kosmos-featured

Ανάλυση ειδήσεων

Καθώς οι διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός με τις Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν σε αδιέξοδο, ο υπουργός Εξωτερικών και ο υφυπουργός Άμυνας του ιρανικού καθεστώτος επισκέφθηκαν τη Ρωσία αναζητώντας βοήθεια.

Αναλυτές δήλωσαν στην εφημερίδα The Epoch Times ότι το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας βρίσκεται στον πυρήνα του λεγόμενου «άξονα του κακού», στον οποίο περιλαμβάνονται η Κίνα, το Ιράν, η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα, και δρα στο παρασκήνιο· ο πόλεμος στο Ιράν ανέδειξε τις αδυναμίες του Πεκίνου στην προβολή σκληρής ισχύος.

Κατά τη διάρκεια συνάντησης στη Μόσχα, στις 27 Απριλίου, ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν επαίνεσε τον ιρανικό λαό για τον αγώνα του να διατηρήσει την ανεξαρτησία του στον πόλεμο κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ και ανέφερε προς τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί ότι η Ρωσία θα πράξει ό,τι εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Τεχεράνης και όλων των λαών της περιοχής, προκειμένου να επιτευχθεί ειρήνη το συντομότερο δυνατό.

Εν τω μεταξύ, ο υφυπουργός Άμυνας του ιρανικού καθεστώτος Ρεζά Ταλαεΐ-Νικ είχε συνομιλίες στις 27 Απριλίου στο Κιργιστάν με τον Ρώσο υπουργό Άμυνας Αντρέι Μπελούσοφ. Σύμφωνα με τον Μπελούσοφ, ο πόλεμος στο Ιράν θα πρέπει να επιλυθεί αποκλειστικά μέσω της διπλωματικής οδού, ενώ Μόσχα και Τεχεράνη θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν η μία την άλλη. Οι δύο χώρες υπέγραψαν πέρυσι συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας διάρκειας 20 ετών.

Ο Ταλαεΐ-Νικ επισκέφθηκε επίσης τη Λευκορωσία, στενό σύμμαχο της Ρωσίας, όπου συζήτησε την κατάσταση στη Μέση Ανατολή με τον υπουργό Άμυνας της χώρας Βίκτορ Χρένιν. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων BelTA της Λευκορωσίας μετέδωσε ότι οι δύο αξιωματούχοι συμφώνησαν πως ο μόνος τρόπος επίλυσης της σύγκρουσης είναι η επιστροφή σε πολιτικοδιπλωματική διαδικασία και η εντατικοποίηση των διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Άμυνας της Λευκορωσίας, η συνάντηση επιβεβαίωσε το αμοιβαίο ενδιαφέρον Μινσκ και Τεχεράνης για περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας τους.

Η κίνηση του ιρανικού καθεστώτος καταδεικνύει ότι βρίσκεται υπό έντονη πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και χρειάζεται μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ, καθώς και ευρύτερους διπλωματικούς πόρους σε διάφορα μέτωπα, ανέφερε στην Epoch Times η Χσιε Πέι-Σιουέ (Hsieh Pei-Shiue), αναπληρώτρια ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Έρευνας Εθνικής Άμυνας και Ασφάλειας της Ταϊβάν, εξηγώντας ότι για τον λόγο αυτό κρίθηκε απαραίτητη η επίσκεψη σε Ρωσία και Λευκορωσία.

Πρόσθεσε ότι, αν και το κινεζικό καθεστώς παρέχει οικονομική, υλική και διπλωματική στήριξη στο Ιράν, αποφεύγει να προσφέρει σαφείς και ουσιαστικές στρατιωτικές εγγυήσεις ασφαλείας, προκειμένου να μην έρθει σε άμεση σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου υπό κυρώσεις και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Η στρατηγική του κινεζικού καθεστώτος είναι να κινείται στο παρασκήνιο και όχι στην πρώτη γραμμή, σημείωσε η ίδια.

Το ΚΚΚ στο παρασκήνιο

Το βασικό γεωπολιτικό τοπίο σήμερα χαρακτηρίζεται από ένα σύγχρονο μπλοκ κρατών-παραβατών, με επίκεντρο το αυταρχικό καθεστώς του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ), το οποίο περιλαμβάνει τη Ρωσία, τη Βόρεια Κορέα, το Ιράν, καθώς και το Πακιστάν, και έχει διαμορφώσει μια ιδιαίτερα στενή και σιωπηρά συντονισμένη συμμαχία, ανέφερε στην Epoch Times ο Κινέζος νομικός και πολιτικός συγγραφέας Γιουάν Χονγκμπίνγκ (Yuan Hongbing), που έχει αυτοεξοριστεί στην Αυστραλία.

Στο πλαίσιο αυτού του μπλοκ, κάθε χώρα διαδραματίζει διαφορετικό ρόλο προσθέτοντας ότι το ΚΚΚ λειτουργεί ως ένας «παράγοντας με διπλό ρόλο», εμφανιζόμενο προς τα έξω ως υπέρμαχος της ειρήνης, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να αντικαταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στη διαμόρφωση του Διεθνούς Δικαίου και της παγκόσμιας τάξης.

Ο Γιουάν, επικαλούμενος δύο υψηλόβαθμες πηγές εντός του συστήματος του κόμματος, ανέφερε ότι οι στρατηγικές διαπραγμάτευσης που εφαρμόζει σήμερα το Ιράν με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν σε μεγάλο βαθμό σχεδιαστεί και παρασχεθεί από το ΚΚΚ. Κατά συνέπεια, τόσο η πρόσφατη επίσκεψη του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών στη Μόσχα όσο και οι συνομιλίες του με τον Πούτιν συνιστούν στην ουσία αντιπαράθεση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του «άξονα του κακού» που έχει επίκεντρο το κινεζικό καθεστώς.

Αποκάλυψε επίσης ότι, σύμφωνα με πληροφορίες από άτομα εντός του κινεζικού συστήματος, ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας Ουάνγκ Γι έχει καλέσει τη Βόρεια Κορέα και συγκεκριμένα τον Κιμ Γιονγκ Ουν να εντείνει τις εκτοξεύσεις πυραύλων κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, με στόχο την απόσπαση της προσοχής των ΗΠΑ και την άσκηση αποτροπής έναντι της συμμαχίας ΗΠΑ–Νότιας Κορέας.

Σύμφωνα με τον Γιουάν, η πρόσφατη επίσκεψη Ιρανών αξιωματούχων στη Ρωσία ισοδυναμεί ουσιαστικά με επίσκεψη στην Κίνα, καθώς το κινεζικό καθεστώς αποστέλλει συνεχώς μεγάλες ποσότητες πολιτικού και στρατιωτικού υλικού στο Ιράν μέσω σιδηροδρομικών και οδικών δικτύων, αλλά και θαλάσσιων διαδρομών μέσω Ρωσίας.

Σημείωσε ότι το Πακιστάν, το οποίο λειτουργεί ως διαμεσολαβητής στις πρόσφατες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν, υποστηρίζεται πλήρως στο παρασκήνιο από το ΚΚΚ.

Αν και η Ρωσία και το κινεζικό καθεστώς μοιράζονται τον στόχο υπονόμευσης της παγκόσμιας ηγεσίας των Ηνωμένων Πολιτειών, τα συμφέροντά τους στη Μέση Ανατολή δεν ταυτίζονται πλήρως, επεσήμανε η Χσιε, εξηγώντας ότι η Κίνα χρειάζεται μια σταθερή περιοχή για τη διασφάλιση των ενεργειακών της αλυσίδων, ενώ η Ρωσία μάλλον ωφελείται από την αστάθεια και την αύξηση των τιμών του πετρελαίου, καθώς και από τη μετατόπιση της αμερικανικής προσοχής από την Ανατολική Ευρώπη προς τη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η Ρωσία παρείχε στο Ιράν πληροφορίες σχετικά με τις κινήσεις των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Μετά την ακύρωση του ταξιδιού του Αμερικανού απεσταλμένου στο Πακιστάν για ειρηνευτικές συνομιλίες, το ιρανικό καθεστώς φαίνεται να στερείται διαπραγματευτικών επιλογών, αναφέρει η Χσιε. Η επίσκεψη του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών στη Μόσχα αποσκοπεί στο να μεταφέρει ο Πούτιν στον Τραμπ την πρόθεση του Ιράν να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις και ενδεχομένως να ζητήσει ρόλο της Ρωσίας ως εγγυήτριας δύναμης σε μελλοντικές συνομιλίες.

Την ίδια στιγμή, το μοντέλο προβολής ισχύος του ΚΚΚ στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Ευρώπη παρουσιάζει εγγενείς περιορισμούς, οι οποίοι αναδείχθηκαν από τον πόλεμο, καθώς, παρά τη σημαντική οικονομική επιρροή του, η ικανότητά του να παρέχει εγγυήσεις ασφαλείας παραμένει περιορισμένη.

Ανάπτυξη στρατευμάτων

Παρά τις επαφές του Ιρανού υφυπουργού Άμυνας με ομολόγους του από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η πιθανότητα ανάπτυξης στρατευμάτων για υποστήριξη του Ιράν είναι εξαιρετικά μικρή.

Σύμφωνα με τη Χσιε, το Ιράν δεν επιδιώκει άμεση στρατιωτική βοήθεια, όπως ανάπτυξη δυνάμεων ή εγκατάσταση ξένων στρατευμάτων στο έδαφός του, αλλά κυρίως διπλωματική ή επιχειρησιακή υποστήριξη. Εξήγησε ότι η Ρωσία και η Λευκορωσία γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να εμπλακούν άμεσα, καθώς μια τέτοια κίνηση θα συνιστούσε σαφή στρατιωτική παρέμβαση.

Ο Γιουάν ανέφερε ότι δεν υπάρχει καμία πιθανότητα αποστολής στρατευμάτων υπό τις παρούσες συνθήκες, υποστηρίζοντας ότι ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε το ΚΚΚ θεωρούν ότι έχει φτάσει η στιγμή για άμεση στρατιωτική αναμέτρηση.

Ανέφερε ότι στρατιωτικό προσωπικό της Κίνας βρίσκεται ήδη στο Ιράν υπό την κάλυψη πολιτών και ότι σημαντικό μέρος των στρατιωτικών εκπαιδευτών στις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις προέρχεται από τον κινεζικό στρατό. Πρόσθεσε ότι ο σχεδιασμός του δικτύου υπόγειων σηράγγων του Ιράν, καθώς και κρίσιμα τεχνολογικά εξαρτήματα για πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, έχουν παρασχεθεί από την Κίνα, όπως και τα συστήματα δορυφορικού εντοπισμού.

Την ίδια περίοδο, δυνάμεις της Ινδίας και του Ιράν συμμετέχουν σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, σύμφωνα με κινεζικά μέσα ενημέρωσης.

Σύμφωνα με τον Γιουάν, πρόκειται ουσιαστικά για κοινή στρατιωτική δραστηριότητα των δυνάμεων του «άξονα του κακού», με στόχο τη διευκόλυνση των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Πρόσθεσε ότι η Ινδία, θεωρώντας απειλή για την ίδια τη σύσφιξη των σχέσεων ΗΠΑ–Πακιστάν, επιδιώκει μέσω της συμμετοχής της να στείλει μήνυμα προς την Ουάσιγκτον να μην προσεγγίσει υπερβολικά το Ισλαμαμπάντ.

Προοπτική του πολέμου στο Ιράν

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε πόλεμο με το Ιράν με στόχο τη διάλυση του πυρηνικού του προγράμματος, την καταστροφή των στρατιωτικών του δυνατοτήτων και την αλλαγή καθεστώτος, ανέφερε ο Γιουάν.

Τόνισε ότι η επίτευξη αυτού του στόχου μόνο μέσω ναυτικού και οικονομικού αποκλεισμού είναι ουσιαστικά αδύνατη, καθώς το Ιράν υποστηρίζεται από τον «άξονα του κακού», με το ΚΚΚ να συνεχίζει να διοχετεύει στρατιωτικό και πολιτικό υλικό.

Σύμφωνα με τον Γιουάν, υπάρχουν δύο πιθανά σενάρια για την επίτευξη των στόχων των ΗΠΑ: είτε μια ισχυρή στρατιωτική επίθεση με στόχο την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος είτε ένας συνδυασμός στρατιωτικών ενεργειών και οικονομικών κυρώσεων που θα ενισχύσει τις εσωτερικές αντιδράσεις και θα οδηγήσει σε εξέγερση.

Σε ό,τι αφορά τον αντίκτυπο στην αγορά πετρελαίου, η Χσιε ανέφερε ότι εάν δεν αντιμετωπιστούν οι βασικές αιτίες της σύγκρουσης, οι παγκόσμιες ενεργειακές αλυσίδες θα δεχθούν πιέσεις, ενδεχομένως προκαλώντας βραχυπρόθεσμες κρίσεις.

Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η σημερινή κατάσταση διαφέρει σημαντικά από τις πετρελαϊκές κρίσεις του παρελθόντος, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επιτύχει σε μεγάλο βαθμό ενεργειακή αυτονομία, ενώ παράγοντες όπως ο έλεγχος των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας και η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ έχουν μειώσει περαιτέρω την εξάρτηση από τη Μέση Ανατολή.

Με τη συμβολή του Luo Ya και πληροφορίες από το Reuters

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν θα διατηρηθεί έως ότου το καθεστώς αποδεχθεί τις απαιτήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών για τον τερματισμό του πυρηνικού του προγράμματος.

Σε συνέντευξή του στο Axios, στις 29 Απριλίου, ο Τραμπ ανέφερε ότι απορρίπτει την πρόταση της Τεχεράνης, η οποία περιλαμβάνει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ εφόσον οι ΗΠΑ άρουν τον αποκλεισμό, καθώς και την αναβολή των συζητήσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Όπως σχολίασε, ο αποκλεισμός είναι κατά κάποιον τρόπο πιο αποτελεσματικός από τους βομβαρδισμούς αφού προκαλεί ασφυξία στο Ιράν. Ανέφερε ότι η πίεση θα ενταθεί περαιτέρω και ότι δεν θα επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Το Ιράν υποστηρίζει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα αφορά την παραγωγή ενέργειας για ειρηνική, πολιτική χρήση, ωστόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιμένουν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικής κεφαλής.

Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι το Ιράν επιθυμεί να τερματίσει τον αποκλεισμό μέσω μιας συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ιρανική πλευρά επιδιώκει διευθέτηση και δεν επιθυμεί τη συνέχιση του αποκλεισμού, αλλά ο ίδιος δεν προτίθεται να υποχωρήσει εάν δεν διευθετηθεί το ζήτημα των πυρηνικών.

Την Τετάρτη, το Ιράν προειδοποίησε ότι θα προχωρήσει σε «πρωτοφανή στρατιωτική δράση» κατά του αμερικανικού αποκλεισμού, εάν αυτός δεν αρθεί. Ο ναύαρχος της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, Μπραντ Κούπερ, δήλωσε το απόγευμα της ίδιας ημέρας ότι οι αμερικανικές δυνάμεις πέτυχαν να ανακόψουν επιτυχώς το 42ο πλοίο που επιχειρούσε να διασπάσει τον ναυτικό αποκλεισμό.

Σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν 41 δεξαμενόπλοια με 69 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που το ιρανικό καθεστώς δεν μπορεί να πουλήσει, εκτιμώντας ότι πρόκειται για ποσό άνω των 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το οποίο η ηγεσία του Ιράν δεν μπορεί να αποκομίσει οικονομικό όφελος. ΕΠεσήμανε ότι ο αποκλεισμός είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικός και ότι οι αμερικανικές δυνάμεις φροντίζουν για την απόλυτη εφαρμογή του.

Οι τιμές του πετρελαίου άρχισαν να αυξάνονται εκ νέου, μετά την αρχική πτώση που σημειώθηκε όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός στις 8 Απριλίου. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate αυξήθηκε σχεδόν κατά 7% την Τετάρτη, ξεπερνώντας τα 106 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το Brent κατέγραψε άνοδο άνω του 9% μέχρι αργά το απόγευμα της ίδιας ημέρας.

Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου έχουν κοστίσει περίπου 25 δισεκατομμύρια δολάρια, χρήματα που προέρχονται από τη φορολογία, όπως ανέφερε στο Κογκρέσο την Τετάρτη ανώτερος αξιωματούχος λογιστικού ελέγχου του Πενταγώνου. Ο υπηρεσιακός ελεγκτής του Πενταγώνου, Τζουλς Χερστ, διευκρίνισε ότι το μεγαλύτερο μέρος του κόστους αφορά τα πυρομαχικά, ενώ έχουν συνυπολογιστεί και δαπάνες για επιχειρήσεις, συντήρηση και αντικατάσταση εξοπλισμού.

Το Πεντάγωνο έχει ήδη ζητήσει από το Κογκρέσο 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια για στρατιωτικές και αμυντικές δαπάνες στον προϋπολογισμό του οικονομικού έτους 2027, ποσό που αντιστοιχεί σε αύξηση 42% σε σύγκριση με το οικονομικό έτος 2026, όταν οι δαπάνες ανήλθαν περίπου στο 1,03 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Ο Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, την Τετάρτη, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταστρέψει περίπου το 80% των ιρανικών πυραύλων και των εργοστασίων παραγωγής τους, προειδοποιώντας ότι θα εξουδετερώσουν και τους υπόλοιπους πολύ γρήγορα εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία.

Σύμφωνα με τον Τραμπ, ο Πούτιν προσφέρθηκε να βοηθήσει στο ζήτημα του Ιράν και  ανέφερε ότι θα ήθελε να εμπλακεί στη διαδικασία εμπλουτισμού, εφόσον αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στην επίτευξη συμφωνίας. Ο Τραμπ απάντησε ότι θα προτιμούσε η ρωσική πλευρά να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι αυτό θα ήταν πιο σημαντικό.

Ο Αμερικανός πρόεδρος σημείωσε ότι ο Πούτιν δεν επιθυμεί να αποκτήσει το Ιράν πυρηνικά όπλα.

Με τη συμβολή του Ryan Morgan 

Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) απηύθυναν δημόσια προειδοποίηση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, δηλώνοντας ότι οποιαδήποτε επίθεση σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές θα προκαλέσει άμεση και σκληρή απάντηση. Σε σχετικό βίντεο, εκπρόσωπος των IRGC ανέφερε ότι στόχοι αμερικανικών και ισραηλινών συμφερόντων στην περιοχή θα μπορούσαν να υποστούν «ολοκληρωτική καταστροφή».

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε σε μία τεράστια βάση δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης στο Άμπου Ντάμπι, αξίας περίπου 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο συνδέεται με την OpenAI. Μάλιστα παρουσιάζονται δορυφορικές εικόνες που εστιάζουν στην τοποθεσία της εγκατάστασης, με μήνυμα που υποδηλώνει ότι ακόμη και «κρυφές» υποδομές μπορούν να εντοπιστούν.

Η προειδοποίηση συνοδεύεται από ευρύτερες απειλές για πλήγματα σε ενεργειακές, τεχνολογικές και επικοινωνιακές υποδομές εταιρειών που σχετίζονται με αμερικανικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, γίνεται λόγος για προηγούμενα πλήγματα που φέρονται να προκάλεσαν διακοπές λειτουργίας σε εγκαταστάσεις cloud.

Ωστόσο, παραμένει ασαφές κατά πόσο οι απειλές αυτές μπορούν να υλοποιηθούν ή αν αποτελούν μέρος στρατηγικής πίεσης. Το γεγονός ότι τέτοιες εγκαταστάσεις δεν έχουν στοχοποιηθεί μέχρι σήμερα, παρά την κλιμάκωση της έντασης, γεννά ερωτήματα για τις πραγματικές δυνατότητες αλλά και τις προθέσεις της Τεχεράνης.

Σε κάθε περίπτωση, η συνεχιζόμενη ένταση και η επιθετική ρητορική αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης, με πιθανές συνέπειες όχι μόνο σε οικονομικό επίπεδο, αλλά και για την ασφάλεια των εργαζομένων και των υποδομών στην ευρύτερη περιοχή.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στις 30 Μαρτίου ότι η κυβέρνηση Τραμπ διαθέτει επιλογές για να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο το Ιράν να αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ ή να επιβάλει διόδια σε δεξαμενόπλοια πετρελαίου.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε τη Δευτέρα το πρωί την Τεχεράνη ότι ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε να καταστρέψει ενεργειακές υποδομές του Ιράν, εάν το καθεστώς δεν προχωρήσει στο άνοιγμα των Στενών, μιας κρίσιμης θαλάσσιας οδού που συνδέει τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Περσικού Κόλπου με τον ευρύτερο Ινδικό Ωκεανό. Την ίδια ώρα, υπογράμμισε ότι οι συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών συνεχίζονται και ότι έχει σημειωθεί πρόοδος.

Ο Ρούμπιο ανέφερε στο ABC News ότι το Ιράν διατυπώνει πλέον απειλές για διαρκή έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και για δημιουργία συστήματος διοδίων, επισημαίνοντας ότι κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να επιτραπεί και ότι ο πρόεδρος διαθέτει διάφορες επιλογές, εφόσον το κρίνει σκόπιμο, για να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη. Ο ίδιος δεν διευκρίνισε ποιες ενέργειες θα μπορούσε να αναλάβει ο Τραμπ για να διασφαλίσει τη λειτουργία των Στενών, σημειώνοντας ότι δεν μπορεί να μιλήσει δημόσια για το ζήτημα.

Πρόσθεσε ότι οι ιρανικές αρχές απειλούν να εγκαθιδρύσουν ένα μόνιμο σύστημα στα Στενά του Ορμούζ, μέσω του οποίου θα αποφασίζουν ποια πλοία θα διέρχονται από διεθνή ύδατα, τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο δεν θα γίνει ποτέ αποδεκτό και καλώντας τη διεθνή κοινότητα να λάβει υπόψη την κατάσταση.

Από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, το Ιράν έχει ουσιαστικά κρατήσει τη θαλάσσια οδό κλειστή, με ορισμένα εμπορικά πλοία να δέχονται επιθέσεις. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτιναχθεί, προκαλώντας ανησυχίες για παγκόσμια ενεργειακή κρίση.

Το αργό πετρέλαιο τύπου Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, διαπραγματευόταν τη Δευτέρα γύρω στα 115 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας αύξηση σχεδόν 60% σε σχέση με την έναρξη του πολέμου. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (American Automotive Association – AAA), η μέση τιμή ενός γαλονιού απλής βενζίνης διαμορφωνόταν τη Δευτέρα στα 3,99 δολάρια σε εθνικό επίπεδο, αυξημένη κατά περισσότερο από 1 δολάριο από την αρχή της σύγκρουσης.

Ο Ρούμπιο ανέφερε ότι ο Τραμπ προτιμά να διαχειρίζεται τέτοιες καταστάσεις μέσω διπλωματίας και περιέγραψε την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν μπορεί να αποκαλύψει τα ονόματα Ιρανών αξιωματούχων με τους οποίους έχει έρθει σε επαφή η κυβέρνηση. Όπως σημείωσε, ανταλλάσσονται μηνύματα και διεξάγονται συνομιλίες, μεταξύ άλλων μέσω διαμεσολαβητών, κάτι που αποτελεί και τη σταθερή προτίμηση του προέδρου.

Παράλληλα, δήλωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι ενήμερη για τις διαφορετικές απόψεις που υπάρχουν στο εσωτερικό της ιρανικής κυβέρνησης σχετικά με το αν θα πρέπει να επιδιωχθεί διαπραγμάτευση για τον τερματισμό του πολέμου. Αρνήθηκε να κατονομάσει τις διαφωνούσες πλευρές, επισημαίνοντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να τις θέσει σε κίνδυνο. Ανέφερε ότι δεν πρόκειται να αποκαλύψει ποια είναι αυτά τα πρόσωπα, καθώς ενδέχεται να αντιμετωπίσουν προβλήματα με άλλες ομάδες εντός του Ιράν, προσθέτοντας ότι παρατηρούνται εσωτερικές ρωγμές.

Την ίδια ώρα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου απέρριψε πρόταση κατάπαυσης του πυρός 15 σημείων που κατέθεσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, χαρακτηρίζοντάς την ως υπερβολικά απαιτητική. Ο Μπαγκαΐ πρόσθεσε ότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Με πληροφορίες από το Associated Press

Το Ιράν απέρριψε την προσπάθεια του Πεκίνου να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή στον πόλεμο, καθώς και το αίτημα για ασφαλή διέλευση κινεζικών φορτηγών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με πηγές από τους διπλωματικούς κύκλους της Κίνας που μίλησαν στην εφημερίδα The Epoch Times.

Ο Σουν Μιν, πρόσωπο από διπλωματικούς κύκλους που χρησιμοποίησε ψευδώνυμο φοβούμενος αντιποίνων, ανέφερε στην Epoch Times ότι το Πεκίνο σχεδίαζε αρχικά να αξιοποιήσει τη στενή του σχέση με το ιρανικό καθεστώς, ώστε να αναδειχθεί σε βασικό διαμεσολαβητή στη σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, επιδιώκοντας παράλληλα ηγετικό ρόλο στον λεγόμενο «παγκόσμιο Νότο» — δηλαδή στις αναπτυσσόμενες χώρες της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας. Ωστόσο, το Ιράν απέρριψε την πρόταση αυτή.

Παρά την εικόνα στενής συνεργασίας μεταξύ των καθεστώτων του Ιράν, της Κίνας και της Ρωσίας, στην πράξη Πεκίνο και Μόσχα έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα ως προς το Ιράν. Όπως εξήγησε ο Σουν, τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν το Ιράν ως «διαπραγματευτικό χαρτί» για να αποσπάσουν παραχωρήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και να μειώσουν τις δικές τους διπλωματικές πιέσεις.

Τόσο το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) όσο και η ρωσική ηγεσία παρέχουν συμβουλές στο Ιράν, όμως η Τεχεράνη αρνείται να αποδεχθεί οποιαδήποτε διπλωματική διευθέτηση, καθιστώντας σαφές ότι το βασικό της αίτημα είναι πλέον η ουσιαστική στρατιωτική βοήθεια και όχι η διπλωματική ρητορική. Το γεγονός αυτό φέρνει το Πεκίνο σε δύσκολη θέση· η παροχή στρατιωτικής στήριξης στο Ιράν θα οδηγούσε σε άμεση αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους, ενώ η άρνηση θα σήμαινε την πλήρη απώλεια επιρροής επί του ιρανικού καθεστώτος.

Ο Τσιν, ανεξάρτητος μελετητής στην Κίνα που έδωσε μόνο το επώνυμό του για λόγους ασφαλείας, ανέφερε στην Epoch Times ότι πρόκειται για αναπόφευκτη συνέπεια της λεγόμενης «διπλωματίας των λύκων πολεμιστών» του ΚΚΚ και της νοοτροπίας αντιπαράθεσης με τη Δύση σε επίπεδο στρατοπέδων. Το Πεκίνο επί μακρόν στήριζε παρασκηνιακά αποσταθεροποιητικούς παράγοντες στην περιοχή, όπως το Ιράν, με στόχο την αποδυνάμωση των Ηνωμένων Πολιτειών, επιχειρώντας έναν στρατηγικό ελιγμό αποπροσανατολισμού, χωρίς όμως να έχει προβλέψει ότι η κατάσταση θα ξέφευγε από τον έλεγχό του.

Διάρρηξη της εφοδιαστικής αλυσίδας

Λίγο μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, το ιρανικό καθεστώς προχώρησε στον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, ανοίγοντας πυρ κατά εμπορικών πλοίων και δεξαμενόπλοιων. Ο αποκλεισμός οδήγησε σε αύξηση των διεθνών τιμών πετρελαίου και του κόστους μεταφορών, προκαλώντας σοβαρή διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδες των κινεζικών εξαγωγών.

Παρότι το ιρανικό καθεστώς είχε διαβεβαιώσει ότι θα επέτρεπε τη διέλευση κινεζικών πλοίων, δύο κινεζικά πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων αναγκάστηκαν να επιστρέψουν, όταν επιχείρησαν να εξέλθουν από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών, στις 27 Μαρτίου.

Ο Ουάνγκ Ρουολίν, πρόσωπο κοντά στο κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών που επίσης χρησιμοποίησε ψευδώνυμο, ανέφερε στην Epoch Times ότι ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας έχει λάβει επανειλημμένες εντολές από τον ηγέτη του ΚΚΚ, Σι Τζινπίνγκ, να επικοινωνεί με το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών με βασικό στόχο τη ναυτική ασφάλεια των κινεζικών εμπορικών πλοίων. Ωστόσο, η απάντηση της Τεχεράνης ήταν αποθαρρυντική, καθώς περιορίστηκε στο ότι μπορούσε να εγγυηθεί την ασφάλεια μόνο για ορισμένα φορτία με προορισμό το Ιράν.

Αυτή η επιλεκτικότητα συνιστά μορφή ήπιας πίεσης από το Ιράν, ως απάντηση στην άρνηση του Πεκίνου να παράσχει στρατιωτική βοήθεια. Η Τεχεράνη αξιοποιεί την κατάσταση ως μοχλό πίεσης, προκειμένου να εξαναγκάσει το Πεκίνο να επιλέξει μεταξύ ουσιαστικής στρατιωτικής στήριξης και προστασίας των εμπορικών του συμφερόντων, με αποτέλεσμα οι επανειλημμένες προσπάθειες μυστικής διαμεσολάβησης να αποδεικνύονται πλήρως άκαρπες.

 

Ο αποκλεισμός των Στενών έχει ήδη πλήξει την κινεζική οικονομία, οδηγώντας σε αύξηση των τιμών χημικών προϊόντων, ζωοτροφών και σιτηρών, ενώ οι κρατικές πετρελαϊκές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν τη σύγκρουση ως πρόσχημα για ανατιμήσεις. Ιδιαίτερα σοβαρό πλήγμα δέχονται οι εξαγωγικοί κλάδοι της χώρας.

Η Ζενγκ, επικεφαλής ιδιωτικής βιομηχανίας ηλεκτρικών συσκευών με έδρα τη Σεντζέν και εξαγωγική δραστηριότητα στη Μέση Ανατολή, η οποία έδωσε μόνο το επώνυμό της, ανέφερε ότι πέντε εμπορευματοκιβώτια της εταιρείας της παραμένουν ακινητοποιημένα στο λιμάνι, χωρίς δυνατότητα αποστολής. Εξήγησε ότι το συγκεκριμένο φορτίο είχε κατασκευαστεί σύμφωνα με προδιαγραφές της Μέσης Ανατολής, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ανακατεύθυνση των παραγγελιών, ενώ η ρευστότητα της επιχείρησης έχει ήδη εξαντληθεί.

Μόνο στην επαρχία Γκουανγκντόνγκ, χιλιάδες εμπορευματοκιβώτια παραμένουν εγκλωβισμένα λόγω του αποκλεισμού, με αποτέλεσμα πολλές βιομηχανίες να αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στις παραδόσεις και σοβαρά προβλήματα ρευστότητας, οδηγούμενες ακόμη και σε διακοπή της παραγωγής.

Η Γκουάν, συντονίστρια στον τομέα του εξωτερικού εμπορίου στην Κίνα, η οποία επίσης έδωσε μόνο το επώνυμό της, εκτίμησε ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει επιφέρει το βαρύτερο πλήγμα στη μεταποιητική βιομηχανία της χώρας. Σημείωσε ότι οι εχθροπραξίες δημιουργούν απρόβλεπτους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα, ενώ το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης εκτοξεύεται, προσθέτοντας ότι η μόνη επιθυμία των επιχειρήσεων αυτή τη στιγμή είναι μια κατάπαυση του πυρός, διαφορετικά το σύστημα εξαγωγών της Κίνας κινδυνεύει με δομική κατάρρευση.

Ο Τσιν εκτίμησε ότι η κατάσταση αυτή καταδεικνύει πως η ηγεσία του ΚΚΚ έχει περιέλθει σε αδιέξοδο, το οποίο όμως δημιούργησε η ίδια στο πλαίσιο της διεθνούς γεωπολιτικής, καθώς οι δυνάμεις που στήριξε στρέφονται πλέον εναντίον των ίδιων των οικονομικών της συμφερόντων, και κατέληξε ότι το κλείσιμο των Στενών συνιστά όχι μόνο σοβαρή διαταραχή της παγκόσμιας εφοδιαστικής, αλλά και την κορύφωση της συνολικής αποτυχίας της γεωπολιτικής στρατηγικής του ΚΚΚ.

Με τη συμβολή του Wu Fei και πληροφορίες από το Reuters

Το Ιράν επανέφερε σε λειτουργία τον εναέριο χώρο του μετά από κλείσιμο σχεδόν πέντε ωρών, σύμφωνα με το FlightRadar24, το οποίο ανέφερε ότι η σχετική ειδοποίηση ήρθη λίγο πριν από τις  06:30 π.μ. (τοπική ώρα) την Πέμπτη.

Το κλείσιμο του εναέριου χώρου, που προκλήθηκε από ανησυχίες για πιθανή στρατιωτική δράση των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν, ανάγκασε αεροπορικές εταιρείες να ακυρώσουν, να αναστείλουν ή να αλλάξουν πορεία σε πτήσεις τους.  Ο Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας του Ιράν εξέδωσε δύο Ειδοποιήσεις προς Αεροναυτιλλομένους (NOTAM) που απαγόρευαν όλες τις πτήσεις μέσω της Περιοχής Πληροφοριών Πτήσεων της Τεχεράνης.

Οι περιορισμοί εξαιρούσαν τις διεθνείς αφίξεις και αναχωρήσεις πολιτικής αεροπορίας που είχαν λάβει άδεια από τις ιρανικές αρχές.

Το SafeAirspace, που παρέχει πληροφορίες για περιοχές συγκρούσεων και αεροπορικά ταξίδια, ανέφερε περίπου στα μέσα της διάρκειας του κλεισίματος ότι αρκετές αεροπορικές εταιρείες είχαν ήδη μειώσει ή αναστείλει τα δρομολόγιά τους και ότι οι περισσότερες απέφευγαν τον ιρανικό εναέριο χώρο. Πρόσθεσε ότι η κατάσταση ενδέχεται να υποδηλώνει περαιτέρω δραστηριότητα ασφαλείας ή στρατιωτική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου εκτοξεύσεων πυραύλων ή ενισχυμένης αεράμυνας, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένης αναγνώρισης πολιτικής εναέριας κυκλοφορίας.

Υπηρεσίες παρακολούθησης της αεροπορίας και αναφορές ανοικτών πηγών πληροφοριών δείχνουν ότι τα κλεισίματα αυτά αποτελούν μέρος ευρύτερων αμυντικών προετοιμασιών, συμπεριλαμβανομένης της ενεργοποίησης αντιαεροπορικών συστημάτων σε δυτικό, νότιο, ανατολικό και βόρειο μέτωπο. Περιοχές όπως η Ταμπρίζ, η Χαμαντάν, η Κερμανσάχ και η Αχβάζ έχουν δει ειδικές NOTAM που ορίζουν ζώνες απαγόρευσης πτήσεων πάνω από στρατιωτικές βάσεις, εγκαταστάσεις πυραύλων και πετρελαϊκές υποδομές.

Παρατηρητές ανοικτών πηγών περιέγραψαν τα μέτρα ως μετατροπή του ιρανικού εναέριου χώρου σε «ζώνη πολέμου», με τα συστήματα άμυνας σε κατάσταση υψηλού συναγερμού για την αντιμετώπιση πιθανών εναέριων εισβολών.

Οι κινήσεις στον εναέριο χώρο συνδέονται με τις μαζικές διαδηλώσεις που διεξάγονται στο Ιράν από τα τέλη Δεκεμβρίου 2025, οι οποίες έχουν επεκταθεί σε τουλάχιστον 22 από τις 31 επαρχίες της χώρας. Οι κινητοποιήσεις, που τροφοδοτούνται από την οικονομική κατάρρευση, την αποτυχία του τραπεζικού συστήματος και την υποτίμηση του νομίσματος, έχουν συναντήσει σκληρή αντίδραση από τις δυνάμεις ασφαλείας, ενώ το καθεστώς διακόπτει τη σύνδεση στο διαδίκτυο καθώς και την τηλεφωνία για να καταστείλει τον συντονισμό μεταξύ των διαδηλωτών.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μετέφερε χθες Τετάρτη πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες οι προγραμματισμένες εκτελέσεις διαδηλωτών στο Ιράν αναμένεται να ακυρωθούν. Σε συνέντευξη Τύπου, είπε ότι υπήρχε ενημέρωση πως οι σκοτωμοί στο Ιράν σταματούν και ότι δεν υπάρχει σχέδιο για εκτελέσεις. Η αμερικανική οργάνωση δικαιωμάτων HRANA έχει δηλώσει ότι μέχρι στιγμής έχει επαληθεύσει τον θάνατο 2.403 διαδηλωτών και 147 ατόμων που συνδέονται με το καθεστώς. Η HRANA ανέφερε ότι έχουν γίνει έως τώρα 18.137 συλλήψεις.

Ερωτηθείς από δημοσιογράφο αν η ενημέρωση αυτή συνεπάγεται την αποχή από στρατιωτική δράση, ο Τραμπ δήλωσε ότι πρέπει να παρακολουθήσουν τις εξελίξεις, υπαινίχθηκε δε ότι οποιαδήποτε ενέργεια των ΗΠΑ θα μπορούσε να ανασταλεί αν το καθεστώς τηρήσει τις υποσχέσεις του.

Της Kimberly Hayek

Με τη συμβολή του Joseph Lord και πληροφορίες από Reuters και Associated Press