Η Λευκωσία της Κύπρου είναι η μοναδική πρωτεύουσα στον κόσμο που παραμένει διχοτομημένη, καθώς ειρηνευτικές δυνάμεις των Ηνωμένων Εθνών επανδρώνουν μια νεκρή ζώνη ανάμεσα σε δύο κοινότητες.
Το νησί, που κατέχει στρατηγικά σημαντική θέση στην ανατολική Μεσόγειο και απέχει μόλις 250 μίλια από τις ακτές του Ισραήλ, παραμένει διαιρεμένο από το 1974, όταν ο τουρκικός στρατός εισέβαλε, όπως υποστήριξε, για να «υπερασπιστεί την τουρκοκυπριακή μειονότητα από εξτρεμιστές εντός της ελληνοκυπριακής πλειονότητας».
Στις 11 Δεκεμβρίου 2025, ο Νίκος Χριστοδουλίδης, ο Ελληνοκύπριος πρόεδρος του νησιού, και ο Τουφάν Ερχουρμάν, ο ηγέτης των αποσχισθέντων Τουρκοκυπρίων, ανακοίνωσαν μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, μεταξύ των οποίων και τη δυνατότητα σε Τουρκοκύπριους παραγωγούς χαλουμιού να αποκτήσουν πρόσβαση στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ειδικοί και από τις δύο πλευρές αναφέρουν ότι υπάρχει ανανεωμένη αισιοδοξία για την εξεύρεση λύσης.
Ο Νικόλας Κυριακίδης, Ελληνοκύπριος και εταίρος σε μία από τις κορυφαίες δικηγορικές εταιρείες στην Κύπρο, ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι η Κύπρος είναι «πολύ πιο σημαντική απ’ όσο υποδηλώνει το μέγεθός της», καθώς «βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής, σε μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από αστάθεια, ανταγωνισμό στον τομέα της ενέργειας και μεταβαλλόμενες συμμαχίες».
Ο Κυριακίδης, που είναι επίσης εκτελεστικός πρόεδρος του Cyprus Forum, σημείωσε ότι μια επανενωμένη Κύπρος «θα αποτελούσε σπάνιο παράδειγμα επίλυσης σύγκρουσης στην ανατολική Μεσόγειο», στέλνοντας «ισχυρό μήνυμα ότι η διπλωματία και το Διεθνές Δίκαιο μπορούν να υπερισχύσουν της βίας».
Πρόσθεσε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε την περιφερειακή συνεργασία στον ενεργειακό τομέα, θα ενδυνάμωνε την αξιοπιστία της ΕΕ στη γειτονιά της και θα περιόριζε μια μακροχρόνια πηγή έντασης μεταξύ συμμάχων στο ΝΑΤΟ, ενώ, σε πρακτικό επίπεδο, θα μετέτρεπε την Κύπρο από παράγοντα κινδύνου για την ασφάλεια σε πλατφόρμα συνεργασίας.
Η ανακάλυψη υδρογονανθράκων νοτίως της Κύπρου ενδέχεται επίσης να αποδειχθεί σημαντική.
Στις 8 Ιανουαρίου, ο διευθύνων σύμβουλος λειτουργιών της ιταλικής ενεργειακής εταιρείας ENI, Γκουίντο Μπρούσκο, ανέφερε ότι η εταιρεία βρισκόταν στο «τελικό στάδιο» της απόφασης για το αν θα αξιοποιήσει κοίτασμα φυσικού αερίου εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κύπρου.
Το 2004, ένα σχέδιο επανένωσης του νησιού, υπό την ηγεσία του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Κόφι Αννάν, είχε εγκριθεί από τους Τουρκοκυπρίους, αλλά απορρίφθηκε από επτά στους δέκα Ελληνοκυπρίους. Περαιτέρω συνομιλίες μεταξύ 2015 και 2017 στο Κραν-Μοντάνα της Ελβετίας δεν κατέληξαν σε σημαντική πρόοδο.
Η Μπιλούν Γκιουνές, Τουρκοκύπρια και αρχισυντάκτρια του Policypress, μιας ανεξάρτητης πλατφόρμας πολιτικής δημοσιογραφίας, ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι «δύο στοιχεία στα οποία δεν υπήρξε συμφωνία και κατά κάποιον τρόπο εμποδίζουν την οριστικοποίηση της επανέναρξης των συνομιλιών ήταν η κυριαρχία και η ασφάλεια — και αυτά τα δύο ζητήματα παραμένουν μέχρι σήμερα».
Το ζήτημα της κυριαρχίας αφορά τη μορφή διακυβέρνησης, καθώς οι Τουρκοκύπριοι, που φοβούνται ότι θα καταψηφίζονται από τους πολυπληθέστερους Ελληνοκύπριους, προτιμούν ένα ομοσπονδιακό σύστημα με σημαντική αυτονομία. Όσον αφορά την ασφάλεια, το ζήτημα είναι κατά πόσο θα πρέπει να παραμείνουν στο νησί κάποια τουρκικά στρατεύματα, κάτι στο οποίο οι Ελληνοκύπριοι αντιτίθενται κατηγορηματικά.
Τον Οκτώβριο του 2025, ο Ερχουρμάν εξελέγη νέος ηγέτης της λεγόμενης «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» (TRNC), νικώντας τον απερχόμενο Ερσίν Τατάρ, ο οποίος είχε υποστηρίξει λύση δύο κρατών, επιλογή που απορρίπτει η ελληνοκυπριακή πλευρά.
Αναζητώντας ένα πλαίσιο
Περίπου 5.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τις συγκρούσεις τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 1974.
Ο Κυριακίδης ανέφερε ότι ο πόνος της εισβολής του 1974 δεν αποτελεί απλώς «μια ιστορική υποσημείωση» για τους Ελληνοκύπριους, αλλά «μια βιωμένη πραγματικότητα που συνεχίζει να διαμορφώνει την πολιτική, τις οικογενειακές μνήμες και τη συλλογική ταυτότητα».
Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η ετοιμότητα «δεν πρέπει να συγχέεται με τη λήθη», διευκρινίζοντας ότι «η ελληνοκυπριακή κοινότητα δεν χρειάζεται να ‘ξεπεράσει’ το 1974 για να στηρίξει μια λύση». Εκείνο που χρειάζεται, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι «ένα αξιόπιστο, δίκαιο και ασφαλές πλαίσιο που αναγνωρίζει αυτό το τραύμα και εγγυάται ότι δεν θα επαναληφθεί».
Η Κύπρος έγινε ανεξάρτητη από τη Βρετανία το 1960, ωστόσο η Βρετανία διατήρησε δύο περιοχές ως στρατιωτικές βάσεις, στο Ακρωτήρι και στη Δεκέλεια, που παραμένουν έδαφος υπό βρετανική κυριαρχία. Η Κύπρος εντάχθηκε στην ΕΕ τον Μάιο του 2004, αλλά το βόρειο τρίτο του νησιού — που βρίσκεται υπό κατοχή τουρκικών στρατευμάτων — δεν καλύπτεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο και, στην πράξη, αποτελεί χωριστή οντότητα.
Η «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» δεν αναγνωρίζεται από καμία χώρα πέραν της Τουρκίας.
Τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση της Κύπρου ενισχύει ισχυρούς πολιτικούς και οικονομικούς δεσμούς με το Ισραήλ. Σε εξέλιξη βρίσκεται το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης που θα συνδέει την Κύπρο και το Ισραήλ και αποτελεί μέρος του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC), ο οποίος ξεκίνησε το 2023 και ο οποίος θα συνδέει την Ινδία με την ΕΕ μέσω των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Σαουδικής Αραβίας και του Ισραήλ.
Στις 4 Ιανουαρίου, ο Χριστοδουλίδης είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, κατά την οποία συζήτησαν συμφωνίες που επιτεύχθηκαν σε τριμερή σύνοδο με την Ελλάδα, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Ισραήλ στις 22 Δεκεμβρίου 2025.
Η Γκιουνές ανέφερε ότι η συνεργασία μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ έχει οικονομική και γεωγραφική λογική, ακόμη κι αν δεν ευχαριστεί την Τουρκία. Σημείωσε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα έπρεπε να εγκριθεί από την Τουρκία. Διευκρίνισε ότι «θα εξαρτηθεί από το πώς η Τουρκία θα αποφασίσει να κατανείμει στην τουρκοκυπριακή κοινότητα το δικαίωμα να λάβει μερίδιο από αυτό, αν τελικά λάβει». Πρόσθεσε ότι η [τουρκοκυπριακή] κοινότητα «αισθάνεται κάπως παραμερισμένη και ότι δεν συμπεριλαμβάνεται στη συζήτηση».
Ο Κυριακίδης ανέφερε ότι «παρότι η λύση πρέπει να προκύψει από τους Κυπρίους και να τελεί υπό τη δική τους καθοδήγηση, η Ελλάδα και η Τουρκία παραμένουν βασικοί εμπλεκόμενοι λόγω του συστήματος εγγυήσεων, των ρυθμίσεων ασφαλείας και των ευρύτερων γεωπολιτικών τους συμφερόντων». Τόνισε ότι «καμία συμφωνία δεν μπορεί να εφαρμοστεί ή να διατηρηθεί χωρίς τη συναίνεσή τους και χωρίς εποικοδομητική εμπλοκή».
Πρόσθεσε ακόμη ότι υπάρχει «μια σιωπηρή αλλά σημαντική πλειονότητα που κατανοεί το κόστος του σημερινού κατεστημένου και είναι ανοιχτή στην επανένωση, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή θα βασίζεται σε ένα λειτουργικό κράτος, στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και σε γνήσια ασφάλεια».
Η Γκιουνές, που γεννήθηκε τη δεκαετία του 1990, ανέφερε ότι «υπάρχει σημαντική διαφορά στην κατανόηση των γονιών μας για το τι σημαίνει ο διαχωρισμός, σε σχέση με τη δική μας». Πρόσθεσε ότι οι νεότεροι «δεν έχουν καθόλου κοινή μνήμη για το πώς είναι να ζουν μαζί».
Του Chris Summers
