεύκα και πουλιά. Περίοδος Νανμποκούτσο (1336–92), αρχές του 14ου αιώνα. Όπως πολλά άλλα κουτιά για θυμίαμα για την τελετή του τσαγιού, αυτό το κομμάτι θα μπορούσε να αποτελεί μέρος ενός σετ 12 τεμαχίων (γιουνιτεμπάκο), προορισμένο για δοχείο υλικού για το μαύρισμα των δοντιών. Συλλογή Μαίρη Γκριγκς Μπερκ, δωρεά του Ιδρύματος Μαίρη και Τζάκσον Μπερκ, 2015. (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη)

 

Η παρουσία της αυτοκρατορικής αυλής έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των καλλιτεχνικών τάσεων του Κιότο. Επίσης εξασφάλισε την επιβίωση και τη διατήρηση τόσο πολλών έργων τέχνης. Επειδή τα περισσότερα έργα δημιουργήθηκαν για την αυλή και την αυτοκρατορική οικογένεια, κατασκευάστηκαν από υλικά της καλύτερης ποιότητας. Τα περισσότερα σιντοϊστικά και βουδιστικά ιδρύματα της εποχής εκείνης ιδρύθηκαν με τον ίδιο σκοπό: την προστασία της πρωτεύουσας και της αυτοκρατορικής οικογένειας. Ως αποτέλεσμα, πολλές τάσεις και παραλληλισμοί μπορούν να παρατηρηθούν στην καλλιτεχνική τους παραγωγή.

Η επιρροή της αυλής και του σιντοϊσμού είναι εμφανής σε έργα όπως το «Ο Φουτζιβάρα νο Καματάρι ως σιντοϊστική θεότητα». Ο Καματάρι ήταν πολιτικός, αυλικός και ιδρυτής του ισχυρού οίκου Φουτζιβάρα, που κυριάρχησε στην Αυλή της Ιαπωνίας από τον 10ο έως τον 12ο αιώνα.

Ως ισχυρός υποστηρικτής του Σιντοϊσμού, ήταν μία από τις πολλές ιστορικές προσωπικότητες που θεοποιήθηκαν μετά το θάνατό τους. Η θεϊκότητά του συμβολίζεται από τους χρυσούς καθρέφτες που κρέμονται πάνω από τη μορφή του. Στην ιαπωνική κουλτούρα, οι καθρέφτες αποτελούσαν ισχυρά σύμβολα εξουσίας, και λατρεύονταν ως ιερά αντικείμενα που αντιπροσώπευαν τους θεούς.

«Ο Φουτζιβάρα νο Καματάρι ως θεότητα του Σίντο». Περίοδος Νανμποκούτσο (1336-1392), μετά το 1350. Ο Φουτζιβάρα νο Καματάρι (614-699) ήταν μία από τις πολλές ιστορικές προσωπικότητες που θεοποιήθηκαν στη θρησκευτική παράδοση του Σίντο. Σημαντικός πολιτικός και αυλικός, ίδρυσε τον ισχυρό οίκο Φουτζιγουάρα, ο οποίος κυριάρχησε στην ιαπωνική αυλική ζωή από τον 10ο έως τον 12ο αιώνα. Αγορά και κληροδότημα των Έντουαρντ Μουρ και Μπρους Γουέμπστερ, με ανταλλαγή, και δωρεά της κυρίας Τζορτζ Α. Κρόκερ και του Ντέιβιντ Μάρεϋ, με ανταλλαγή, 1985. (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη)

 

Οι σαμουράι είχαν εξέχουσα θέση στην ιαπωνική μεσαιωνική κοινωνία, και τα ενδύματα και οι πανοπλίες (γιορόι) τους αντανακλούσαν το κύρος τους. Τα γιορόι χρησιμοποιούνταν από τον 10ο έως τον 14ο αιώνα και φοριούνταν κυρίως από έφιππους πολεμιστές. Ο θώρακας είναι καλυμμένος με δέρμα που φέρει την εικόνα του ισχυρού βουδιστικού θεού Φούντο Μιο-ο, του οποίου η άγρια όψη και τα χαρακτηριστικά της ηρεμίας και της εσωτερικής δύναμης εκτιμούνταν ιδιαίτερα από τους σαμουράι. Η πανοπλία του Ασικάγκα Τακαούτζι είναι ένα εξαιρετικό δείγμα μεσαιωνικού γιορόι.

Πανοπλία (γιορόι) του Ασικάγκα Τακαούτζι. Τέλη της περιόδου Καμακούρα (1185–1333) έως την περίοδο Νανμποκούτσο (1336–92), αρχές έως μέσα του 14ου αιώνα. Πρόκειται για ένα σπάνιο παράδειγμα μεσαιωνικού γιορόι, μιας πρώιμης ιαπωνικής πανοπλίας που φορούσαν οι έφιπποι πολεμιστές. Δωρεά του Μπάσφορντ Ντην, 1914. (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη)

 

Κατά την περίοδο Μομογιάμα, για να προστατεύονται από τη βροχή, τον άνεμο και το κρύο, οι σαμουράι φορούσαν συνήθως πάνω από την πανοπλία τους ένα τζινμπαορί, ένα πολυτελές και κομψό πανωφόρι.

Αρκετά χαρακτηριστικά αυτού του ενδύματος υποδηλώνουν δυτική επιρροή, όπως ο όρθιος γιακάς και οι λευκές και κόκκινες πτυχώσεις κατά μήκος των μανικιών. Ο συνδυασμός σπάνιων εισαγόμενων πολυτελών υφασμάτων υποδήλωνε ότι το πανωφόρι ήταν δώρο ενός πολεμάρχου στους πιστούς σαμουράι του.

Τα τζινμπαορί μάχης κατασκευάζονταν από την Εποχή των Εμφυλίων Πολέμων (περίπου 1467-1603) μέχρι το τέλος της περιόδου Έντο (1615-1867).

Μπροστινό μέρος ενός τζινμπαορί. Περίοδος Μομογιάμα (1573–1615), τέλη του 16ου αιώνα. Μαίρη Λίβινγκστον Γκριγκς και Ίδρυμα Μαίρη Γκριγκς Μπερκ, 2017. (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη)

 

Η πλάτη ενός τζινμπαορί, το οποίο ανήκει σε έναν πολύ σπάνιο τύπο. Είναι γνωστά μόνο τρία παρόμοια δείγματα. Μαίρη Λίβινγκστον Γκριγκς και Ίδρυμα Μαίρη Γκριγκς Μπερκ, 2017. (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη)

 

Οι τελετές του τσαγιού, που εισήχθησαν στο Κιότο μέσω του Βουδισμού Ζεν, συνέβαλαν στην πνευματική ανάπτυξη της πόλης και ενέπνευσαν πολλές μορφές τέχνης. Μια ματιά στο κουτί τσαγιού της περιόδου Έντο, έργο του Νονομούρα Νινσέι, αποκαλύπτει περισσότερα για αυτή την ιερή παράδοση. Το μικρό, λεπτό βάζο που χρησιμοποιούνταν κατά τη διάρκεια των τελετών, περιείχε σκόνη πράσινου τσαγιού (μάτσα). Ο Νονομούρα Νινσέι, ένας από τους σημαντικότερους Ιάπωνες κεραμίστες όλων των εποχών, είναι γνωστός ως ο πρώτος που υπέγραψε τα έργα του. Το στυλ του, που είναι τυπικά περίτεχνο και εκλεπτυσμένο, έθεσε ένα πρότυπο που καθόρισε την εμφάνιση των κεραμικών του Κιότο από την εποχή του και μετά.

Δοχείο για τσάι (σεϊτάκα), έργο του Νονομούρα Νινσέι. Περίοδος Έντο (1615–1868), περί τα 1650. Σε παρόμοια δοχεία φυλασσόταν το μάτσα (η σκόνη του πράσινου τσαγιού,) στις τελετές του τσαγιού. Συλλογή Χάουαρντ Μάνσφηλντ, δωρεά του Χάουαρντ Μάνσφηλντ, 1936. (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη)

 

Οι περισσότεροι πίνακες από το αρχαίο Κιότο έχουν τη μορφή κρεμαστών παπύρων, χειρογράφων και πτυσσόμενων παραβάν. Τα θέματα τους ποικίλλουν από γαλήνια τοπία έως συναρπαστικές μάχες, και από στιγμιότυπα της καθημερινής ζωής έως συγκλονιστικές σκηνές από θρυλικές ιστορίες. Ένα ιδιαίτερα σημαντικό πτυσσόμενο παραβάν, αποτελούμενο από έξι περίτεχνα ζωγραφισμένα πάνελ, απεικονίζει μάχες από την εξέγερση του Χόγκεν.

Πρόκειται για έργο του 17ου αιώνα, αν και το απεικονιζόμενο περιστατικό έλαβε χώρα το καλοκαίρι του 1156, στο κέντρο του Κιότο. Η εξέγερση αφορούσε μια διαμάχη για τη διαδοχή μεταξύ του αυτοκράτορα Γκο-Σιρακάουα και του πρώην αυτοκράτορα Σουτόκου, και παρόλο που διήρκεσε μόνο λίγες ώρες, είχε μακροχρόνιες πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες και σηματοδότησε την αρχή της μεσαιωνικής περιόδου.

«Οι εξεγέρσεις των εποχών Χόγκεν και Χέιτζι». Περίοδος Έντο (1615-1868), 17ος αιώνας. Από τα δεξιά προς τα αριστερά, απεικονίζονται μια σειρά από θρυλικές σκηνές μάχης, όπως περιγράφονται στην «Ιστορία της εξέγερσης του Χόγκεν». Rogers Fund, 1957. (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη)

 

Ανεξάρτητα από τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί στον κόσμο με την πάροδο των χρόνων, οι αρχαίες παραδόσεις και οι καλλιτεχνικές τάσεις παραμένουν ζωντανές στο σύγχρονο Κιότο. Οι Νακαμούρα Τακούο, Σουζούκι Οσάμου και Γιαγκί Ακίρα, Χιρόσι Σουγκιμότο και Κοχέι Ναβά είναι μερικοί μόνο σύγχρονοι καλλιτέχνες που συνεχίζουν στα ίχνη των προγόνων.

Ο Βουδισμός και ο Σιντοϊσμός παραμένουν σημαντικό μέρος της καθημερινής ζωής στο Κιότο. Οι περισσότεροι ναοί, παρά το γεγονός ότι είναι ανοιχτοί στους τουρίστες, λειτουργούν κανονικά και οι άνθρωποι συχνά πηγαίνουν εκεί για να προσευχηθούν. Τα ιερά είναι πολύ δημοφιλή και κατά τη διάρκεια σημαντικών εορτών, όπως το περίφημο Γκιον Ματσούρι, ένα φεστιβάλ που διαρκεί ολόκληρο τον Ιούλιο.

Κάνο Τακανομπού, πορτρέτο του Χοτέι. Περίοδος Έντο (1615–1868), περί τα 1616. Ο Τακανόμπου (1571–1618) απεικονίζει τον Χοτέι, μια δημοφιλή φιγούρα του Ζεν, ο οποίος συχνά εμφανίζεται ως ένας παχουλός, καλοδιάθετος μοναχός που κουβαλάει ένα μεγάλο σάκο. Πιστεύεται ότι έζησε στη νότια Κίνα στα τέλη του 9ου αιώνα και τελικά αναγνωρίστηκε ως ενσάρκωση του Μιρόκου, του Βούδα του Μέλλοντος. (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη)

 

Παρά το γεγονός ότι το 1869 η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στο Τόκιο το 1869, το Κιότο εξακολουθεί να φέρει το όνομα που σημαίνει «Πρωτεύουσα» και παραμένει το καλύτερο μέρος για να εξερευνήσετε την ιαπωνική παράδοση και τέχνες.

Σήμερα, το Κιότο είναι μία από τις πιο καλοδιατηρημένες και ιστορικά σημαντικές πόλεις της Ιαπωνίας, με περίπου 1.600 βουδιστικούς ναούς και 400 σιντοϊστικά ιερά. «Το Κιότο είναι ένα ζωντανό μουσείο της ιαπωνικής παράδοσης», παρατηρεί η Μόνικα Μπίντσικ, επιμελήτρια του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης. «Εκεί διατηρείται η ουσία της ιαπωνικής κουλτούρας».

Της Angela Feng

Το παρόν άρθρο αναδημοσιεύεται με την άδεια του Elite Lifestyle Magazine.

Πλαφόν στα καταναλωτικά δάνεια, το μικτό κέρδος και τα ελλειμματικά προϊόντα στην Ελλάδα

Η δημόσια συζήτηση που άνοιξε με τις δηλώσεις του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου αφορά στην πραγματικότητα τρεις διαφορετικές, αλλά αλληλένδετες, μορφές κρατικής παρέμβασης στην αγορά. Η πρώτη είναι μια παρέμβαση στο κόστος του ιδιωτικού δανεισμού μέσω πλαφόν στο συνολικό κόστος των καταναλωτικών δανείων. Η δεύτερη είναι μια παρέμβαση στο περιθώριο κέρδους επιχειρήσεων που πωλούν καύσιμα και βασικά αγαθά. Η τρίτη είναι μια παρέμβαση στην πληροφόρηση του καταναλωτή απέναντι στα ελλειμματικά προϊόντα (shrinkflation), δηλαδή στη μείωση της ποσότητας ενός προϊόντος χωρίς αντίστοιχη μείωση τιμής. Παρότι συχνά παρουσιάζονται ως ένα ενιαίο «πακέτο κατά της ακρίβειας», στην πράξη υπηρετούν τρεις διαφορετικές ρυθμιστικές λογικές: όριο στο χρηματοοικονομικό κόστος, όριο στο εμπορικό περιθώριο και υποχρέωση διαφάνειας στην τελική τιμή ανά μονάδα.

Η πιο κρίσιμη διάκριση είναι η εξής: όσον αφορά το καταναλωτικό δάνειο, η Ελλάδα κινείται εμφανώς μέσα σε ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο που επιβάλλει στα κράτη-μέλη να λάβουν μέτρα κατά των υπερβολικών χρεώσεων· για τα ελλειμματικά προϊόντα, η ΕΕ δίνει μόνο ένα γενικό πλαίσιο διαφάνειας και οι ειδικές σημάνσεις είναι κυρίως εθνικές πρωτοβουλίες· στο πλαφόν κέρδους, η ελληνική πολιτεία δρα πολύ πιο καθαρά με εθνικά, έκτακτα εργαλεία κρίσης, λόγω της ενεργειακής αναταραχής του 2026. Με άλλα λόγια, το «η Ελλάδα τα κάνει επειδή το ζητά η Ευρώπη» ισχύει περισσότερο για τα δάνεια, λιγότερο για τα ελλειμματικά προϊόντα και πολύ λιγότερο για τα περιθώρια κέρδους.

Το πλαφόν στα καταναλωτικά δάνεια

Ο πυρήνας της εξαγγελίας του υπουργείου Ανάπτυξης είναι ότι το συνολικό κόστος ενός καταναλωτικού δανείου — όχι μόνο οι τόκοι, αλλά και οι προμήθειες και οι λοιπές επιβαρύνσεις — δεν θα μπορεί να ξεπερνά ένα εύρος 30-50% του δανειζόμενου κεφαλαίου, με το ακριβές ποσοστό να καθορίζεται με υπουργική απόφαση μετά από γνώμη της Τράπεζας της Ελλάδος. Στο ίδιο πακέτο εντάσσονται η επέκταση των κανόνων σε μικρές πιστώσεις κάτω των 200 ευρώ, σε σχήματα Buy Now–Pay Later, σε πίστωση από εμπόρους, σε leasing με δικαίωμα εξαγοράς, σε αυστηρότερη αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας, σε υποχρεωτικές προειδοποιήσεις στη διαφήμιση, σε δωρεάν συμβουλευτικές υπηρεσίες για οφειλέτες και σε δικαίωμα υπαναχώρησης με ψηφιακά απλό τρόπο. Η δημόσια διαβούλευση, σύμφωνα με τις δηλώσεις του υπουργού, πρόκειται να ξεκινήσει εντός του ερχόμενου μήνα.

Το ουσιαστικό όμως είναι ότι αυτή η νομοθετική κίνηση δεν εμφανίζεται από το πουθενά. Η ίδια η Γενική Γραμματεία Εμπορίου είχε ήδη από το 2021 περιγράψει, παρουσιάζοντας την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για την καταναλωτική πίστη, ότι η νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση περιλαμβάνει κάλυψη δανείων κάτω των 200 ευρώ, καλύτερους κανόνες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, στήριξη υπερχρεωμένων καταναλωτών και ακόμη και υιοθέτηση ανώτατου ορίου πίστωσης για τους καταναλωτές. Σήμερα, η νέα Οδηγία (ΕΕ) 2023/2225 απαιτεί από τα κράτη-μέλη να θεσπίσουν μέτρα, όπως ανώτατα όρια (πλαφόν), ώστε οι καταναλωτές να μην επιβαρύνονται με υπερβολικά υψηλά επιτόκια, ΣΕΠΠΕ ή συνολικό κόστος πίστωσης.

Αυτό σημαίνει ότι το ελληνικό πλαφόν στα καταναλωτικά δεν είναι απλή εθνική έμπνευση, αλλά κίνηση εναρμόνισης με μια νέα ευρωπαϊκή υποχρέωση. Εκεί όπου αρχίζει η καθαρά ελληνική πολιτική επιλογή είναι ο τρόπος εφαρμογής: η ΕΕ δεν επιβάλλει ενιαίο αριθμητικό όριο 30% ή 50%. Αντίθετα, η ευρωπαϊκή τεκμηρίωση δείχνει ότι τα κράτη-μέλη χρησιμοποιούν πολύ διαφορετικά μοντέλα: πλαφόν στο επιτόκιο, πλαφόν στο APR/ΣΕΠΠΕ, πλαφόν στο συνολικό κόστος, ή συνδυασμούς αυτών. Μελέτη για την αναθεώρηση της οδηγίας σημείωνε ότι ήδη το 2021 τα περισσότερα κράτη-μέλη είχαν κάποιου είδους περιορισμό, με 22-23 κράτη να εφαρμόζουν καθεστώτα πλαφόν ή άλλων περιορισμών, αλλά με πολύ διαφορετικές μεθοδολογίες.

Από οικονομική άποψη, η διεθνής και ευρωπαϊκή συζήτηση είναι πιο σύνθετη από το πολιτικό σύνθημα «βάζουμε κόφτη». Η ευρωπαϊκή τεκμηρίωση αναγνωρίζει ότι τα πλαφόν μπορούν να περιορίσουν προϊόντα υπερβολικού κόστους και να λειτουργήσουν αποτρεπτικά απέναντι στον υπερδανεισμό, ιδίως σε περιστρεφόμενη πίστωση, πιστωτικές κάρτες ή βραχυχρόνια ακριβά δάνεια. Την ίδια στιγμή, όμως, η ίδια τεκμηρίωση προειδοποιεί ότι πολύ σφιχτά πλαφόν μπορούν να οδηγήσουν σε απόσυρση ορισμένων προϊόντων από την αγορά, σε δυσκολότερη πρόσβαση για πιο αδύναμους ή πιο ριψοκίνδυνους δανειολήπτες και σε μεγαλύτερη πίεση για μικρότερους παίκτες του κλάδου. Η FSUG της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υποστηρίζει ότι αυτό δεν είναι a priori κακό, εφόσον αποκλείονται «αρπακτικά» προϊόντα, αλλά η επίπτωση στην προσφορά πίστωσης είναι πραγματική και πρέπει να σταθμιστεί.

Για την Ελλάδα, η σημασία της παρέμβασης είναι ακόμη μεγαλύτερη επειδή το ισχύον εθνικό πλαίσιο εξακολουθεί να στηρίζεται βασικά στην παλαιά ΚΥΑ Ζ1-699/2010 που ενσωμάτωσε την Οδηγία 2008/48/ΕΚ, με μεταγενέστερες συμπληρώσεις το 2024. Δηλαδή, ο σημερινός «σκελετός» της ελληνικής καταναλωτικής πίστης είναι ακόμα ο παλιός ευρωπαϊκός γύρος ρύθμισης, ενώ το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο σηματοδοτεί ουσιαστικά τη μετάβαση στη νέα γενιά προστασίας: ευρύτερο πεδίο, ψηφιακές πλατφόρμες, BNPL, έγκαιρη παρέμβαση και μέγιστο κόστος.

Το πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και βασικά αγαθά

Σε αντίθεση με το καταναλωτικό δάνειο, εδώ κυριαρχεί η λογική της κρίσης. Η Ελλάδα είχε ήδη από το 2023 ένα πλαίσιο περιορισμού αθέμιτης κερδοφορίας, με το άρθρο 54 του ν. 5045/2023 να απαγορεύει, για βασικά αγαθά και υπηρεσίες, μικτό περιθώριο κέρδους ανά μονάδα υψηλότερο από εκείνο που ίσχυε πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2021. Το μέτρο αυτό δεν αφορούσε απλώς τρόφιμα, αλλά και είδη που σχετίζονται με διατροφή, διαβίωση, μετακίνηση, θέρμανση, σχολικά είδη και αγροτικές πρώτες ύλες.

Φέτος, όμως, η κυβέρνηση πέρασε σε νέα, πιο ειδική αρχιτεκτονική, με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου της 11ης Μαρτίου 2026, την οποία το Γενικό Λογιστήριο και η Βουλή συνδέουν ρητά με τον κίνδυνο έξαρσης αθέμιτης κερδοφορίας εξαιτίας της πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή. Το νέο καθεστώς ισχύει έως τις 30 Ιουνίου 2026 και έχει δύο χωριστούς πυλώνες: για τα καύσιμα και για τα βασικά αγαθά διατροφής και διαβίωσης.

Στα καύσιμα, το πλαφόν δεν είναι πλαφόν στην τελική τιμή στην αντλία, αλλά πλαφόν στην προσαύξηση. Η υπουργική απόφαση 21330/12.03.2026 ορίζει ότι οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών δεν μπορούν να επιβάλλουν πάνω από 0,05 ευρώ ανά λίτρο (με ΦΠΑ) πάνω από την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια για αμόλυβδη 95 οκτανίων και ντίζελ, ενώ τα πρατήρια λιανικής δεν μπορούν να επιβάλλουν πάνω από 0,12 ευρώ ανά λίτρο (με ΦΠΑ) πάνω από την τιμή προμήθειας από τις εταιρείες εμπορίας. Για τα βασικά αγαθά, η ΠΝΠ απαγορεύει μικτό περιθώριο κέρδους, υπολογιζόμενο ανά κωδικό προϊόντος, πάνω από τον μέσο όρο του αντίστοιχου μικτού περιθωρίου κέρδους του 2025. Η ίδια υπουργική απόφαση εξειδικεύει 63 κατηγορίες προϊόντων που μπαίνουν στον έλεγχο, από ρύζι, ψωμί, γάλα, αυγά και ελαιόλαδο έως απορρυπαντικά, χαρτί υγείας, πάνες, σαμπουάν και τροφές για ζώα.

Η επιβολή των ελέγχων και των προστίμων περνά πλέον από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, με την υπουργική απόφαση να προβλέπει πρόστιμα από 5.000 έως 5.000.000 ευρώ. Η κυβερνητική στόχευση δεν είναι θεωρητική: το υπουργείο Ανάπτυξης είχε ήδη ανακοινώσει το 2025 πρόστιμα άνω των 2,2 εκατ. ευρώ σε αλυσίδες σούπερ μάρκετ για παραβάσεις του πλαφόν και του Κώδικα Δεοντολογίας, ενώ ο Θεοδωρικάκος είχε αναφέρει ότι σε διάστημα 15 μηνών έγιναν 45.000 έλεγχοι και επιβλήθηκαν πρόστιμα 20 εκατ. ευρώ.

Χρειάζεται επίσης μια κρίσιμη αποσαφήνιση: το «πλαφόν» στα καύσιμα δεν είναι το ίδιο πράγμα με την επιδότηση ντίζελ. Το δεύτερο πακέτο μέτρων του Μαρτίου 2026 προέβλεψε ότι το ντίζελ κίνησης επιδοτείται με 16 λεπτά ανά λίτρο προ ΦΠΑ, ώστε το τελικό όφελος στην αντλία να φτάνει στα 20 λεπτά ανά λίτρο, ενώ παράλληλα λειτουργεί και το Fuel Pass III για Απρίλιο-Μάιο 2026. Άρα, η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ταυτόχρονα δύο διαφορετικά εργαλεία: περιορισμό εμπορικού περιθωρίου και άμεση επιδότηση της τιμής.

Οικονομικά, το μέτρο είναι πιο περιορισμένο από όσο ακούγεται πολιτικά. Επειδή μιλά για περιθώριο κέρδους και όχι για απόλυτη τιμή, δεν μπορεί να εμποδίσει την άνοδο της τελικής τιμής όταν αυξάνονται το πετρέλαιο, τα διυλιστηριακά κόστη ή οι διεθνείς πρώτες ύλες. Δηλαδή, φρενάρει την υπερβολική μετακύλιση και την αισχροκέρδεια, αλλά δεν παγώνει τις τιμές. Η ίδια η δημόσια συζήτηση γύρω από το μέτρο το περιγράφει περισσότερο ως «φρένο» παρά ως συνολικό μηχανισμό αποσύνδεσης της εσωτερικής αγοράς από το εξωτερικό σοκ.

Τα ελλειμματικά προϊόντα και η μετάβαση στη διαφάνεια

Τα ελλειμματικά προϊόντα είναι διαφορετικό ζήτημα από την «κλασική» ακρίβεια. Δεν μιλάμε για άμεση άνοδο της τιμής στο ράφι, αλλά για μείωση της ποσότητας ή του βάρους ενός προϊόντος με σταθερή ή αυξημένη τιμή, άρα για κρυφή αύξηση της τιμής ανά μονάδα μέτρησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της Οδηγίας για την ένδειξη τιμών, έχει ως βασική αρχή ότι ο καταναλωτής πρέπει να βλέπει τόσο την τελική τιμή πώλησης όσο και την τιμή ανά μονάδα μέτρησης, ακριβώς για να μπορεί να συγκρίνει προϊόντα. Το πρόβλημα είναι ότι η τυπική ύπαρξη τιμής μονάδας δεν αρκεί πάντα όταν η συσκευασία μοιάζει οπτικά ίδια και η μείωση της ποσότητας περνά απαρατήρητη. Γι’ αυτό ευρωπαϊκά έγγραφα και εθνικές κοινοποιήσεις περιγράφουν τα ελλειμματικά προϊόντα ως πρακτική με εγγενές δυναμικό παραπλάνησης.

Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η εικόνα είναι σαφής: δεν υπάρχει ακόμη ένα ειδικό, πλήρως εναρμονισμένο, πανευρωπαϊκό καθεστώς που να αντιτάσσεται σε αυτή την πρακτική. Αυτό αποτυπώθηκε και σε κοινοβουλευτική ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου σημειωνόταν ότι, ελλείψει αποτελεσματικού ευρωπαϊκού πλαισίου, ορισμένα κράτη λαμβάνουν ή ετοιμάζουν εθνικά μέτρα. Δηλαδή, η ΕΕ παρέχει το γενικό πλαίσιο μέσω των κανόνων για την ένδειξη τιμών και τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, αλλά τα ειδικά μέτρα σήμανσης στα ράφια είναι προς το παρόν κυρίως εθνικές παρεμβάσεις.

Η Γαλλία είναι το πιο καθαρό παράδειγμα. Από την 1η Ιουλίου 2024 επιβλήθηκε υποχρέωση σε μεσαία και μεγάλα καταστήματα να επισημαίνουν στους καταναλωτές, για δύο μήνες, τα συσκευασμένα προϊόντα των οποίων η ποσότητα μειώθηκε ενώ η τιμή έμεινε ίδια ή αυξήθηκε, με αποτέλεσμα άνοδο της τιμής ανά κιλό ή λίτρο. Παράλληλα, στην Ιταλία και στη Γερμανία κατατέθηκαν ή κοινοποιήθηκαν μέσω TRIS εθνικά σχέδια που κινούνται στην ίδια κατεύθυνση, με ειδικές επιγραφές ή σημάνσεις για περιορισμένο χρονικό διάστημα — στην ιταλική περίπτωση για έξι μήνες, στη γερμανική για τρεις μήνες. Άρα, η ευρωπαϊκή τάση υπάρχει, αλλά είναι τάση εθνικής ρύθμισης πάνω σε ευρωπαϊκό υπόβαθρο, όχι μια ενιαία κοινοτική απάντηση.

Η Ελλάδα, με βάση τις δημόσιες αναφορές του 2026, φαίνεται να κινείται ακριβώς προς αυτό το μοντέλο. Δημοσιογραφικές πληροφορίες για πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης περιγράφουν υποχρεωτική και ευδιάκριτη σήμανση στα ράφια για τουλάχιστον δύο μήνες για προϊόντα των οποίων ο όγκος ή η ποσότητα μειώθηκε χωρίς αντίστοιχη μείωση τιμής, με πρόστιμα από 5.000 ευρώ έως 2.000.000 ευρώ, δημοσιοποίηση παραβατών και χρήση της ψηφιακής εφαρμογής MyKataggelies για καταγγελίες. Από το υλικό της διαβούλευσης προκύπτει επίσης ότι το MyKataggelies εντάσσεται στη γενικότερη ψηφιοποίηση της εποπτείας της αγοράς. Ωστόσο, με τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία στα τέλη Απριλίου 2026, η ελληνική ρύθμιση για την αντιμετώπιση των ελλειμματικών προϊόντων φαίνεται να είναι σε φάση σχεδιασμού/διαβούλευσης και δημόσιας παρουσίασης, όχι ένα ήδη ώριμο, πολυετές καθεστώς τύπου Γαλλίας.

Το κρίσιμο εδώ είναι ότι η πολιτική για τα ελλειμματικά προϊόντα δεν αφορά τον έλεγχο ή την απαγόρευση, αλλά τη σήμανση. Δεν απαγορεύει σε μια εταιρεία να αλλάξει μέγεθος συσκευασίας. Της επιβάλλει όμως να μην το κρύβει πίσω από οπτικά παρόμοια παρουσίαση. Είναι, λοιπόν, μέτρο διαφάνειας και όχι άμεσου κρατικού καθορισμού τιμών. Γι’ αυτό και συνδέεται περισσότερο με το δίκαιο του καταναλωτή παρά με το δίκαιο έκτακτης οικονομικής διαχείρισης.

Τι είναι ευρωπαϊκή υποχρέωση και τι είναι εθνική επιλογή

Στα καταναλωτικά δάνεια, η ευρωπαϊκή διάσταση είναι η πιο καθαρή. Η νέα οδηγία απαιτεί ρητά από τα κράτη-μέλη να λάβουν μέτρα κατά των υπερβολικών χρεώσεων, και η ίδια η ελληνική διοίκηση είχε από χρόνια προετοιμάσει το έδαφος, περιγράφοντας ότι η νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση περιλαμβάνει επέκταση του πεδίου, καλύτερο έλεγχο πιστοληπτικής ικανότητας, συμβουλευτικές υπηρεσίες και ανώτατα όρια. Συνεπώς, το ελληνικό νομοσχέδιο είναι σε μεγάλο βαθμό ευρωπαϊκή εναρμόνιση με εθνική παραμετροποίηση. Το ποσοστό 30-50% είναι εθνική πολιτική επιλογή· η απαίτηση να υπάρξει κάποιο αποτελεσματικό αντι-καταχρηστικό όριο είναι πλέον ευρωπαϊκή.

Στο πλαφόν κέρδους η εικόνα είναι διαφορετική. Το ισχύον καθεστώς του 2026 θεμελιώνεται ρητά σε Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου και σε υπουργική απόφαση που αιτιολογούνται από τον κίνδυνο αθέμιτης κερδοφορίας μετά τη νέα γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή. Δηλαδή, εδώ έχουμε κυρίως εθνικό μηχανισμό έκτακτης παρέμβασης. Πρόκειται για εθνική απάντηση σε σοκ τιμών, η οποία πρέπει βέβαια να κινείται μέσα στα γενικά όρια του ευρωπαϊκού δικαίου, αλλά δεν εμφανίζεται ως άμεση μεταφορά συγκεκριμένης νέας οδηγίας.

Η αντιμετώπιση του φαινομένου των ελλειμματικών προϊόντων βρίσκεται ακριβώς στη μέση. Η ΕΕ δίνει το βασικό υπόστρωμα — ένδειξη τελικής τιμής, ένδειξη τιμής ανά μονάδα, απαγόρευση αθέμιτων πρακτικών — αλλά τα πιο «χειροπιαστά» εργαλεία, όπως οι ειδικές επιγραφές δίπλα στο προϊόν, είναι αυτή τη στιγμή εθνικές καινοτομίες. Αυτό εξηγεί γιατί βλέπουμε τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία και τώρα την Ελλάδα να κινούνται με δικά τους μοντέλα. Άρα, αν ήταν να προσδιορίσουμε τις ρυθμίσεις, θα λέγαμε: στα δάνεια «κυρίως εναρμόνιση», στα ελλειμματικά προϊόντα «ευρωπαϊκή βάση, εθνική εξειδίκευση», στο πλαφόν κέρδους «κυρίως εθνική κρίση-διαχείριση».

Πώς συνδέονται τα τρία ζητήματα

Αν τα δει κανείς ψύχραιμα, τα τρία μέτρα στοχεύουν σε τρεις διαφορετικούς διαύλους επιβάρυνσης του νοικοκυριού. Ο πρώτος είναι η άμεση επιβάρυνση στην αγορά αγαθών και καυσίμων μέσω υψηλών περιθωρίων κέρδους. Ο δεύτερος είναι η έμμεση επιβάρυνση μέσω «αόρατων» ανατιμήσεων, όταν η ποσότητα μικραίνει αλλά η τιμή φαίνεται σταθερή. Ο τρίτος είναι η χρηματοοικονομική επιβάρυνση, όταν το νοικοκυριό καλύπτει το αυξημένο κόστος ζωής με δανεισμό και εγκλωβίζεται σε υπερβολικό συνολικό κόστος πίστωσης. Δηλαδή, μιλάμε για τρία σημεία της ίδιας αλυσίδας: ράφι, αντλία, δόση.

Γι’ αυτό και τα μέτρα είναι όλα απαραίτητα. Αν περιοριστεί μόνο το μικτό περιθώριο κέρδους, μια επιχείρηση μπορεί να στραφεί σε μικρότερες συσκευασίες ή να μεταφέρει το πρόβλημα σε πιο δυσδιάκριτες μορφές χρέωσης. Αν επιβληθεί μόνο σήμανση ελλειμματικού προϊόντος, δεν αντιμετωπίζονται ούτε τα περιθώρια σε καύσιμα ούτε το συνολικό κόστος πίστωσης. Αν θεσπιστεί μόνο πλαφόν στα δάνεια, δεν αντιμετωπίζεται το γεγονός ότι ο καταναλωτής εξακολουθεί να αγοράζει μικρότερη ποσότητα προϊόντος στην ίδια τιμή. Η ουσιαστική σύνδεση είναι ότι το κράτος επιχειρεί ταυτόχρονα να ελέγξει την τιμήτην αθέατη τιμολόγηση και το κόστος χρηματοδότησης της κατανάλωσης.

Από αυτή την άποψη, η σημερινή ελληνική προσέγγιση δεν είναι μία μεμονωμένη καμπάνια κατά της ακρίβειας, αλλά μια πιο σύνθετη αρχιτεκτονική: διαφάνεια πριν από τη συναλλαγήέλεγχος και πρόστιμα μετά τη συναλλαγή, και όρια σε ειδικές καταχρηστικές μορφές κόστους είτε στην αγορά είτε στη χρηματοδότηση. Η δημιουργία της νέας Ανεξάρτητης Αρχής, το MyKataggelies, το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους και το υπό διαμόρφωση πλαφόν στο συνολικό κόστος δανείου έχουν κοινό παρονομαστή: μετατόπιση από το μοντέλο «ο καταναλωτής ας προσέχει μόνος του» σε ένα μοντέλο πιο έντονης διοικητικής εποπτείας.

Η πολιτική αλήθεια, επομένως, είναι σύνθετη. Ναι, η Ελλάδα σε ορισμένα σημεία κινείται επειδή η ΕΕ αλλάζει το πλαίσιο — και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την καταναλωτική πίστη. Όχι, δεν είναι όλα «Βρυξέλλες»: τα περιθώρια κέρδους στα καύσιμα και στα βασικά είδη είναι πολύ περισσότερο προϊόν εθνικής διαχείρισης κρίσης. Και όσον αφορά τα ελλειμματικά προϊόντα, η Ελλάδα δεν ακολουθεί απλώς μια υποχρεωτική κοινοτική οδηγία, αλλά συμμετέχει σε μια ευρωπαϊκή τάση εθνικών παρεμβάσεων που επιχειρούν να καλύψουν ένα κενό του ενωσιακού πλαισίου.