Όλα όσα αφορούν τη φωτογράφηση του ήλιου είναι ακραία. Με φωτεινότητα 400.000 φορές μεγαλύτερη από αυτή της σελήνης, ο ήλιος μπορεί να αποτυπωθεί με λεπτομέρεια μόνο με τη χρήση εξαιρετικά εξειδικευμένου —και πολύ ακριβού— εξοπλισμού. Οι εικόνες που προκύπτουν δεν είναι λιγότερο ακραίες.
Η κλίμακα των φαινομένων είναι επίσης απίστευτη. Τα μεγέθη στη Γη δεν έχουν καμία σχέση με αυτά στον ήλιο, όπου τα ηλιακά φαινόμενα μπορούν να προκαλέσουν νημάτια πλάσματος και προεξοχές που υψώνονται πάνω από ένα εκατομμύριο μίλια πάνω από τη χρωμόσφαιρα και, θεωρητικά, θα μπορούσαν να καταπιούν τον κόσμο μας αμέτρητες φορές.
Εδώ στη Γη, το πιο ψηλό κτίριο που έχει κατασκευάσει η ανθρωπότητα είναι ο ουρανοξύστης Burj Khalifa στο Ντουμπάι, που φτάνει το εκπληκτικό ύψος των 828 μέτρων. Αυτό το τεχνητό θαύμα ‘εμφανίστηκε’ με κάποιο τρόπο σε μια φωτογραφία time-lapse του Μιγκέλ Κλάρο, επίσημου αστροφωτογράφου του παρατηρητηρίου Dark Sky Alqueva στην Πορτογαλία, όταν έγινε μάρτυρας ενός σημαντικού ηλιακού φαινομένου το περασμένο φθινόπωρο.
Αποτύπωσε αυτό που αποκαλεί ηλιακό «Burj Khalifa», φυσικά πολύ μεγαλύτερο από τον πραγματικό πύργο στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ).
«Η φωτογράφηση του ήλιου είναι πολύ δύσκολη», δήλωσε ο 48χρονος Κλάρο στην εφημερίδα The Epoch Times, προσθέτοντας ότι μέχρι πριν από περίπου τρεις δεκαετίες, μόνο οι διαστημικές ανιχνευτικές συσκευές της NASA διέθεταν ηλιακά τηλεσκόπια. Τώρα, όμως, ειδικά φίλτρα και υψηλής τεχνολογίας ηλιακά τηλεσκόπια είναι διαθέσιμα στο κοινό, σε υψηλή τιμή. Η χρήση οποιασδήποτε άλλης συσκευής θα μπορούσε να είναι επικίνδυνη.
«Χρειάζεται ένα ειδικό τηλεσκόπιο, επειδή δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις ένα κανονικό τηλεσκόπιο», λέει ο Κλάρο. «Θα ανατινάξεις το τηλεσκόπιο μαζί με τον εαυτό σου. Είναι πολύ επικίνδυνο».
Ο καθρέφτης στο ολοκαίνουργιο, ειδικά κατασκευασμένο ηλιακό τηλεσκόπιο Soleye 300 mm με ανοιχτή δοκό είναι ειδικά σχεδιασμένος για να αντανακλά τρία πολύ συγκεκριμένα μήκη κύματος φωτός: το υδρογόνο-άλφα ανιχνεύει νημάτια και προεξοχές, η ζώνη K παρατηρεί την «επιφάνεια» του πλάσματος του ήλιου (ή χρωμόσφαιρα) και η ζώνη G παρατηρεί τη φωτόσφαιρα για να εντοπίσει ηλιακές κηλίδες.
Εκτός από την ανάγκη για πολύ εξειδικευμένο εξοπλισμό, «χρειάζεστε μια πολύ σταθερή ατμόσφαιρα, διαφορετικά οι εικόνες σας μπορεί να είναι πολύ θολές λόγω της επίδρασης της αναταραχής», εξηγεί ο Κλάρο. Ευτυχώς, η λίμνη Αλκέβα, που βρίσκεται στο καταφύγιο Αλκέβα, είναι ένα θερμικό αποθεματικό που σταθεροποιεί την ατμόσφαιρα πάνω από το παρατηρητήριο, καθιστώντας το έναν από τους κορυφαίους προορισμούς για νυχτερινή αστρονομία στον κόσμο.
Ο Κλάρο περίμενε εβδομάδες για να δοκιμάσει το νέο τηλεσκόπιο, καθώς οι φθινοπωρινές βροχές είχαν καταστήσει αδύνατη τη φωτογράφηση του ήλιου. Αλλά όταν ο ουρανός καθάρισε, η ηλιακή δραστηριότητα ήταν στο αποκορύφωμά της και όλα τα σημάδια έδειχναν ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή. Σημείωσε ότι ο ήλιος περνάει από περιόδους μεγαλύτερης και μικρότερης δραστηριότητας κάθε 11 χρόνια και «τώρα είναι η καλύτερη στιγμή, επειδή βρισκόμαστε στο αποκορύφωμα της δραστηριότητας του ηλιακού κύκλου».
Η στιγμή που ο Κλάρο πάτησε τελικά το κουμπί του ηλιακού τηλεσκοπίου του είναι υψίστης σημασίας. Ο εξοπλισμός του τραβά εκατοντάδες φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης ανά δευτερόλεπτο, καταναλώνοντας τεράστια ποσά δεδομένων. Εν τω μεταξύ, πρέπει να ρυθμίζει συνεχώς την κίνηση του τηλεσκοπίου για να αντισταθμίσει την κίνηση του ήλιου και την περιστροφή της Γης, ενώ ταυτόχρονα ελέγχει τον χρόνο έκθεσης και επαναπροσαρμόζει την εστίαση.
«Αν η θερμοκρασία αλλάξει λίγο — ακόμα και κατά ένα κλάσμα του βαθμού — πρέπει να ξαναεστιάσω για να έχω ευκρινή εικόνα», σημειώνει ο Κλάρο, εξηγώντας ότι η θερμότητα και η υψηλή μεγέθυνση προκαλούν διαστολή και συστολή του οπτικού εξοπλισμού. «Πρέπει να ελέγχω όλα αυτά ενώ ταυτόχρονα κοιτάζω τον ήλιο».
Για να μπορεί να είναι απολύτως απερίσπαστος, ο Κλάρο εργάζεται μόνος του, «επειδή η φωτογράφηση του ήλιου είναι πάντα επικίνδυνη και πρέπει να ξέρεις τι να κάνεις τη σωστή στιγμή».
Με μια πληθώρα καλωδίων συνδεδεμένων σε περιστρεφόμενους κινητήρες, τηλεσκόπιο, κάμερα, φορητό υπολογιστή και σύστημα ψύξης, ο Κλάρο ήταν επιτέλους έτοιμος. Κατέγραψε αρκετές διαδρομές του ήλιου σε διάστημα μιας ώρας (βίντεο). Αστρονόμοι από όλο τον κόσμο είχαν ως στόχο την ίδια ηλιακή έκρηξη.
Η θολή εικόνα που εμφανίστηκε στον φορητό υπολογιστή του «φαίνεται ωραία, αλλά γίνεται πολύ καλύτερη μετά την επεξεργασία», παρατηρεί.
Στο παρατηρητήριο, εντόπισε την ασυνήθιστη ομοιότητα του πύργου που εκτεινόταν εκατοντάδες χιλιάδες μίλια πάνω από τη χρωμόσφαιρα του ήλιου. Ο Κλάρο είχε καταγράψει μια προεξοχή, που μοιάζει με ένα βουνό πλάσματος που εκρήγνυται από το άκρο του ήλιου, μαζί με ένα νήμα, που μοιάζει με μια σειρά πλάσματος ορατή πάνω από τον χρυσό δίσκο του ήλιου.
Οι δύο αλληλεπικαλυπτόμενες μορφές, που μαζί ονομάζονται fila-prominence, έδειχναν την εκπληκτική πυρηνική ενέργεια να στροβιλίζεται μεγαλοπρεπώς.
«Ήμουν στο Burj Khalifa πριν από μισό μήνα περίπου», λέει ο Κλάρο. Ορισμένα από τα αναμνηστικά που πωλούνταν έμοιαζαν εξαιρετικά με τον στριφογυριστό πυλώνα πλάσματος. «Το επεσήμαναν και άλλοι στα σχόλια όταν το δημοσίευσα — νομίζω ότι δεν ήμουν μόνο εγώ», είπε, αναφερόμενος στην ανάρτηση του βίντεο στο Instagram.
Αυτή δεν είναι η πρώτη ηλιακή ‘ψευδαίσθηση’ του Κλάρο. Λέει ότι κάποτε είδε το σχήμα ενός δράκου και κάποτε ενός μαλλιαρού μαμούθ.
«Είναι σαν τέχνη — η τέχνη της φύσης», λέει γελώντας.
