Παρασκευή, 20 Μαρ, 2026

Η Κίνα στοχοποιεί ακτιβιστές του Χονγκ Κονγκ στο εξωτερικό με deepfake εκστρατεία σεξουαλικής παρενόχλησης

Μια πρωτοφανής εκστρατεία παρενόχλησης και δυσφήμησης κατά διαφωνούντων ακτιβιστών του Χονγκ Κονγκ, που ζουν σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Αυστραλία, διεξάγει το κινεζικό καθεστώς όχι με παραδοσιακά μέσα καταστολής πλέον, αλλά με ψηφιακά εργαλεία και deepfake τεχνολογία που εκμεταλλεύονται την πιο σκοτεινή πλευρά της τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου δεν έχει επιβληθεί επίσημη εξορία με διοικητική πράξη του κράτους, όπως συνέβαινε σε παλαιότερα αυταρχικά καθεστώτα, αλλά για αναγκαστική αυτοεξορία. Οι ακτιβιστές έφυγαν μόνοι τους υπό έμμεση απειλή σύλληψης, φυλάκισης ή δίωξης, μετά την επιβολή του Νόμου Εθνικής Ασφάλειας του 2020 στο Χονγκ Κονγκ. Αν επιστρέψουν, κινδυνεύουν με φυλάκιση ή βαριές κατηγορίες. Άρα δεν έχουν πραγματική δυνατότητα επιστροφής. Αυτό συνιστά de facto εξορία.

Επιστολές με σεξουαλικό περιεχόμενο και αφίσες που παρουσιάζουν σεξουαλικές υπηρεσίες για υψηλού προφίλ φιλοδημοκρατικές εξόριστες από το Χονγκ Κονγκ έχουν σταλεί σε ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία, σηματοδοτώντας μια κλιμάκωση της διακρατικής παρενόχλησης που αντιμετωπίζουν οι επικριτές του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας στην πρώην βρετανική αποικία. Άτομα που βρίσκονται στη λίστα επικηρυγμένων της αστυνομίας του Χονγκ Κονγκ, τα οποία καταζητούνται για αδικήματα εθνικής ασφάλειας, έχουν γίνει άμεσος στόχος αυτού του είδους της σεξουαλικοποιημένης παρενόχλησης, γεγονός που υπογραμμίζει τους αυξημένους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες ακτιβίστριες και οι συνεργάτες τους.

Υπάρχουν ενδείξεις που συνδέουν άμεσα τις κινεζικές αρχές με παρόμοιες πρακτικές στο πρόσφατο παρελθόν. Το 2024, ανώνυμοι διαδικτυακοί λογαριασμοί διέδωσαν απειλητικό και με σεξουαλικά υπονοούμενα περιεχόμενο με στόχο την 16χρονη κόρη του Ντενγκ Γιουγουέν [Deng Yuwen], γνωστού επικριτή της κινεζικής κυβέρνησης που ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μετέπειτα έρευνες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι αναρτήσεις αυτές μπορούν να αποδοθούν σε κινεζικές κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας. Το περιστατικό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο, καθώς το Australian Strategic Policy Institute είχε επισημάνει την αυξημένη χρήση έμφυλων και σεξουαλικών μορφών διαδικτυακής παρενόχλησης κατά επικριτών του Πεκίνου ήδη από το 2022.

Μια σειρά επίσημων ενεργειών όπως η έκδοση αβάσιμων ενταλμάτων σύλληψης και επικηρύξεων εναντίον εξόριστων ακτιβιστών, καθώς και η υιοθέτηση βίαιης ρητορικής από κρατικά μέσα ενημέρωσης, στέλνει σαφές μήνυμα στην κινεζική διασπορά παγκοσμίως ότι οι επικριτές θεωρούνται εχθροί του κράτους. Αυτή η στοχοποίηση λειτουργεί έμμεσα ως ενθάρρυνση για παρενόχληση, παρακολούθηση και κακοποιητικές πρακτικές εις βάρος τους.

Αρκετοί εξέχοντες ακτιβιστές που εγκατέλειψαν το Χονγκ Κονγκ μετά την επιβολή του Νόμου περί Εθνικής Ασφάλειας αναφέρουν ότι έχουν στοχοποιηθεί. Το μοτίβο είναι το ίδιο: άσεμνες επιστολές, παραποιημένες εικόνες και email που έχουν σχεδιαστεί για να ταπεινώσουν και να δυσφημησουν. Οι ακτιβιστές περνούν εβδομάδες εξηγώντας ότι το υλικό είναι ψεύτικο, ενώ οι δράστες πετυχαίνουν τον στόχο τους, σπέρνουν καχυποψία, εξαντλούν ενέργεια και απομονώνουν τους διαφωνούντες.

Deepfake επιστολές και ταπεινωτικό τυπωμένο υλικό 

Ακτιβιστές όπως η Κάρμεν Λάου-μαν, πρώην δημοτική σύμβουλος στο Χονγκ Κονγκ που ζει σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, έλαβαν πρόσφατα — και οι κάτοικοι στις παλιές της γειτονιές στο Μέιντχεντ επίσης — φακέλους που περιείχαν τυπωμένες σεξουαλικές επιστολές και ψηφιακά παραποιημένες εικόνες με το πρόσωπο της Λάου να έχει επικολληθεί σε γυναικεία σώματα είτε γυμνά είτε με εσώρουχα. Μια εικόνα δείχνει την ψεύτικη Λάου να εκτελεί σεξουαλική πράξη, η οποία έχει υποστεί pixelation.

Τουλάχιστον έξι πρώην γείτονες της Λάου-μαν στο Μέιντχεντ έλαβαν επιστολές που έδειχναν ψεύτικες σεξουαλικές εικόνες της. Αυτές στάλθηκαν από το Μακάο, μια ημιαυτόνομη κινεζική περιοχή κοντά στο Χονγκ Κόνγκ.

Παρόμοιες επιστολές και προωθητικό υλικό κυκλοφόρησαν σε άλλες χώρες. Στη Αδελαΐδα της Αυστραλίας, ο πρώην νομοθέτης Τεντ Χούι Τσι και η σύζυγός του βρέθηκαν στο στόχαστρο ενός πλαστού φυλλαδίου που παρουσίαζε σεξουαλικές υπηρεσίες με τη σύζυγό του να διαφημίζεται ως ιερόδουλη, με επινοημένο κατάλογο δήθεν σεξουαλικών υπηρεσιών σε αυστραλιανά δολάρια, χωρίς καμία σχέση με πραγματικά πρόσωπα ή διευθύνσεις, μια ξεκάθαρα στοχευμένη προσπάθεια κατά της κοινωνικής και επαγγελματικής τους ζωή. Το φυλλάδιο στάλθηκε μέσω email στον προϊστάμενό του κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και ταχυδρομήθηκε και σε άλλα άτομα στην Αδελαΐδα.

Η Κάρμεν Λάου-μαν δήλωσε ότι ένιωσε «βαθιά τρομοκρατημένη» όταν πληροφορήθηκε την ύπαρξη των επιστολών, τονίζοντας ότι η στοχοποίησή της είχε έντονη έμφυλη διάσταση. «Είμαι γυναίκα και με απειλούν με αυτόν τον τρόπο», ανέφερε, περιγράφοντας το περιστατικό ως σαφή κλιμάκωση της διακρατικής καταστολής, όπου η τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά εργαλεία χρησιμοποιούνται συνειδητά για να εκφοβίσουν και να διασύρουν γυναίκες αντιφρονούντες.

Από την πλευρά του, ο Τεντ Χούι Τσι δήλωσε ότι ανέμενε μια τέτοια επίθεση, δεδομένου του ιστορικού παρενόχλησης εις βάρος του. Ωστόσο, όπως σημείωσε, η σύζυγός του βρέθηκε για πρώτη φορά στο επίκεντρο αυτών των ενεργειών. «Έμεινε άφωνη», είπε, επισημαίνοντας ότι δεν είναι δημόσιο πρόσωπο και δεν είχε ποτέ προηγουμένως εμπλακεί στην εκστρατεία παρενόχλησης κατά του ιδίου.

Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά trolling ή κακής φάρσας. Το μοτίβο είναι σαφές:

  • Χρήση τεχνολογίας deepfake και ψηφιακής παραποίησης για τη δημιουργία υλικού που στοχεύει άμεσα στην κοινωνική και επαγγελματική φήμη των θυμάτων.
  • Παραπλάνηση παραληπτών με επιστολές που φαίνονται επίσημες, προσεκτικά διατυπωμένες και πειστικές.
  • Προσπάθεια να επηρεαστούν εργοδότες, συνάδελφοι και κοινότητες ώστε να απομονωθούν οι εξόριστοι.

Το αποτέλεσμα είναι διττό: οι στόχοι εξαντλούνται ψυχικά και κοινωνικά, και η υπόληψή τους υπονομεύεται ευρέως χωρίς να υπάρχει εύκολος τρόπος να αμφισβητηθεί η γνησιότητα αυτών των υλικών.

Μια νέα μορφή διακρατικής πίεσης

Αυτό το φαινόμενο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διεθνούς καταστολής και παρενόχλησης που έχει χρησιμοποιήσει το Πεκίνο για να φιμώσει επικριτές, ακόμα και όταν αυτοί βρίσκονται σε ασφάλεια στο εξωτερικό. Παρόλο που οι αρχές στο Πεκίνο αρνούνται οποιαδήποτε ευθύνη και χαρακτηρίζουν τον ίδιο τον αγώνα των αντιφρονούντων «αναζήτηση αποσταθεροποίησης», η χρήση τέτοιων ψηφιακών εργαλείων παραμένει ανησυχητική.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό ως προς τη χρήση τεχνολογίας για σκοπούς καταστολής από το κινεζικό καθεστώς. Όπως διαπιστώθηκε, και σε άλλες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί παραποιήσεις που στοχοποιούν μέλη οικογενειών ακτιβιστών, χρησιμοποιώντας deepfake εικόνες και διεθνείς απειλές με ψηφιακά μέσα.

Η τεχνολογία deepfake έχει γίνει ήδη θέμα δημόσιας ανησυχίας διεθνώς, καθώς η χρήση της για εξαπάτηση, απάτη, διασπορά παραπληροφόρησης και πολιτικές παρεμβάσεις αυξάνεται εκθετικά. Ειδικοί επισημαίνουν ότι ψηφιακά παραποιημένα περιεχόμενα έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν κοινωνικές αντιλήψεις και να πλήξουν σοβαρά την εμπιστοσύνη σε θεσμούς και άτομα.

Πέρα από την Ελλάδα ή τις ΗΠΑ, οι ευρωπαϊκές αρχές και οργανισμοί προειδοποιούν για επιχειρήσεις πληροφοριών που σχετίζονται με την Κίνα, ενισχύοντας την ανησυχία ότι το Πεκίνο χρησιμοποιεί πολλαπλά κανάλια για να στοχεύει διαφωνούντες σε πολλές χώρες.

Η εκστρατεία αυτή φανερώνει ότι η καταστολή εναντίον ακτιβιστών του Χονγκ Κονγκ δεν τελειώνει με την εξορία ή τη φυγή τους από την Κίνα. Αντιθέτως, έχει πάρει μια νέα ψηφιακή μορφή, στην οποία τα εργαλεία δεν είναι τα άρματα μάχης ή τα δακρυγόνα, αλλά οι εκτυπωτές, οι ψηφιακοί αλγόριθμοι και τα pixel, με σκοπό να διαβρώσουν τη φήμη, να σπείρουν καχυποψία και να απομονώσουν τις φωνές της δημοκρατίας και της ελευθερίας.

Ρωσία: Ο Πούτιν καταργεί το πόθεν έσχες των αξιωματούχων και συγκεντρώνει τον έλεγχο στο Κρεμλίνο

Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψε νόμους που καταργούν την υποχρεωτική δημοσιοποίηση των ετήσιων δηλώσεων εισοδημάτων και περιουσιακών στοιχείων για τους Ρώσους δημόσιους λειτουργούς και δικαστές, σηματοδοτώντας μία ακόμη υποχώρηση της θεσμικής διαφάνειας στη χώρα.

Οι νόμοι που δημοσιεύθηκαν στις 28 Δεκεμβρίου και τίθενται σταδιακά σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου, καταργούν το πλαίσιο που ίσχυε από το 2009, σύμφωνα με το οποίο κορυφαίοι κρατικοί αξιωματούχοι — μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος, ο πρωθυπουργός, υπουργοί και ανώτατοι δικαστικοί — όφειλαν να δημοσιοποιούν ετησίως τις δηλώσεις πόθεν έσχες.

Από τη δημόσια λογοδοσία στον εσωτερικό έλεγχο

Σύμφωνα με το νέο καθεστώς, οι αξιωματούχοι θα υποχρεούνται να δηλώνουν τα οικονομικά τους στοιχεία μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, όπως κατά την αλλαγή θέσης εντός των κρατικών δομών. Η πρόσβαση του κοινού και των μέσων ενημέρωσης στις πληροφορίες αυτές παύει ουσιαστικά να υφίσταται. Παράλληλα, οι ρωσικές αρχές εισάγουν ένα νέο αυτοματοποιημένο σύστημα ελέγχου με την ονομασία «Poseidon», το οποίο υποτίθεται ότι θα παρακολουθεί τα εισοδήματα, τις δαπάνες και τα περιουσιακά στοιχεία των κρατικών λειτουργών, με στόχο τον εντοπισμό διαφθοράς.

Η μεταφορά του ελέγχου από τη δημόσια σφαίρα σε έναν κλειστό, εκτελεστικό μηχανισμό προκαλεί σοβαρά ερωτήματα για την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα του νέου συστήματος. Σε αντίθεση με διεθνείς πρακτικές διαφάνειας, όπου η δημοσιοποίηση λειτουργεί ως εργαλείο κοινωνικού ελέγχου, το ρωσικό μοντέλο ενισχύει περαιτέρω τη συγκέντρωση εξουσίας στο προεδρικό κέντρο.

Το προηγούμενο καθεστώς που είχε θεσπιστεί επί προεδρίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ, είχε δεχθεί κριτική για την περιορισμένη ουσιαστική επαλήθευση των δηλώσεων. Παρ’ όλα αυτά, αποτελούσε έναν από τους ελάχιστους θεσμούς τυπικής λογοδοσίας της πολιτικής ελίτ προς την κοινωνία.

Διαφθορά και επιλεκτική δικαιοσύνη

Η κατάργηση της δημόσιας διαφάνειας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ρωσική κρατική ελίτ βρίσκεται στο επίκεντρο αλλεπάλληλων υποθέσεων διαφθοράς. Τα τελευταία χρόνια, οι ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας έχουν εντείνει τις έρευνες, με αρκετές υποθέσεις να καταλήγουν σε βαριές ποινές.

Τον Ιανουάριο, πρώην αναπληρωτής υπουργός Άμυνας καταδικάστηκε σε 13 χρόνια κάθειρξης για υπεξαίρεση, ενώ και άλλες υποθέσεις υψηλόβαθμων στελεχών έχουν απασχολήσει τη δημοσιότητα. Παρά τις καταδίκες αυτές, επικριτές του καθεστώτος επισημαίνουν ότι οι διώξεις εμφανίζονται επιλεκτικές και συνδεδεμένες μάλλον με εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες παρά με ένα συνεκτικό και ανεξάρτητο σύστημα λογοδοσίας.

Η κατάργηση του πόθεν έσχες δεν αποτελεί μεμονωμένο μέτρο, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση περιορισμού της δημόσιας εποπτείας, της ανεξαρτησίας των θεσμών και της πρόσβασης στην πληροφόρηση στη Ρωσία. Με τον έλεγχο των οικονομικών στοιχείων των αξιωματούχων να περνά αποκλειστικά στα χέρια της προεδρικής διοίκησης και των υπηρεσιών ασφαλείας, η διαφάνεια αντικαθίσταται από την εσωτερική πειθαρχία, ενισχύοντας περαιτέρω το συγκεντρωτικό μοντέλο διακυβέρνησης που χαρακτηρίζει την εποχή Πούτιν. Σε αυτό το πλαίσιο, η καταπολέμηση της διαφθοράς παρουσιάζεται λιγότερο ως ζήτημα θεσμικής λογοδοσίας και περισσότερο ως εργαλείο ελέγχου και διαχείρισης της πολιτικής ελίτ από το Κρεμλίνο.

Η τέχνη της τελετής του τσαγιού (ζ΄ μέρος): Το τσάι ως θεραπευτικό μέσο

Το τσάι είναι το δεύτερο πιο διαδεδομένο ρόφημα στον κόσμο μετά το νερό και γύρω του έχουν αναπτυχθεί μοναδικά έθιμα και παραδόσεις. Από την καλλιέργεια και την επεξεργασία των φύλλων μέχρι τις τελετές και τους συμβολισμούς, κάθε πολιτισμός έχει προσδώσει το δικό του νόημα σε ένα φλυτζάνι τσαγιού. Στη σειρά αυτή παρουσιάζουμε πτυχές της ιστορίας και των εθίμων του τσαγιού, φωτίζοντας την πολιτισμική του διάσταση.

Ενέργεια, ισορροπία και μακροχρόνια ευεξία

Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική, το τσάι δεν αντιμετωπίζεται ως απλό ρόφημα, αλλά ως ήπιο θεραπευτικό μέσο, ικανό να υποστηρίξει τη σωματική και ψυχική ισορροπία όταν χρησιμοποιείται σωστά. Η θεραπευτική του αξία δεν βασίζεται σε μεμονωμένα συστατικά, αλλά στη συνολική του ενέργεια, ένα σύνολο ιδιοτήτων που προκύπτουν από τον τόπο επεξεργασίας και την κατάσταση του ανθρώπου που το καταναλώνει.

Ένα από τα λιγότερο συζητημένα αλλά καθοριστικά στοιχεία στη θεραπευτική χρήση του τσαγιού είναι η προέλευσή του.

Τα τσάγια που προέρχονται από άγρια ή ημιάγρια οικοσυστήματα, ιδιαίτερα από ορεινές περιοχές με καθαρό περιβάλλον, θεωρείται ότι διαθέτουν υψηλότερη ζωτική ενέργεια (τσι). Η απουσία χημικών παρεμβάσεων επιτρέπει στο φυτό να αναπτύσσει φυσικούς αμυντικούς μηχανισμούς, οι οποίοι μεταφράζονται σε πλουσιότερο ενεργειακό και θρεπτικό προφίλ.

Στο θεραπευτικό πλαίσιο, το τσάι δεν «διορθώνει» βίαια τον οργανισμό, αλλά τον υποστηρίζει, ενισχύοντας τις φυσικές του λειτουργίες και επιτρέποντας στο σώμα να επανέλθει σταδιακά σε κατάσταση ισορροπίας.

Η παραδοσιακή κινεζική κατάταξη των έξι βασικών κατηγοριών τσαγιού δεν γίνεται με γευστικά κριτήρια, αλλά με θεραπευτικά. Κάθε είδος επηρεάζει διαφορετικά το σώμα:

Πράσινο τσάι: Θεωρείται ψυχρό, βοηθά στη διάχυση της θερμότητας, στην αποτοξίνωση και στη διαύγεια του νου.

Λευκό τσάι: Ήπιο και εξισορροπητικό, χρησιμοποιείται συχνά για την υποστήριξη του ανοσοποιητικού.

Κίτρινο τσάι: Πιο σπάνιο, δρα απαλά στο πεπτικό σύστημα.

Oolong: Ενδιάμεσο ενεργειακά, βοηθά στη ρύθμιση του μεταβολισμού και της πέψης.

Μαύρο τσάι: Θερμαντικό, υποστηρίζει την κυκλοφορία και ενδείκνυται για καταστάσεις κόπωσης.

Σκούρο (fermented) τσάι: Χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την υποστήριξη του εντέρου και τη μακροχρόνια εξισορρόπηση του οργανισμού.

Η επιλογή τσαγιού επομένως, δεν είναι μια αδιάφορη πράξη αλλά μια θεραπευτική απόφαση, η οποία στην παραδοσιακή πρακτική προσαρμόζεται ανάλογα με την εποχή, την ηλικία και την κατάσταση του ατόμου.

Εξίσου σημαντική με το ίδιο το τσάι είναι και η διαδικασία κατανάλωσής του. Στην παράδοση του Tea Dao (Ο δρόμος του τσαγιού), η προετοιμασία και η τελετουργία του τσαγιού θεωρούνται μέρος της θεραπείας. Η αργή κίνηση, η συγκέντρωση και η σιωπή που συνοδεύουν την πρακτική αυτή επιδρούν στο νευρικό σύστημα, μειώνοντας το στρες και ενισχύοντας τη νοητική καθαρότητα.

Η θεραπευτική προσέγγιση δεν διαχωρίζει σώμα και νου. Αντιθέτως, θεωρεί ότι η ψυχική ένταση και η συναισθηματική ανισορροπία είναι συχνά η ρίζα σωματικών προβλημάτων. Το τσάι λειτουργεί ως μέσο επανασύνδεσης, δημιουργώντας έναν καθημερινό χώρο ηρεμίας και αυτοπαρατήρησης.

Σε αντίθεση με τις άμεσες και συχνά επιθετικές παρεμβάσεις της σύγχρονης ζωής, η θεραπεία μέσω του τσαγιού βασίζεται στη συνέπεια και τη μακροχρόνια πρακτική. Τα αποτελέσματα δεν είναι θεαματικά, δεν επιτυγχάνονται από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά εμφανίζονται σταδιακά και βαθιά. Ίσως γι’ αυτό, σε μια εποχή υπερβολής και ταχύτητας, το τσάι επανέρχεται όχι ως μόδα, αλλά ως υπενθύμιση ότι μια κατάστασης της καλής υγείας δεν κατακτάται, αλλά καλλιεργείται.

Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική, η έννοια της θεραπείας διαφέρει ουσιαστικά από τη δυτική ιατρική προσέγγιση. Δεν αφορά την άμεση εξάλειψη ενός συμπτώματος, αλλά τη σταδιακή αποκατάσταση της ισορροπίας της ζωτικής ενέργειας (τσι), του αίματος (σουέ), του γιν και του γιανγκ. Σε αυτό το πλαίσιο, το τσάι λειτουργεί ως ήπιο θεραπευτικό μέσο, με δυνατότητα υποστήριξης του οργανισμού, αλλά όχι ως πανάκεια.

Τι είναι η παραδοσιακή κινεζική ιατρική

Η παραδοσιακή κινεζική ιατρική (ΠΚΙ) είναι ένα ολοκληρωμένο ιατρικό και φιλοσοφικό σύστημα που αναπτύχθηκε στην Κίνα πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια. Δεν επικεντρώνεται τόσο στη νόσο ή στο σύμπτωμα όσο στη διατήρηση της ισορροπίας του οργανισμού και στην πρόληψη. Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως ενιαίο σύνολο σώματος, νου και περιβάλλοντος.

Βασικές έννοιες της ΠΚΙ

Qi (τσι): η ζωτική ενέργεια που ρέει στο σώμα και υποστηρίζει όλες τις λειτουργίες

Yin-yang: συμπληρωματικές δυνάμεις που εκφράζουν την ισορροπία (ψυχρό-θερμό, ηρεμία-δράση).

Xue (σουέ/αίμα): θρέφει το σώμα και σταθεροποιεί το πνεύμα ( Shen).

Shen (πνεύμα): η ψυχική και συναισθηματική κατάσταση του ανθρώπου

Zang-Fu: τα λειτουργικά όργανα (ήπαρ, σπλήνας, νεφροί, κ.ά.) όπως νοούνται ενεργειακά, όχι ανατομικά.

Μεσημβρινοί: τα κανάλια μέσω των οποίων κυκλοφορεί το τσι.

Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική, το τσάι θεωρείται ήπιο θεραπευτικό μέσο που ρυθμίζει το τσι, επηρεάζει το γιν και το γιανγκ, υποστηρίζει συγκεκριμένα όργανα και εντάσσεται στην πρακτική Yang Sheng (καλλιέργεια της ζωής). Γι’ αυτό και το τσάι δεν καταναλώνεται απλώς για απόλαυση, αλλά επιλέγεται με βάση την εποχή, την ηλικία, τη σωματική κατάσταση και την ψυχική ισορροπία.

Πότε το τσάι θεραπεύει και πότε όχι

Κάθε τσάι διαθέτει συγκεκριμένη ενεργειακή ποιότητα. Μπορεί να είναι ψυχρό (han), δροσερό (liang), ουδέτερο (ping), θερμό (wen) ή καυτό (re). Παράλληλα έχει κατεύθυνση δράσης και σχετίζεται με συγκεκριμένα όργανα και μεσημβρινούς, κυρίως τον σπλήνα, το στομάχι, το ήπαρ και τους νεφρούς.

Το τσάι θεραπεύει όταν η ενεργειακή του φύση αντιστοιχεί στην κατάσταση του σώματος, όταν καταναλώνεται στη σωστή ποσότητα και χρονική στιγμή και εντάσσεται σε μια σταθερή, καθημερινή πρακτική.

Για παράδειγμα, ένα άτομο με εσωτερική θερμότητα, ανησυχία, ξηροστομία και έντονη νοητική δραστηριότητα μπορεί να ωφεληθεί από πιο ψυχρές ή ελαφριές μορφές τσαγιού. Αντίθετα, ένα άτομο με έλλειψη γιανγκ, κρύα άκρα και αδύναμη πέψη πιθανόν να επιβαρυνθεί από την ίδια επιλογή.

Σύμφωνα με την παραδοσιακή κινεζική ιατρική, το τσάι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό σε καταστάσεις λειτουργικής ανισορροπίας, πριν εκδηλωθεί οργανική νόσος, στάση της ροής του τσι, κυρίως στο ήπαρ, που συχνά εκδηλώνεται ως ευερεθιστότητα, ένταση και πεπτικές διαταραχές, ήπιας συσσώρευσης υγρασίας όταν η πέψη είναι βραδεία και το σώμα βαρύ, ψυχικής κόπωσης και διάσπασης προσοχής, όπου η τελετουργία του τσαγιού λειτουργεί ρυθμιστικά στο πνεύμα (Shen).

Βάσει των παραπάνω, η κινεζική ιατρική υποστηρίζει πως τίποτα δεν είναι ωφέλιμο σε κάθε περίπτωση.

Το τσάι παύει να είναι θεραπευτικό όταν καταναλώνεται χωρίς διάκριση, ανεξάρτητα από εποχή ή σωματική κατάσταση, όταν χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο ιατρικής φροντίδας σε σοβαρές παθήσεις, όταν λαμβάνεται σε υπερβολικές ποσότητες εξαντλώντας το τσι του σπλήνα — όπου η λειτουργική ενέργεια του οργάνου αποδυναμώνεται με αποτέλεσμα το σώμα να χάνει την ικανότητά του να παράγει και να διανέμει ενέργεια (δηλαδή δεν πρόκειται για ανατομική βλάβη της σπλήνας) — ή όταν καταναλώνεται κρύο και με άδειο στομάχι κάτι που θεωρείται επιβαρυντικό για το πεπτικό σύστημα.

Σε περιπτώσεις έντονης έλλειψης τσι ή γιανγκ, το τσάι — ιδίως τα ψυχρά και ωμά (εδώ δεν αναφερόμαστε στη θερμοκρασία του ροφήματος αλλά στη φύση και την επεξεργασία του τσαγιού, δηλαδή στο πώς επιδρά στο σώμα) — μπορεί να επιδεινώσει συμπτώματα όπως κόπωση, διάρροια ή αίσθηση ψύχους. Αντί να ενισχύει, αποδυναμώνει. Αυτά τα τσάγια (τα ψυχρά και ωμά), αν καταναλωθούν χωρίς μέτρο, μπορεί να εξασθενήσουν το τσι του σπλήνα. Ψυχρά τσάγια θεωρούνται το πράσινο, το κίτρινο, το φρέσκο λευκό τσάι και το νεαρό pu-erh. Ωμά τσάγια (που είναι ελάχιστα επεξεργασμένα και συνήθως και ψυχρά) είναι το πράσινο, το φρέσκο λευκό τσάι και το ωμό pu-erh.

Το τσάι ως καθημερινή αγωγή ζωής (yang sheng)

Η θεραπευτική αξία του τσαγιού αποκαλύπτεται πλήρως όταν ενταχθεί στην πρακτική του yang sheng, της καλλιέργειας της ζωής. Δεν πρόκειται για περιστασιακή χρήση, αλλά για συνειδητή καθημερινή πράξη που συνδυάζει τη σωστή επιλογή τσαγιού, την ήρεμη κατανάλωση και την εσωτερική προσοχή.

Το τσάι, ενώ μπορεί να κινεί το τσι και να καθαρίζει, δεν θρέφει από μόνο του. Αν χρησιμοποιηθεί χωρίς μέτρο, αντί να υποστηρίξει την ευεξία, αποδυναμώνει τη βάση της ενέργειας. Γι’ αυτό στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική λέγεται ότι: « Το τσάι είναι καλός συνοδός για την τροφή, αλλά κακό υποκατάστατο».

* * * * *

Στη σειρά «Η τέχνη της τελετής του τσαγιού» έχουν δημοσιευθεί μέχρι στιγμής τα:

Η τέχνη της τελετής του τσαγιού (α΄ μέρος)

Γιορτάζοντας με τσάι και mooncake το φθινόπωρο (β΄ μέρος)

Τα ιερά εργαλεία της κινέζικης τελετής του τσαγιού (γ΄ μέρος)

Όταν το σκεύος ορίζει το τσάι (δ΄ μέρος)

Η στιγμή του βρασμού (ε΄ μέρος)

Η ιαπωνική τελετή του τσαγιού και η φιλοσοφία του Ζεν (στ΄ μέρος)

Οι θεραπευτικές ιδιότητες του τσαγιού (ζ΄μέρος)

Δείτε επίσης:

Χριστουγεννιάτικο τσάι: Το άρωμα των γιορτών σε ένα φλυτζάνι

Made in China: Η υπερπαραγωγή ως γεωπολιτικό όπλο

Η Κίνα δεν κρύβει πλέον τις προθέσεις της. Η βιομηχανική της ισχύς δεν αποτελεί απλώς μοχλό οικονομικής ανάπτυξης, αλλά βασικό εργαλείο γεωπολιτικής επιβολής. Όπως επισημαίνει ο Economist, η κινεζική ηγεσία γνωρίζει ότι η χώρα έχει υπερβολικά πολλά ζημιογόνα εργοστάσια, ότι οι επιχειρήσεις αιμορραγούν σε έναν αδυσώπητο εσωτερικό πόλεμο τιμών και ότι η εσωτερική ζήτηση αδυνατεί να απορροφήσει την παραγωγή. Παρ’ όλα αυτά, το Πεκίνο δεν αλλάζει πορεία. Αντίθετα, διπλασιάζει το στοίχημα.

Η στρατηγική είναι σαφής: υπερπαραγωγή στο εσωτερικό, εξαγωγική πλημμυρίδα στο εξωτερικό και τεχνολογική αυτάρκεια ως απάντηση στη Δύση.

Η κινεζική υπερπαραγωγή: Πρόβλημα ή στρατηγική επιλογή;

Σε μια κανονική οικονομία αγοράς, τρία χρόνια πτώσης των τιμών παραγωγών και μαζικές ζημιές θα οδηγούσαν σε λουκέτα, συγχωνεύσεις και αναδιάρθρωση. Στην Κίνα, όμως, η βιομηχανική υπερπαραγωγή δεν θεωρείται παθολογία, θεωρείται πλεονέκτημα ισχύος.

Παρότι οι τοπικές κυβερνήσεις έλαβαν εντολή να περιορίσουν τη στήριξη επιχειρήσεων-«ζόμπι» και έγιναν προσπάθειες τόνωσης της κατανάλωσης, η βιομηχανική παραγωγή αυξάνεται ταχύτερα από τη ζήτηση. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι εξαγωγές καλούνται να ισορροπήσουν ολόκληρη την κινεζική οικονομία.

Δεν είναι τυχαίο ότι πάνω από το 36% των παγκόσμιων εξαγωγικών κοντέινερ περιέχουν κινέζικα προϊόντα, ενώ η Κίνα αντιπροσωπεύει μόλις το 20% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Η Κίνα δεν εξάγει απλώς προϊόντα, εξάγει αποπληθωρισμό, πιέζοντας τις τιμές και τα περιθώρια κέρδους παγκοσμίως. Το νέο πενταετές πλάνο (2026-2030) δείχνει ξεκάθαρα τον στόχο: η μετατροπή της Κίνας σε επιστημονική και τεχνολογική υπερδύναμη, με έμφαση σε τεχνητή νοημοσύνη, ρομποτική, μπαταρίες, προηγμένη μεταποίηση, κρίσιμες πρώτες ύλες (σπάνιες γαίες, μαγνήτες).

Ο περιορισμός των εξαγωγών σπάνιων γαιών απέδειξε πόσο αποτελεσματικά μπορεί το Πεκίνο να εργαλειοποιήσει την κυριαρχία του στις αλυσίδες εφοδιασμού. Ο παγκόσμιος πανικός που ακολούθησε ενίσχυσε την κινεζική αυτοπεποίθηση, ίσως υπερβολικά. Η Κίνα δεν σταμάτησε πλήρως τις εξαγωγές σπάνιων γαιών και μόνιμων μαγνητών. Έκανε κάτι πιο έξυπνο και ανησυχητικό. Εισήγαγε αδειοδοτήσεις, ελέγχους και καθυστερήσεις, δημιούργησε αβεβαιότητα αντί για σαφή απαγόρευση και στόχευσε υλικά απαραίτητα για ηλεκτρικά οχήματα, ανεμογεννήτριες, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραυλικά συστήματα, ρομποτική και AI hardware. Δηλαδή, δεν έκλεισε τον ‘διακόπτη’, αλλά έδειξε ότι έχει το χέρι της επάνω του. Ο πανικός δεν προήλθε από έλλειψη εκείνη τη στιγμή, αλλά από τη συνειδητοποίηση της εξάρτησης.

Οι βιομηχανίες σε ΗΠΑ, Ευρώπη, Ιαπωνία αντιλήφθησαν πλήρως ότι πάνω από το 80-90% της παγκόσμιας επεξεργασίας σπάνιων γαιών γίνεται στην Κίνα, ότι δεν υπάρχουν γρήγορες εναλλακτικές (ούτε σε έξι μήνες ούτε σε δύο χρόνια) και ότι χωρίς αυτά τα υλικά σταματάει ολόκληρη η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Ο πανικός ήταν λοιπόν στρατηγικός, όχι εμπορικός.

Από κινεζική σκοπιά, το επεισόδιο αυτό λειτούργησε σαν πείραμα ισχύος. Το μήνυμα που έλαβε η ηγεσία ήταν:

1. Η εξάρτηση είναι βαθύτερη απ’ όσο πίστευαν οι Δυτικοί

2. Μικρές κινήσεις αρκούν να προκαλέσουν μεγάλη αναστάτωση

3. Η Δύση φοβάται το σοκ στις εφοδιαστικές αλυσίδες περισσότερο από μια εμπορική σύγκρουση

4. Δεν υπήρξε άμεση, ενιαία και σκληρή απάντηση

Αυτό ενίσχυσε την κινεζική αυτοπεποίθηση ότι διαθέτει δομική, όχι συγκυριακή ισχύ, ότι μπορεί να απαντά σε πιέσεις ασύμμετρα και ότι έχει περισσότερους μοχλούς από όσους νομίζουν οι αντίπαλοί της. Και εδώ είναι το κρίσιμο σημείο. Όταν ένα κράτος διαπιστώνει ότι μπορεί να προκαλεί παγκόσμιο κόστος, χωρίς στρατιωτική κλιμάκωση, χωρίς παραβίαση διεθνών κανόνων (τυπικά) και χωρίς σοβαρά αντίποινα τότε η αποτροπή αντιστρέφεται.

Η Κίνα αρχίζει να σκέφτεται: «Γιατί να υποχωρήσουμε σε διαπραγματεύσεις, αφού το ρίσκο το έχουν οι άλλοι;» Αυτό εξηγεί την αυξανόμενη αδιαλλαξία στις εμπορικές συνομιλίες, την άνεση με την οποία απειλεί αντίποινα, τη βεβαιότητα ότι ο χρόνος δουλεύει υπέρ της.

Η Δύση διχασμένη και η Ευρώπη παγιδευμένη

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πιέζονται από τις κοινωνίες τους να προστατεύσουν την εγχώρια βιομηχανία από τον κινεζικό ανταγωνισμό. Ταυτόχρονα όμως, επιδιώκουν κινεζικές επενδύσεις σε εργοστάσια μπαταριών, πράσινη ενέργεια, ηλεκτρικά οχήματα, κρίσιμες υποδομές.

Αυτό το διπλό μήνυμα αποδυναμώνει κάθε διαπραγματευτική θέση. Όταν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ζητούν ίση μεταχείριση, διαφάνεια ή περιορισμό εξαγωγών που ενισχύουν τη ρωσική πολεμική μηχανή, συναντούν, όπως σημειώνει ο Economist, τείχος αδιαλλαξίας, συνοδευόμενο από απειλές αντιποίνων.

Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα επικίνδυνο σημείο. Εξαρτάται από κινεζικά προϊόντα, αλλά βλέπει τη βιομηχανική της βάση να διαβρώνεται χωρίς ενιαία στρατηγική απάντηση.

Τι σημαίνει αυτό ειδικά για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές έχουν πολυεπίπεδες συνέπειες.

1. Βιομηχανία και μεταποίηση

Η Ελλάδα διαθέτει ήδη περιορισμένη βιομηχανική βάση. Η εισροή ολοένα φθηνότερων κινεζικών προϊόντων πιέζει τις εναπομείνασες ελληνικές μεταποιητικές επιχειρήσεις, καθιστά σχεδόν αδύνατη την ανάπτυξη ανταγωνιστικής εγχώριας παραγωγής χαμηλού και μεσαίου κόστους, ενισχύει την εξάρτηση από τις εισαγωγές.

Χωρίς ευρωπαϊκή προστασία ή στοχευμένη εθνική στρατηγική, η αποβιομηχάνιση κινδυνεύει να παγιωθεί.

2. Λιμάνια, logistics και γεωοικονομία

Η Ελλάδα κατέχει κομβική θέση στη ναυτιλία και τα logistics , κάτι που η Κίνα γνωρίζει καλά. Το λιμάνι του Πειραιά αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η Ελλάδα επωφελείται βραχυπρόθεσμα από επενδύσεις, ενώ ταυτόχρονα ενσωματώνεται βαθύτερα στην κινεζική εφοδιαστική στρατηγική.

Το ερώτημα δεν είναι αν οι επενδύσεις είναι χρήσιμες, αλλά ποιος ελέγχει τα κρίσιμα σημεία και με ποιους γεωπολιτικούς όρους.

3. Ενέργεια, πράσινη μετάβαση και τεχνολογία

Η ελληνική ενεργειακή μετάβαση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από κινεζικά φωτοβολταϊκά , μπαταρίες, εξοπλισμό ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας), δηλαδή ό,τι χρειάζεται για να μετατρέπεται ο ήλιος, ο άνεμος, το νερό ή η βιομάζα σε ηλεκτρική ή θερμική ενέργεια.

Αυτό μειώνει το κόστος βραχυπρόθεσμα, αλλά αυξάνει τη στρατηγική εξάρτηση. Αν η Κίνα περιορίσει τις εξαγωγές της, όπως έκανε με τις σπάνιες γαίες, η Ελλάδα θα βρεθεί χωρίς εναλλακτικές.

Τυχόν περιορισμοί ή αυξήσεις τιμών παγώνουν έργα, με αποτέλεσμα στρατηγική εξάρτηση, όχι απλώς εμπορική. Η συζήτηση για ΑΠΕ σήμερα δεν είναι μόνο περιβαλλοντική, είναι γεωπολιτική και βιομηχανική. Όποιος έχει τον έλεγχο του εξοπλισμού ΑΠΕ έχει και σημαντικό βαθμό ελέγχου στην ενεργειακή ασφάλεια των άλλων.

4. Εθνική στρατηγική ή απλός θεατής;

Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει το ζήτημα αποσπασματικά. Χωρίς ευθυγράμμιση με μια σοβαρή ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, επένδυση σε ναυτιλιακή τεχνολογία, άμυνα και προστασία κρίσιμων υποδομών κινδυνεύει να καταλήξει καταναλωτής και διαμετακομιστής ξένης υπερπαραγωγής, αντί να είναι παραγωγός αξίας.

Η κινεζική αδιαλλαξία δεν είναι συγκυριακή. Είναι προϊόν ενός βαθιά ριζωμένου δόγματος που θεωρεί τη βιομηχανική κυριαρχία όχι μόνο δικαίωμα αλλά ιστορική αναγκαιότητα. Η ηγεσία του ΚΚΚ πιστεύει ότι οι πολιτικές Τραμπ — κρατικός παρεμβατισμός, δασμοί, πίεση για αυτάρκεια — δικαιώνουν το κινεζικό μοντέλο.

Όμως η υπερβολική αυτοπεποίθηση κρύβει κινδύνους. Αν η Ευρώπη και άλλες χώρες κινηθούν συντονισμένα προς τη διαφοροποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων τους, η κινεζική στρατηγική υπερπαραγωγής μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με τα φυσικά της όρια.

Για την Ευρώπη, και ειδικά για την Ελλάδα, το ερώτημα δεν είναι αν η Κίνα θα συνεχίσει. Το ερώτημα είναι αν θα υπάρξει σχέδιο δράσης ή αν θα συνεχιστεί η στρατηγική αδράνεια. Γιατί σε αυτόν τον παγκόσμιο βιομηχανικό πόλεμο, η ουδετερότητα δεν προστατεύει. Αντίθετα, η ουδέτερη στάση που το κράτος τηρεί χωρίς να προβαίνει σε ενέργειες απλώς αναβάλλει και διογκώνει το πρόβλημα.

Οι απόψεις που εκφράζονται σε αυτό το άρθρο ανήκουν στον συγγραφέα και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.

Το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου για τα Χριστούγεννα: Το θαύμα της θείας αγάπης και της ανθρώπινης συμμετοχής

Στο χριστουγεννιάτικο μήνυμα που απηύθυνε την Τετάρτη προς τους πιστούς της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τον κλήρο, τους μοναχούς, τα εκκλησιαστικά συμβούλια και τις ελληνικές ορθόδοξες οργανώσεις της Αρχιεπισκοπής Αμερικής, ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος ανέδειξε το βαθύ θεολογικό και πνευματικό νόημα της Γέννησης του Χριστού.

Ο Αρχιεπίσκοπος χαρακτήρισε τη γέννηση του «Άρχοντα της Ειρήνης» , η οποία έλαβε χώρα σε ένα ταπεινό σπήλαιο στη Βηθλεέμ, παρουσίᾳ απλών και άσημων πλασμάτων, ως «το θαύμα των θαυμάτων». Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η επιλογή υπογραμμίζει τη ριζική ανατροπή των ανθρώπινων αντιλήψεων περί δύναμης και μεγαλείου.

‘Όπως τόνισε, η ενανθρώπιση του Χριστού αποτελεί την ύψιστη έκφραση της αγάπης του Θεού προς τη δημιουργία, αλλά ταυτόχρονα και μια πράξη στην οποία ο άνθρωπος καλείται να συμμετάσχει ενεργά. Όπως ανέφερε, το γεγονός της Γέννησης του Χριστού δεν αφορά μόνο ένα ιστορικό συμβάν, αλλά μια ζωντανή πραγματικότητα που καλεί κάθε άνθρωπο σε προσωπική ανταπόκριση.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο πρόσωπο της Παναγίας, επισημαίνοντας ότι, με την ελεύθερη συγκατάθεσή της να γίνει «ο ζωντανός ναός του Θεού», προσέφερε το ίδιο της το σώμα για να σαρκωθεί το θείο που, όπως σημείωσε, συνιστά πράξη ελεύθερης συγκατάθεσης και ανθρώπινης συμμετοχής στο θείο σχέδιο. Η Θεοτόκος, όπως ανέφερε, κυοφόρησε τον Χριστό για εννέα μήνες, μέχρι τη στιγμή που Εκείνος εισήλθε στον εύθραυστο ανθρώπινο κόσμο. Μέσα από την κύηση του Χριστού, η ανθρώπινη φύση γίνεται φορέας του Θείου.

Ξεχωριστή μνεία έκανε στον ρόλο της μητέρας ως συμβόλου ελεύθερης προσφοράς και φροντίδας. Η αποδοχή της ευθύνης για τη ζωή ενός άλλου ανθρώπου παρουσιάστηκε ως πράξη βαθιάς ανθρωπιάς, που υπενθυμίζει τη σημασία της προσωπικής επιλογής και της ηθικής ευθύνης σε έναν κόσμο όπου η ατομικότητα συχνά υπερισχύει της συλλογικότητας.

Ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος υπογράμμισε επίσης την ανθρώπινη ευαλωτότητα του νεογέννητου Χριστού, ο οποίος εξαρτιόταν πλήρως από τη μητέρα Του και τους φροντιστές Του, τονίζοντας ότι ο χωρίς αδυναμία Θεός επέλεξε να εισέλθει στον κόσμο ως απολύτως εξαρτημένο βρέφος. Μέσα από αυτήν την εμπειρία της ανθρώπινης αδυναμίας, τόνισε, ο Χριστός ταυτίζεται με κάθε μορφή ανθρώπινης αδυναμίας και πόνου και φωτίζει με ιδιαίτερη ένταση το ζήτημα της ανθρώπινης ευθύνης. Η ανάγκη προστασίας των αδύναμων, των παιδιών, των ασθενών και των περιθωριοποιημένων, σύμφωνα με το μήνυμα, αποτελεί βασικό πυλώνα μιας κοινωνίας που επιδιώκει τη συνοχή και την ειρήνη.

«Ας αγκαλιάσουμε το νεογέννητο βρέφος της Βηθλεέμ, που γεννιέται στο σπήλαιο της καρδιάς μας», ανέφερε χαρακτηριστικά, καλώντας τους πιστούς να γεμίσουν τη ζωή τους με τα δώρα που ο Χριστός προσφέρει απλόχερα: την αγάπη, το έλεος, τη συμπόνια, την πραότητα και τη συγχώρεση.

Ο Αρχιεπίσκοπος συνέδεσε το μήνυμα των Χριστουγέννων με τις σύγχρονες κοινωνικές προκλήσεις, επισημαίνοντας ότι η αποδοχή της ανθρώπινης ευαλωτότητας μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην κοινωνική πόλωση, τη βία και την αποξένωση. Υπογράμμισε ότι η καλλιέργεια αξιών όπως η αγάπη, η συμπόνια, η πραότητα και η συγχώρεση δεν αποτελεί απλώς προσωπική στάση ζωής, αλλά παράγοντα κοινωνικής σταθερότητας, και προσκάλεσε όλους τους πολίτες να εντάξουν αυτές τις αξίες στην καθημερινότητά τους, μετατρέποντας τον συμβολισμό των Χριστουγέννων σε έμπρακτη στάση ευθύνης απέναντι στον συνάνθρωπο και την κοινωνία στο σύνολό της.

Το μήνυμά του ολοκληρώθηκε με την παραδοσιακή χριστουγεννιάτικη προσφώνηση της Ορθόδοξης Εκκλησίας : «Χριστός γεννάται-δοξάσατε!»

Χριστουγεννιάτικο τσάι: Το άρωμα των γιορτών σε ένα φλυτζάνι

Τα Χριστούγεννα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με ζεστές γεύσεις, γλυκά αρώματα και στιγμές θαλπωρής. Στην καρδιά του χειμώνα, όταν οι ρυθμοί επιβραδύνονται και οι άνθρωποι αναζητούν στιγμές εσωτερικής γαλήνης, τα ζεστά ροφήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Ανάμεσα στα ζεστά ποτά που συνδέονται με τη χειμερινή περίοδο, το λεγόμενο χριστουγεννιάτικο τσάι καταλαμβάνει ξεχωριστή θέση.

Δεν πρόκειται για ένα συγκεκριμένο είδος τσαγιού, αλλά για έναν συνδυασμό βοτάνων, μπαχαρικών και φρούτων. Κάθε οικογένεια μπορεί να έχει τη δική της εκδοχή.

Η παράδοση των αρωματισμένων ροφημάτων τον χειμώνα συναντάται σε πολλούς πολιτισμούς. Στην Ευρώπη, ήδη από τον Μεσαίωνα, μπαχαρικά όπως η κανέλα, το γαρύφαλλο και ο γλυκάνισος θεωρούνταν πολύτιμα όχι μόνο για τη γεύση τους, αλλά και για τις θερμαντικές τους ιδιότητες. Κατά τους χειμερινούς μήνες, τα βότανα και τα μπαχαρικά προστίθεντο σε κρασί, νερό ή αφεψήματα για να ενισχύσουν το σώμα απέναντι στο κρύο.

Στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη, τα μείγματα τσαγιού με εσπεριδοειδή και μπαχαρικά καθιερώθηκαν σταδιακά ως αναπόσπαστο στοιχείο της χριστουγεννιάτικης περιόδου. Στις υπαίθριες αγορές των Χριστουγέννων, το άρωμα αυτών των ροφημάτων λειτουργεί μέχρι σήμερα ως συλλογικό σημείο αναφοράς, συνδεδεμένο με την έννοια της κοινότητας.

Τι ονομάζουμε σήμερα «χριστουγεννιάτικο τσάι»

Στη σύγχρονη μορφή του, το χριστουγεννιάτικο τσάι είναι συνήθως ένα μείγμα με βάση το μαύρο τσάι, για πιο έντονη γεύση, ή πράσινο τσάι ή εναλλακτικά rooibos και βότανα, που προτιμάται για βραδινή κατανάλωση. Σε αυτό προστίθενται παραδοσιακά:

  • Κανέλα, γαρύφαλλο, τζίντζερ και αστεροειδής γλυκάνισο
  • Φλούδες πορτοκαλιού ή μανταρινιού
  • Αποξηραμένα φρούτα όπως μήλο ή κράνμπερι

Ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων δημιουργεί ένα ρόφημα με πλούσιο άρωμα και ήπια γλυκύτητα, που παραπέμπει στις γιορτές χωρίς να είναι υπερβολικά βαρύ ή διεγερτικό.

Πολλά από τα συστατικά του χριστουγεννιάτικου τσαγιού χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες στη λαϊκή βοτανοθεραπεία. Το τζίντζερ και η κανέλα θεωρούνται θερμαντικά, το γαρύφαλλο συνδέεται παραδοσιακά με τη ανακούφιση της αναπνευστικής οδού, ενώ τα εσπεριδοειδή έχουν φυσικά αντιοξειδωτικά.

Χωρίς να υποκαθιστά ιατρικές πρακτικές, το χριστουγεννιάτικο τσάι εντάσσεται σε μια ευρύτερη φιλοσοφία ήπιας φροντίδας του σώματος, η οποία βασίζεται στη σταθερότητα, τη ζεστασιά και την ισορροπία.

Το χριστουγεννιάτικο τσάι συνδέεται έντονα και με την έννοια της φιλοξενίας. Συχνά προσφέρεται σε επισκέπτες, συνοδεύοντας γιορτινά γλυκά όπως μπισκότα, μελομακάρονα ή κέικ με μπαχαρικά. Η παρασκευή και το μοίρασμα ενός τέτοιου ροφήματος λειτουργεί ως μικρή τελετουργία που ενισχύει το αίσθημα της κοινότητας και της οικογενειακής θαλπωρής.

Ένα ρόφημα για τον σύγχρονο άνθρωπο

Σήμερα, καθώς αυξάνεται το ενδιαφέρον για συνειδητές καθημερινές συνήθειες, το χριστουγεννιάτικο τσάι επανέρχεται ως μια απλή πράξη αποφόρτισης. Η επιλογή μειγμάτων χωρίς καφεΐνη, με φυσικά και βιολογικά συστατικά, αντανακλά την ανάγκη για ηρεμία σε έναν κόσμο διαρκούς πληροφόρησης και ταχύτητας. Το χριστουγεννιάτικο τσάι κυκλοφορεί ευρέως σε έτοιμα μείγματα, ωστόσο πολλοί προτιμούν να το παρασκευάζουν στο σπίτι, προσαρμόζοντάς το στο προσωπικό τους γούστο.

Η προετοιμασία του, το ζέσταμα του νερού, το άρωμα που απλώνεται στον χώρο, η παύση πριν από την πρώτη γουλιά, λειτουργούν σχεδόν τελετουργικά.

Το χριστουγεννιάτικο τσάι δεν υπόσχεται εντυπωσιακά αποτελέσματα. Προσφέρει όμως κάτι ίσως πιο πολύτιμο: έναν ήσυχο χρόνο μέσα στην ημέρα, μια αίσθηση συνέχειας με το παρελθόν και μια υπενθύμιση ότι η ευεξία συχνά ξεκινά από τις πιο απλές συνήθειες.

Απαγωγές, κακοποίηση και επανεκπαίδευση εφήβων στην Κίνα

Η Μπαομπάο ήταν μόλις 14 ετών όταν πέρασε έξι μήνες σε έναν απομονωμένο χώρο στην επαρχία Χουνάν της Κίνας, πίσω από τις κλειδωμένες πύλες του Lizheng Quality Education School (Σχολείο Ποιοτικής Εκπαίδευσης Λιτζένγκ), ένα από τα δεκάδες λεγόμενα πειθαρχικά σχολεία που υπόσχονται να ‘διορθώσουν’ τους εφήβους που οι οικογένειές τους θεωρούν προβληματικούς.

Σήμερα, στα 19 της, μιλά υπό ψευδώνυμο, φοβούμενη πιθανά αντίποινα. Περιγράφει μια καθημερινότητα γεμάτη βία, φόβο και ταπείνωση. «Κάθε στιγμή ήταν οδυνηρή», λέει. «Οι ξυλοδαρμοί ήταν τόσο άγριοι που για μέρες δεν μπορούσαμε ούτε να καθίσουμε ούτε να κοιμηθούμε ανάσκελα».

Η Μπαομπάο δεν είναι μια μεμονωμένη περίπτωση. Πίσω από τα συνθήματα περί «ποιότητας εκπαίδευσης», «ψυχολογικής αποκατάστασης» και «στρατιωτικής πειθαρχίας», αναδύεται στην Κίνα μια σκιώδης αλλά εξαιρετικά επικερδής βιομηχανία, η οποία εκμεταλλεύεται τον φόβο των γονέων, την κοινωνική πίεση για ακαδημαϊκή επιτυχία και τα θεσμικά κενά εποπτείας. Πρόκειται για τα λεγόμενα πειθαρχικά σχολεία επανεκπαίδευσης εφήβων, δομές που υπόσχονται να διορθώσουν νέους που θεωρούνται ανυπάκουοι, εθισμένοι στο διαδίκτυο, καταθλιπτικοί ή απλώς διαφορετικοί.

Μαρτυρίες πρώην μαθητών, μυστικές βιντεοσκοπήσεις και αστυνομικά έγγραφα αποκαλύπτουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις αυτά τα ιδρύματα λειτουργούν όχι ως εκπαιδευτικοί χώροι, αλλά ως κλειστά καθεστώτα βίας, με τεράστια οικονομικά οφέλη για τους διαχειριστές τους.

Φωτογραφία που τράβηξε ο Zhu Xinhai με ένα drone που έστειλε πάνω από το σωφρονιστικό σχολείο στη Βάση Εκπαίδευσης Νέων της Σι’αν, γύρω στον Νοέμβριο του 2020, στην οποία διακρίνεται εκπαιδευτής να κλωτσάει έναν μαθητή στο στομάχι. (Zhu Xinhai)

 

Ένα δίκτυο κακοποίησης πίσω από την «ποιότητα εκπαίδευσης»

Έρευνα του BBC Eye αποκάλυψε εκτεταμένες καταγγελίες για σωματική, σεξουαλική και ψυχολογική κακοποίηση, καθώς και απαγωγές ανηλίκων, σε τουλάχιστον πέντε σχολεία που συνδέονται με ένα ευρύτερο δίκτυο περίπου δέκα πειθαρχικών ιδρυμάτων σε τέσσερις κινεζικές επαρχίες.

Κεντρική θέση στο δίκτυο αυτό κατέχει ο Λι Ζενγκ, βετεράνος του κινεζικού στρατού, ο οποίος από το 2006 έχει ιδρύσει ή συνδεθεί με πολλαπλές εκπαιδευτικές εταιρείες. Ο Λι διατηρεί σχετικά χαμηλό δημόσιο προφίλ. Το BBC ανέλυσε το δίκτυό του και διαπίστωσε ότι λειτουργεί πειθαρχικά σχολεία σε τέσσερις επαρχίες μέσω ενός σύνθετου συνόλου εταιρειών που είναι εγγεγραμμένες είτε σε αυτόν είτε σε στενούς συνεργάτες του. Τα σχολεία του προωθούν τη στρατιωτική πειθαρχία ως λύση για την «ανυπακοή» των εφήβων, τον εθισμό στο διαδίκτυο, τα ραντεβού και την «ανάρμοστη» συμπεριφορά, για ζητήματα φύλου και σεξουαλικής ταυτότητας. Τα κέντρα του παρουσιάζονται ως κέντρα «ποιοτικής εκπαίδευσης» ή «ψυχολογικής ανάπτυξης νέων», ωστόσο δεν παρέχουν καμία ακαδημαϊκή εκπαίδευση, χρεώνουν δεκάδες χιλιάδες γουάν ανά μαθητή για κύκλους έξι μηνών, λειτουργούν με ελάχιστη έως ανύπαρκτη εποπτεία και κλείνουν ή αλλάζουν όνομα κάθε φορά που ξεσπά δημόσιο σκάνδαλο.

Ο Μου Ζου, ένας εθελοντής με έδρα την Αυστραλία, ο οποίος βοηθά στην καταγραφή καταγγελιών για κακοποίηση, λέει ότι «κάθε φορά που υπάρχει δημόσια κατακραυγή ο Λι Ζενγκ άλλαζε το όνομά του ή άλλαζε νόμιμο εκπρόσωπο». Λέει επίσης ότι οι μαθητές μεταφέρονται με λεωφορεία μεταξύ διαφορετικών χώρων για να αποφύγουν τους ελέγχους.

Εσωτερικό τμήμα του στρατοπέδου αναμόρφωσης στη Βάση Εκπαίδευσης Νέων της Στρατιωτικής Εκπαίδευσης της Σι’αν. (Zhu Xinhai)

 

Σύμφωνα με πρώην συνεργάτες του δικτύου, τα κέρδη στον κλάδο είναι τεράστια. Σε μυστική συνάντηση με υποτιθέμενους επενδυτές από το Χονγκ Κονγκ, διευθυντικό στέλεχος νεοσύστατου σχολείου, που δημιουργήθηκε από πρώην υπαλλήλους του Λι Ζενγκ, μίλησε ανοιχτά για δίδακτρα άνω των 25.000 δολαρίων ετησίως ανά μαθητή. Με εκατοντάδες μαθητές ανά σχολείο, τα έσοδα μπορούν να φτάσουν εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, χωρίς διαφάνεια και χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Η ευθύνη εποπτείας διαχέεται ανάμεσα σε διαφορετικές τοπικές αρχές, καθιστώντας τον έλεγχο εξαιρετικά δύσκολο.

Η ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης στην Ολλανδία, Δρ Γιτσέν Ράο περιγράφει τον τομέα ως μια σκιώδη βιομηχανία που το κράτος απλά ανέχεται. «Η κοινωνική πίεση για την ακαδημαϊκή επιτυχία των παιδιών παίζει σημαντικό ρόλο στην απόφαση των γονέων — ιδίως μεταξύ των οικογενειών της μεσαίας αστικής τάξης — να στείλουν τα παιδιά τους σε πειθαρχικά σχολεία», σημειώνει η Γιτσέν.

Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία του επιχειρηματικού μοντέλου είναι ο τρόπος εισαγωγής των μαθητών. Μυστικά βίντεο αποκαλύπτουν ότι προσωπικό των σχολείων παριστάνει αστυνομικούς ή κρατικούς αξιωματούχους της ρυθμιστικής αρχής του διαδικτύου, που ισχυρίζονται ότι ο έφηβος εμπλέκεται σε έρευνα. «Αν αυτό δεν πετύχει, τον ακινητοποιούμε και τον βάζουμε στο όχημα», λέει υπάλληλος στο βίντεο. Δεκατρείς πρώην μαθητές δήλωσαν ότι απήχθησαν κυριολεκτικά, με τη συγκατάθεση των γονέων τους, χωρίς να γνωρίζουν πού τους πηγαίνουν.

Μαρτυρίες βίας και σεξουαλικής κακοποίησης

Η Μπαομπάο, όπως προαναφέρθηκε, πρώην μαθήτρια του Lizheng Qyality Education School, περιγράφει ένα καθεστώς συστηματικής τιμωρίας. Ξυλοδαρμούς με σωλήνες και καλάμια, εξαντλητικές στρατιωτικές ασκήσεις, συνεχείς ταπεινώσεις. Δηλώνει ότι δέχθηκε σεξουαλική επίθεση κατά τη διάρκεια σωματικής έρευνας, την οποία περιγράφει ως «βαθιά προσβλητική».

Σχολείο Ποιοτικής Εκπαίδευσης Νέων, στην πόλη Σιανγκτάν, επαρχία Χουνάν. (Παροχή)

 

Ακόμη πιο σοκαριστική είναι η περίπτωση Τζανγκ Ενσού, τρανς γυναίκας, ο οποίος μεταφέρθηκε βίαια σε σχολείο του ίδιου δικτύου, σε ηλικία 19 ετών, δηλαδή ενήλικος. Είχε φύγει από το σπίτι λόγω της άρνησης των γονιών του να αποδεχτούν την ταυτότητά του. Κατά τη διάρκεια οικογενειακής επίσκεψης, τρεις άνδρες που ισχυρίστηκαν ότι ήταν αστυνομικοί τον άρπαξαν μπροστά στους γονείς του. Στο σχολείο Shengbo Youth Psychological Development School (Σχολείο Ψυχικής Ανάπτυξης Νέων Σενγκμπό) ξυλοκοπήθηκε τόσο άσχημα που έχασε την ακοή στο ένα αυτί, αναγκάστηκε σε εξαντλητικές ασκήσεις, με «χιλιάδες επαναλήψεις», βιάστηκε από εκπαιδευτή κατά τη διάρκεια νυχτερινής βάρδιας. Είπε χαρακτηριστικά ότι «οι οδηγίες για την εκτέλεση ασκήσεων όπως οι κάμψεις «μπορεί να ξεκινούν με χίλιες επαναλήψεις». Λέει επίσης ότι δέχτηκε επίθεση στον κοιτώνα του από έναν εκπαιδευτή που βρισκόταν σε νυχτερινή βάρδια: «Με άρπαξε από τα μαλλιά, με έσυρε στο πάτωμα και μετά μου επιτέθηκε σεξουαλικά».

Οι συνεδρίες συμβουλευτικής καταγράφονταν σε βίντεο για τους γονείς του, με εκπαιδευτές να του λένε: «Είσαι αγόρι. Κάνε ό,τι κάνουν τα αγόρια. Απλώς να είσαι χαρούμενος».

Η Μπαομπάο δηλώνει ότι σκέφτηκε σοβαρά να αυτοκτονήσει. Όταν το είπε σε σύμβουλο, η απάντηση ήταν: «Αν ήθελες πραγματικά να πεθάνεις, δεν θα καθόσουν εδώ».

«Είναι κάτι που θα έλεγε ένας άνθρωπος που νοιάζεται; Είναι καν άνθρωποι αυτοί;» ρωτάει. Τόσο η Μπαομπάο όσο και ο Ενσού αναρωτιούνται πώς αποφάσισανοι γονείς τους να τους υποβάλουν σε αυτή την εμπειρία.

Η μητέρα του Ενσού έκλαιγε καθώς δήλωσε στο BBC ότι η οικογένεια είχε εξαπατηθεί από τις υποσχέσεις του σχολείου.

Άλλη μαθήτρια επιχείρησε να αυτοκτονήσει. Αντί να τη μεταφέρουν σε νοσοκομείο, οι εκπαιδευτές προσπάθησαν να της κάνουν μόνοι τους πλύση στομάχου.

Βίντεο που ελήφθησαν και επαληθεύτηκαν από το BBC, τα οποία γυρίστηκαν σε ένα άλλο σχολείο του Λι Ζενγκ, δείχνουν εκπαιδευτές να σηκώνουν ψηλά ένα καλάμι και να χτυπούν τα χέρια των μαθητών.

Οι συνέπειες: χαμένες ζωές, διαλυμένες οικογένειες, ρυθμιστικό πλαίσιο

Η Μπαομπάο δεν επέστρεψε ποτέ στο σχολείο. Ζει από διαδικτυακό streaming και gaming, αλλά πιστεύει ότι θα μπορούσε να είχε σπουδάσει.

«Αυτά τα σχολεία είναι ουσιαστικά απάτες», λέει. «Το εκπαιδευτικό τους ήθος βασίζεται στη βία. Και η βία γεννά μόνο βία».

Ο Ενσού και οι φίλοι του συνεχίζουν να συλλέγουν αποδείξεις, να βοηθούν μαθητές να δραπετεύσουν και να πιέζουν τις Αρχές.

Τα σχολεία αυτά παρουσιάζονται ως ιδιωτικές πρωτοβουλίες. Στην πραγματικότητα όμως, λειτουργούν ως ιδιωτικοποιημένη προέκταση της κρατικής ιδεολογίας περί συμμόρφωσης , πειθαρχίας και κανονικότητας.

Σύμφωνα με Κινέζους νομικούς και ερευνητές, τα πειθαρχικά σχολεία συχνά δεν είναι καταχωρημένα ως σχολεία. Δηλώνονται ως «κέντρα συμβουλευτικής», «στρατόπεδα εκπαίδευσης» ή «εταιρείες υπηρεσιών», και υπάγονται ταυτόχρονα — και άρα σε καμία ουσιαστικά — στις αρχές εκπαίδευσης, πολιτικών υποθέσεων και ρύθμισης της αγοράς. Ουσιαστικά όμως δεν ελέγχονται από καμία, λόγω κατακερματισμού αρμοδιοτήτων και σκόπιμης θεσμικής ασάφειας. Στη Κίνα, η υπαγωγή σε κάποια αρχή δεν σημαίνει αυτομάτως πραγματική εποπτεία. Τα πειθαρχικά σχολεία εκμεταλλεύονται ένα δομικό κενό διακυβέρνησης.

Τα ιδρύματα αυτά δεν ορίζονται νομικά ως ξεχωριστή κατηγορία στο κινεζικό δίκτυο. Ανάλογα με το πώς δηλώνονται:

  • Αρχές Εκπαίδευσης, δηλώνουν ότι δεν είναι σχολεία με αναλυτικό πρόγραμμα, εξετάσεις ή πτυχία.
  • Υπηρεσίες Πολιτικών Υποθέσεων (Civil Affairs), δηλώνουν ότι δεν είναι κοινωνικά ιδρύματα ή φιλανθρωπικές δομές
  • Αρχές Ρύθμισης της Αγοράς, ότι δηλώνονται απλώς ως εταιρείες παροχής υπηρεσιών

Το αποτέλεσμα: κάθε αρχή θεωρεί ότι η ουσιαστική ευθύνη ανήκει αλλού. Πολλά από αυτά τα σχολεία έχουν επιχειρηματική άδεια αλλά δεν έχουν άδεια εκπαιδευτικού ιδρύματος, δεν υπόκεινται σε επιθεωρήσεις παιδαγωγικού χαρακτήρα, δεν ελέγχονται για χρήση βίας, περιορισμό ελευθερίας ή κράτηση ανηλίκων. Άρα είναι νομικά ορατά αλλά ρυθμιστικά αόρατα. Έτσι, λειτουργούν με επιχειρηματική άδεια, χωρίς παιδαγωγική πιστοποίηση, χωρίς υποχρεωτικό έλεγχο για χρήση βίας, χωρίς ανεξάρτητους μηχανισμού καταγγελιών και διαρκή επιθεώρηση

Αυτή η θεσμική ασάφεια δεν αποτελεί απλώς διοικητική αδυναμία. Συνιστά δομική επιλογή ανοχής, η οποία επιτρέπει στο κράτος να αποφεύγει την άμεση ευθύνη, ενώ ταυτόχρονα επωφελείται από τη λειτουργία ιδιωτικών μηχανισμών πειθαρχίας και συμμόρφωσης.

Πώς ρυθμίζονται αντίστοιχα ιδρύματα στη Δύση

Σε αντίθεση με την Κίνα, στις περισσότερες δυτικές δημοκρατίες τα ιδρύματα που φιλοξενούν ανηλίκους — ιδίως όσα επιβάλλουν πειθαρχία ή περιορισμό ελευθερίας — υπόκεινται σε αυστηρό πολυεπίπεδο έλεγχο.

Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένο Βασίλειο:

Υποχρεωτική αδειοδότηση ως εκπαιδευτικά ιδρύματα ή δομές παιδικής προστασίας, όπου γίνονται τακτικοί έλεγχοι από ανεξάρτητες αρχές, υπάρχει απόλυτη απαγόρευση της σωματικής τιμωρίας, υπάρχει νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα του παιδιού να καταγγείλει κακοποίηση, καθώς και ποινικές κυρώσεις για παράνομη κράτηση ανηλίκου.

Ηνωμένες πολιτείες

Τα λεγόμενα «Troubled teen programs» ρυθμίζονται σε πολιτειακό επίπεδο, η πιστοποίηση του προσωπικού είναι υποχρεωτική, η αναφορά περιστατικών κακοποίησης στις αρχές είναι υποχρεωτική και υπάρχουν αστικές και ποινικές ευθύνες για ιδιοκτήτες και διευθυντές.

Διεθνές Δίκαιο

Η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα του παιδιού απαγορεύει σωματική και ψυχολογική βία και επιβάλλει κρατική υποχρέωση προστασίας ανηλίκων από ιδιωτικούς φορείς.

Η Κίνα είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση, ωστόσο στην πράξη δεν έχει θεσπίσει μηχανισμούς εφαρμογής για τα ιδιωτικά πειθαρχικά ιδρύματα. Αυτό το ρυθμιστικό κενό δεν μπορεί να αποδοθεί σε αμέλεια ή έλλειψη διοικητικής ικανότητας. Σε ένα κράτος με εκτεταμένους ελέγχους και επιτήρηση, η απουσία ρύθμισης σε έναν τόσο ευαίσθητο τομέα υποδηλώνει πολιτική επιλογή ανοχής.

Η πειθαρχία, όταν ιδιωτικοποιείται χωρίς λογοδοσία, μετατρέπεται σε εμπόρευμα. Και όταν το κράτος επιλέγει να μην παρεμβαίνει, καθίσταται συνένοχο.

Πάνω από 505.000 υπογραφές από όλον τον κόσμο ζητούν δράση κατά των εξαναγκαστικών αφαιρέσεων οργάνων στην Κίνα

Περισσότεροι από 505.000 άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έχουν υπογράψει διεθνή αίτηση που καλεί την Ομάδα των Επτά (G7) και άλλες χώρες να αναλάβουν αποφασιστική δράση κατά των εξαναγκαστικών αφαιρέσεων  οργάνων από κρατούμενους συνείδησης στην Κίνα, από το κινεζικό κομουνιστικό καθεστώς.

Το  αίτημα ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2024 από τους Γιατρούς κατά των Εξαναγκαστικών Αφαιρέσεων Οργάνων ( Doctors Against Forced Organ Harvesting – DAFOH) και τον Διεθνή Συνασπισμό για τον Τερματισμό των Καταχρηστικών Μεταμοσχεύσεων στην Κίνα (End Transplant Abuse in China – ETAC). Μέσα σε ενάμιση χρόνο, μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου 2025, συγκεντρώθηκαν 505.970 υπογραφές από 34 χώρες, ενώ άμεσος επόμενος στόχος είναι οι ένα εκατομμύριο υπογραφές έως τον Ιούνιο του 2026.

Το  αίτημα απευθύνεται στις κυβερνήσεις των χωρών της G7 — Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδά, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία και Ηνωμένο Βασίλειο — καθώς και σε άλλες χώρες με διεθνή επιρροή, όπως η Αργεντινή, η Αυστραλία, η Ινδία, το Ισραήλ, το Μεξικό, η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν, προκειμένου να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στην αποκάλυψη, καταδίκη και παύση της πρακτικής της εξαναγκαστικής αφαίρεσης οργάνων, η οποία στοχεύει κρατούμενους συνείδησης όπως ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ, Ουιγούρους, μέλη άλλων εθνοτικών και θρησκευτικών μειονοτήτων.

Ο Δρ Τόρστεν Τρέυ, εκτελεστικός διευθυντής των DAFOH, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times στην Αμερική ότι η εκστρατεία έχει ως στόχο να δώσει φωνή στους πολίτες και να μεταφέρει τη βούλησή τους απευθείας στις κυβερνήσεις και στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

«Θέτουμε το ζήτημα των εξαναγκαστικών αφαιρέσεων οργάνων απευθείας στις κυρίαρχες κυβερνήσεις, για να καταστήσουμε σαφές ότι οι πολίτες δεν αποδέχονται μια τόσο φρικτή κατάχρηση μεταμοσχεύσεων στον πολιτισμένο κόσμο […] Το να βλέπουμε αυτή την υποστήριξη από ανθρώπους σε όλο τον κόσμο είναι πολύ ελπιδοφόρο. Όχι μόνο ενημερώνουμε τους ανθρώπους για το τι έχει κάνει η Κίνα τα τελευταία 25 χρόνια που διώκει το Φάλουν Γκονγκ, αλλά δημιουργούμε επίσης μια πλατφόρμα για να μην μένει το κοινό άπραγο αλλά να συμβάλλει ενεργά», δήλωσε.

Όπως σημείωσε, η προηγούμενη εκστρατεία των DAFOH προς την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (2012-2018), για το ίδιο ζήτημα, αν και συγκέντρωσε πάνω από 3 εκατομμύρια υπογραφές, δεν οδήγησε σε απτή δράση λόγω γραφειοκρατικών και θεσμικών εμποδίων.

Λίγες εβδομάδες πριν από τη δημοσιοποίηση του αριθμού των υπογραφών, εκατοντάδες νομοθέτες από διάφορες χώρες δεσμεύτηκαν από κοινού να προωθήσουν νομοθεσία  για την απαγόρευση των εξαναγκαστικών αφαιρέσεων οργάνων.

Το αίτημα καλεί τις 14 χώρες να εκδώσουν κοινή καταδικαστική δήλωση, να απαιτήσουν τον άμεσο τερματισμό της πρακτικής και να εφαρμόσουν διακυβερνητικό σχέδιο δράσης, που θα περιλαμβάνει:

  • Προστασία πολιτών από μεταμοσχεύσεις  στην Κίνα
  • Αναστολή συνεργασίας με την Κίνα στον τομέα των μεταμοσχεύσεων
  • Ετήσιες κοινοβουλευτικές ακροάσεις
  • Επίσημες έρευνες για απόδοση ευθυνών

Επισημαίνονται τα συμπεράσματα του Ανεξάρτητου Δικαστηρίου για την Κίνα (China Tribunal), ανεξάρτητου δικαστικού οργάνου με έδρα το Λονδίνο, το οποίο αποφάνθηκε το 2020 ότι το κινεζικό καθεστώς εμπλέκεται επί σειρά ετών σε εξαναγκαστικές αφαιρέσεις οργάνων σε μεγάλη κλίμακα, με κύρια στόχο την ομάδα των ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ.

Η Σούζι Χιουζ, εκτελεστική διευθύντρια του ETAC, χαρακτήρισε τον αριθμό των υπογραφών «ισχυρό μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα [που δηλώνει] ότι ο κόσμος δεν είναι πλέον πρόθυμος να αγνοήσει την εξαναγκαστική αφαίρεση οργάνων. […] Για τον οργανισμό μας , καταδεικνύει τη σημασία ενός σημαντικού συνόλου αποδεικτικών στοιχείων που έχουν εξεταστεί ανεξάρτητα από νομικούς, ιατρούς και ειδικούς στα ανθρώπινα δικαιώματα και αναγνωρίζονται ως αξιόπιστα και πειστικά. Η παγκόσμια αυτή ανταπόκριση δείχνει ότι η εξαναγκαστική αφαίρεση οργάνων δεν θεωρείται πλέον περιθωριακό ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Χρειάστηκαν τρεις μήνες μήνες για να οργανωθεί η τρέχουσα εκστρατεία υποβολής υπογραφών, ανέφερε ο Δρ Τρέυ, σημειώνοντας ότι θα συνεχιστεί ανεξάρτητα από τις αλλαγές στην κορυφαία ηγεσία αυτών των χωρών. Δεδομένης της ταχύτητας συλλογής υπογραφών, είπε, πιστεύει ότι η αίτηση έχει μεγάλες δυνατότητες να συγκεντρώσει υποστήριξη από εκατομμύρια ανθρώπους.

Η δίωξη του Φάλουν Γκονγκ

Το Φάλουν Γκονγκ (ή Φάλουν Ντάφα) είναι μια πνευματική άσκηση βασισμένη στις αρχές της Αλήθειας, της Καλοσύνης και της Ανεκτικότητας, η οποία παρουσιάστηκε δημόσια στην Κίνα το 1992. Μέχρι το 1999, σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις της εποχής, αριθμούσε περίπου 70 εκατομμύρια ασκουμένους.

Το ίδιο έτος, το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας ξεκίνησε μια εκτεταμένη εκστρατεία εξάλειψης της άσκησης, θεωρώντας την απειλή για την απόλυτη εξουσία του. Η δίωξη συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με αναφορές για φυλακίσεις, καταναγκαστική εργασία, βασανιστήρια, θανάτους υπό κράτηση.

Σύμφωνα με τον ιστότοπο Minghui.org, που είναι αφιερωμένος στην παρακολούθηση της δίωξης του Φάλουν Γκoνγκ στην Κίνα, πολλές από αυτές τις παραβιάσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκτός διεθνούς δημοσιότητας.

Ο Χάρολντ Κινγκ, αναπληρωτής διευθυντής των DAFOH για την Ευρώπη, εξέφρασε την έκπληξή του για την κινητοποίηση δεκάδων μη κερδοσκοπικών οργανισμών που διοργάνωσαν εκδηλώσεις συλλογής υπογραφών παγκοσμίως.

«Οι άνθρωποι κατανοούν ενστικτωδώς τον κίνδυνο που αντιπροσωπεύουν αυτά τα εγκλήματα», δήλωσε, προσθέτοντας ότι ελπίζει πως η πίεση αυτή θα οδηγήσει τους πολιτικούς να επανεξετάσουν κάθε μορφή συνεργασίας με το ΚΚ Κίνας σε οποιονδήποτε τομέα.

Η Κίνα στην καρδιά της παγκόσμιας φαρμακευτικής αλυσίδας

Η φαρμακοβιομηχανία δεν αποτελεί πλέον απλώς έναν τομέα δημόσιας υγείας ή οικονομικής δραστηριότητας. Στον 21ο αιώνα εξελίσσεται σε κρίσιμο πεδίο γεωπολιτικής ισχύος, όπου ο έλεγχος της παραγωγής και της καινοτομίας μπορεί να μεταφραστεί σε πολιτική επιρροή. Η Κίνα, μέσω συστηματικού κρατικού σχεδιασμού και μακροπρόθεσμων επενδύσεων, έχει κατορθώσει να αποκτήσει δεσπόζουσα θέση στην παγκόσμια φαρμακευτική αλυσίδα, δημιουργώντας συνθήκες βαθιάς εξάρτησης για τις δυτικές οικονομίες, και ιδίως για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σήμερα, περίπου 700 φάρμακα που κυκλοφορούν στις Ηνωμένες Πολιτείες περιέχουν τουλάχιστον ένα δραστικό συστατικό που παράγεται αποκλειστικά στην Κίνα. Ακόμη και βασικά, καθημερινά φάρμακα, όπως κοινά αντιβιοτικά, εξαρτώνται από πρώτες ύλες κινεζικής προέλευσης. Η Κίνα ελέγχει περίπου το 80% των παγκόσμιων δραστικών φαρμακευτικών ουσιών, το 90% της παγκόσμιας παραγωγής πενικιλίνης και το 70% της βιταμίνης C.

Αυτά τα δεδομένα είναι ελάχιστα γνωστά στο ευρύ κοινό, όμως αποκαλύπτουν μια θεμελιώδη αδυναμία των δυτικών συστημάτων υγείας. Η εξάρτηση αυτή δεν είναι αποτέλεσμα συγκυρίας, αλλά συνέπεια δεκαετιών αποβιομηχάνισης, μεταφοράς παραγωγής σε χώρες χαμηλού κόστους και αυστηροποίησης των περιβαλλοντικών κανονισμών στη Δύση.

Αυτή η συγκέντρωση παραγωγικής ισχύος έχει περιγραφεί από αναλυτές στις ΗΠΑ ως μια «πυρηνική επιλογή» στα χέρια του Πεκίνου. Ωστόσο, σε αντίθεση με τα σπάνια μέταλλα, η ανοιχτή εργαλειοποίηση της φαρμακευτικής εξάρτησης θα είχε τεράστιο πολιτικό κόστος για την Κίνα. Ένα άμεσο φαρμακευτικό εμπάργκο θα προκαλούσε παγκόσμια κατακραυγή, θα απομόνωνε το Πεκίνο και θα στερούσε από τους ίδιους τους Κινέζους ασθενείς την πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες, ιδιαίτερα στην ογκολογία, όπου η Δύση διατηρεί τεχνολογικό προβάδισμα.

Εκεί που το Πεκίνο δείχνει τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα είναι στη χρήση λιγότερο ορατών μορφών πίεσης. Η υπόθεση της φαιντανύλης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στο πλαίσιο εμπορικής συμφωνίας μεταξύ των Σι Τζινπίνγκ και Ντόναλντ Τράμπ, η Κίνα επέβαλε περιορισμούς στην εξαγωγή δεκατριών χημικών πρόδρομων ουσιών που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή συνθετικών οπιοειδών.

Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες μείωσαν τους δασμούς σε κινεζικά προϊόντα. Παρότι η κίνηση παρουσιάστηκε ως συνεργασία για την αντιμετώπιση της κρίσης των ναρκωτικών, στην πράξη αποκάλυψε τον βαθμό ελέγχου της Κίνας σε κρίσιμες χημικές ουσίες και την ικανότητα να τις χρησιμοποιεί ως εργαλείο διαπραγμάτευσης. Δεν ήταν η πρώτη φορά που το Πεκίνο άφησε τέτοιους υπαινιγμούς. Κατά την πανδημία COVID-19, κρατικά κινεζικά μέσα είχαν προειδοποιήσει ότι ενδεχόμενοι περιορισμοί στις εξαγωγές ιατρικών προϊόντων θα μπορούσαν να εκθέσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια «πλημμύρα κορωνοϊού».

Η εξάρτηση αφορά κυρίως τα γενόσημα φάρμακα, τα οποία αποτελούν περίπου το 90% των συνταγογραφούμενων φαρμάκων κυρίως στις ΗΠΑ. Τα περιθώρια κέρδους είναι εξαιρετικά χαμηλά, γεγονός που καθιστά την επιστροφή της παραγωγής στη Δύση οικονομικά μη βιώσιμη. Επιπλέον, η παραγωγή δραστικών ουσιών είναι ιδιαίτερα ρυπογόνα, δημιουργώντας ισχυρά περιβαλλοντικά και πολιτικά εμπόδια. Παρότι η Ινδία, η Ιαπωνία και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν προσπαθήσει να ενισχύσουν την εγχώρια παραγωγή τους, μέχρι στιγμής δεν έχουν καταφέρει να αμφισβητήσουν σοβαρά την κινεζική κυριαρχία.

Από τα γενόσημα στην καινοτομία: το κινεζικό μοντέλο

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο για τη Δύση δεν είναι τόσο η παραγωγική ισχύς της Κίνας, αλλά η ταχεία μετάβασή της στην προηγμένη βιοιατρική έρευνα. Μέσα σε λίγα χρόνια, κινεζικές φαρμακευτικές εταιρείες έχουν εξελιχθεί από παραγωγούς γενοσήμων σε εταίρους διεθνών φαρμακευτικών κολοσσών.

Το κινεζικό μοντέλο καινοτομίας βασίζεται μάλλον στην μηχανική τελειοποίηση και την ταχύτητα εκτέλεσης παρά στη θεμελιώδη επιστημονική ανακάλυψη. Ο ιδρυτής μιας βιοφαρμακευτικής εταιρείας με έδρα τη Σαγκάη, σε συνέντευξη που έδωσε στους Financial Times, εξήγησε ότι η ανάπτυξη νέων φαρμάκων μοιάζει περισσότερο με την επίλυση ενός παζλ παρά με την πραγματοποίηση θεμελιωδών ανακαλύψεων. Η Κίνα απολαμβάνει σημαντικά δομικά πλεονεκτήματα σε αυτόν τον τομέα, που της επιτρέπουν να προωθήσει ένα νέο μόριο από την ανακάλυψη στις κλινικές δοκιμές πολύ πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Η εγγραφή ασθενών προχωρά επίσης πιο γρήγορα, χάρη στον μεγάλο πληθυσμό με υψηλή ανάγκη για θεραπεία, ενώ το κόστος κλινικής έρευνας παραμένει χαμηλότερο από αυτό των δυτικών πολυεθνικών.

Σε αυτό το πλαίσιο, είναι αναμενόμενο ότι η πλειονότητα των νέων φαρμάκων που αναπτύσσονται στην Κίνα δεν βασίζεται σε ριζοσπαστικές επιστημονικές ανακαλύψεις, αλλά σε βελτιώσεις και τροποποιήσεις ήδη καθιερωμένων θεραπειών. Πρόκειται για μια στρατηγική που μειώνει το ρίσκο και δίνει έμφαση στη γρήγορη εμπορική αξιοποίηση, αντί για την αβέβαιη και υψηλού κόστους βασική έρευνα. Η επιλογή αυτή ενισχύεται από τη βιομηχανική πολιτική του Πεκίνου, το οποίο την τελευταία δεκαετία έχει αναγνωρίσει τη βιοτεχνολογία ως τομέα στρατηγικής σημασίας. Οι σχετικές μεταρρυθμίσεις προσέλκυσαν σημαντικά κεφάλαια και οδήγησαν σε συγχωνεύσεις και εισαγωγές εταιρειών, διαμορφώνοντας έναν πιο συγκροτημένο και συντονισμένο κλάδο. Όπως επισημαίνουν στελέχη της αγοράς, το συγκεκριμένο μοντέλο θυμίζει έντονα την πορεία των κινεζικών ηλεκτρικών οχημάτων: όταν πρώτα οικοδομηθεί μια ισχυρή παραγωγική και τεχνολογική βάση, ο ανταγωνισμός στις προηγμένες εφαρμογές καθίσταται σταδιακά εφικτός.

Αλληλεξάρτηση και όρια σύγκρουσης

Παρά την αυξανόμενη ισχύ της Κίνας, η εξάρτηση δεν είναι μονομερής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν η μεγαλύτερη αγορά καινοτόμων φαρμάκων στον κόσμο, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 50% της παγκόσμιας ζήτησης. Οι κινεζικές εταιρείες, αν και δυναμικές, δεν διαθέτουν ακόμη το μέγεθος, το δίκτυο πωλήσεων και την κανονιστική εμπειρία κολοσσών όπως Johnson & Johnson ή η AstraZeneca. Καμία κινεζική εταιρεία δεν συγκαταλέγεται στους είκοσι κορυφαίους παγκόσμιους γίγαντες και πολλές εταιρείες βιοτεχνολογίας, που συχνά εξακολουθούν να είναι ασύμφορες, αγωνίζονται να βρουν πόρους που χρειάζονται για να δημιουργήσουν δίκτυα πωλήσεων στο εξωτερικό ή να πλοηγηθούν μόνες τους σε πιο σύνθετα ρυθμιστικά συστήματα.

Ταυτόχρονα, η Ουάσιγκτον αυξάνει τους ελέγχους στις συνεργασίες με κινεζικές βιοτεχνολογικές εταιρείες, επικαλούμενη ζητήματα ασφάλειας δεδομένων και αξιοπιστίας κλινικών δοκιμών. Αυτή η αυστηροποίηση ενδέχεται να επιβραδύνει την είσοδο των κινεζικών φαρμάκων στις δυτικές αγορές, αλλά δεν αναιρεί τη βαθιά αλληλεξάρτηση που έχει ήδη δημιουργηθεί. Παρά τη ρητορική περί αποσύνδεσης, η πραγματικότητα είναι ότι Κίνα και Δύση παραμένουν βαθιά αλληλοεξαρτώμενες. Αυτή η σχέση καθιστά απίθανες τις δραστικές κινήσεις, ειδικά καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται να πρέπει να συμβιβάσουν αντιφατικούς στόχους, όπως η μείωση της έκθεσης στην Κίνα, διατηρώντας παράλληλα χαμηλές τιμές των φαρμάκων, μια ισορροπία που οι δασμοί δύσκολα μπορούν να εγγυηθούν.

Η φαρμακοβιομηχανία αποτελεί πλέον κρίσιμο πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού. Η Κίνα έχει οικοδομήσει μια ισχυρή θέση όχι μέσω ανοιχτής σύγκρουσης, αλλά μέσω μακροπρόθεσμου βιομηχανικού σχεδιασμού και ελέγχου της εφοδιαστικής αλυσίδας. Παρότι η χρήση αυτής της ισχύος ως «όπλου» έχει σαφή όρια, η δυνατότητα σιωπηρής άσκησης πίεσης είναι υπαρκτή.

Η φαρμακευτική αλυσίδα έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο ευαίσθητους και λιγότερο ορατούς άξονες του παγκόσμιου ανταγωνισμού. Η Κίνα δεν χρειάζεται να κλείσει τις στρόφιγγες για να ασκήσει επιρροή, αρκεί το γεγονός ότι τις ελέγχει.

Για τη Δύση το δίλλημα παραμένει οξύ: πώς να μειώσει την εξάρτηση από την Κίνα χωρίς να εκτοξεύσει το κόστος των φαρμάκων και χωρίς να διαταράξει τη δημόσια υγεία;

Η Κίνα στον φακό του Athens Security Forum 2025: Ανατομία οικονομικής μετάβασης και γεωπολιτικών προκλήσεων

Το Athens Security Forum 2025, που πραγματοποιήθηκε στη Λέσχη Αξιωματικών στην Αθήνα στις 11 και 12 Νοεμβρίου 2025, ανέδειξε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο κάτι που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν «θολή ανησυχία»: η Κίνα δεν αποτελεί πλέον απλώς έναν μακρινό οικονομικό ανταγωνιστή, αλλά έναν πολυεπίπεδο γεωπολιτικό παράγοντα, με επιρροή που εκτείνεται από τον Ινδο-Ειρηνικό μέχρι το Αιγαίο και από τις τεχνολογικές πλατφόρμες μέχρι τα logistics.

Στόχος του φετινού συνεδρίου (σχετικά με τις συνεδρίες που αφορούν ειδικά την Κίνα) ήταν να καταγράψει, να αναλύσει και να συζητήσει ειλικρινά το πώς η Κίνα χρησιμοποιεί σχέσεις, τεχνολογία, δεδομένα και επενδύσεις για να διαμορφώσει νέα κέντρα ισχύος. Οι ομιλητές προσέγγισαν το θέμα από διαφορετικές γωνίες — στρατιωτικές, οικονομικές, τεχνολογικές και διπλωματικές — συνθέτοντας ένα παζλ που αποκαλύπτει την πραγματική κλίμακα των προκλήσεων.

Μία από τις καθοριστικές ομιλίες της πρώτης ημέρας έγινε από τον Δρα Σουν Σιν [Dr. Sun Xin], Ανώτερο Λέκτορα Πολιτικής Οικονομίας στο King’s College του Λονδίνου, ο οποίος ανέλυσε τη νέα στροφή της κινεζικής οικονομίας σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από παγκόσμια αταξία. Η παρουσίασή του εμπεριείχε βαθιές ιστορικές αναφορές, οικονομική αποτίμηση, αλλά και προβληματισμούς για το στρατηγικό μέλλον της Κίνας.

Η μετάβαση του οικονομικού μοντέλου της Κίνας: Από το άνοιγμα στην αυστηροποίηση

Ο Δρ Σουν ξεκίνησε την ομιλία του αναλύοντας το ιστορικό πλαίσιο: με τις μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών, η Κίνα άνοιξε την οικονομία της, επέκτεινε τον ιδιωτικό τομέα και υιοθέτησε μια αποκεντρωμένη διακυβέρνηση — χαρακτηριστικά που κατέστησαν τη χώρα ελκυστική για ξένες επενδύσεις, και ιδιαίτερα για εταιρείες από της ΗΠΑ.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ομιλητή, μετά το 2010 συμβαίνει μια σημαντική στροφή. Ο κρατικός τομέας ανακάμπτει, η κρατική παρέμβαση αυξάνεται, και η ιδιωτική πρωτοβουλία φαίνεται να συρρικνώνεται. Στις ιδιωτικές εταιρείες ασκείται πλέον πολιτική πίεση ώστε να ευθυγραμμιστούν στενά με την πολιτική ατζέντα του Κομμουνιστικού Κόμματος, επιβεβαιώνοντας ότι η οικονομική δραστηριότητα δεν είναι πλέον συμβατή με πλήρη αυτονομία από το κράτος.

Μια σαφής ένδειξη της αλλαγής αυτής, σύμφωνα με τον Δρα Σουν, ήταν η μείωση των δανείων προς τον τομέα ακινήτων από το 2019, έως ότου ανακοινώθηκε πολιτική «μη επενδύσεων» σε αυτόν τον τομέα. Αντί για ακίνητα, το επενδυτικό βάρος μεταφέρεται στην υψηλή τεχνολογία: ψηφιακές κατασκευές, ρομποτική, ενέργεια, διάστημα και άλλους προηγμένους τομείς, μέσω κρατικών κοινοπραξιών.

Η ευθυγράμμιση του ιδιωτικού τομέα με τις πολιτικές προτεραιότητες του κόμματος

Ο Δρ Σουν υπογράμμισε ότι αυτή η στροφή δεν ήταν απλά οικονομική, αλλά και πολιτική. Οι μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες, όπως ο κινεζικός κολοσσός Alibaba, έχουν προσαρμόσει τις στρατηγικές τους ώστε να εξυπηρετήσουν τους στόχους του Κομμουνιστικού Κόμματος. Σύμφωνα με τον ομιλητή, η επένδυση της Alibaba στην τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης (AI) μετά το 2022 αντανακλά αυτή την τάση. Η κυβέρνηση κατεύθυνε πόρους προς την AI, θεωρώντας τον συγκεκριμένο τομέα κρίσιμο για την τεχνολογική ανεξαρτησία και την προοπτική ισχύος της Κίνας.

Ο καθοριστικός ρόλος του κόμματος γίνεται φανερός όταν ο Δρ Σουν τονίζει ότι «μόνο το Κόμμα μπορεί να έχει μονοπωλιακή εξουσία», με συνέπεια τις εταιρείες να μην λειτουργούν ανεξάρτητα με βάση καθαρά επιχειρηματικά κριτήρια, αλλά υπό το πρίσμα της κρατικής στρατηγικής.

Παρά την εντυπωσιακή ανάπτυξη σε τομείς-κλειδιά όπως η ενέργεια, η ναυπηγική, η αυτοκινητοβιομηχανία και τα βιοφαρμακευτικά προϊόντα, ο Δρ Σουν δεν έκρυψε τους κινδύνους. Επεσήμανε ότι το συνολικό χρέος της Κίνας — στο επίπεδο του 300% του ΑΕΠ — είναι ανησυχητικά υψηλό, ενώ η ανεργία των νέων παραμένει σε ανοδική τάση. Αυτά τα στοιχεία, κατά τον ομιλητή, θέτουν υπό αμφισβήτηση τη βιωσιμότητα του νέου οικονομικού μοντέλου.

Το βασικό ερώτημα που έθεσε ήταν εάν το Κομμουνιστικό Κόμμα θα μπορέσει να διατηρήσει αυτό το «ανισόρροπο» μοντέλο, όπου η βαρύτητα είναι στην τεχνολογία, ενώ άλλοι τομείς όπως παραδοσιακές βιομηχανίες και μικρότερα επιχειρηματικά εγχειρήματα παραμελούνται.

Γεωπολιτική διάσταση: Αποσύνδεση και ενεργειακή αυτάρκεια

Ο Δρ Σουν δεν περιορίστηκε στα εσωτερικά ζητήματα. Ανέδειξε μια μακροχρόνια στρατηγική αποσύνδεσης από το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα όπως το γνωρίζουμε, υποστηρίζοντας ότι η Κίνα επιδιώκει ενεργά τη μείωση της εξάρτησής της από τις δυτικές αγορές, και κυρίως από την αμερικανική οικονομική υπεροχή. Αν και μια πλήρης αποδέσμευση είναι πρακτικά αδύνατη, η Κίνα «στοχεύει στην ενεργειακή αυτάρκεια», προστατεύοντας τις ζωτικές υποδομές και προωθώντας την τεχνολογική αυτάρκεια. Πρόκειται, όπως επεσήμανε ο ομιλητής, για μια νέα μορφή γεωπολιτικής αυτοπεποίθησης, όχι απαραίτητα απομονωτισμού, αλλά προστασίας των εθνικών συμφερόντων.

Η ομιλά του Δρος Σουν Σιν στο Athens Security Forum 2025 αντήχησε ως προειδοποίηση αλλά και ως πρόκληση. Η Κίνα βρίσκεται στη μέση μιας ριζικής μετάβασης, από το οικονομικό άνοιγμα και την παγκοσμιοποίηση προς έναν πιο κεντρικά ελεγχόμενο, τεχνολογικά προσανατολισμένο και στρατιωτικά συνειδητοποιημένο δρόμο ανάπτυξης. Αν το νέο μοντέλο ευοδωθεί, η Κίνα θα αναδειχθεί ως εξαιρετικά ισχυρή τεχνολογική και στρατηγική δύναμη. Αν αποτύχει, όμως, οι κίνδυνοι για την οικονομική ισορροπία, την κοινωνική συνοχή και τη διεθνή θέση της χώρας θα είναι σημαντικοί.

Τεχνολογικές μεταβιβάσεις και στρατιωτική συνεργασία: Η νέα πραγματικότητα της κινεζικής επιρροής

Στη δεύτερη συνεδρία με θέμα «Κίνα, Ευρώπη και τεχνολογικές διαρροές μεταξύ στρατιωτικών οικοσυστημάτων», η Δρ Ράο Σβάστι [Dr. Rao Swasti], Αναπληρώτρια Κοσμήτορας για τις Παγκόσμιες Πρωτοβουλίες στο Πανεπιστήμιο O.P. Jindal Global της Ινδίας, παρουσίασε ένα από τα πιο τεχνικά και ταυτόχρονα αποκαλυπτικά παραδείγματα της σύγχρονης κινεζικής στρατιωτικής επιρροής: την εμπλοκή της Κίνας στις αεροπορικές συγκρούσεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν τον Μάιο.

Η έμφαση δόθηκε στο Πακιστάν, μια χώρα όπου, όπως τόνισε η ομιλήτρια, η Κίνα αξιοποιεί τη στρατιωτική-τεχνολογική συνεργασία ως προέκταση ισχύος εναντίον της Ινδίας, με την οποία βρίσκεται σε στρατηγικό ανταγωνισμό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσαν οι πρόσφατες αεροπορικές επιχειρήσεις στο Κασμίρ. Το Πακιστάν χρησιμοποίησε κινεζικούς πυραύλους PL- 15, όπλο προηγμένης τεχνολογίας με δύο συστήματα καθοδήγησης: αυτόνομη παρακολούθηση μέσω του δικού του ραντάρ και συνεχή παροχή δεδομένων από το εκτοξευτικό αεροσκάφος μέσω ασφαλών δικτύων.

Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, η Κίνα παρείχε στο Πακιστάν δεδομένα, εικόνες και κρίσιμη πληροφόρηση, επιτρέποντας στην πακιστανική αεροπορία να πλήξει ινδικούς στόχους με ακρίβεια.

Σύμφωνα με ειδικούς που επικαλέστηκε η Δρ Ράο, η αντιμετώπιση τέτοιων όπλων απαιτεί πλέον τεχνικές ηλεκτρονικού πολέμου, όχι μόνο καλύτερα αεροσκάφη. ‘Ετσι, στις 6 και 7 Μαΐου, το Πακιστάν κατόρθωσε επιτυχίες που δεν θα ήταν δυνατές χωρίς την τεχνολογική ομπρέλα της Κίνας.

Η ομιλήτρια ήταν ξεκάθαρη: «Όταν έχεις πρόσβαση στην πληροφορία, έχεις το πλεονέκτημα». Αυτή η τεχνολογική εξάρτηση επιτρέπει στο Πεκίνο να ασκεί επιρροή σε ζώνες σύγκρουσης χωρίς άμεση εμπλοκή, επιβαρύνοντας την ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής.

Η ομιλήτρια τόνισε ότι ενώ Πακιστάν και Ινδία έχουν ισότιμη σχέση όσον αφορά τις επιχειρησιακές δυνατότητες, δεν ισχύει το ίδιο για την Κίνα. Το Πεκίνο λειτουργεί πλέον ως τεχνολογικός επιταχυντής του Πακιστάν.

Το νέο δίκτυο συμμαχιών της Κίνας

Η Δρ Ράο ανέδειξε ως κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα Κίνας-ΝΑΤΟ τη σχέση Πακιστάν-Τουρκίας, που λειτούργησε σαν τεχνολογικό μονοπάτι προς πιο προηγμένα οπλικά συστήματα. Η Τουρκία επένδυσε στην αυτάρκειά της και σε δικές της πλατφόρμες, ενώ το Πακιστάν στράφηκε πλήρως στην Κίνα.

Σημείο-κλειδί της συνεργασίας αποτελεί το μαχητικό JF-17, κοινό προϊόν Κίνας-Πακιστάν, με κοινή εκπαίδευση πιλότων και κοινές ασκήσεις. Αυτό δημιούργησε ένα υβριδικό στρατιωτικό οικοσύστημα, στο οποίο τα δεδομένα, η τεχνολογία, η παραγωγή και οι στρατιωτικές τακτικές μοιράζονται σε πραγματικό χρόνο, και μπορούν να ανταγωνιστούν ενεργά το ΝΑΤΟ σε πεδία όπως: ηλεκτρονικός πόλεμος, μη επανδρωμένα οχήματα, αυτόνομα συστήματα και μεσαίας/μακράς εμβέλειας κατευθυνόμενα πυρομαχικά.

Η θεαματική παρουσίαση των κινεζικών οπλικών συστημάτων στην παρέλαση που διοργάνωσε το Πεκίνο για να γιορτάσει την 80ή επέτειο λήξης του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου και την ήττα της Ιαπωνίας, ήταν προσεκτικά οργανωμένη ώστε να εντυπωσιάσει μεν χωρίς όμως να φανερώσει κρίσιμες τεχνολογικές λεπτομέρειες.

Παρά την αυξανόμενη στρατιωτική της εμπλοκή στην Ασία, η Δρ Ράο δεν θεωρεί πιθανό η Κίνα να παίξει ενεργό ρόλο στο Αιγαίο, όπως έκανε στην αντιπαράθεση Πακιστάν–Ινδίας.

Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα: το Αιγαίο παραμένει προτεραιότητα του ΝΑΤΟ και δεν εντάσσεται (ακόμη) στη στρατηγική άμυνας/επιρροής της Κίνας. Ωστόσο, η δυναμική συνεργασία Πεκίνου–Άγκυρας σε εξοπλιστικά προγράμματα αποτελεί παράγοντα που η Ελλάδα οφείλει να παρακολουθεί στενά.

Η Κίνα δεν περιορίζεται σε οικονομική διείσδυση, αλλά όπως παρατηρούμε διαμορφώνει νέα στρατιωτικά οικοσυστήματα, μεταφέρει τεχνογνωσία σε συμμάχους εκτός ΝΑΤΟ, δοκιμάζει προηγμένα συστήματα σε πραγματικές συγκρούσεις, αποφεύγει να εκθέτει τις τεχνολογικές της δυνατότητες δημόσια.

Η Ευρώπη, και ειδικά η Ελλάδα, δεν μπορεί να αγνοήσει τις γεωπολιτικές συνέπειες αυτής της σκιώδους επέκτασης.

Όταν η γνώση γίνεται πεδίο μάχης: Η ακαδημαϊκή διείσδυση της Κίνας στην Ευρώπη

Στην τρίτη συνεδρία, με τίτλο «Ανιχνεύοντας τις ακαδημαϊκές συνεργασίες Κίνας–Ευρώπης: Αξιολόγηση πεδίου εφαρμογής, διαφάνειας και κινδύνων», ο Ματέι Σιμαλσίκ [Matej Šimalčík], εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Ασιατικών Σπουδών της Κεντρικής Ευρώπης (Central European Institute of Asian Studies), ανέδειξε ίσως την πιο δυσδιάκριτη αλλά κρίσιμη διάσταση της κινεζικής επιρροής: την επιστημονική και πανεπιστημιακή διείσδυση.

Με τρόπο που θύμιζε προειδοποίηση προς ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, ο Σιμαλσίκ υπογράμμισε ότι η Ευρώπη μόλις τα τελευταία χρόνια ξύπνησε απέναντι στις απειλές που θέτουν αυταρχικά καθεστώτα, τα οποία εργαλειοποιούν τη γνώση, την έρευνα και τις ακαδημαϊκές συνεργασίες για στρατηγικά οφέλη.

Ο χάρτης της κινεζικής ακαδημαϊκής παρουσίας: ένα δίκτυο 8.000 συνεργασιών

Σύμφωνα με το engagement tracker για τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ:

  • 8.000 θεσμικές συνεργασίες συνδέουν ευρωπαϊκά και κινεζικά ιδρύματα
  • 838 ευρωπαϊκά πανεπιστήμια συνεργάζονται με κινεζικούς φορείς
  • 2.226 κινεζικές οντότητες έχουν πρόσβαση σε ευρωπαϊκά ερευνητικά οικοσυστήματα

Ο όγκος είναι τεράστιος, αλλά το πρόβλημα δεν είναι η ποσότητα. Είναι η φύση αυτών των συνεργασιών. Ο κίνδυνος εστιάζεται στη μεταφορά τεχνολογίας, στη χειραγώγηση πληροφοριών, στη διείσδυση προπαγάνδας και στις πιέσεις που ασκεί το ΚΚΚ σε ερευνητές για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Όταν η χρηματοδότηση γίνεται Δούρειος Ίππος

Ο Σιμαλσίκ έφερε στο φως ένα πρόβλημα που η Ευρώπη αποφεύγει να αντιμετωπίσει. Πανεπιστήμια που υποχρηματοδοτούνται ανοίγουν την πόρτα στις κινεζικές χρηματοδοτήσεις. Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται αλληλεξάρτηση με το ΚΚΚ, να χάνονται τα όρια ανάμεσα σε ακαδημαϊκή συνεργασία και υπονόμευση, και να κινδυνεύει η ευρωπαϊκή γνώση, η πνευματική ιδιοκτησία και ασφάλεια.

Η Κίνα εστιάζει στρατηγικά σε πεδία όπως: ημιαγωγοί, τεχνητή νοημοσύνη, κβαντική τεχνολογία, ρομποτική. Τομείς που μπορούν να μετατραπούν άμεσα σε στρατιωτική ισχύ.

Ο ΛΑΣ πίσω από τις συνεργασίες: Η αλήθεια που δεν φαίνεται

Σύμφωνα με τον Σιμαλσίκ:

  • Το 40% των συνεργασιών με κινεζικά πανεπιστήμια αφορούν ιδρύματα που συνδέονται με τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό (ΛΑΣ)
  • Τα μισά κινεζικά πανεπιστήμια που συνεργάζονται με την Ευρώπη θεωρούνται υψηλού κινδύνου
  • Πολλά από αυτά έχουν εμπλακεί σε υποθέσεις κατασκοπείας
  • Κάθε ερευνητικό αποτέλεσμα μπορεί, βάσει κινεζικού νόμου, να ζητηθεί από το κράτος χωρίς περιορισμό

Αυτό σημαίνει ότι κάθε συνεργασία με τέτοιους φορείς αποτελεί δυνητικό κανάλι διαρροής ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας προς τον κινεζικό στρατό.

Όταν η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται φορέας προπαγάνδας

Ο Σιμαλσίκ ανέφερε ότι πλέον γίνεται έρευνα για το κατά πόσο τα κινεζικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης , όπως αυτά που ενσωματώνονται στο DeepSeek, αναπαράγουν αυτοματοποιημένη κινεζική προπαγάνδα.

Ορισμένα παραδείγματα είναι:

  • Αποφυγή απάντησης σε ευαίσθητα θέματα όπως η Ταϊβάν
  • Διαστρέβλωση πληροφοριών
  • Μονόπλευρη παρουσίαση γεγονότων
  • Ευθυγράμμιση με το πολιτικό αφήγημα του ΚΚΚ

Η ανησυχία είναι ότι τέτοια μοντέλα ενδέχεται να υιοθετούνται από ευρωπαϊκές εφαρμογές, δημιουργώντας νέα ρήγματα ασφαλείας.

Κακές συμβάσεις, το αδύναμο σημείο της Ευρώπης

Ο ομιλητής ανέφερε περίπτωση στην οποία κινεζική εταιρεία προσέφερε δωρεάν εξοπλισμό σε ευρωπαϊκό ίδρυμα, με ρήτρα να έχει πλήρη πρόσβαση στα ερευνητικά αποτελέσματα που θα παραχθούν.

Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ είναι ανεπαρκές και κατακερματισμένο, επεσήμανε ο ομιλητής. Η ευθύνη για τέτοια ζητήματα μετατίθεται στα κράτη-μέλη και στα ίδια τα πανεπιστήμια, τα οποία συχνά δεν διαθέτουν μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνων, διαδικασίες αξιολόγησης συνεργασιών, συντονισμό με υπουργεία άμυνας ή ασφάλειας.

Ένα ευάλωτο οικοσύστημα: Το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου

Πολλά βρετανικά πανεπιστήμια εξαρτώνται οικονομικά από τους Κινέζους φοιτητές. Αυτό δημιουργεί συνθήκες πίεσης, όπως φόβο απώλειας εσόδων, ανοχή σε αδιαφανείς συνεργασίες, πρόσφορο έδαφος διείσδυσης του ΚΚΚ. Ένα επικίνδυνο σενάριο, το οποίο μπορεί εύκολα να εξαπλωθεί και σε άλλα κράτη της ΕΕ.

Η ομιλία του Σιμαλσίκ επιβεβαιώνει ότι η Κίνα δεν περιορίζεται σε στρατιωτικά μέσα. Χρησιμοποιεί ερευνητικά ιδρύματα, χρηματοδοτήσεις, τεχνολογικές συνεργασίες και ακαδημαϊκές δομές για να αποκτήσει πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες.

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τρεις βασικούς κινδύνους:

  1. Μεταφορά στρατηγικής τεχνολογίας
  2. Διείσδυση προπαγάνδας και χειραγώγηση πληροφοριών
  3. Οικονομική και θεσμική εξάρτηση

Η ομηρία του Δράκου στον Πειραιά: Επενδύσεις και γεωπολιτική

Η τέταρτη συνεδρία με τίτλο «Η ομηρία του Δράκου στο νησί της Καλυψούς — Επανεξετάζοντας την αλληλεπίδραση επενδύσεων και γεωπολιτικής στον Πειραιά» με ομιλητές τους Πλάμεν Τόντσεβ [Plamen Tonchev], Επικεφαλής Μονάδας Ασίας, Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (διαδικτυακή σύνδεση), Κλάρκ Μπάναχ [Clark Banach], Διευθυντή Προγράμματος στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Alethia Research Institution και Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Cansius University, στις ΗΠΑ (διαδικτυακή σύνδεση), και Δρα Ηλία Ρουμπάνη, Ανώτερο Εταίρο Κινεζικού Προγράμματος Ι.ΔΙ.Σ, παρουσίασε μια ψύχραιμη αλλά ανησυχητική εικόνα. Ο Πειραιάς δεν είναι απλώς ένα λιμάνι, είναι ένας κόμβος στρατηγικού ελέγχου, όπου τα δεδομένα, τα logistics, η ναυτιλία και οι κινεζικές επενδύσεις συναντώνται σε ένα σύνθετο πλέγμα επιρροής.

Ο Τόντσεβ παρουσίασε ένα ανησυχητικό εύρημα: για τα επόμενα 25 χρόνια, η Ελλάδα προβλέπεται να είναι η πιο εξαρτημένη χώρα στον κόσμο από την Κίνα. Από το 2021, η εισροή κινεζικών προϊόντων σε υλικά, αναλώσιμα και τεχνολογικό εξοπλισμό, η ένταση των επενδύσεων (2016-2019) και η κυριαρχία της Κίνας σε βιομηχανικά προϊόντα (ημιαγωγοί, υπολογιστές) έχουν δημιουργήσει μια σχέση που ξεπερνά το εμπόριο.

Οι τομείς κινδύνου είναι τρεις:

1. Πολιτικός: Η Ελλάδα δεσμεύεται από ΝΑΤΟ και ΕΕ, συμφέροντα που συχνά έρχονται σε σύγκρουση με τις κινεζικές επιδιώξεις.

2. Εμπορικός: Η Κίνα μπορεί να επιβραδύνει αποστολές, να χειραγωγήσει χρόνους παραδόσεων ή να εφαρμόσει στοχευμένα μποϊκοτάζ.

3.Τεχνολογικός: Η μόχλευση κινεζικών τεχνολογικών πλατφορμών δημιουργεί σημεία τριβής, λόγω του ελέγχου της Κίνας πάνω σε βιομηχανικές αλυσίδες και δεδομένα.

Η Κίνα λειτουργεί ως υπερεθνικός εμπορικός οργανισμός, όπου η ισχύς δεν εκφράζεται με στρατό αλλά με πολυεπίπεδες αλυσίδες δεδομένων.

O Πειραιάς από το 2008 έως σήμερα — Πώς χτίστηκε η εξάρτηση

Ο Κλαρκ Μπάναχ παρουσίασε ένα αναλυτικό χρονολόγιο της κινεζικής διείσδυσης στο λιμάνι:

2008–2009: Η Κίνα εντοπίζει τον Πειραιά ως πύλη προς την Ευρώπη.

2011: Μαζική άφιξη Κινέζων εργατών από Λιβύη μέσω Ελλάδας.

2013: Ανακοίνωση της πρωτοβουλίας «Μία ζώνη, ένας δρόμος» (Belt and Road Initiative – BRI)

2016: Η Cosco αποκτά το 51% του ΟΛΠ

2019: Η ΕΕ χαρακτηρίζει επισήμως την Κίνα «συστημικό αντίπαλο»

2023: Η ΕΕ δημοσιεύει την έκθεση «Risk Assessment: Piraeus, Greece».

Τα συμπεράσματα της ευρωπαϊκής έκθεσης αφορούσαν α) τον πιθανό οικονομικό εξαναγκασμό και β) την πιθανότητα υποκλοπής δεδομένων στρατιωτικών κινήσεων.

Ελλάδα, Τουρκία και Αίγυπτος: Οι χώρες με τη μεγαλύτερη παρουσία κινεζικών πλοίων.

Ο Μπάναχ σημείωσε ότι νέες οδοί όπως ο IMEC (Ινδία-Μέση Ανατολή-Ευρώπη), αλλά και οι διασυνδέσεις Μέσης Ανατολής-Κεντρικής Ασίας-Κασπίας-Τουρκίας-Μαύρης θάλασσας, ανταγωνίζονται άμεσα τον Πειραιά.

Επιπλέον, ανέφερε ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να αποκλειστεί από μελλοντικούς εμπορικούς διαδρόμους, όπως ο IMEC. Πρέπει να ανταγωνιστεί χώρες όπως Ιταλία και Γαλλία, και απαιτείται μεγάλη διπλωματική ευελιξία.

Η παρουσία της Cosco αυξάνει την εξάρτηση, όχι μόνο οικονομικά αλλά και επιχειρησιακά. Η εταιρεία έχει κυριότητα κρίσιμων υποδομών και τον έλεγχο της εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics). Ο Δρ Ηλίας Ρουμπάνης έθεσε το ζήτημα στη σωστή του βάση: «Η Ελλάδα έχει πλοία και αποθήκες. Η Κίνα έχει τα δεδομένα. Και όποιος ελέγχει τα δεδομένα, επιβάλλει και τους κανόνες».

Όπως εξήγησε, στη σύγχρονη κινεζική οικονομία κάθε στάδιο της αλυσίδας μεταφοράς (παραγγελία, εργοστάσιο, αποθήκη, λιμάνι) αποτελεί κόμβο δεδομένων. Όλα τα δεδομένα συγκεντρώνονται σε κρατικά «data boxes». Καμία εταιρεία δεν μπορεί να διαμοιράσει χωρίς κρατική έγκριση. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πλήρως ενσωματωμένη στις κινεζικές αλυσίδες παραγωγής. Η συσσώρευση δεδομένων δημιουργεί σύγχρονα ολιγοπώλια.

Έφερε μάλιστα παράδειγμα μικρής εταιρείας που απέκτησε σημαντικό πελάτη. Το γεγονός καταγράφηκε αμέσως στο κινεζικό οικοσύστημα δεδομένων, και οι ανταγωνιστές της κινήθηκαν ταχύτερα, χρησιμοποιώντας πληροφορίες που η ίδια δεν είχε.

«Οι πλατφόρμες και τα δεδομένα είναι το πραγματικό ολιγοπώλιο του 21ου αιώνα», τόνισε.

Η Ελλάδα, κατά τον Ρουμπάνη, χρειάζεται επειγόντως:

  • Εθνική πολιτική δεδομένων
  • Προστασία κρίσιμων υποδομών
  • Διαφοροποίηση εμπορικών εξαρτήσεων

Η τέταρτη συνεδρία αποκάλυψε ότι ο Πειραιάς δεν είναι απλώς επένδυση, αλλά και ένας γεωπολιτικός κόμβος σε παγκόσμιο ανταγωνισμό ισχύος.

Όπως φαίνεται, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο αλλά καθοριστικό σταυροδρόμι, και καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις συμμαχίες της, στις οικονομικές ανάγκες της και στην αυξανόμενη κινεζική ισχύ.