Συντάκτης: ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Εθελοντισμός και φιλανθρωπία: Από εμάς για εμάς, το δίκτυο αλληλεγγύης που ενδυναμώνει την Ελλάδα

Κυριακή, 21 Σεπ, 2025 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Στο σύγχρονο κοινωνικό τοπίο της Ελλάδας, η φιλανθρωπία έχει εξελιχθεί από παραδοσιακές μορφές ευεργετισμού σε έναν ζωντανό, διαδραστικό ιστό αλληλεγγύης που συνδέει πολίτες, οργανώσεις και κοινότητες σε ένα κοινό όραμα κοινωνικής συνοχής. Αυτή η νέα φιλανθρωπική κουλτούρα δεν είναι μονόδρομη προσφορά από τους «έχοντες» προς τους «χρειαζόμενους», αλλά ένα δυναμικό δίκτυο αμοιβαίας στήριξης όπου κάθε πολίτης μπορεί να είναι ταυτόχρονα δότης και δέκτης.

Η νέα εποχή του ελληνικού εθελοντισμού

Η σύγχρονη φιλανθρωπία στην Ελλάδα βρίσκεται σε άνθηση, με εκατοντάδες οργανώσεις και πρωτοβουλίες να ενώνουν τις δυνάμεις τους για την αντιμετώπιση κοινωνικών προκλήσεων. Το 2025 έχει αναδειχθεί ως έτος καμπής, με σημαντικές εξελίξεις και καινοτόμες προσεγγίσεις που επαναπροσδιορίζουν τον τρόπο που η ελληνική κοινωνία αντιλαμβάνεται την κοινωνική αλληλεγγύη.

Το συνέδριο «Φιλανθρωπία 2.0», που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2025 στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, επικεντρώθηκε στην οικονομική βιωσιμότητα και ανάπτυξη της Κοινωνίας των Πολιτών, αναδεικνύοντας τη σημασία της στρατηγικής ανάπτυξης και της διασφάλισης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των φιλανθρωπικών οργανώσεων.

Στην πρώτη γραμμή αυτής της κοινωνικής μεταμόρφωσης βρίσκονται οργανώσεις με βαθιές ρίζες στην ελληνική κοινωνία. Το «Χαμόγελο του Παιδιού» αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της εξέλιξης, υποστηρίζοντας καθημερινά εκατοντάδες παιδιά και οικογένειες σε ανάγκη. Μόνο στο πρώτο εξάμηνο του 2025, ο οργανισμός στήριξε 54.227 παιδιά, καλύπτοντας 27 αιτήματα παιδιών με προβλήματα υγείας καθημερινά και υποστηρίζοντας 56 παιδιά με προβλήματα διαβίωσης και τις οικογένειές τους καθημερινά.

Οι «Γιατροί Χωρίς Σύνορα» συνεχίζουν το κρίσιμο έργο τους στην Ελλάδα, παρέχοντας ιατρική φροντίδα. Μετά από σχεδόν μία δεκαετία παροχής ζωτικής ιατρικής και ψυχοκοινωνικής στήριξης, το Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας στην Αθήνα ολοκλήρωσε τη λειτουργία του τον Μάιο του 2025, αφού είχε παράσχει 14.900 ιατρικές συνεδρίες, 51.859 υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, 24.475 συνεδρίες ψυχικής υγείας και στήριξη σε 1.289 επιζώντες σεξουαλικής βίας.

Η περιβαλλοντική συνείδηση αποτελεί κινητήρια δύναμη της σύγχρονης φιλανθρωπίας. Η HELMEPA συντονίζει για 35η συνεχή χρονιά τον Παγκόσμιο Εθελοντικό Καθαρισμό Ακτών στην Ελλάδα, μιαπρωτοβουλία που έχει συγκεντρώσει παγκοσμίως περισσότερους από 18 εκατομμύρια εθελοντές και έχει συλλέξει πάνω από 172 εκατομμύρια κιλά απορριμμάτων.

Παράλληλα, ο ΑΡΧΕΛΩΝ ανακοίνωσε τα προγράμματα εθελοντισμού για το 2025, προσκαλώντας νέους ανθρώπους να συμμετάσχουν στην προστασία των θαλάσσιων χελωνών, συνδυάζοντας την περιβαλλοντική προστασία με την απόκτηση πολύτιμων δεξιοτήτων και τη δημιουργία διεθνών κοινοτήτων.

Η τεχνολογία έχει φέρει επανάσταση στον τρόπο που οι πολίτες συμμετέχουν στη φιλανθρωπία. Η Givelink, μια καινοτόμα ελληνική πλατφόρμα που παρουσιάστηκε στο Dragons’ Den Greece το 2025, επιτρέπει στους δωρητές να δουν τις πραγματικές ανάγκες των φιλανθρωπικών οργανισμών και να στέλνουν απευθείας προϊόντα αντί για χρήματα. Η πλατφόρμα εξασφαλίζει ότι το 100% των χρημάτων της δωρεάς μετατρέπεται σε προϊόντα.

Συλλογικές πρωτοβουλίες και Φεστιβάλ Αλληλεγγύης

Το Φεστιβάλ Εθελοντισμού Voluntary Action 2025, που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο στο Γκάζι, έφερε κοντά μη κυβερνητικές οργανώσεις, εθελοντές και επιχειρήσεις σε μια τριήμερη γιορτή προσφοράς. Το φεστιβάλ με τίτλο «Πράξη Ζωής» είχε ως στόχο τη σύγκλιση του οικοσυστήματος του εθελοντισμού και την ανάδειξη της παραγωγής κοινωνικών αγαθών στη χώρα. Στη Θεσσαλονίκη, το Connected We Stand Festival 2025 συγκέντρωσε περισσότερες από 100 οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών σε μια 12ωρη εκδήλωση που κάλυπτε άξονες όπως η τέχνη, ο εθελοντισμός, η κοινωνική επιχειρηματικότητα, ο αθλητισμός και το περιβάλλον.

Η κυβερνητική πολιτική έχει επίσης προσαρμοστεί στις νέες ανάγκες. Το πρόγραμμα κοινωνικού τουρισμού 2025 του ΟΠΕΚΑ αφορά 49.415 δικαιούχους και στοχεύει στην ενίσχυση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, προσφέροντας παράλληλα στήριξη στην τοπική οικονομία.

Συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν στον Λευκό Οίκο: Στρατιωτικά παζάρια, πολιτικές αντιδράσεις και το ισραηλινό βέτο

Κυριακή, 21 Σεπ, 2025Σάββατο, 20 Σεπ, 2025 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Ανάλυση ειδήσεων

Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα υποδεχθεί τον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στον Λευκό Οίκο στις 25 Σεπτεμβρίου 2025. Σύμφωνα με τον ίδιο, στην ατζέντα βρίσκονται σημαντικές συμφωνίες εμπορικού και αμυντικού χαρακτήρα – από μια «ευρείας κλίμακας» αγορά αεροσκαφών της Boeing, έως μια «μεγάλη συμφωνία» για μαχητικά F-16, καθώς και η συνέχιση των συνομιλιών για το πρόγραμμα των F-35, «που αναμένεται να ολοκληρωθούν θετικά». «Με τον Πρόεδρο Ερντογάν είχαμε πάντα πολύ καλή σχέση. Ανυπομονώ να τον δω στις 25 του μηνός!» γράφει ο Τραμπ, δίνοντας προσωπικό τόνο σε μια συνάντηση που όμως επισκιάζεται από επίμαχα ζητήματα.

Η συνάντηση αυτή πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις Ουάσιγκτον-Άγκυρας παραμένουν σύνθετες. Παρά τους θερμούς προσωπικούς δεσμούς Τραμπ–Ερντογάν από την πρώτη θητεία του Αμερικανού προέδρου, η περίοδος 2017–2021 σημαδεύτηκε από εντάσεις λόγω της συνεργασίας των ΗΠΑ με τους Κούρδους στη Συρία και κυρίως λόγω των δεσμών της Τουρκίας με τη Μόσχα. Η απόφαση της Άγκυρας να προμηθευτεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400 το 2019 εξόργισε την Ουάσιγκτον, που σε αντίποινα ακύρωσε την προγραμματισμένη πώληση μαχητικών F-35 στην Τουρκία και απέβαλε τη χώρα από το πολυεθνικό πρόγραμμα συμπαραγωγής του αεροσκάφους. Έκτοτε, η Τουρκία αποκλείστηκε από το stealth μαχητικό που η ίδια είχε συμβάλει να αναπτυχθεί, ενώ υπέστη και αμερικανικές κυρώσεις βάσει του νόμου CAATSA το 2020, γεγονός που «πάγωσε» τη διμερή αμυντική συνεργασία. Σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο, η επικείμενη συνάντηση στον Λευκό Οίκο αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς σηματοδοτεί προσπάθεια επαναπροσέγγισης μέσω μεγάλων συμφωνιών – αλλά όχι χωρίς αντιδράσεις. Μένει να φανεί, σε βάθος χρόνου, αν αυτή η προσέγγιση του Τραμπ είναι καθαρά οικονομική ή ένας τακτικός ελιγμός.

Boeing, F-16 και F-35: Το παζάρι των συμφωνιών

Κεντρικό κομμάτι των συνομιλιών Τραμπ-Ερντογάν θα είναι οι επιχειρηματικές συμφωνίες. Ο Τραμπ ανέφερε ρητά μια πιθανή μαζική αγορά πολιτικών αεροσκαφών Boeing από την Τουρκία. Πράγματι, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η Boeing βρίσκεται κοντά στο να εξασφαλίσει παραγγελία-μαμούθ έως 250 νέων αεροσκαφών από την Τουρκία, η οποία ενδέχεται να ανακοινωθεί με την ευκαιρία της επίσκεψης Ερντογάν. Ο ίδιος ο Ερντογάν φέρεται -κατά την τουρκική αντιπολίτευση- να υποσχέθηκε 300 επιβατικά αεροσκάφη Boeing ως αντάλλαγμα για να κλείσει το πολυπόθητο ραντεβού με τον Τραμπ. Ανώτατο στέλεχος της Turkish Airlines επιβεβαίωσε ότι εδώ και καιρό συζητούν με την αμερικανική εταιρεία την αγορά νέων αεροπλάνων, αλλά τόνισε πως «δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση». Με άλλα λόγια, η φημολογούμενη τεράστια συμφωνία με τη Boeing είναι ακόμη στα σκαριά – αν και όλα δείχνουν ότι Ουάσιγκτον και Άγκυρα προετοιμάζουν το έδαφος για ένα ηχηρό εμπορικό ντηλ που θα ικανοποιήσει και τις δύο πλευρές.

Στην άμυνα, η προσοχή στρέφεται στα μαχητικά αεροσκάφη. Μετά τον αποκλεισμό της από τα F-35, η Τουρκία έχει επιδοθεί σε μια προσπάθεια αναβάθμισης της Πολεμικής της Αεροπορίας μέσω των F-16. Η Άγκυρα έχει ζητήσει την αγορά 40 καινούριων F-16 Block 70 και κιτ εκσυγχρονισμού για δεκάδες παλαιότερα, σε ένα πακέτο αξίας περί τα 20–23 δισεκατομμύρια δολάρια . Η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε δηλώσει από το 2022 έτοιμη να υποστηρίξει αυτή την πώληση – συνδέοντάς την άτυπα με τη συναίνεση της Τουρκίας στην ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. Πλέον, υπό τον Τραμπ, οι ΗΠΑ φαίνεται να έχουν δώσει το πράσινο φως: «μόλις εγκρίθηκε» η προμήθεια των F-16 προς την Τουρκία, σύμφωνα με αναλυτικές πηγές . Ωστόσο, πρόκειται για μια συμφωνία που εξακολουθεί να τελεί υπό το μικροσκόπιο του Κογκρέσου. Νομοθέτες και από τα δύο κόμματα εγείρουν επιφυλάξεις, ιδίως λόγω των περιφερειακών ενεργειών της Άγκυρας και των συνεχιζόμενων εντάσεών της με συμμάχους όπως η Ελλάδα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο νομοθετικό πλαίσιο συζητούνται όροι που θα απαγορεύουν τη χρήση των νέων F-16 κατά χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, διασφαλίζοντας ότι δεν θα απειληθεί η ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο.

Το πρόγραμμα των F-35 αποτελεί το πιο ευαίσθητο ζήτημα. Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι οι διαπραγματεύσεις με την Τουρκία για αυτό το υπερσύγχρονο μαχητικό ξαναξεκινούν και μάλιστα «αναμένεται να έχουν θετική κατάληξη». Πρόκειται για εντυπωσιακή μεταστροφή, δεδομένου ότι η Τουρκία ήταν μέχρι πρότινος εκτός προγράμματος. Η αποπομπή της το 2019 –όταν παρέλαβε τους S-400– έγινε με την αιτιολογία ότι δεν μπορεί να συνυπάρξει ένα ρωσικό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας με τα απόρρητα τεχνολογικά μυστικά του F-35 στην ίδια χώρα. Έκτοτε η Άγκυρα επιμένει να ζητά την επανένταξή της ή έστω την παραλαβή των F-35 που είχε ήδη πληρώσει (1,4 δισ. δολάρια η προκαταβολή). Ο Ερντογάν ισχυρίζεται ότι έχουν ξεκινήσει τεχνικές συνομιλίες με την Ουάσιγκτον για την επίλυση του ζητήματος των S-400 και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων – κάτι που θα μπορούσε να ξεκλειδώσει μια φόρμουλα επιστροφής στο πρόγραμμα F-35. Ωστόσο, προς το παρόν οι ΗΠΑ διατηρούν επιφυλάξεις. Ο Τραμπ ναι μεν εμφανίζεται πιο διαλλακτικός (έχοντας παλαιότερα επιρρίψει ευθύνες και στην κυβέρνηση Ομπάμα που δεν ικανοποίησε έγκαιρα το αίτημα της Τουρκίας για πυραύλους Patriot), αλλά το κλίμα στην Ουάσιγκτον δεν είναι καθόλου μονόπλευρο υπέρ της Άγκυρας.

Σκεπτικισμός στην Ουάσιγκτον: Πολιτικοί και Κογκρέσο αντιδρούν

Πίσω στις ΗΠΑ, Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανοικτά προβληματισμό για το ενδεχόμενο επανεκκίνησης της αμυντικής συνεργασίας με την Τουρκία χωρίς αυτή να αλλάξει στάση. Μόλις τον Αύγουστο, 40 μέλη του Κογκρέσου -από τα δύο κόμματα- συνυπέγραψαν επιστολή προς τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο καλώντας τον να μπλοκάρει κάθε κίνηση επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35. Οι νομοθέτες υπογράμμισαν ότι εάν η Άγκυρα δεν απομακρύνει πρώτα το ρωσικό σύστημα S-400 από το έδαφός της, οποιαδήποτε συγχώρεση και πρόσβαση ξανά στα F-35 θα έθετε σε κίνδυνο την ακεραιότητα και ασφάλεια του αμερικανικού μαχητικού . Το ρωσικής κατασκευής ραντάρ S-400, υποστηρίζουν, θα μπορούσε να συλλέξει ευαίσθητα δεδομένα για τις ικανότητες stealth του F-35 και να τα διοχετεύσει στη Μόσχα – εξέλιξη απαράδεκτη για τα συμφέροντα των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. Με σχεδόν 6 χρόνια να έχουν περάσει από την αγορά των S-400, οι βουλευτές σημειώνουν ότι η Τουρκία δεν έχει δείξει καμία διάθεση να τους εγκαταλείψει· αντιθέτως, η αναστροφή της αμερικανικής στάσης τώρα θα ισοδυναμούσε με αδυναμία (“ανταμείβοντας συμπεριφορές αντίθετες στα συμφέροντα της Συμμαχίας”).

Η πρωτοβουλία αυτή στο Κογκρέσο μόνο μεμονωμένη δεν ήταν. Ελληνοαμερικανοί και φιλέλληνες νομοθέτες πρωτοστάτησαν, όπως ο Δημοκρατικός βουλευτής Κρις Πάππας και οι Ρεπουμπλικανοί Γκας Μπιλιράκης και Νικόλ Μαλλιωτάκη, μαζί με τη Δημοκρατική Ντίνα Τάιτους. Συνολικά 40 βουλευτές -ανάμεσά τους υψηλόβαθμα μέλη επιτροπών Εξωτερικών Υποθέσεων και Αμυντικών Δαπανών- υπέγραψαν, σηματοδοτώντας ένα ευρύ διακομματικό μέτωπο επιφυλακής. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι την προσπάθεια αυτή στήριξε ένα ετερόκλητο συνασπισμός οργανώσεων πίεσης: από την Αμερικανική Εβραϊκή Επιτροπή (AJC) και την οργάνωση Christians United for Israel (Ευαγγελιστές υποστηρικτές του Ισραήλ), μέχρι την Αρμενική Εθνική Επιτροπή και ελληνικές ομογενειακές οργανώσεις (HALC, PSEKA κ.ά.), καθώς και το American Friends of Kurdistan. Η ευρεία αυτή συμμαχία αντανακλά ότι το ζήτημα της στρατιωτικής ενίσχυσης της Τουρκίας ανησυχεί πολλούς διαφορετικούς κύκλους στην Ουάσιγκτον – φιλοϊσραηλινούς, φιλελληνικούς, αρμενικούς, κουρδικούς – γεγονός που αυξάνει το πολιτικό κόστος για τον Λευκό Οίκο.

Πέραν του συλλογικού αυτού κλίματος, επιφανείς Αμερικανοί πολιτικοί έχουν διατυπώσει έντονες θέσεις για την Τουρκία. Ο ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο θεωρείται εδώ και χρόνια «γεράκι» έναντι της Άγκυρας . Ως γερουσιαστής είχε προωθήσει τη νομοθεσία Eastern Mediterranean Security Act το 2019, εδραιώνοντας τον ενεργειακό–αμυντικό άξονα Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ με την υποστήριξη των ΗΠΑ. Δεν δίστασε επίσης πρόσφατα -ως υπουργός πλέον- να επικρίνει δημοσίως τις αυταρχικές ενέργειες του Ερντογάν, όπως τη φυλάκιση του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου τον Μάρτιο. Σύμφωνα με δυτικές διπλωματικές πηγές, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου βλέπει στο πρόσωπο του Ρούμπιο έναν ισχυρό σύμμαχο στο να μπλοκάρει την απόκτηση F-35 από την Τουρκία. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Νετανιάχου φέρεται να είχε επανειλημμένες τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Ρούμπιο την άνοιξη για να τον πιέσει πάνω σε αυτό το θέμα.

Μια ακόμα πιο σκληρή φωνή είναι αυτή της Τάλσι Γκάμπαρντ, πρώην βουλευτού των Δημοκρατικών, η οποία ανέλαβε Διευθύντρια της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (DNI) στον νέο κύκλο Τραμπ. Η Γκάμπαρντ έχει ιστορικό δριμείας κριτικής έναντι του Ερντογάν, τον οποίο έχει αποκαλέσει «φανατικό ισλαμιστή μεγαλομανή που θέλει να γίνει χαλίφης», κατηγορώντας τον μάλιστα ότι συνεργάστηκε με τζιχαντιστές του ISIS στη Συρία. Σε βίντεο που είχε κυκλοφορήσει η ίδια, τόνιζε ότι «ο Ερντογάν δεν είναι φίλος μας» , στηλιτεύοντας το γεγονός ότι η Τουρκία επιτέθηκε στους συμμάχους Κούρδους. Ήταν από τις σπάνιες περιπτώσεις πολιτικών που επέκριναν όχι μόνο την Τουρκία αλλά και τον ίδιο τον Τραμπ, όταν το 2019 έδωσε το «πράσινο φως» στον Ερντογάν να εισβάλει στη βόρεια Συρία αποσύροντας τα αμερικανικά στρατεύματα. «Ο Τραμπ στρώνει κόκκινο χαλί για μια τουρκική επίθεση εθνοκάθαρσης κατά των Κούρδων», είχε πει τότε η Γκάμπαρντ . Η τοποθέτησή της σε κορυφαίο πόστο ασφαλείας τώρα γεννά το ερώτημα αν θα συνεχίσει να κρατά αυτή τη γραμμή έναντι της Άγκυρας ή αν θα υπάρξει προσαρμογή χάριν της επίσημης πολιτικής. Πάντως, δείχνει ότι ακόμα και εντός της κυβέρνησης Τραμπ συνυπάρχουν πολύ διαφορετικές οπτικές για τον Ερντογάν: από τη μια ο ίδιος ο πρόεδρος που επαινεί τη «σπουδαία σχέση» τους, κι από την άλλη στενοί του συνεργάτες με σαφή δυσπιστία προς τον Τούρκο ηγέτη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η σκληρή στάση του Κογκρέσου απέναντι στην Τουρκία δεν είναι συγκυριακή, αλλά έχει βάθος χρόνου. Ο επί πολλά έτη πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, Μπομπ Μενέντεζ, υπήρξε ίσως ο πιο ένθερμος πολέμιος της πώλησης νέων όπλων στην Άγκυρα, επιβάλλοντας ανεπίσημο «βέτο» στις F-16 όσο η Τουρκία κρατούσε τους S-400 και απειλούσε γείτονες. Η πρόσφατη εμπλοκή του Μενέντεζ σε σκάνδαλο διαφθοράς και η παραίτησή του από την προεδρία της Επιτροπής έδωσε ελπίδες στην Άγκυρα ότι θα χαλαρώσει το μπλοκάρισμα. Ωστόσο, όπως είδαμε, μια ευρύτερη μερίδα του Κογκρέσου συνεχίζει στο ίδιο μήκος κύματος – κάτι που ο Ερντογάν θα βρει μπροστά του στις συναντήσεις στην Ουάσιγκτον.

Ο παράγοντας Ισραήλ: Τεταμένες σχέσεις και άσκηση επιρροής

Το Ισραήλ διαδραματίζει αθέατο αλλά κρίσιμο ρόλο στις αμερικανοτουρκικές εξελίξεις. Οι σχέσεις Άγκυρας–Τελ Αβίβ έχουν υπάρξει τεταμένες καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια της διακυβέρνησης Ερντογάν, και ιδίως το τελευταίο έτος έχουν φθάσει σε νέο ναδίρ. Ο Τούρκος πρόεδρος αυτοπροβάλλεται ως ένθερμος υπερασπιστής των Παλαιστινίων και δεν δίστασε να συγκρουστεί φραστικά με το Ισραήλ μετά την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο 2023. Αρχικά κράτησε κάποιες ισορροπίες, όμως γρήγορα κλιμάκωσε τη ρητορική του: σε ομιλία του στην τουρκική Βουλή, δήλωσε ότι «η Χαμάς δεν είναι τρομοκρατική οργάνωση, αλλά ομάδα απελευθέρωσης, μουτζαχεντίν που μάχονται για την πατρίδα τους» . Παράλληλα, κατηγόρησε το Ισραήλ για «σφαγή» αμάχων στη Γάζα και τους δυτικούς υποστηρικτές του Ισραήλ για συνενοχή σε «εγκλήματα πολέμου» . Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων. Το Ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών τις καταδίκασε άμεσα, αποκαλώντας τη Χαμάς «μια ειδεχθή τρομοκρατική οργάνωση» και τον Ερντογάν «υπερασπιστή τρομοκρατών». Ο ίδιος ο Ερντογάν, οργισμένος, ακύρωσε επισήμως μια προγραμματισμένη επίσκεψή του στο Ισραήλ και δήλωσε ότι η εξομάλυνση που επιχειρήθηκε πρόσφατα έχει πλέον παγώσει. «Έσφιξα το χέρι αυτού του ανθρώπου που λέγεται Νετανιάχου μία φορά στη ζωή μου… Αν είχε συνεχίσει με καλές προθέσεις, οι σχέσεις μας θα μπορούσαν να ήταν διαφορετικές. Αλλά τώρα πια δεν υπάρχει περίπτωση, διότι εκμεταλλεύτηκαν την καλή μας διάθεση», είπε, καταλογίζοντας στο Ισραήλ ότι πρόδωσε την εμπιστοσύνη της Τουρκίας.

Η σύγκρουση κορυφώθηκε στα τέλη του 2023, όταν ο Ερντογάν παρομοίασε ανοιχτά τον Μπενιαμίν Νετανιάχου με τον Χίτλερ. «Τον κατηγορούσαν όλοι τον Χίτλερ… Τι διαφορά έχετε εσείς από τον Χίτλερ; Θα μας κάνετε στο τέλος να τον νοσταλγήσουμε. Είναι ο Νετανιάχου λιγότερο εγκληματίας από τον Χίτλερ; Όχι, δεν είναι» είπε οργισμένα, υποστηρίζοντας ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις στη Γάζα θυμίζουν ναζιστικές θηριωδίες . Ο Νετανιάχου αντέδρασε επίσης σε προσωπικό επίπεδο, εξαπολύοντας πρωτοφανή επίθεση κατά του Τούρκου προέδρου. Δήλωσε ότι «ο Ερντογάν, που διαπράττει γενοκτονία εναντίον των Κούρδων και κατέχει το παγκόσμιο ρεκόρ φυλάκισης δημοσιογράφων, είναι ο τελευταίος που μπορεί να κάνει μαθήματα ηθικής σε εμάς».

Μέσα σε αυτό το ψυχροπολεμικό κλίμα Άγκυρας-Τελ Αβίβ, δεν αποτελεί έκπληξη πως το Ισραήλ κινεί παρασκηνιακά τα νήματα για να αποτρέψει μια αμερικανοτουρκική προσέγγιση που θα ενίσχυε στρατιωτικά την Τουρκία. Σύμφωνα με αποκαλυπτικές πηγές, ο Νετανιάχου προσωπικά έχει ασκήσει πιέσεις στην Ουάσιγκτον ώστε να μην δοθούν F-35 στην Άγκυρα. Την άνοιξη του 2025, ο Νετανιάχου είχε αλλεπάλληλες τηλεφωνικές συνομιλίες με τον ΥΠΕΞ Ρούμπιο, στις οποίες έθεσε επιτακτικά το θέμα. Ο Ισραηλινός ηγέτης μάλιστα σχεδίαζε να εγείρει το ζήτημα και κατ’ ιδίαν στον Τραμπ, σε επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο, που θα ήταν ήδη η δεύτερη μέσα στο έτος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Τζάρεντ Κούσνερ, κύριος διαμεσολαβητής στις Συμφωνίες του Αβραάμ, είναι γιος του στενού οικογενειακού φίλου του Νετανιάχου, Τσαρλς Κούσνερ. Η οικογενειακή σχέση του Τζάρεντ με τον Τραμπ -έχει παντρευτεί την κόρη του, Ιβάνκα Τραμπ- διευκόλυνε τον ρόλο του ως ανώτερου συμβούλου στον Λευκό Οίκο. Πέρα από στενός συνεργάτης, είναι κυριολεκτικά μέλος της οικογένειας Τραμπ.

Οι Ισραηλινοί ανησυχούν ότι μια Τουρκία εξοπλισμένη με αμερικανικά υπερσύγχρονα όπλα θα αυξήσει την επιρροή της σε μέτωπα κρίσιμα για την ασφάλεια του Ισραήλ. Για παράδειγμα, στη Συρία οι δρόμοι Άγκυρας-Ιερουσαλήμ συγκρούονται: πρόσφατα η Τουρκία συμφώνησε κατ’ αρχήν με τη (νέα) κυβέρνηση της Δαμασκού να εγκαταστήσει αντιαεροπορικά συστήματα της σε συριακές βάσεις προκειμένου να την προστατέψει. Το Ισραήλ έσπευσε να βομβαρδίσει κάποιες από αυτές τις βάσεις πριν ολοκληρωθεί η τουρκική ανάπτυξη, εκμεταλλευόμενο το μικρό χρονικό «παράθυρο» που είχε στη διάθεσή του. Επίσης μετά το χτύπημα του Ισραήλ στο Κατάρ είχε διαρρεύσει ότι τα Ιεροσόλυμα κατα την εξέταση πιθανών στοχεύσεων ηγετών της Χαμάς σε χώρες που τους φιλοξενούν είχε προταθεί και το όνομα της Τουρκίας. Τέτοιες κινήσεις καταδεικνύουν ότι ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός Τουρκίας-Ισραήλ οξύνεται σε διάφορα πεδία – από τη Γάζα και τη διπλωματία μέχρι τη Συρία και τον ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.

Το αποτέλεσμα είναι πως ισχυροί φιλοϊσραηλινοί παράγοντες στις ΗΠΑ -τόσο εντός κυβερνητικού μηχανισμού όσο και στο Κογκρέσο- τάσσονται υπέρ του “φρένου” σε ενδεχόμενη επανεξοπλισμό της Τουρκίας. Δεν είναι μόνο το ζήτημα των S-400 ή των ελληνοτουρκικών διαφορών· είναι και το ότι η Τουρκία του Ερντογάν φιλοξενεί στελέχη της Χαμάς στο έδαφός της και αρνείται να χαρακτηρίσει τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση, αντίθετα με ό,τι κάνουν οι δυτικές χώρες. Σε μια περίοδο που το Ισραήλ πολεμά τη Χαμάς, τέτοιες επιλογές της Άγκυρας την καθιστούν για πολλούς στην Ουάσιγκτον αναξιόπιστο σύμμαχο. «Πώς να δώσουμε F-35 σε μια χώρα που ανοιχτά υποστηρίζει τους εχθρούς του Ισραήλ;» διαμηνύουν ανεπίσημα Αμερικανοί αξιωματούχοι, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές. Γι’ αυτό και βλέπουμε οργανώσεις όπως η AJC ή η CUFI (Χριστιανοί υπέρ του Ισραήλ) να συστρατεύονται με την ελληνοαμερικανική και κουρδική διασπορά κατά της τουρκικής επανένταξης στα F-35. Με άλλα λόγια, το αντιτουρκικό λόμπι στην Ουάσιγκτον είναι πολυπρόσωπο και έχει βρει κοινό βηματισμό, με αιχμή του δόρατος αυτή τη στιγμή το ζήτημα των F-35.

Προοπτικές και συμπέρασμα

Η επικείμενη συνάντηση κορυφής στον Λευκό Οίκο έχει όλα τα στοιχεία ενός υψηλού ρίσκου διπλωματικού παζαριού. Ο Τραμπ και ο Ερντογάν προσέρχονται με διάθεση για «business», ευελπιστώντας σε συμφωνίες που θα προβληθούν ως νίκες στο εσωτερικό τους – ο μεν Αμερικανός μια μεγάλη εξαγωγική επιτυχία για την Boeing και (ενδεχομένως) επαναφορά της Τουρκίας στην τροχιά της Δύσης, ο δε Τούρκος μια αποκατάσταση σχέσεων με τον ισχυρότερο σύμμαχο και ενίσχυση της οικονομίας και άμυνάς του. Ωστόσο, τα εμπόδια και τα γεωπολιτικά ερρείσματα παραμένουν. Στις ΗΠΑ, το Κογκρέσο και βασικοί παράγοντες εθνικής ασφάλειας εμφανίζονται αποφασισμένοι να μη δώσουν “λευκή επιταγή” στην Άγκυρα, απαιτώντας απτά ανταλλάγματα: την απομάκρυνση των S-400, σεβασμό των συμμάχων, ίσως και αλλαγή στάσης έναντι του Ισραήλ. Από την άλλη, ο Ερντογάν δεν φημίζεται για υποχωρήσεις σε θέματα κυριαρχίας – το αντίθετο, συχνά εκβιάζει τη Δύση με το γεωπολιτικό του ειδικό βάρος.

Σε αυτό το σκηνικό, ο ρόλος του Ντόναλντ Τραμπ ως μεσολαβητή θα είναι καθοριστικός. Ο ίδιος έχει δείξει προτίμηση στην προσωπική διπλωματία και στις «συμφωνίες πακέτο». Δεν αποκλείεται λοιπόν να επιχειρήσει ένα μεγάλο “deal” όπου η Τουρκία θα πάρει κάποια από όσα ζητά (π.χ. εκσυγχρονισμό F-16, εμπορικές συμφωνίες) και σε αντάλλαγμα θα κάνει κινήσεις καλής θέλησης (π.χ. περιορισμό του ρωσικού υλικού, διαβεβαιώσεις για το πώς θα χρησιμοποιήσει τα όπλα ή ακόμη και ρητορική εξομάλυνση προς το Ισραήλ). Θα αποδειχθεί αυτή η συνταγή επιτυχής; Ή μήπως οι χρόνιες διαφορές θα επαναφέρουν το γνωστό μοτίβο: θερμές χειραψίες μπροστά στις κάμερες, αλλά ρήγματα που παραμένουν από κάτω; Το βέβαιο είναι ότι η 25η Σεπτεμβρίου 2025 δεν θα είναι ένα απλό εθιμοτυπικό τετ-α-τετ, αλλά ένας κρίσιμος σταθμός που μπορεί να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες από την Ουάσιγκτον και την Άγκυρα έως την Ιερουσαλήμ και πέρα από αυτήν.

Απεργία πείνας για τα Τέμπη: Ο αγώνας ενός πατέρα για δικαιοσύνη

Κυριακή, 21 Σεπ, 2025Σάββατο, 20 Σεπ, 2025 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Στην πλατεία Συντάγματος, δίπλα στον Άγνωστο Στρατιώτη, όπου τα ονόματα των 57 θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών σχηματίζουν ένα άτυπο μνημείο, ο Πάνος Ρούτσι, πατέρας του 22χρονου Ντάνιελ Ρούτσι, που έχασε τη ζωή του στο πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα, πραγματοποιεί από τη Δευτέρα 15 Σεπτεμβρίου 2025 απεργία πείνας, διεκδικώντας ένα δικαίωμα που θεωρεί αυτονόητο: την εκταφή του σώματος του παιδιού του. Στο πλευρό του ο Δημήτρης Οικονομόπουλος, που συμπαραστέκεται στην προσπάθειά του συμμετέχοντας στην απεργία πείνας, αν και δεν είναι συγγενής θύματος.

Δυόμισι χρόνια μετά την τραγωδία, ο Πάνος Ρούτσι βρίσκεται στο επίκεντρο μιας νέας μάχης, με το αίτημα να του επιτραπεί η εκταφή του σώματος του γιου του προκειμένου να διενεργηθούν τοξικολογικές και ιστολογικές εξετάσεις που παραλείφθηκαν κατά την αρχική ιατροδικαστική εξέταση. «Πήρα ένα κλειστό φέρετρο, δεν ξέρω καν αν είναι το παιδί μου μέσα», δηλώνει τονίζοντας ότι το αίτημά του υποστηρίζεται από τον νόμο. «Λιγοστεύουν οι δυνάμεις μου, αλλά έχω δώσει υπόσχεση στο παιδί μου. Η απεργία πείνας μου δεν έχει ημερομηνία λήξης», τονίζει.

Ο Πάνος Ρούτσι στο Σύνταγμα, την έκτη ημέρα της απεργίας πείνας του. Η πορεία της υγείας του παρακολουθείται ιατρικά. Αθήνα, 20 Σεπτεμβρίου 2025. (The Epoch Times)

Η άρνηση του εφέτη ανακριτή της Λάρισας να επιτρέψει την εκταφή έχει δημιουργήσει έντονες αντιδράσεις. Για τρίτη φορά ο ειδικός εφέτης ανακριτής Σωτήρης Μπακαΐμης απέρριψε αίτημα εκταφής από συγγενείς θυμάτων, θεωρώντας ότι τα αίτια της πυρόσφαιρας έχουν αποσαφηνιστεί. Οι οικογένειες, όμως, επιμένουν ότι η άρνηση στερεί τη δυνατότητα πλήρους διαλεύκανσης των συνθηκών θανάτου των οικείων τους.

Η περίπτωση του Πάνου Ρούτσι εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των αιτημάτων των οικογενειών των θυμάτων για διαφάνεια στη διερεύνηση της τραγωδίας. Μαζί με τη Μαρία Καρυστιανού, πρόεδρο του Συλλόγου Πληγέντων, έχει καταθέσει εξώδικη διαμαρτυρία στον πρωθυπουργό και τον Άρειο Πάγο, κατηγορώντας τις αρχές για άρνηση παροχής έννομης προστασίας. «Όλοι αρνούνται την εκταφή γιατί θα δείξει τις χημικές ουσίες που έκαψαν τα παιδιά μας», καταγγέλλει η Καρυστιανού.

Παράλληλα, η ολοκλήρωση της ανάκρισης και η κατάθεση της εισαγγελικής πρότασης για κατηγορητήριο σε βάρος 36 ατόμων έχει ανοίξει νέες διαμάχες σχετικά με την πληρότητα της έρευνας. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γιώργος Φλωρίδης, χαρακτήρισε την ανάκριση «υποδειγματική», ενώ οι συγγενείς των θυμάτων καταγγέλλουν παραλείψεις και κενά στη δικογραφία.

Την υποστήριξή του στο αίτημα του Ρούτσι εξέφρασε ο Παύλος Ασλανίδης, πατέρας του 26χρονου Δημήτρη, που επίσης έχασε τη ζωή του στα Τέμπη, και αντιπρόεδρος του συλλόγου «Τέμπη 28/02/2023». «Θα σταθώ δίπλα σου, Πάνο, στον αγώνα που ξεκίνησες Μέχρι Τέλους· για τον Ντένι σου, για τα υπόλοιπα 56 θύματα των Τεμπών, για το μέλλον αυτής της χώρας και για το μέλλον των δικών μου παιδιών», έγραψε.

Η δραματική διαμαρτυρία έχει προκαλέσει κύμα αλληλεγγύης στην ελληνική κοινωνία. Πενήντα σωματεία του πολιτισμού εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση υποστήριξης, τονίζοντας: «Δεν θα ζήσουμε σε μια χώρα χωρίς Δικαιοσύνη».

«Στηρίζουμε τις οικογένειες των 57 θυμάτων της κρατικής αναλγησίας και των ιδιωτικοποιήσεων στα Τέμπη. Δεν θα αφήσουμε να ξεχαστούν οι εγκληματικές ευθύνες των αρμοδίων στο σιδηροδρομικό δίκτυο», αναφέρουν στην ανακοίνωσή τους.

Καθημερινά, εκατοντάδες πολίτες επισκέπτονται το σημείο της διαμαρτυρίας για να εκφράσουν τη συμπαράστασή τους. «Είναι συγκλονιστικό· έρχονται, κλαίνε, μας δίνουν το χέρι, επειδή βλέπουν ότι δεν μπορούν να βρουν το δίκιο τους πουθενά», αναφέρει ο Πάνος Ρούτσι.

Η αντίδραση του πολιτικού κόσμου

Την πιο σημαντική πολιτική παρέμβαση για το ζήτημα έκανε ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, στην πρώτη του δημόσια τοποθέτηση μετά την τραγική απώλεια της κόρης του, επικρίνοντας ευθέως τους χειρισμούς της κυβέρνησης και υποστηρίζοντας το αίτημα των γονέων.

«Δεν υπάρχει ηθικό έρεισμα στην επίμονη απόρριψη του αιτήματος των γονιών των θυμάτων να προχωρήσουν στην εκταφή των σωμάτων των παιδιών τους», αναφέρει χαρακτηριστικά ο πρώην πρωθυπουργός.

Η δήλωση του Σαμαρά συνεχίζεται: «Έχουν απόλυτο δικαίωμα να διαπιστώσουν εάν τα λείψανα που βιαστικά και δίχως τον πρέποντα έλεγχο παραδόθηκαν προς ταφή, ανήκουν πράγματι στα παιδιά τους. Είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα».

Την πλήρη στήριξη του κόμματός του εξέφρασε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος, ο οποίος συναντήθηκε προσωπικά με τον Πάνο Ρούτσι έξω από τη Βουλή. «Η άρνηση του αιτήματος εκταφής είναι και παράλογη και απάνθρωπη», δήλωσε ο Φάμελλος. «Η ελληνική Πολιτεία δεν έχει να φοβηθεί σε τίποτα από την εκταφή και την ιατροδικαστική έρευνα», τόνισε, επισημαίνοντας ότι «δεν μπορεί να αρνείται η Πολιτεία και η κυβέρνηση σε έναν γονιό να μάθει την αλήθεια για τον θάνατο του παιδιού του».

Ο Φάμελλος δεσμεύτηκε να μεταφέρει το αίτημα στην Ολομέλεια της Βουλής, τονίζοντας ότι «αυτή είναι και η ευθύνη εκπροσώπησης της κοινωνίας».

Αντιπροσωπεία του ΠΑΣΟΚ με τους βουλευτές Δημήτρη Μάντζο, Μιλένα Αποστολάκη και Δημήτρη Μπιάγκη κατέβηκε στην πλατεία Συντάγματος για να εκφράσει τη συμπαράσταση του κόμματος. «Θα το πάω μέχρι τέλους», τους είπε ο Πάνος Ρούτσι, εκφράζοντας την ελπίδα όλα τα κόμματα να στηρίξουν το αίτημά του.

«Πήγαμε να τον δούμε ως πολίτες και ως γονείς», είπαν χαρακτηριστικά οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, διαβεβαιώνοντάς τον ότι βρίσκονται στο πλευρό του.

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, απηύθυνε έκκληση στον υπουργό Δικαιοσύνης να δεχθεί στο γραφείο του τον κο Ρούτσι αλλά και όλους τους συγγενείς των θυμάτων.

Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, αναφέρθηκε στο θέμα τονίζοντας την ανθρώπινη διάσταση: «Σε ανθρώπινο επίπεδο, δεν υπάρχουν λόγια να μιλήσει κανείς για έναν άνθρωπο που έχει βιώσει το απόλυτο δράμα. Κάθε ενέργεια ενός πατέρα που έχει χάσει το παιδί του είναι απόλυτα σεβαστή».

Ωστόσο, η κυβέρνηση διαχωρίζει τις αρμοδιότητες: «Το αίτημα για εκταφή δεν εμπίπτει στη δικαιοδοσία της κυβέρνησης, της Βουλής ή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Δικαιοσύνης», επεσήμανε ο Μαρινάκης. «Όποιος ζητά παρέμβαση, ζητά να παρέμβουμε στη Δικαιοσύνη – κάτι που δεν επιτρέπεται».

Η νομική διάσταση του ζητήματος

Σύμφωνα με πληροφορίες από δικαστικές πηγές, αν υποβληθούν νέα αιτήματα εκταφής, θα κριθούν από τον εισαγγελέα εφετών της Λάρισας, διότι η ανάκριση έχει τελειώσει. Τα ενδεχόμενα αιτήματα εκταφής δεν θα σχετίζονται με υποψίες για χημικό φορτίο στην εμπορική αμαξοστοιχία, αφού τέτοια αιτήματα είχαν τεθεί στην ανάκριση και απορρίφθηκαν.

Εν τω μεταξύ, κληρώθηκαν οι δικαστές του δικαστικού συμβουλίου που θα διενεργήσει την κύρια ανάκριση στο πρόσωπο του πρώην υπουργού Κώστα Καραμανλή μετά την παραπομπή του για το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος.

Νίκος Σκαλκώτας: Ο μεγάλος συνθέτης της νεοελληνικής μουσικής

Δευτέρα, 22 Σεπ, 2025Σάββατο, 20 Σεπ, 2025 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Ο Νίκος Σκαλκώτας αποτελεί μια από τις πιο φωτεινές, αλλά ταυτόχρονα τραγικές μορφές της νεοελληνικής μουσικής δημιουργίας. Γεννημένος στη Χαλκίδα στις 21 Μαρτίου 1904 και αποβιώσας στην Αθήνα στις 19 Σεπτεμβρίου 1949, σε ηλικία μόλις 45 ετών, ο κορυφαίος αυτός συνθέτης κατάφερε να δημιουργήσει ένα εκτεταμένο έργο που συνδυάζει τις πιο προχωρημένες τεχνικές της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής κληρονομιάς. Η διεθνής αναγνώριση που απέκτησε το έργο του μετά τον θάνατό του τον κατατάσσει στους τέσσερις κορυφαίους συνθέτες του 20ού αιώνα, μαζί με τον Σένμπεργκ, τον Στραβίνσκι και τον Σοστακόβιτς.

Ο Νίκος Σκαλκώτας προήλθε από οικογένεια μουσικών, γεγονός που διαμόρφωσε καθοριστικά την πορεία του. Ο πατέρας του, ο Αλέκος Σκαλκώτας (από το αρχικό επίθετο Σκαλκώτος, το οποίο άλλαξε «χάριν ευφωνίας»), ήταν φλαουτίστας στη Φιλαρμονική της Χαλκίδας. Από την πολύ νεαρή ηλικία των πέντε ετών, ο μικρός Νίκος άρχισε τα πρώτα του βήματα στην εκμάθηση βιολιού με τον θείο του. Το 1910, η οικογένεια μεταφέρθηκε στην Αθήνα για να του προσφέρει πληρέστερη μουσική μόρφωση.

Η εκπαίδευσή του στο Ωδείο Αθηνών αποδείχθηκε εξαιρετικά καρποφόρα, καθώς το 1918 αποφοίτησε με την ανώτατη διάκριση του «Χρυσού Μεταλλίου» για την ερμηνεία του στο Κοντσέρτο για βιολί του Μπετόβεν. Αυτή η πρώιμη επιτυχία αποδεικνύει όχι μόνο τις εξαιρετικές μουσικές του ικανότητες, αλλά και την ευρύτερη καλλιτεχνική του προικοδότηση, καθώς παράλληλα με τη μουσική, ασχολούνταν και με τη συγγραφή, δημοσιεύοντας ποιήματά του στο περιοδικό Νουμάς.

Το 1921 αποτέλεσε σημείο καμπής στη ζωή του Σκαλκώτα, καθώς έλαβε υποτροφία από το Ίδρυμα Αβέρωφ για ανώτερες σπουδές βιολιού στο Βερολίνο. Η μετάβασή του στη γερμανική πρωτεύουσα δεν τον οδήγησε μόνο στην εκπλήρωση του αρχικού του σχεδίου για εξειδίκευση στο βιολί, αλλά τον έφερε αντιμέτωπο με τις πιο προηγμένες μουσικές τάσεις της εποχής.

Η απόφασή του να στραφεί προς τη σύνθεση τον οδήγησε στη διδασκαλία κορυφαίων μαέστρων της γερμανικής μουσικής σκηνής, όπως οι Κουρτ Βάιλ και Φίλιπ Γιάρναχ. Ωστόσο, η πιο καθοριστική συνάντηση ήταν αυτή με τον Άρνολντ Σένμπεργκ, τον «πάπα της πρωτοπορίας», όπως τον αποκαλούσε ο ίδιος ο Σκαλκώτας. Ο Σένμπεργκ, ο θεμελιωτής του δωδεκαφθογγισμού και της Δεύτερης Σχολής της Βιέννης, εκτιμούσε ιδιαίτερα τον Έλληνα μαθητή του.

Ο δωδεκαφθογγισμός, ως μέθοδος μουσικής σύνθεσης που στοχεύει στην οργάνωση της ατονικότητας μέσω της χρήσης επιλεγμένων διαδοχών των 12 φθόγγων του δυτικού μουσικού συστήματος, αποτελούσε επαναστατική προσέγγιση σε σχέση με τις ιεραρχικές φθογγικές σχέσεις της παραδοσιακής τονικής μουσικής. Η παραμονή του Σκαλκώτα με τον Σένμπεργκ έως το 1931 επετεύχθη χάρη σε νέα υποτροφία που του προσέφερε ο Εμμανουήλ Μπενάκης.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Βερολίνο, ο Σκαλκώτας έγραψε πάνω από 70 έργα, τα περισσότερα από τα οποία δυστυχώς χάθηκαν. Παρά την εκτίμηση που έτρεφε προς τον δάσκαλό του, ο Σκαλκώτας δεν ακολούθησε τυφλά το δωδεκαφθογγικό σύστημα του Σένμπεργκ, αλλά ανέπτυξε μια δική του απόλυτα πρωτότυπη παραλλαγή. Αυτή η ικανότητα προσαρμογής και καινοτομίας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της μουσικής του προσωπικότητας.

Το 1931, μια έντονη συναισθηματική κρίση προκάλεσε τη διακοπή της σχέσης του με τη Γερμανίδα σύντροφό του, τη βιολονίστρια Ματίλντε Τέμκο, με την οποία είχε αποκτήσει δύο παιδιά, την Άρτεμη και ένα βρέφος που χάθηκε στη γέννα. Αυτό το προσωπικό τραύμα οδήγησε σε μια παρατεταμένη δημιουργική κρίση που κράτησε έως το 1935.

Τον Μάιο του 1933, ο Σκαλκώτας επέστρεψε στην Ελλάδα, τον ίδιο ακριβώς μήνα που ο δάσκαλός του Σένμπεργκ έπαιρνε τον δρόμο της εξορίας για τις ΗΠΑ, μη αντέχοντας την καταπίεση των Ναζί. Η επιστροφή του Σκαλκώτα στη γενέτειρά του όμως αποδείχθηκε απογοητευτική, καθώς από την πρώτη στιγμή αντιμετώπισε τον φθόνο και την καχυποψία του τοπικού μουσικού κυκλώματος.

Στα μουσικά πράγματα της χώρας κυριαρχούσαν άνθρωποι συντηρητικών αντιλήψεων, που σχετίζονταν με τη λεγόμενη «Εθνική Σχολή» και δεν μπορούσαν ή δεν ήθελαν να κατανοήσουν τις νέες μουσικές προτάσεις του Σκαλκώτα. Η Ελληνική Εθνική Σχολή, με πρωτεργάτη τον Μανώλη Καλομοίρη, είχε δημιουργηθεί ως η ελληνική εκδοχή ενός πανευρωπαϊκού πολιτιστικού κινήματος που αναζητούσε μια ταυτότητα μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Οι εκπρόσωποι της Εθνικής Σχολής, συμπεριλαμβανομένων των Φιλοκτήτη Οικονομίδη, Μανώλη Καλομοίρη, Δημήτρη Μητρόπουλου και Σπύρου Φαραντάτου, ισχυρίζονταν ότι ο Σκαλκώτας έγραφε «ακαταλαβίστικη μουσική», που ήταν αντίθετη με τους κανόνες που διδάσκονταν στα ωδεία, και διέδιδαν πως ήταν τρελός. Ο μουσικολόγος και βιογράφος του Σκαλκώτα Γ. Γ. Παπαϊωάννου αποκαλεί τη συμπεριφορά τους «μεγάλη συμπαιγνία» και πιστεύει ότι το πληθωρικό ταλέντο του Σκαλκώτα θα τους επισκίαζε και θα τους εξοστράκιζε από τις ‘καρέκλες’ τους.

Παρά τις αντίξοες συνθήκες, ο Σκαλκώτας δεν παρέδωσε τα όπλα. Όλες οι πόρτες ήταν κλειστές για τον κορυφαίο συνθέτη, ο οποίος για να επιβιώσει δέχτηκε να παίξει βιολί σε ένα από τα τελευταία αναλόγια της Κρατικής Ορχήστρας και αργότερα στις Ορχήστρες της Λυρικής και της Ραδιοφωνίας. Ως αντίδοτο στην αδικία, άρχισε να συνθέτει πυρετωδώς από το 1935, και έως το 1945 είχε γράψει πάνω από 100 έργα.

Κλεισμένος στον δικό του κόσμο και αποκομμένος εντελώς από τις ευρωπαϊκές τάσεις, ανέπτυξε ένα δικό του, εντελώς προσωπικό ύφος. Το έργο του χαρακτηρίζεται από μια εκπληκτική ποικιλία και πυκνότητα εκφραστικών μέσων, αλλά και από το ενιαίο ύφος που διατρέχει το σύνολο της δημιουργίας του. Αυτός ο συνδυασμός τον καθιστά έναν από τους σημαντικότερους συνθέτες του 20ού αιώνα παγκοσμίως.

Οι «36 Ελληνικοί Χοροί»: Συλλαμβάνοντας την ουσία της ελληνικής μουσικής

Το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο του Σκαλκώτα είναι οι «36 Ελληνικοί Χοροί για Ορχήστρα», που συνέθεσε μεταξύ 1931-1936. Αυτή η σύνθεση αποτελεί πρωτοποριακό δείγμα τού πώς μπορεί να επιτευχθεί η σύνδεση της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής με τις προχωρημένες τεχνικές της δυτικής σύγχρονης μουσικής.

Οι «36 Ελληνικοί Χοροί» δεν αποτελούν απλές συμφωνικές ‘αναπλάσεις’ δημοτικών πρωτοτύπων, αλλά μια αυτόνομη, οραματική, εξερευνητική δημιουργία. Ο Σκαλκώτας δεν ακολούθησε την προσέγγιση της Εθνικής Σχολής, που απλώς αξιοποιούσε την εθνική κληρονομιά, αλλά επεδίωκε να συλλάβει την ουσία της ελληνικής δημοτικής μουσικής και να τη μεταμορφώσει με ένα τρόπο τελείως προσωπικό και πρωτοποριακό.

Το έργο περιλαμβάνει χορούς από όλη την Ελλάδα: Τσάμικος, Κρητικούς, Ηπειρωτικούς, Πελοποννησιακούς, Κλέφτικους, Σιφνέικους, Καλαματιανό, Χορό του Ζαλόγγου, Μακεδονικούς και πολλούς άλλους. Κάθε χορός διατηρεί τα βασικά χαρακτηριστικά της περιοχής από την οποία προέρχεται, αλλά ταυτόχρονα μεταμορφώνεται μέσα από το πρίσμα της σύγχρονης ορχηστρικής γραφής του συνθέτη.

Η μουσική γλώσσα του Σκαλκώτα

Το έργο του Σκαλκώτα χωρίζεται σε τρεις δημιουργικές περιόδους. Η πρώτη περιόδος περιλαμβάνει την εποχή που βρισκόταν στη Γερμανία και χαρακτηρίζεται από αυστηρό δωδεκαφθογγισμό, με εξαιρέσεις όπως οι «36 Ελληνικοί Χοροί». Η δεύτερη περίοδος (μέχρι περίπου το 1945) χαρακτηρίζεται από έργα μεγάλης διάρκειας με ηρωικότερη διάθεση, όπως το «Κονσέρτο για πιάνο και δέκα πνευστά όργανα» και «Η επιστροφή του Οδυσσέα». Η τρίτη και τελευταία περίοδος παρουσιάζει έργα με δραματικότερη και σκυθρωπή διάθεση, όπως το λαϊκό μπαλέτο «Η θάλασσα».

Καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, ο Σκαλκώτας παρέμεινε πιστός στα νεοκλασικά ιδανικά της «Νέας Αντικειμενικότητας» (Neue Sachlichkeit) και της «απόλυτης μουσικής». Όπως ο Σένμπεργκ, καλλιέργησε επίμονα κλασικές φόρμες, αλλά ο κατάλογος των έργων του χωρίζεται σε έργα ατονικά και δωδεκαφθογγικά, και σε τονικά έργα.

Περίπου το 60% των προχωρημένων έργων του ακολουθά ένα δικής του επινόησης δωδεκαφθογγικό σύστημα, ενώ το 40% ανήκει σε άλλα σειραϊκά, ‘ελεύθερα’ συστήματα σύνθεσης. Εκτός από τα προχωρημένα (ατονικά) έργα του, που αντιπροσωπεύουν πάνω από το 85% της παραγωγής του, περίπου ένα 12% αφορά σε απλούστερα, τονικά και τροπικά έργα.

Η οικογενειακή ζωή και τα τελευταία χρόνια

Το 1946 παντρεύτηκε την πιανίστρια Μαρία Παγκαλή, και ένα χρόνο αργότερα ήρθε στη ζωή ο γιος τους Αλέκος, που αργότερα διακρίθηκε ως ζωγράφος. Ακολούθησε μια νέα περίοδος δημιουργικής σιωπής, αλλά από το 1949 άρχισε να συνθέτει με τους παλιούς του ρυθμούς νέα έργα και να ενορχηστρώνει παλαιότερα.

Το νήμα της ζωής του κόπηκε ξαφνικά στις 19 Σεπτεμβρίου 1949 από μια περισφιγμένη κήλη που την είχε αμελήσει. Ήταν μόλις 45 ετών. Δύο ημέρες μετά τον θάνατό του γεννήθηκε ο δεύτερος γιος του, Νίκος, που τον γνωρίζουμε ως πρωταθλητή Ελλάδας στο σκάκι.

Τα τελευταία 16 χρόνια της ζωής του, από το 1933 που γύρισε στην Ελλάδα, ο Νίκος Σκαλκώτας γνώρισε την αδιαφορία και την περιφρόνηση, με αποτέλεσμα να κλειστεί στον εαυτό του και να πεθάνει άσημος και στην αφάνεια.

Η μετά θάνατον αναγνώριση και η παγκόσμια επιρροή

Ο Σκαλκώτας ανακαλύφθηκε ως συνθέτης μετά τον θάνατό του, χάρη στην πρωτοβουλία φίλων και θαυμαστών του, όπως οι Γ.Γ. Παπαϊωάννου και Γιώργος Χατζηνίκος, που ίδρυσαν την «Εταιρεία Φίλων Σκαλκώτα» για να διαφυλάξουν και να διαδώσουν το έργο του, το οποίο περιλαμβάνει πάνω από 170 έργα (κοντσέρτα, συμφωνικές σουίτες, μουσική δωματίου, χορούς και τραγούδια).

Σήμερα, ο Νίκος Σκαλκώτας θεωρείται ένας από τους σημαντικούς συνθέτες του 20ού αιώνα. Ο Αυστροβρετανός μουσικολόγος και κριτικός Χανς Κέλερ αναφέρει ως κορυφαίους συνθέτες του 20ού αιώνα τα τέσσερα «Σ»: Σένμπεργκ, Στραβίνσκι, Σκαλκώτας και Σοστακόβιτς. Πολλές από τις μεγάλες ορχήστρες του κόσμου έχουν ηχογραφήσει και συνεχίζουν να ηχογραφούν έργα του Σκαλκώτα.

Ο Σκαλκώτας στάθηκε από τους ελάχιστους Έλληνες συνθέτες της γενιάς του που είχε το ψυχικό σθένος να βαδίσει αντίθετα στο ρεύμα του άμεσου περιβάλλοντός του, υπηρετώντας την τέχνη του χωρίς ίχνος προσωπικής φιλοδοξίας. Κατόρθωσε να δημιουργήσει ένα νέο κεφάλαιο στα νεότερα είδη μουσικής σύνθεσης, το οποίο εκ των υστέρων αποδείχθηκε ιδιαίτερα σημαντικό.

Σε αντίθεση με την Ελληνική Εθνική Σχολή, που επεδίωκε τη δημιουργία μιας εθνικής μουσικής βασισμένης στη συνδυασμένη χρήση γερμανικού ρομαντισμού και ελληνικών μοτίβων, ο Σκαλκώτας ανέπτυξε μια πολύ πιο σύνθετη και καινοτόμο προσέγγιση. Χρησιμοποίησε στοιχεία της ελληνικής δημοτικής μουσικής μέσα από την τονική, ατονική και δωδεκάφθογγη μουσική γραφή. Το σύνολο όλων αυτών των μουσικών ιδιωμάτων, καθώς και οι ποικίλες αισθητικές κατευθύνσεις στο έργο του, αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό το πνεύμα της μουσικής του 20ού αι., κύριο χαρακτηριστικό του οποίου είναι η ποικιλία στα μέσα έκφρασης και οι συνεχείς εναλλαγές των στυλ.

Η πρωτοποριακή του προσέγγιση στη χρήση της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής τον διαφοροποιεί ριζικά από τους συγχρόνους του συνθέτες της Εθνικής Σχολής. Ενώ εκείνοι αρκούνταν στην επιφανειακή αξιοποίηση εθνικών μοτίβων, ο Σκαλκώτας επεδίωκε να διεισδύσει στην ουσία της ελληνικής μουσικής παράδοσης και να τη μεταμορφώσει μέσω των πιο προηγμένων τεχνικών της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας. Αυτή η ιδιάζουσα σύνθεση παράδοσης και μοντερνισμού κατέστησε το έργο του διαχρονικά επίκαιρο και διεθνώς αναγνωρίσιμο.

Σήμερα, το έργο του Νίκου Σκαλκώτα αποτελεί αντικείμενο μελέτης και εκτέλεσης από μουσικούς και ορχήστρες σε όλον τον κόσμο. Τα έργα του, ιδίως οι «36 Ελληνικοί Χοροί», εκτελούνται τακτικά σε μεγάλες αίθουσες συναυλιών και φεστιβάλ. Η Φιλαρμόνια Ορχήστρα Αθηνών, που έχει καταστατικό στόχο τη συστηματική ενασχόληση με τη νεοελληνική έντεχνη μουσική δημιουργία, παρουσιάζει τακτικά το έργο του Σκαλκώτα.

Ο Βύρων Φιδετζής, γνωστός για την έρευνά του στο πεδίο της νεοελληνικής μουσικής, πραγματοποίησε το 1990 την α’ παγκόσμια δισκογράφηση και το 1997 την α’ δημόσια εκτέλεση των 36 χορών στο σύνολό τους ως ενιαίου έργου, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διάδοση και κατανόηση του έργου του Έλληνα συνθέτη.

Η επιρροή του Σκαλκώτα εκτείνεται πέρα από τα στενά όρια της ελληνικής μουσικής παραγωγής. Το έργο του αποτελεί παράδειγμα επιτυχημένης σύνθεσης τοπικών παραδοσιακών στοιχείων με διεθνείς μοντερνιστικές τάσεις, κάτι που τον καθιστά σημείο αναφοράς για συνθέτες που αναζητούν παρόμοιες συνθέσεις σε άλλες μουσικές παραδόσεις. Η πρωτοποριακή χρήση της δωδεκαφθογγικής τεχνικής, προσαρμοσμένης στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής, αποτελεί μοναδικό πρότυπο στη διεθνή μουσική βιβλιογραφία.

Η ζωή και το έργο του Νίκου Σκαλκώτα αποτελούν μια τραγική, αλλά ταυτόχρονα εμπνευσμένη ιστορία καλλιτεχνικής αφοσίωσης και δημιουργικής υπεροχής. Παρά την ‘αδιαφορία’ που βίωσε κατά τη ζωή του, η κληρονομιά του παραμένει ζωντανή και συνεχίζει να εμπνέει νέες γενιές μουσικών και ερευνητών. Ο Σκαλκώτας απέδειξε ότι η αληθινή τέχνη μπορεί να υπερβεί τα στενά όρια του χώρου και του χρόνου, δημιουργώντας έργα που μιλούν σε όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από την προέλευση και τη μουσική τους παιδεία.

Στη Λάρισα εγκαινιάστηκε το πρώτο ΕΠΑΛ εντός σωφρονιστικού καταστήματος στην Ελλάδα

Παρασκευή, 19 Σεπ, 2025 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Η Λάρισα συμπληρώνει την εκπαιδευτική παρέμβαση σε σωφρονιστικό κατάστημα, εγκαινιάζοντας το πρώτο Επαγγελματικό Λύκειο που λειτουργεί εντός σωφρονιστικού καταστήματος στην Ελλάδα, όπου ήδη λειτουργούν Δημοτικό Σχολείο και Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, παρούσα στα εγκαίνια του 8ου ΕΠΑΛ Λάρισας, τη Δευτέρα 15 Σεπτεμβρίου, χαρακτήρισε το έργο ως «οδοδείκτη για όλη τη χώρα».

Ένα παράθυρο ελπίδας στο μέλλον

Το νέο εκπαιδευτικό ίδρυμα αρχίζει τη λειτουργία του με είκοσι δύο φοιτητές, οι οποίοι για πρώτη φορά θα έχουν πρόσβαση σε οργανωμένη μάθηση, εξειδίκευση, κατάρτιση και πιστοποίηση. Η κα Ζαχαράκη τόνισε ότι στόχος είναι να αυξηθούν οι φοιτητές την επόμενη χρονιά, δεσμευόμενη για την κάλυψη των εκπαιδευτικών και την παροχή των απαραίτητων υποδομών.

«Κάναμε πράξη μια αυτονόητη υποχρέωση μας: να παρέχουμε το δικαίωμα στη μόρφωση και στην εκπαίδευση σε κάθε πολίτη, όπου κι αν βρίσκεται», δήλωσε η υπουργός, υπογραμμίζοντας ότι η εκπαίδευση ανοίγει το μυαλό και ενισχύει τις δυνατότητες.

Η δημιουργία του ΕΠΑΛ αποτελεί απότοκο μιας εικοσαετούς προσπάθειας. Από το 2004, στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Λάρισας λειτουργεί το 2ο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Λάρισας. Ωστόσο, οι απόφοιτοί του παρέμεναν χωρίς οργανωμένη διέξοδο για σπουδές στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, με τις δυνατότητες να περιορίζονται σε αποσπασματικές ή εξ αποστάσεως λύσεις.

Ο Γιώργος Τράντας, Διευθυντής Εκπαιδευτικών Μονάδων του σωφρονιστικού καταστήματος, αναδείχθηκε ως ο βασικός αρχιτέκτονας αυτής της πρωτοβουλίας. Η υπουργός Ζαχαράκη τον ευχαρίστησε ιδιαιτέρως, σημειώνοντας ότι χάρη σε αυτόν γίνεται πράξη κάτι που θα αποτελέσει παράδειγμα για όλη την Ελλάδα.

Η λειτουργία του ΕΠΑΛ βασίζεται σε σύγχρονες ψηφιακές υποδομές, ενώ θα προσφέρει επίσημα αναγνωρισμένους τίτλους και κανονικό πρόγραμμα σπουδών. Το υπουργείο Παιδείας δεσμεύεται να επιταχύνει τις διαδικασίες τοποθέτησης αναπληρωτών εκπαιδευτικών, με το σύστημα να λειτουργεί από τέλη Σεπτεμβρίου αντί για Οκτώβριο.

Η Ζαχαράκη αποκάλυψε ότι υπάρχουν ήδη σχέδια για την επέκταση της πρωτοβουλίας, με την Κρήτη να φαίνεται ως επόμενος σταθμός. Η υπουργός τόνισε ότι δεν υπήρχε άλλη πρόταση τόσο καλά προετοιμασμένη όσο αυτή της Λάρισας, γεγονός που την καθιστά πρότυπο για τη διάδοση του μοντέλου σε άλλα σωφρονιστικά καταστήματα.

Από την απόκτηση δεξιοτήτων στην επανένταξη

Το νέο ΕΠΑΛ δεν περιορίζεται στην απλή παροχή εκπαίδευσης. Όπως τονίστηκε, στόχος είναι η απόκτηση δεξιοτήτων και η ομαλή επανένταξη των ατόμων στην κοινωνία. Οι κρατούμενοι θα μπορούν να αποκτήσουν πιστοποιημένα προσόντα που θα τους δώσουν τη δυνατότητα να βρουν εργασία και να διεκδικήσουν ένα επάγγελμα.

«Περισσότερο όμως, θα σας προσφέρει την ικανοποίηση ότι μπορείτε να τα καταφέρετε», υπογράμμισε η υπουργός στην ομιλία της, απευθυνόμενη στους φοιτητές, αναδεικνύοντας τη ψυχολογική διάσταση της εκπαιδευτικής αυτής πρωτοβουλίας.

Η υπόθεση του 32χρονου Παλαιστινίου: Μια ανάλυση των διαστάσεων ασφαλείας και ασύλου στην Ελλάδα

Σάββατο, 20 Σεπ, 2025Πέμπτη, 18 Σεπ, 2025 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Το πρόσφατο περιστατικό στο Αιγάλεω με τον 32χρονο Παλαιστίνιο που κατηγορείται για σεξουαλικές επιθέσεις και εμπρησμούς, ενώ παράλληλα δηλώνει μέλος του ISIS, αποτελεί σημείο καμπής στη συζήτηση για την ασφάλεια και το σύστημα ασύλου στη χώρα. Η υπόθεση αναδεικνύει πολυεπίπεδα προβλήματα που αφορούν την παρακολούθηση των δικαιούχων ασύλου, την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.

Το χρονικό των εγκλημάτων

Στις 15 Σεπτεμβρίου 2025, ο 32χρονος Παλαιστίνιος με καταγωγή από τη Συρία προκάλεσε τρόμο στο Αιγάλεω με τρεις διαδοχικές επιθέσεις σε γυναίκες. Η πρώτη επίθεση σημειώθηκε γύρω στις 13:00, όταν πλησίασε μια 14χρονη κοντά στον σταθμό του Μετρό, την αγκάλιασε αιφνιδιαστικά και την έριξε στο έδαφος πριν τη φτύσει και διαφύγει. Λίγα λεπτά αργότερα, σε κοντινό δρόμο, άρπαξε από τη μέση μία 58χρονη γυναίκα, προκαλώντας τον τρόμο της.

Η τρίτη και πιο σοβαρή επίθεση έγινε σε βάρος μιας 17χρονης μαθήτριας που επέστρεφε στο σπίτι της. Ο κατηγορούμενος την ακολούθησε μέχρι την πολυκατοικία της και μπήκε από την γκαραζόπορτα, κάνοντας κίνηση να κατεβάσει το παντελόνι του ενώ η κοπέλα τού ζητούσε να φύγει. Η ανήλικη άρχισε να φωνάζει για βοήθεια, ενώ ο δράστης διέφυγε για να ακινητοποιηθεί λίγο αργότερα από έναν 30χρονο μαζί με συγγενή της 17χρονης.

Η ταυτοποίηση του 32χρονου ως δράστη των εμπρησμών στον Υμηττό προήλθε από εντατική έρευνα της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ), η οποία επί τρεις μήνες συγκέντρωνε στοιχεία που τον συνδέουν όχι μόνο με την πυρκαγιά της 7ης Σεπτεμβρίου στον Βύρωνα, αλλά και με τρεις ακόμη εμπρησμούς στην ευρύτερη περιοχή του Υμηττού. Στις αρχές του μήνα οι κάμερες ασφαλείας τον εντόπισαν να βάζει φωτιά στο δάσος του Υμηττού, στο ύψος του Καρέα.

Όταν ρωτήθηκε από τους αξιωματικούς της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού για το κίνητρό του, ο 32χρονος ισχυρίστηκε πως είναι μέλος του ISIS και ότι έπαιρνε εντολές. Ειδικότερα, είπε πως πήρε εντολές από ένα άλλο φερόμενο μέλος του ISIS, ηλικίας 30 έως 40 ετών, που έμενε στο Παγκράτι και έχει μετακομίσει πλέον στη Γερμανία, ενώ γνωρίστηκαν σε προσφυγικό καμπ στην Τουρκία.

Παράλληλα, ο κατηγορούμενος ισχυρίστηκε πως «έπαιρνε 100 ευρώ για κάθε εμπρησμό», έναν ισχυρισμό που εξετάζεται από τους έμπειρους αξιωματικούς της ΕΛΑΣ και της Πυροσβεστικής. Φέρεται επίσης να παραδέχθηκε ότι έβαλε ακόμη τρεις μικρότερες φωτιές στον Βύρωνα, οι οποίες δεν πήραν διαστάσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο 32χρονος είχε απασχολήσει ξανά τη Δικαιοσύνη, καθώς τον περασμένο Μάιο είχε συλληφθεί για απόπειρα ανθρωποκτονίας κατά Σύρου υπηκόου. Είχε παραβιάσει περιοριστικούς όρους που του είχαν επιβληθεί και δεν εμφανίστηκε στο Α.Τ. Αγίου Παντελεήμονα όπως όφειλε. Στις 12 Σεπτεμβρίου εκδόθηκε ένταλμα σύλληψης εναντίον του.

Η διάσταση της τρομοκρατίας στην Ελλάδα

Η υπόθεση αυτή δεν αποτελεί το πρώτο περιστατικό σύνδεσης ατόμων με το ISIS στην ελληνική επικράτεια. Τον Νοέμβριο του 2020, συνελήφθη από την Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία ένας 27χρονος Σύρος σε βάρος του οποίου σχηματίστηκε δικογραφία κακουργηματικού χαρακτήρα για ένταξη και συμμετοχή ως μέλος στην τρομοκρατική οργάνωση ISIS. Ο 27χρονος, ο οποίος εισήλθε στη χώρα το 2018, κατηγορήθηκε επίσης για τρομοκρατικές πράξεις άμεσης συνδρομής σε ανθρωποκτονία και αποδέχτηκε τις κατηγορίες, ομολογώντας πως έχει συμμετάσχει σε δολοφονίες που προέβη τζιχαντιστική οργάνωση στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με έκθεση του 2023, δέκα τζιχαντιστές και άλλοι ύποπτοι Άραβες για συμμετοχή στη διεθνή τρομοκρατία έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα ύστερα από έρευνες της ΕΥΠ και της ΕΛΑΣ. Πολλές από αυτές τις επιχειρήσεις εντοπισμού ξένων ενόπλων έχουν δημοσιοποιηθεί, με ενδεικτικές εκείνες της περιόδου 2021-2022 για δύο Σύρους, έναν Αλγερινό και έναν Ιρακινό.

Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και η Αντιτρομοκρατική έχουν εντείνει τις προσπάθειές τους μετά τις αιματηρές επιθέσεις σε ευρωπαϊκές πόλεις, εφαρμόζοντας στενή παρακολούθηση δεκάδων ύποπτων που εγκλωβίστηκαν στην Ελλάδα μετά το σφράγισμα των συνόρων. Παράλληλα, σαρώνουν 24ώρες το 24ωρο Facebook και YouTube, καθώς έχει παρατηρηθεί ότι χρησιμοποιούνται από ομάδες ακραίων ισλαμιστών ως μέσα προπαγάνδας, προσηλυτισμού και στρατολόγησης τζιχαντιστών.

Το σύστημα ασύλου και η αφαίρεση προστασίας

Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης έδωσε άμεσα εντολή για επανεξέταση του καθεστώτος ασύλου του 32χρονου, ζητώντας από την υπηρεσία ασύλου να προβεί σε όλες τις ενέργειες για την επανεξέταση του καθεστώτος ασύλου που έχει λάβει ο Παλαιστίνιος. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, ο κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια ή η καταδίκη για ποινικό αδίκημα δικαιολογούν την αφαίρεση του καθεστώτος προστασίας που παρέχει το άσυλο.

Όπως τονίζουν αρμόδιες πηγές, η ίδια πρακτική θα ακολουθείται πλέον αυτόματα σε όλες τις περιπτώσεις που διαπράττεται ποινικό αδίκημα από δικαιούχους ασύλου.

Εμπρησμοί και εγκληματικότητα: Ένα ευρύτερο πρόβλημα

Η υπόθεση του 32χρονου εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αύξησης των εμπρησμών στην Ελλάδα. Από τον Ιανουάριο έως και τις 20 Αυγούστου 2025, πραγματοποιήθηκαν 315 συλλήψεις για εμπρησμούς, εκ των οποίων οι 40 από πρόθεση και οι 275 από αμέλεια. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία, από το 2014 έως και τον Ιούλιο του 2025 παρατηρείται ετησίως αύξηση στις συλλήψεις, με σημαντική κλιμάκωση τα δύο τελευταία έτη.

Από τις 150 συλλήψεις του 2014, καταγράφηκε ιστορικό υψηλό το 2024 με 430 συλλήψεις, ενώ ο αριθμός του 2025 ενδέχεται να ξεπεράσει το σύνολο του προηγούμενου έτους. Τουλάχιστον δύο ύποπτοι την ημέρα συλλαμβάνονται στη φετινή αντιπυρική περίοδο, με τον συνολικό αριθμό να ξεπερνά τους 310.

Οι προκλήσεις του συστήματος ασύλου

Η περίπτωση του 32χρονου Παλαιστινίου αναδεικνύει και τις ιδιαιτερότητες που αφορούν τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες που προέρχονται από τη Συρία. Αυτοί έχουν θιγεί από την αναστολή της εξέτασης των αιτήσεων ασύλου για τους Σύρους πολίτες, απόφαση που ελήφθη σε εθνικό επίπεδο στα μέσα Δεκεμβρίου 2024. Ο Συνήγορος του Πολίτη κάλεσε την Ελληνική Υπηρεσία Ασύλου να «εξετάσει το ενδεχόμενο άρσης της αναστολής της εξέτασης των αιτήσεων ασύλου από Παλαιστινίους των οποίων η τελευταία χώρα μόνιμης διαμονής ήταν η Συρία». Ιστορικά, οι Παλαιστίνιοι στη Συρία στερούνται θεμελιωδών δικαιωμάτων όπως και της συριακής υπηκοότητας, ενώ αντιμετωπίζουν και σοβαρά κοινωνικο-οικονομικά προβλήματα.

Έξι μήνες μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, διαφαίνεται μια αλλαγή στη διαχείριση των αιτήσεων ασύλου που υποβάλλονται από τους πολίτες της Συρίας. Εκδόθηκαν οι πρώτες αρνητικές αποφάσεις για αιτούντες προερχόμενους από τη Συρία, κατόπιν συνεκτίμησης των λόγων φυγής και των προσωπικών χαρακτηριστικών των ατόμων που είχαν αιτηθεί άσυλο. Συγκεκριμένα, σε άτομα που ασπάζονται το μουσουλμανικό σουνιτικό δόγμα, είναι άνδρες, μη ευάλωτοι και διαθέτουν υποστηρικτικό δίκτυο στη Δαμασκό είναι πιθανό, υπό προϋποθέσεις, να απορριφθεί το αίτημα ασύλου.

Η διεθνής διάσταση και η συνεργασία

Η υπόθεση έχει κινητοποιήσει την ΕΥΠ, η οποία εξετάζει τους ισχυρισμούς του κατηγορουμένου μετά από εισήγηση της Πυροσβεστικής. Οι ελληνικές Αρχές είναι σε ανοικτή γραμμή με Γερμανούς αξιωματούχους, προκειμένου να ενημερωθούν επί των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί για τις τρομοκρατικές επιθέσεις σε ευρωπαϊκές πόλεις.

Η συνεργασία αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο αντιμετώπισης της τρομοκρατίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδιαίτερα μετά τη διαπίστωση ότι η συχνότητα τέτοιων ενεργειών πυκνώνει. Ελληνικές και διεθνείς Αρχές Ασφαλείας διαπιστώνουν «σιωπηρή» ενεργοποίηση μελών του ISIS που έχουν εισέλθει σχετικά πρόσφατα από τη Μέση Ανατολή.

Η Ευρώπη λαμβάνει όλο και πιο αυστηρά μέτρα ασφαλείας υπό την απειλή του «Ισλαμικού Κράτους». Στην περίπτωση της Ελλάδας, υπάρχει ανησυχία για την επανεμφάνιση «μοναχικών λύκων» που αρχικά δρούσαν λόγω θρησκευτικού φανατισμού και εκδίκησης για τη διάλυση του «Ισλαμικού Κράτους». Οι ίδιοι φαίνεται να αντικαθίστανται από άλλους που δελεάζονται μόνο από αμοιβές δεκάδων χιλιάδων ευρώ για κάθε θύμα τους.

Επιπτώσεις στην κοινωνία

Οι γυναίκες που δέχθηκαν επιθέσεις από τον 32χρονο ζουν σε φόβο και πανικό. Η 58χρονη που μίλησε στα μέσα ενημέρωσης είπε: «Θέλω να φύγει από τη χώρα μου», περιγράφοντας ότι ο άνδρας την άρπαξε από πίσω ενώ περπατούσε με την κόρη της. «Προσπαθώ να συνέλθω. Προσπαθώ. Πονάει ο λαιμός μου», δήλωσε.

Η κόρη της περιέγραψε ότι εκείνος την άρπαξε από το χέρι και έκανε κεφαλοκλείδωμα: «Ήμασταν αγκαζέ πιασμένες, μου έπιασε το αριστερό χέρι και με το δεξί έκανε κεφαλοκλείδωμα και μου γύρισε το λαιμό αριστερά. Έβαλε την ανάσα του στο αυτί μου». Στην περίπτωση της 14χρονης, μάρτυρες ανέφεραν ότι η ανήλικη «πηδούσε, έτρεμε, την πέταξε κάτω και την έφτυσε στο στόμα».

Το περιστατικό έχει αναστατώσει την τοπική κοινωνία του Αιγάλεω, με τις Αρχές να συλλέγουν στοιχεία και να ερευνούν τόσο τις καταγγελίες για εμπρησμούς όσο και τους ισχυρισμούς του περί σύνδεσης με το ISIS. Η ταχεία σύλληψη του δράστη έγινε χάρη στη συνδρομή των πολιτών, καθώς ένας περαστικός εντόπισε τον 32χρονο μετά την τρίτη του επίθεση, τον κυνήγησε και τον ακινητοποίησε, κρατώντας τον ώσπου να φτάσει η Αστυνομία.

Μια μικρή Ελληνίδα κατακτά τον κόσμο με το «Αυτοκίνητο της αγάπης»

Πέμπτη, 18 Σεπ, 2025Πέμπτη, 18 Σεπ, 2025 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Η 9χρονη Ευγενία Τρικαλιώτη κατάφερε να διακριθεί ως μία από τις μεγάλες νικήτριες ανάμεσα σε χιλιάδες παιδιά από όλο τον κόσμο στον διεθνώς αναγνωρισμένο διαγωνισμό σχεδίασης «Toyota Dream Car Art Contest 2025». Η δημιουργική της ιδέα για ένα όχημα που βοηθά τα παιδιά με αναπηρίες να εξερευνούν τη φύση εντυπωσίασε την κριτική επιτροπή.

Μια διάκριση που κάνει περήφανη ολόκληρη τη χώρα

Η συμμετοχή της Ευγενίας ξεχώρισε ανάμεσα σε περισσότερες από 660.000 συμμετοχές από 90 χώρες. Το έργο της, με τίτλο «Το αυτοκίνητο της αγάπης», χάρισε στη μικρή Ελληνίδα μία θέση ανάμεσα στους Καλύτερους Φιναλίστ (Best Finalists), στον 18ο Παγκόσμιο Διαγωνισμό Ζωγραφικής της Toyota για το «Αυτοκίνητο των ονείρων».

Για το έργο της λέει: «Το αυτοκίνητο των ονείρων μου είναι ένα αυτοκίνητο που χωράει όλους τους ανθρώπους μέσα χωρίς να τους ξεχωρίζει». Μέσα από αυτή τη φράση, η 9χρονη μας θυμίζει με τον πιο απλό και ειλικρινή τρόπο πως όταν αγαπάμε αληθινά, δεν ξεχωρίζουμε κανέναν. Η διάκριση της Ευγενίας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς βάζει την Ελλάδα για πρώτη φορά μεταξύ των Καλύτερους Φιναλίστ του διαγωνισμού. Με τη διάκρισή της, η μικρή καλλιτέχνις κερδίζει το χρηματικό έπαθλο των 3.000 δολαρίων, το οποίο θα αξιοποιηθεί αποκλειστικά για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Η επιτυχία αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν λάβουμε υπ’ όψιν το πλήθος των φετινών συμμετοχών, καθιστώντας τη διάκριση της Ευγενίας πραγματικά εξαιρετική.

Ευγενία Τρικαλιώτη, «Το αυτοκίνητο της αγάπης», 2025. (Ευγενία Τρικαλιώτη/Toyota Hellas)

Ο Παγκόσμιος Διαγωνισμός Ζωγραφικής «Αυτοκίνητο των ονείρων» της Toyota διοργανώνεται από το 2004 και αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρισμένες διεθνείς πρωτοβουλίες της εταιρείας. Ο διαγωνισμός στοχεύει να ενθαρρύνει τα παιδιά έως 15 ετών να εκφραστούν δημιουργικά, να φανταστούν το αυτοκίνητο των ονείρων τους και να αποτυπώσουν τις αξίες της αγάπης, της καινοτομίας και της αειφορίας μέσα από την τέχνη.

Από την ίδρυσή του, ο θεσμός έχει λάβει περισσότερες από 10 εκατομμύρια συμμετοχές από 151 χώρες και περιοχές, αποδεικνύοντας τη διεθνή απήχησή του και τη σημασία που έχει για τα παιδιά σε όλον τον κόσμο.

Την απονομή του βραβείου στην Ευγενία έκανε ο παραολυμπιονίκης και παγκόσμιος πρωταθλητής κολύμβησης Αντώνης Τσαπατάκης, σε ειδική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη, στις 12 Σεπτεμβρίου 2025. Η παρουσία του διακεκριμένου αθλητή στην τελετή έδωσε ιδιαίτερη λάμψη στη στιγμή και τόνισε τη σημασία της διάκρισης.

Ένα μήνυμα που εμπνέει

Το έργο της Ευγενίας δεν είναι απλώς μια παιδική ζωγραφιά. Είναι ένα όχημα που ξεχειλίζει από αγάπη και «τους χωράει όλους χωρίς να τους ξεχωρίζει». Μέσα από τα μάτια της, η 9χρονη Ευγενία μάς θυμίζει πως όλοι είμαστε εξίσου ικανοί να καταφέρουμε ό,τι ονειρευτούμε.

Η νίκη της Ευγενίας αποτελεί πηγή έμπνευσης και απόδειξη πως τα παιδιά έχουν τη δύναμη να ονειρεύονται την κινητικότητα του αύριο και να μας εμπνέουν όλους. Το μήνυμά της για ένα κόσμο γεμάτο αγάπη και αποδοχή αποτυπώνεται με τον πιο ειλικρινή και καθαρό τρόπο μέσα από την τέχνη της.

Η ελληνική συμμετοχή στον διαγωνισμό πραγματοποιήθηκε για ακόμη μία χρονιά από την Toyota Hellas, προσφέροντας τη δυνατότητα σε εκατοντάδες μικρούς καλλιτέχνες από όλη τη χώρα να ξεδιπλώσουν το ταλέντο και τη φαντασία τους. Οι συμμετοχές που διακρίνονται στον εθνικό διαγωνισμό ‘ταξιδεύουν’ στον παγκόσμιο διαγωνισμό, όπου διαγωνίζονται ανάμεσα στις καλύτερες δημιουργίες παιδιών από όλο τον κόσμο.

Η επιτυχία της Ευγενίας αποτελεί έναν ακόμη λόγο για να είμαστε περήφανοι για τα ελληνόπουλα και τη δημιουργικότητά τους. Σε μια εποχή που συχνά κυριαρχούν τα αρνητικά νέα, η ιστορία της μικρής καλλιτέχνιδας μας θυμίζει ότι το όνειρο, η φαντασία και η αγάπη μπορούν να ταξιδέψουν σε όλο τον κόσμο και να αγγίξουν καρδιές παντού.

Αποκαλύπτοντας τον εξτρεμισμό: Τα κρυφά δίκτυα πίσω από την «Πορεία για την Γάζα»

Πέμπτη, 18 Σεπ, 2025Πέμπτη, 18 Σεπ, 2025 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Μια νέα έρευνα αποκαλύπτει ανησυχητικές διασυνδέσεις μεταξύ εξτρεμιστικών οργανώσεων και φαινομενικά ειρηνικών ανθρωπιστικών κινημάτων, με επίκεντρο την καμπάνια «Global March to Gaza» του 2025. Σύμφωνα με ισραηλινές κυβερνητικές αναφορές και διεθνείς έρευνες, πίσω από τις ανθρωπιστικές προθέσεις κρύβονται σύνθετα δίκτυα που συνδέουν οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Μουσουλμανική Αδελφότητα με διεθνή κινήματα ακτιβισμού.

«Global March to Gaza»: Μια καμπάνια υπό αμφισβήτηση

Τον Ιούνιο του 2025, χιλιάδες ακτιβιστές από περισσότερες από 80 χώρες συγκεντρώθηκαν στην Αίγυπτο για την «Πορεία για την Γάζα», με στόχο τη «διάσπαση του ισραηλινού αποκλεισμού» της Γάζας. Η εκδήλωση, που παρουσιάστηκε ως ειρηνική ανθρωπιστική πρωτοβουλία, είχε ως επίσημο στόχο τη δημιουργία ανθρωπιστικού διαδρόμου και την παροχή βοήθειας στους Παλαιστινίους.

Ωστόσο, σύμφωνα με ισραηλινή κυβερνητική αναφορά, πίσω από την εκστρατεία κρύβονταν «άτομα με τεκμηριωμένους δεσμούς με τη Χαμάς και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα». Η έρευνα υποστηρίζει ότι η εμφάνιση της Γκρέτα Τούνμπεργκ ως εικόνα του κινήματος αποτελούσε «προσπάθεια απόκρυψης της εξτρεμιστικής ιδεολογίας» που το διέπει.

Η ισραηλινή αναφορά εστιάζει σε συγκεκριμένα άτομα και τις σχέσεις τους με γνωστές τρομοκρατικές οργανώσεις. Ο Saif Abu Keshk, Παλαιστίνιος με βάση τη Βαρκελώνη και μέλος της οργανωτικής επιτροπής του Global Sumud Flotilla, συνελήφθη από αιγυπτιακές αρχές τον Ιούνιο του 2025. Σύμφωνα με την αναφορά, ο Abu Keshk συνεργαζόταν με τον Yahia Sarri, έναν εξέχοντα ιερωμένο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αλγερία με άμεσους δεσμούς με τη Χαμάς.

Ο Muhammad Nadir al-Nuri, Μαλαισιανός πολίτης και ιδρυτής της Cinta Gaza Malaysia, φαίνεται να χρηματοδότησε διάφορες πρωτοβουλίες που ωφελούσαν οντότητες στη Γάζα συνδεδεμένες με τη Χαμάς. Φωτογραφήθηκε μαζί με τον Ghazi Hamad, ανώτερο στέλεχος του πολιτικού γραφείου της Χαμάς. Παράλληλα, μια έρευνα του 60 Minutes Australia αποκάλυψε ότι το Hizb ut-Tahrir, μια οργάνωση που χαρακτηρίζεται ως εξτρεμιστική και έχει απαγορευτεί στο Ηνωμένο Βασίλειο ως τρομοκρατική, έχει διεισδύσει σε προ-παλαιστινιακές διαμαρτυρίες σε αυστραλιανά πανεπιστήμια. Η έρευνα έδειξε ότι η οργάνωση χρησιμοποιεί «οργανώσεις-πρόσωπα» όπως το «Stand for Palestine» για να καλύψει τις εξτρεμιστικές της προθέσεις. Το Hizb ut-Tahrir, που ιδρύθηκε το 1953, στοχεύει στην επαναδημιουργία ενός παγκόσμιου ισλαμικού χαλιφάτου. Παρότι δηλώνει ότι απορρίπτει τη βία, εμπειρογνώμονες το χαρακτηρίζουν «φυτώριο εξτρεμισμού» και «ταινία μεταφοράς προς την τρομοκρατία».

Η αιγυπτιακή κυβέρνηση αντέδρασε αυστηρά στην «Πορεία για την Γάζα», συλλαμβάνοντας περισσότερους από 200 ανθρώπους και εκτοπίζοντας σχεδόν 500 ακτιβιστές. Οι αρχές στο Κάιρο επέμειναν ότι τέτοιες πορείες χρειάζονται προηγούμενη έγκριση, ιδιαίτερα για ευαίσθητες περιοχές όπως τα σύνορα της Ράφα. Από την πλευρά του, ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ίσραελ Κατς δήλωσε ότι αναμένει από τις αιγυπτιακές αρχές να «αποτρέψουν την άφιξη τζιχαντιστών διαδηλωτών» στα σύνορα Αιγύπτου-Ισραήλ. Περιέγραψε τους συμμετέχοντες ως «τζιχαντιστές διαδηλωτές», προειδοποιώντας ότι ο ισραηλινός στρατός θα αναλάβει δράση αν χρειαστεί.

Η έρευνα του NBC News για τις φιλοπαλαιστινιακές διαμαρτυρίες στις ΗΠΑ δεν βρήκε «σαφή στοιχεία που να συνδέουν οικονομικά τη Χαμάς ή ξένες κυβερνήσεις με τις αμερικανικές διαμαρτυρίες». Ωστόσο, αποκάλυψε ένα εκτεταμένο δίκτυο που περιλαμβάνει αριστερές αμερικανικές φιλανθρωπίες δισεκατομμυρίων δολαρίων και συνεργασία με τουλάχιστον μια ξένη οργάνωση, που η Γερμανία και το Ισραήλ έχουν απαγορεύσει.

Οι διαμαρτυρίες του 2024 στα πανεπιστήμια οργανώθηκαν από ομάδες όπως οι Students for Justice in Palestine και άλλες αντι-σιωνιστικές οργανώσεις.

Η σχέση μεταξύ της Χαμάς και της Μουσουλμανικής Αδελφότητας παραμένει πολύπλοκη. Η Χαμάς ιδρύθηκε αρχικά ως ο «ένοπλος βραχίονας της Αδελφότητας στη Γάζα», αλλά σταδιακά απομακρύνθηκε από τη θρησκευτική-ισλαμική προσέγγιση προς μια περισσότερο εθνικιστική κατεύθυνση. Παρ’ όλα αυτά, διατηρεί ιδεολογικούς δεσμούς με το ευρύτερο κίνημα της Αδελφότητας. Πρόσφατες αναλύσεις υποδεικνύουν ότι «η νομιμότητα που απολάμβανε κάποτε η Χαμάς λόγω της αντίστασής της στην ισραηλινή ‘κατοχή’ έχει μειωθεί σημαντικά από το μακελειό της 7ης Οκτωβρίου». Η οργάνωση κατηγορείται πλέον ότι «ξεπέρασε τα όρια της νόμιμης αντίστασης» και θεωρείται ότι προωθεί ξένη ατζέντα στον αραβικό κόσμο.

Η πολυπλοκότητα των σύγχρονων κινημάτων

Το διεθνές κλίμα έχει αλλάξει δραματικά μετά την έκθεση του ΟΗΕ του Σεπτεμβρίου 2025, η οποία κατηγόρησε το Ισραήλ για «γενοκτονία στη Γάζα». Η έκθεση της Επιτροπής Έρευνας του ΟΗΕ συμπέρανε ότι «οι ισραηλινές αρχές και δυνάμεις ασφάλειας έχουν τη γενοκτονική πρόθεση να καταστρέψουν, εν όλω ή εν μέρει, τους Παλαιστινίους στη Λωρίδα της Γάζας».

Παράλληλα, τον Μάρτιο του 2025 εμφανίστηκαν στη Γάζα εμφανίστηκαν διαμαρτυρίες κατά της Χαμάς, όπου χιλιάδες Παλαιστίνιοι κατήλθαν στους δρόμους φωνάζοντας «Έξω, έξω Χαμάς». Οι διαδηλωτές κάλεσαν την οργάνωση να παραδώσει την εξουσία, ενώ ένοπλοι μαχητές της Χαμάς διέλυσαν βίαια τη συγκέντρωση.

Η έρευνα αποκαλύπτει τη σύνθετη φύση των σύγχρονων ακτιβιστικών κινημάτων, όπου γνήσιες ανθρωπιστικές ανησυχίες συνυπάρχουν με πολιτικές ατζέντες και εξτρεμιστικές ιδεολογίες. Ο υπουργός Διασποράς και Καταπολέμησης του Αντισημιτισμού του Ισραήλ, Amichai Chikli, σχολίασε: «Αυτά τα άτομα δεν είναι ουδέτερα ούτε δρουν από ανθρωπισμό. Οι σύνδεσμοί τους αποκαλύπτουν ένα συντονισμένο ιδεολογικό και επιχειρησιακό μέτωπο που αξιοποιεί την ανθρωπιστική γλώσσα για να προωθήσει τους στόχους οργανώσεων χαρακτηρισμένων ως τρομοκρατικές».

Καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχίζουν να κλιμακώνονται, η ανάγκη για εξακρίβωση των πραγματικών κινήτρων πίσω από τα κοινωνικά κινήματα γίνεται όλο και πιο επιτακτική. Η διαφάνεια στη χρηματοδότηση, τους στόχους και τις μεθόδους των οργανώσεων παραμένει κρίσιμη για τη διαφύλαξη της ακεραιότητας των δημοκρατικών διαμαρτυριών.

Η αμφισβήτηση του Ντράγκι: Τα όρια της ευρωπαϊκής ηλεκτρικής επανάστασης

Πέμπτη, 18 Σεπ, 2025 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Οι δηλώσεις του Μάριο Ντράγκι για την «ανεφικτότητα» των στόχων της ΕΕ για πλήρη ηλεκτροκίνηση το 2035 έθεσαν στο επίκεντρο ένα κρίσιμο ερώτημα: Πόσο ρεαλιστική είναι η μετάβαση που έχει σχεδιάσει η Ευρώπη; Η απάντηση, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία και εξελίξεις, δεν είναι ενθαρρυντική.

Το όραμα που δεν πραγματοποιήθηκε

Όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε το φιλόδοξο πλάνο για απαγόρευση των νέων οχημάτων εσωτερικής καύσης από το 2035, οι σαφείς στόχοι θα τόνωναν τις επενδύσεις σε υποδομές φόρτισης, θα ενίσχυαν την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων και θα καθιστούσαν τα μοντέλα πιο προσιτά.

Η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική. Το μερίδιο αγοράς των ηλεκτρικών οχημάτων στην ΕΕ το 2024 μειώθηκε στο 13,6% από 14,6% το 2023, ενώ οι πωλήσεις κατέγραψαν πτώση 5,9%. Στη Γερμανία, την ισχυρότερη ευρωπαϊκή οικονομία, οι πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων κατέρρευσαν κατά 27,4%.

Παρά την πρόοδο στην εγκατάσταση σημείων φόρτισης —που ξεπέρασαν το ένα εκατομμύριο το 2024— ο ρυθμός ανάπτυξης παραμένει ανεπαρκής. Η ΕΕ χρειάζεται 3,5 εκατομμύρια σημεία φόρτισης έως το 2030, που σημαίνει 412.000 εγκαταστάσεις ετησίως —περισσότερες από 7.900 την εβδομάδα.

Το επενδυτικό κενό είναι τεράστιο: απαιτούνται €172 δισεκατομμύρια έως το 2030 για να καλυφθούν οι ανάγκες, ενώ το χρηματοδοτικό κενό για την περίοδο 2026-2027 φτάνει τα €1,25 δισεκατομμύρια.

Η μελέτη του CEPS αποκάλυψε ότι τα ηλεκτρικά οχήματα χρειάζονται μέση τιμή €45.000 , ενώ η διάθεση των καταναλωτών να πληρώσουν δεν ξεπερνά τα €20.000. Παράλληλα, το κόστος παραγωγής οχημάτων στην ΕΕ είναι κατά 30% υψηλότερο συγκριτικά με την Κίνα.

Η Ευρώπη αντιπροσωπεύει μόλις το 7% της παγκόσμιας παραγωγής μπαταριών, ενώ το 70% των κυψελών που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ παράγονται στην Κίνα. Παρότι έχουν ανακοινωθεί σχέδια για παραγωγική δυναμικότητα 1.144-1.800 GWh έως το 2030, μόλις το 47% αυτών των έργων θεωρείται ασφαλές.

Η επιβολή δασμών 17%-35,3% στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα τον Οκτώβριο του 2024 αποτελεί αναγνώριση της ανταγωνιστικής απειλής. Η Κίνα έχει υπερπαραγωγική δυνατότητα 3 εκατομμυρίων ηλεκτρικών οχημάτων ετησίως —διπλάσια από την ευρωπαϊκή αγορά.

Οι Γερμανοί κατασκευαστές, όπως η Volkswagen, BMW και Mercedes, εκφράζουν ανησυχίες για πιθανά αντίποινα, καθώς η Κίνα αποτελεί κρίσιμη αγορά για τις δραστηριότητές τους.

Οι συνέπειες της κρίσης είναι ήδη ορατές στην απασχόληση. Το 2024, ανακοινώθηκαν 54.000 απολύσεις στον κλάδο των προμηθευτών αυτοκινήτων —αριθμός που ξεπερνά τις συνδυασμένες απώλειες των ετών της πανδημίας 2020-2021. Από το 2019, έχουν ανακοινωθεί συνολικά 145.000 περικοπές θέσεων εργασίας, ενώ δημιουργήθηκαν μόλις 51.000 νέες.

Μεγάλοι προμηθευτές όπως η Bosch, Continental, ZF και Schaeffler έχουν ανακοινώσει μαζικές μειώσεις προσωπικού, με τη Bosch να σχεδιάζει την κατάργηση 5.500 θέσεων και η ZF 12.000.

Η πρόταση Ντράγκι: Τεχνολογική ουδετερότητα

Ο Ντράγκι προτείνει ριζική αλλαγή προσέγγισης με τη «τεχνολογική ουδετερότητα» ως βάση. Αντί της αποκλειστικής εστίασης στην ηλεκτροκίνηση, προτείνει τη συμπερίληψη άλλων τεχνολογιών, όπως τα καύσιμα μηδενικού αποτυπώματος άνθρακα (e-fuels).

Αυτή η θέση έχει κερδίσει έδαφος: πάνω από 20 οργανώσεις του κλάδου ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την μετάθεση των κανονισμών CO2 κατά ένα έτος και την εφαρμογή τεχνολογικής ουδετερότητας.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δεσμεύθηκε να «επιταχύνει τις εργασίες για την αναθεώρηση του 2035, με την ΠΛΗΡΗ τεχνολογική ουδετερότητα ως βασική αρχή». Παράλληλα, τον Μάρτιο του 2025 παρουσιάστηκε το Σχέδιο Δράσης για τον Αυτοκινητιστικό Τομέα, που προβλέπει ευελιξία στους στόχους εκπομπών για την περίοδο 2025-2027.

Η κριτική του Ντράγκι για «αυταρέσκεια» και αργοπορία αντανακλά μια ευρύτερη ανησυχία για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Καθώς ΗΠΑ και Κίνα κινούνται «πολύ ταχύτερα και πιο αποφασιστικά», η ΕΕ ρισκάρει να χάσει τη θέση της στο παγκόσμιο αυτοκινητιστικό τοπίο.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα αλλάξει η ευρωπαϊκή προσέγγιση, αλλά πόσο γρήγορα και σε ποιο βαθμό. Με την παραγωγή οχημάτων να παραμένει 20% κάτω από τα προ-πανδημίας επίπεδα και τις επενδύσεις σε ηλεκτρικά οχήματα να πέφτουν στο χαμηλότερο σημείο από το 2019, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίσιμη απόφαση που θα καθορίσει το μέλλον της αυτοκινητοβιομηχανίας της.

Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση παραμένει αναγκαία για την κλιματική ουδετερότητα, αλλά —όπως υπογράμμισε ο Ντράγκι— «πρέπει να είναι ευέλικτη και πραγματιστική». Η πρόκληση είναι πώς θα επιτευχθεί αυτή η ευελιξία χωρίς να θυσιαστούν οι μακροπρόθεσμοι κλιματικοί στόχοι.

Ναυμαχία της Ιτέας: Η νικηφόρος επιχείρηση του Φραγκίσκου Άστιγγος

Κυριακή, 21 Σεπ, 2025Πέμπτη, 18 Σεπ, 2025 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Η 18η Σεπτεμβρίου 1827 αποτελεί μια από τις πιο λαμπρές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης και συγκεκριμένα της ναυτικής ιστορίας του νέου ελληνικού κράτους. Στον κόλπο της Αγκάλης, στα νερά της σημερινής Ιτέας, το ατμοκίνητο πολεμικό πλοίο «Καρτερία» υπό την διοίκηση του φιλέλληνα Βρετανού αξιωματικού Φραγκίσκου Άστιγγος (Frank Abney Hastings) επέτυχε μία από τις πιο αποφασιστικές ναυτικές νίκες του Αγώνα.

Το πλαίσιο της επιχείρησης

Το 1827, η Ελληνική Επανάσταση βρισκόταν σε κρίσιμο σημείο. Η πτώση του Μεσολογγίου το 1826, ο θάνατος του Γεωργίου Καραϊσκάκη και η κατάληψη της Ακρόπολης από τους Τούρκους είχαν οδηγήσει την επανάσταση σε φάση αβεβαιότητας. Παρά τη δυσμενή συγκυρία, η ελληνική κυβέρνηση προσπαθούσε να αναστρέψει την κατάσταση με σειρά στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Δυτική Ελλάδα.

Ο Άστιγξ και η «Καρτερία» αποτέλεσαν σύμβολα της ανιδιοτελούς προσφοράς και του Φιλελληνισμού. Το πλοίο, που είχε ναυπηγηθεί το 1825 με δική του πρωτοβουλία και χρηματοδότηση, ήταν το πρώτο ατμοκίνητο πολεμικό πλοίο που χρησιμοποιήθηκε ποτέ σε πολεμικές επιχειρήσεις.

Η είσοδος στον Κορινθιακό κόλπο, τον Σεπτέμβριο του 1827, ήταν μία παράτολμη ενέργεια. Η διάβαση δια μέσου του στενού Ρίου-Αντιρρίου ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς τα κάστρα των δύο ακρωτηρίων ήταν εξοπλισμένα με ισχυρά πυροβολεία.

Στη λεγόμενη ναυμαχία της Αγκάλης, η «Καρτερία» επέτυχε το πιο σημαντικό κατόρθωμά της. Μέσα σε λίγα λεπτά, το ατμοκίνητο πλοίο βύθισε μόνο του την τουρκική ναυαρχίδα και κατέστρεψε εννέα από τα έντεκα εχθρικά πλοία με εξαιρετικά εύστοχους κανονιοβολισμούς. Παράλληλα, καταλήφθηκαν τρία αυστριακά πλοία που μετέφεραν τρόφιμα και πολεμοφόδια προς τον οθωμανικό στρατό.

Η επιτυχία στην Ιτέα απέδωσε νέα δυναμική στην επαναστατική προσπάθεια, καθώς έπληξε καίρια τις εφοδιαστικές γραμμές των Τούρκων. Η νίκη βοήθησε στην απελευθέρωση των παραλίων της Στερεάς Ελλάδας και ανύψωσε το ηθικό των επαναστατημένων Ελλήνων. Αποτέλεσε ίσως τη σημαντικότερη καμπή στην πορεία της Επανάστασης μετά τις προηγούμενες αντιξοότητες.

Η φήμη της «Καρτερίας» και του κυβερνήτη της ενισχύθηκε σημαντικά, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ανανέωση και εκσυγχρονισμό του ελληνικού στόλου μέσω ατμοκίνητων μονάδων. Από τη ναυμαχία έγινε απόλυτα σαφές ότι η Ελλάδα χρειαζόταν έναν κρατικό, οργανωμένο στόλο για την επίτευξη των στόχων της.

Η προσφορά των φιλελλήνων στην Επανάσταση

Η γενναία δράση του Άστιγγος στην Ιτέα αναδεικνύει την αποφασιστικότητα των φιλελλήνων που στήριξαν ενεργά την ελληνική υπόθεση. Το φιλελληνικό κίνημα εκείνη την περίοδο αποτέλεσε έναν από τους κρισιμότερους παράγοντες για την αίσια έκβαση της Επανάστασης. Η διπλωματική υποστήριξη, η οικονομική ενίσχυση, η προπαγάνδα υπέρ της ελληνικής υπόθεσης και η δημιουργία θετικού κλίματος διεθνώς διαμόρφωσαν μία πολυεπίπεδη στήριξη, η οποία αποδείχθηκε καθοριστική για την επιτυχή έκβαση του αγώνα ανεξαρτησίας του ελληνικού έθνους.

Το φιλελληνικό ρεύμα αναπτύχθηκε σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες καθώς και στην Αμερική, προσφέροντας σημαντική βοήθεια στον ελληνικό Αγώνα. Οι περιοχές όπου το φιλελληνικό κίνημα εκδηλώθηκε εντονότερα ήταν διάφορα γερμανικά κράτη, η Αγγλία, η Γαλλία, η Ελβετία, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, η Ιταλία αλλά και η Σκανδιναβία. Το φιλελληνικό κίνημα είχε δύο όψεις: αφ’ ενός, τη δράση των Φιλελληνικών Κομιτάτων αφ’ ετέρου τη συμβολή ανθρώπων του πνεύματος και της τέχνης.

Τα μεν διοργάνωναν εράνους σε χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής, συγκέντρωναν ρούχα, χρήματα και τρόφιμα για να ανακουφίσουν τη δυστυχία του ελληνικού λαού. Τα κομιτάτα αυτά διαδραμάτισαν κρίσιμο ρόλο τόσο στον επισιτισμό των Ελλήνων όσο και στην αποστολή οπλών. Τα φιλελληνικά κομιτάτα της Αμερικής, σε Νέα Υόρκη, Φιλαδέλφεια και Βοστώνη, συγκέντρωσαν σεβαστά ποσά και έστειλαν 8 πλοία με φορτίο χιλιάδων δολαρίων.

Οι δε, λόγιοι και καλλιτέχνες, προσέφεραν κρίσιμη ανθρωπιστική και πνευματική βοήθεια, καθώς μέσω της συγγραφικής τους δραστηριότητας και των καλλιτεχνικών τους έργων, διαμόρφωσαν μία φιλελληνική κουλτούρα που επηρέασε έντονα την κοινή γνώμη της εποχής.

Η συμβολή των Ευρωπαίων αξιωματικών στην οργάνωση του ελληνικού στρατού και στην εκπαίδευση των ατάκτων επαναστατών υπήρξε επίσης ζωτικής σημασίας. Πολλοί φιλέλληνες στρατιωτικοί, που είχαν απολυθεί μετά τη λήξη των Ναπολεόντειων Πολέμων, προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στις χώρες όπου εκδηλώνονταν επαναστάσεις.

Ωστόσο, η κορυφαία εκδήλωση του φιλελληνισμού υπήρξε η μετάβαση στην Ελλάδα εθελοντών για να συμμετέχουν ενεργά στις μάχες. Χίλιοι διακόσιοι περίπου τέτοιοι νέοι από τη Γερμανία κυρίως, αλλά και από τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ελβετία, την Αγγλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ολλανδία και άλλες χώρες ήρθαν να πολεμήσουν στο πλευρό των Ελλήνων. Περίπου τετρακόσιοι από αυτούς πέθαναν στα πεδία των μαχών ή από ασθένειες.