JACK PHILLIPS

Την πρόταση οι εταιρείες να μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους στις Ηνωμένες Πολιτείες προέβαλε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ την Τετάρτη, χαρακτηρίζοντας αυτή τη στρατηγική ως τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης των αυξημένων δασμών που ανακοίνωσε πρόσφατα η κυβέρνησή του και οι οποίοι τέθηκαν ήδη σε ισχύ νωρίτερα μέσα στη μέρα.

«Τώρα είναι μια ΙΔΑΝΙΚΗ στιγμή να μεταφέρετε την επιχείρησή σας στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, όπως έχουν ήδη αρχίσει να κάνουν μαζικά η Apple και τόσες άλλες εταιρείες», έγραψε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social.

Ο πρόεδρος υπογράμμισε πως με τη μετακόμιση στις ΗΠΑ, οι εταιρείες θα πληρώνουν «ΜΗΔΕΝ ΔΑΣΜΟΥΣ», δεν θα έχουν εμπόδια λόγω περιβαλλοντικών κανονισμών, ενώ θα αποκτήσουν επίσης σχεδόν άμεση πρόσβαση σε δίκτυα ηλεκτροδότησης.

Οι δηλώσεις αυτές έγιναν την ώρα που τα προθεσμιακά συμβόλαια των αμερικανικών χρηματιστηριακών δεικτών έδειχναν μικρή ανάκαμψη, μετά την ανακοίνωση της κινεζικής κυβέρνησης για επιβολή πρόσθετων δασμών σε αμερικανικά προϊόντα.

Ωστόσο, με το που ξεκίνησαν οι συναλλαγές, ο βιομηχανικός δείκτης Dow Jones σημείωσε απώλειες άνω των 100 μονάδων. Αντίθετα, ο Nasdaq Composite κατέγραψε κέρδη που ξεπερνούσαν τις 100 μονάδες. Ο S&P 500 βρέθηκε ελαφρώς ενισχυμένος, ενώ ο δείκτης μεταβλητότητας CBOE, που αποκαλείται και «δείκτης φόβου» της Wall Street, σημείωσε άνοδο κατά 0,6%.

Στην Ασία, ο ιαπωνικός δείκτης Nikkei 225 υπέστη βαριές απώλειες 3,9%, ενώ ο δείκτης Hang Seng του Χονγκ Κονγκ και ο Shanghai Composite κατέγραψαν άνοδο 0,7% και 1,3% αντίστοιχα. Ανοδικά κινήθηκε και η χρηματιστηριακή αγορά της Ταϊλάνδης.

Η κινεζική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι οι δασμοί ύψους 84% σε εισαγόμενα προϊόντα από τις ΗΠΑ θα τεθούν σε ισχύ στις 10 Απριλίου, αγνοώντας προειδοποιήσεις υψηλόβαθμων στελεχών της αμερικανικής κυβέρνησης να αποφευχθεί μια τέτοια κίνηση. Υπενθυμίζεται ότι οι ΗΠΑ είχαν ήδη ανακοινώσει νέους δασμούς της τάξεως του 104% σε κινεζικά προϊόντα, οι οποίοι τέθηκαν επίσημα σε εφαρμογή νωρίς την Τετάρτη.

Παράλληλα, το Πεκίνο επέβαλε περιοριστικά μέτρα σε 18 ακόμη αμερικανικές εταιρείες, κυρίως στον τομέα της άμυνας, ανεβάζοντας στις περίπου 60 τον συνολικό αριθμό των επιχειρήσεων στις οποίες έχουν επιβληθεί αντίποινα λόγω των αμερικανικών δασμών.

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε την Τετάρτη στο δίκτυο Fox Business πως η Κίνα έχει «την πλέον ανισόρροπη οικονομία στη σύγχρονη παγκόσμια ιστορία».

«Μπορώ να σας πω με βεβαιότητα πως αυτή η κλιμάκωση είναι χαμένη υπόθεση για την Κίνα», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Μπέσεντ, προσθέτοντας πως είναι «λυπηρό που οι Κινέζοι δεν είναι πρόθυμοι να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».

«Η Κίνα είναι η χώρα με το εμπορικό πλεόνασμα. Οι εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ είναι πέντε φορές μεγαλύτερες από τις δικές μας προς αυτούς. Ας αυξήσουν τους δασμούς, και τι μ’ αυτό;», διερωτήθηκε.

Ο υπουργός Οικονομικών κάλεσε επίσης την Κίνα να λάβει σοβαρά μέτρα ελέγχου ώστε να σταματήσει τη ροή φαιντανύλης και πρόδρομων χημικών ουσιών προς τις ΗΠΑ — ένα ζήτημα που είχε αναδείξει ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας για τις προεδρικές εκλογές του 2024 και στα πρώτα στάδια της προεδρίας του.

«Γιατί δεν εφαρμόζουν τους ίδιους αυστηρούς κανόνες και στους εξαγωγείς αυτών των χημικών προς τις ΗΠΑ;», σχολίασε ο Μπέσεντ.

Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολίν Λίβιτ, υπογράμμισε την Τρίτη πως αν η Κίνα προσεγγίσει την αμερικανική κυβέρνηση με στόχο επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων, ο πρόεδρος Τραμπ «θα δείξει μεγάλη καλή θέληση, όμως η προτεραιότητά του πάντοτε θα είναι το συμφέρον του αμερικανικού λαού».

Η κλιμάκωση της εμπορικής αντιπαράθεσης επηρεάζει απευθείας εμπορικές συναλλαγές ύψους περίπου 600 δισ. δολαρίων μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, με τους Αμερικανούς αξιωματούχους να επιμένουν ότι οι δασμοί είναι απαραίτητοι για τη μείωση του εμπορικού ελλείμματος.

Εκτός από την Κίνα, τα μεσάνυχτα της Τετάρτης τέθηκαν επίσης σε ισχύ αμερικανικοί δασμοί σε εισαγωγές από άλλες χώρες, με τις περισσότερες αγορές ανά τον κόσμο να επιβαρύνονται με βασικό ποσοστό 10%. Ωστόσο, υψηλότερους συντελεστές αντιμετωπίζουν ορισμένοι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ.

Με την συμβολή των Reuters και Associated Press.

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, προειδοποίησε την Τετάρτη τις χώρες που εξετάζουν το ενδεχόμενο στενότερης εμπορικής συνεργασίας με την Κίνα κατά τη διάρκεια των αμοιβαίων αυξήσεων στους δασμούς ΗΠΑ-Κίνας.

Κατά τη διάρκεια ομιλίας που πραγματοποίησε στην εκδήλωση της Αμερικανικής Τραπεζικής Ένωσης στην Ουάσιγκτον, ο Μπέσεντ είπε χαρακτηριστικά ότι όποιος επιθυμεί στενότερους δεσμούς με το Πεκίνο «είναι σαν να κόβει τον ίδιο του τον λαιμό».

Δεν έδωσε συγκεκριμένες πληροφορίες για το πώς μπορεί να αντιδράσει η κυβέρνηση Τραμπ στην περίπτωση που κάποια χώρα επιλέξει να στραφεί περισσότερο προς την Κίνα εν μέσω της επιβολής δασμών.

«Για όσους θυμούνται εκείνη την ταινία της Disney με τις σκούπες που κουβαλούσαν κουβάδες με νερό, αυτό ακριβώς είναι το κινεζικό επιχειρηματικό μοντέλο», δήλωσε, αναφερόμενος στην ταινία του 1940 της Disney «Fantasia», όπου οι μαγικές σκούπες προκαλούν πλημμύρα υπό τις οδηγίες του Μίκυ Μάους στο απόσπασμα «Ο μαθητευόμενος μάγος».

«Συνεχίζουν απλώς να παράγουν και να παράγουν, να κάνουν ντάμπινγκ όλο και περισσότερων αγαθών – και αυτά πηγαίνουν κάπου», πρόσθεσε, περιγράφοντας την κινεζική πολιτική οικονομίας και εξαγωγών ως μη βιώσιμη.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε επίσης την Τετάρτη στο Fox Business, ο υπουργός Οικονομικών ρωτήθηκε αν οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να αφαιρέσουν τις κινεζικές μετοχές από τα αμερικανικά χρηματιστήρια. «Όλα βρίσκονται στο τραπέζι», απάντησε, σημειώνοντας ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν καταγεγραμμένες 286 κινεζικές εταιρείες σε χρηματιστήρια των Ηνωμένων Πολιτειών.

Πρόσθεσε ωστόσο ότι εκείνος που τελικά θα αποφασίσει είναι ο ίδιος ο Πρόεδρος Τραμπ, ο οποίος διατηρεί «μια πολύ καλή προσωπική σχέση με τον Σι Τζινπίγκ». «Είμαι βέβαιος πως αυτό το ζήτημα θα επιλυθεί στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο», δήλωσε.

Ο Μπέσεντ στην ίδια συνέντευξη υπερασπίστηκε τους πρόσφατους αμερικανικούς δασμούς στην Κίνα, που έφτασαν στο συνολικό ποσοστό του 104%, και τέθηκαν σε εφαρμογή το πρωί της Τετάρτης. Ως ανταπάντηση, το Πεκίνο ανακοίνωσε την επιβολή δασμών 84% σε αμερικανικά αγαθά.

Η Κίνα είναι από τις λίγες χώρες που προχώρησαν άμεσα σε αντίμετρα. Αργότερα την ίδια ημέρα, και η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε γνωστό ότι εγκρίνει πακέτο αντιποίνων με δασμούς στις εισαγωγές ορισμένων αγαθών από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Μπέσεντ και αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου διευκρίνισαν εντός της εβδομάδας ότι περίπου 70 χώρες έχουν ήδη επικοινωνήσει με την Ουάσιγκτον ώστε να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για συμφωνίες. Λίγες μέρες μετά την αρχική ανακοίνωση του Προέδρου Τραμπ για τους δασμούς, ηγέτες από το Βιετνάμ, την Ταϊβάν, την Ιαπωνία και την Ταϊλάνδη έδειξαν πρόθεση να μειώσουν τους δικούς τους δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε στις 2 Απριλίου τη θέσπιση ενός βασικού δασμού ύψους 10%, που αφορά σχεδόν κάθε χώρα. Σε ορισμένους από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ επιβλήθηκαν υψηλότερα ποσοστά από το βασικό 10%.

Παρά την αναταραχή που προκάλεσαν τα μέτρα στις αγορές, ο Τραμπ εμφανίστηκε καθησυχαστικός, στέλνοντας στους επενδυτές ανάμεικτα μηνύματα για το αν οι δασμοί αυτοί θα διατηρηθούν μακροπρόθεσμα. Έχει χαρακτηρίσει τα μέτρα «μόνιμα», αλλά παράλληλα τόνισε ότι κυρίως λειτουργούν ως πίεση για να δεχτούν εμπορικές διαπραγματεύσεις οι υπόλοιποι χώρες. «Όλα θα πάνε καλά. Οι ΗΠΑ θα γίνουν μεγαλύτερες και δυνατότερες από ποτέ!», ανέφερε σε μήνυμά του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος δηλώνει εξάλλου ανοιχτός σε συμφωνίες, εξετάζοντας ξεχωριστά καθεμία χώρα. Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι δασμοί θα συμβάλουν στην αναγέννηση του βιομηχανικού ιστού των ΗΠΑ, ο οποίος εξασθένησε μετά από δεκαετίες ελεύθερου εμπορίου και παγκοσμιοποίησης.

Με τη συμβολή των Reuters 

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι περίπου 70 χώρες έχουν ήδη επικοινωνήσει με την κυβέρνηση Τραμπ, επιθυμώντας έναρξη διαπραγματεύσεων σχετικά με τους νέους δασμούς που ανακοινώθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα.

Σε συνέντευξή του στο Fox News και τον δημοσιογράφο Larry Kudlow τη Δευτέρα, ο κ. Μπέσεντ απέφυγε να διευκρινίσει εάν έχει σημειωθεί πρόοδος, ωστόσο παρατήρησε πως «50, 60, ίσως σχεδόν 70 χώρες» έχουν προσεγγίσει τις ΗΠΑ δηλώνοντας διαθεσιμότητα για διαβουλεύσεις.

«Αναμένεται εντατική δραστηριότητα τον Απρίλιο, τον Μάιο και πιθανόν ως τον Ιούνιο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός.

«Όπως υπογράμμισα επανειλημμένα στις 2 Απριλίου, συνιστώ στους ξένους αξιωματούχους να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους, να αποφύγουν την κλιμάκωση και να προσέλθουν σ’ εμάς με συγκεκριμένες προτάσεις. Να μας παρουσιάσουν πώς σχεδιάζουν να μειώσουν τους δασμούς, να άρουν μη δασμολογικούς περιορισμούς, να σταματήσουν τη νομισματική χειραγώγηση και την επιδότηση του εμπορίου τους. Σε κατάλληλο χρόνο, ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ θα είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί», πρόσθεσε.

Μιλώντας ειδικά για τις συνομιλίες με το Τόκιο, ο υπουργός Οικονομικών επιβεβαίωσε ότι ο Πρόεδρος Τραμπ έδωσε εντολή στους Αμερικανούς αξιωματούχους του εμπορίου να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με την Ιαπωνία.

«Η Ιαπωνία αποτελεί έναν εξαιρετικά σημαντικό στρατιωτικό και οικονομικό σύμμαχο των ΗΠΑ, με τον οποίο έχουμε μακρά ιστορία. Αναμένω συνεπώς ότι η Ιαπωνία θα έχει προτεραιότητα, διότι ανταποκρίθηκε άμεσα στο κάλεσμά μας», σημείωσε ο κ. Μπέσεντ.

«Ωστόσο, η περίοδος θα είναι πυκνή σε διαβουλεύσεις. Ο πρόεδρος Τραμπ δημιούργησε για τον εαυτό του μέγιστη διαπραγματευτική ισχύ και, ακριβώς μόλις πέτυχε τη μέγιστη αυτή ισχύ, είναι τώρα έτοιμος να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις», πρόσθεσε.

Ερωτηθείς αν οι ΗΠΑ μπορούν πράγματι να επιτύχουν συμφωνία με την Ιαπωνία, ο υπουργός δεν έδωσε συγκεκριμένη απάντηση, αλλά προειδοποίησε ότι οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να είναι «δύσκολες και απαιτητικές».

Σε δηλώσεις προς τους δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο την Τρίτη, ο κ. Μπέσεντ ανέφερε ότι πιστεύει πως «ένα-δύο μεγάλοι εμπορικοί εταίροι» θα προχωρήσουν «πολύ γρήγορα σε συμφωνίες» με την αμερικανική κυβέρνηση, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει περισσότερες λεπτομέρειες.

«Εάν καθίσουν στο τραπέζι με εποικοδομητικές προτάσεις, θεωρώ πως θα προκύψουν καλές συμφωνίες», ανέφερε σε ξεχωριστή του συνέντευξη στο CNBC.

Υπενθυμίζεται πως την προηγούμενη εβδομάδα, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την επιβολή βασικού δασμού 10% σχεδόν σε όλες τις χώρες του κόσμου, ενώ για τους ισχυρότερους εμπορικούς εταίρους προβλέπονται ακόμα υψηλότερα ποσοστά. Η συγκεκριμένη απόφαση οδήγησε τις επόμενες μέρες τη Wall Street στη χειρότερη διήμερη πτώση που έχει καταγράψει μετά την πανδημία COVID-19.

Την Τρίτη, ωστόσο, οι τρεις κορυφαίοι αμερικανικοί χρηματιστηριακοί δείκτες ανέκαμψαν εν μέρει, καθώς τόσο ο κ. Μπέσεντ όσο και άλλοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ επιβεβαίωσαν ότι θα ξεκινούσαν σύντομα οι πρώτες διαπραγματευτικές προσπάθειες. Ο Dow Jones σημείωσε αύξηση άνω των 1.000 μονάδων, ενώ θετικά κινήθηκαν και οι δείκτες Nasdaq και S&P 500.

Οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ επισημαίνουν πως οι συγκεκριμένοι δασμοί υλοποιούν τη δέσμευση του προέδρου να αναστρέψει την επί δεκαετίες πολιτική φιλελευθεροποίησης του εμπορίου, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει πλήξει σοβαρά την αμερικανική οικονομία. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας το 2024, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε υποστηρίξει επανειλημμένα ότι θα επέβαλε δασμούς ώστε να περιορίσει τα μακροχρόνια εμπορικά ελλείμματα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Μέσα στο κλίμα αβεβαιότητας της Δευτέρας, ο κ. Τραμπ απέρριψε τις φήμες που έκαναν λόγο για πιθανή αναστολή των δασμών για διάστημα 90 ημερών.

«Δεν το εξετάζουμε αυτό καθόλου», ξεκαθάρισε ο πρόεδρος σε δημοσιογράφους από το Οβάλ Γραφείο. «Πολλές χώρες ήδη έρχονται σε εμάς για διαπραγματεύσεις και αυτές που θα προκύψουν θα είναι δίκαιες συμφωνίες. Σε κάποιες περιπτώσεις, οι δασμοί θα είναι αξιοσημείωτοι, αλλά πάντα με όρους δικαιοσύνης», συμπλήρωσε.

Οι τρεις κυριότεροι δείκτες της Wall Street κατέγραψαν ισχυρή πτώση το πρωί της Πέμπτης μετά την ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την επιβολή σαρωτικών δασμών ύψους τουλάχιστον 10%. Μέχρι το μεσημέρι, ο Dow Jones είχε ήδη υποχωρήσει κατά περίπου 1.100 μονάδες.

Εκτός από τον Dow, σημαντικές απώλειες σημείωσε και ο δείκτης S&P 500, με πτώση περίπου 3,5%, ενώ ο Nasdaq Composite υποχώρησε κατά περισσότερο από 4,7% λίγο μετά το άνοιγμα της συνεδρίασης στις 9:35 π.μ. (τοπική ώρα).

Ισχυρές ήταν οι απώλειες και στις μετοχές μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών. Η Nike έχασε 11%, η Apple περίπου 7%, η Gap σημείωσε πτώση 12%, ενώ η μετοχή της Target έχασε 9%. Αντίστοιχα, η Amazon υποχώρησε περισσότερο από 6%, η αλυσίδα Five Below σημείωσε βουτιά 22%, η Dollar Tree έχασε 9%, και η HP περίπου 13%.

Το βράδυ της Τετάρτης, ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα επιβάλουν ελάχιστο δασμό 10% σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα, ενώ τα ποσοστά θα είναι αισθητά υψηλότερα για αγαθά από συγκεκριμένες χώρες, όπως την Κίνα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η αναταραχή επεκτάθηκε και στις διεθνείς αγορές, με τις κυριότερες αγορές του εξωτερικού να καταγράφουν σημαντικότατες απώλειες. Ο γαλλικός CAC 40 υποχώρησε κατά 3,1%, ενώ στη Γερμανία ο DAX σημείωσε απώλειες 2,4%. Στην Ασία, ο ιαπωνικός Nikkei 225 έχασε 2,8%, ο δείκτης Hang Seng του Χονγκ Κονγκ υποχώρησε κατά 1,5%, ενώ ο Kospi στη Νότια Κορέα έκλεισε στο -0,8%.

Η ανησυχία των επενδυτών για την αμερικανική οικονομία εντάθηκε, οδηγώντας τις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων σε απότομη πτώση, καθώς ενισχύθηκαν οι εκτιμήσεις πως η Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) θα αναγκαστεί να προχωρήσει σύντομα σε μειώσεις των επιτοκίων. Η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου υποχώρησε στο 4,03%, από 4,20% την Τετάρτη και περίπου 4,80% τον Ιανουάριο, μια πολύ μεγάλη διακύμανση σύμφωνα με τα δεδομένα της αγοράς ομολόγων.

Θορυβημένες εμφανίζονται και οι ενώσεις βιομηχανικών κλάδων, με την Ένωση Καταναλωτικής Τεχνολογίας (CTA) να προειδοποιεί πως οι δασμοί αποτελούν στην πράξη «μαζική αύξηση φόρων στους Αμερικανούς καταναλωτές» που θα πυροδοτήσει νέο κύμα ακρίβειας και πληθωρισμού.

«Αυτά τα μέτρα θα αυξήσουν τις τιμές για τους καταναλωτές και αναπόφευκτα θα οδηγήσουν και σε αντίποινα από τους εμπορικούς εταίρους μας. Οι Αμερικανοί θα γίνουν φτωχότεροι λόγω των δασμών. Δε μιλάμε για “χρυσή εποχή”, αλλά για επιστροφή στην παγκόσμια οικονομική καταστροφή της δεκαετίας του 1930 που προκάλεσαν οι δασμοί Σμουτ-Χόλι, πλήττοντας κυρίως τα χαμηλά εισοδηματικά στρώματα και τους εργαζομένους», προειδοποίησε ο εκπρόσωπος της CTA σε ανακοίνωσή του.

Η κυβέρνηση Τραμπ πάντως δικαιολόγησε τη νέα πολιτική, υποστηρίζοντας πως «οι εμπορικές και οικονομικές πρακτικές των άλλων χωρών έχουν δημιουργήσει κατάσταση εκτάκτου ανάγκης για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα νέα μέτρα ενισχύουν τη διεθνή οικονομική θέση της χώρας και προστατεύουν τους Αμερικανούς εργαζόμενους».

«Η συνεχής και μεγάλη έλλειψη ισορροπίας στο εμπορικό μας ισοζύγιο αγαθών έχει πλέον οδηγήσει σε συρρίκνωση της βιομηχανικής μας βάσης, αδυναμία ανάπτυξης προηγμένης εγχώριας παραγωγής, εξάρτηση στρατηγικών εφοδιαστικών αλυσίδων από ξένα συμφέροντα και έχει καταστήσει ακόμη και την αμυντική μας παραγωγική βάση ιδιαίτερα ευάλωτη», υπογράμμισε ο Λευκός Οίκος.

Η ανακοίνωση ανέφερε αρκετές φορές την Κίνα, χαρακτηρίζοντας τη χώρα «μη εμπορική οικονομία» που εφαρμόζει αθέμιτες πρακτικές και πολιτικές, με αποτέλεσμα να κυριαρχήσει παγκοσμίως σε σημαντικούς μεταποιητικούς τομείς και να αποδυναμώσει την αμερικανική παραγωγή και απασχόληση.

«Από το 2001 ως το 2018, αυτές οι πρακτικές συνετέλεσαν στην απώλεια 3,7 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ λόγω του αυξανόμενου εμπορικού ελλείμματος με την Κίνα, πλήττοντας τόσο την ανταγωνιστικότητα της χώρας όσο και την οικονομική και εθνική μας ασφάλεια», τονίζει το ανακοινωθέν.

Σε μια προσπάθεια να καθησυχάσει τους Αμερικανούς εν μέσω αναταραχής στις αγορές, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο κανάλι Fox πως οι επιπτώσεις για τον μέσο καταναλωτή θα αργήσουν να γίνουν αισθητές.

Πρόσθεσε μάλιστα πως η προσωρινή αυτή αναστάτωση είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη ισχυροποίηση της αμερικανικής οικονομίας και για την προστασία των θέσεων εργασίας. «Πολλοί πλούτισαν μεταφέροντας θέσεις εργασίας στο εξωτερικό· όχι όμως οι Αμερικανοί εργαζόμενοι ούτε οι ίδιες οι αμερικανικές επιχειρήσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, προειδοποίησε τις άλλες χώρες να αποφύγουν οποιαδήποτε αντίδραση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την ανακοίνωση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για εκτεταμένους δασμούς τουλάχιστον 10% σε όλες τις εισαγωγές προϊόντων στη χώρα.

«Η συμβουλή μου προς κάθε χώρα αυτή τη στιγμή είναι να μην αντιδράσετε. Περιμένετε, αποδεχθείτε το μέτρο και ας δούμε πώς θα εξελιχθεί. Γιατί αν απαντήσετε με αντίμετρα, θα υπάρξει κλιμάκωση. Αν δεν υπάρξουν αντίποινα, τότε θα είναι το τελευταίο βήμα της έντασης», δήλωσε ο κ. Μπέσεντ σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Special Report» του τηλεοπτικού δικτύου Fox News το βράδυ της Τετάρτης.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο παρουσιαστής Μπρετ Μπάιερ έθεσε στον υπουργό το ζήτημα των Αμερικανών που ανησυχούν για τα συνταξιοδοτικά τους προγράμματα – όπως τα δημοφιλή 401(k) και τα Roth IRA -μετά την ανακοίνωση των δασμών. Υπενθυμίζεται ότι το πρωί της Πέμπτης οι αμερικανικοί χρηματιστηριακοί δείκτες κατέγραψαν ισχυρή πτώση, με τον Dow Jones να σημειώνει προσωρινές απώλειες έως και 1.500 μονάδων.

«Αυτό που κάνουμε αυτή τη στιγμή είναι να προετοιμάσουμε το έδαφος για την μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη», απάντησε ο κ. Μπέσεντ. «Ήμασταν ήδη καθ’ οδόν προς μια χρηματοπιστωτική κρίση. Προσωπικά, συνήθιζα να διδάσκω την ιστορία των χρηματοοικονομικών κρίσεων. Το τεράστιο κόστος της κρατικής δαπάνης ήταν μη βιώσιμο».

Ο υπουργός Οικονομικών τόνισε επίσης ότι πριν από κάθε μεγάλη κρίση οι αγορές συνήθως ήταν «σε εξαιρετική κατάσταση» λίγο πριν από την τελική κατάρρευση. «Η διοίκηση Τραμπ μας απομάκρυνε από εκείνη την επικίνδυνη τροχιά μιας ολικής κατάρευσης και μας επαναφέρει στον δρόμο της υγιούς ανάπτυξης», πρόσθεσε.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι οι βασικοί δασμοί ύψους 10% τίθενται σε ισχύ από τις 5 Απριλίου, ενώ αυξημένες, αντίστοιχες κυρώσεις σε επιλεγμένες χώρες θα ισχύσουν από τις 9 Απριλίου. Παράλληλα, δασμοί ύψους 25% στις εισαγωγές αυτοκινήτων ενεργοποιήθηκαν ήδη σήμερα τα μεσάνυχτα.

Τα νέα τέλη περιλαμβάνουν δασμούς 34% σε εισαγόμενα αγαθά από την Κίνα, 46% στο Βιετνάμ, 24% στην Ιαπωνία και 20% στην Ευρώπη. Στην περίπτωση της Κίνας, ο συνολικός δασμός διαμορφώνεται πλέον στο 54%.

Ο πρόεδρος Τραμπ, παρουσιάζοντας τους νέους δασμούς, τόνισε την ανάγκη δίκαιων εμπορικών σχέσεων και χαρακτήρισε τη νέα πολιτική ως «Ημέρα Απελευθέρωσης», καταγγέλλοντας ότι παραδοσιακοί σύμμαχοι πολλές φορές εκμεταλλεύονταν εμπορικά τις Ηνωμένες Πολιτείες πιο έντονα ακόμη και από τους εχθρούς τους.

Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε τους νέους δασμούς ισχυρό πλήγμα για την παγκόσμια οικονομία και προειδοποίησε πως η ΕΕ των 27 είναι έτοιμη να απαντήσει με αντίμετρα. «Η αβεβαιότητα θα αυξηθεί και θα οδηγήσει σε έξαρση του προστατευτισμού», δήλωσε η ίδια, προειδοποιώντας ότι «οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο».

Την ίδια στιγμή, εκ μέρους της κινεζικής κυβέρνησης έγινε γνωστό ότι το Πεκίνο αντιτίθεται στους νέους δασμούς και σκοπεύει να αντιδράσει δυναμικά στις κινήσεις της Ουάσιγκτον. Εν τω μεταξύ, πρόσφατα ο πρόεδρος Τραμπ υπέγραψε διάταγμα που κλείνει «παραθυράκι» στο εμπόριο, μέσω του οποίου μικρά πακέτα από Κίνα και Χονγκ Κονγκ εισάγονταν στις ΗΠΑ χωρίς δασμούς, δίνοντας μεγάλο πλεονέκτημα σε εταιρείες όπως η Temu και η Shein.

Σε συνέντευξή του την Πέμπτη στο «Fox and Friends», ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς παραδέχθηκε πως οι δασμοί ίσως προκαλέσουν ορισμένες βραχυπρόθεσμες δυσκολίες, αλλά τόνισε ότι είναι απαραίτητοι προκειμένου οι ΗΠΑ να ανακτήσουν θέσεις εργασίας και να ενισχύσουν την εγχώρια βιομηχανική παραγωγή.

«Ξέρουμε ότι πολλοί Αμερικανοί ανησυχούν», σημείωσε. «Όμως θα ζητήσω από τον κόσμο να κατανοήσει ότι αυτά τα προβλήματα δεν πρόκειται να λυθούν από τη μια μέρα στην άλλη».

Υπενθυμίζεται τέλος πως κατά τη διάρκεια της επιτυχημένης προεκλογικής του εκστρατείας το 2024, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δεσμευτεί να εφαρμόσει οριζόντιους δασμούς μεταξύ 10%-20% σε όλες τις εισαγωγές και είχε αναφέρει επίσης πως θα ήθελε να δει ελάχιστο δασμό 60% σε όλα τα κινέζικα προϊόντα.

Οι φήμες που κυκλοφόρησαν περί πρόωρης αποχώρησης του Έλον Μασκ από τη θέση του ειδικού κυβερνητικού υπαλλήλου στην υπηρεσία DOGE («Department of Government Efficiency», Υπηρεσία Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας) της κυβέρνησης του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, διαψεύστηκαν επισήμως από τον Λευκό Οίκο.

Πρόσφατο δημοσίευμα του Politico, επικαλούμενο ανώνυμες πηγές, ανέφερε ότι ο πρόεδρος Τραμπ ενημέρωσε μέλη του υπουργικού συμβουλίου ότι ο Έλον Μασκ σχεδιάζει να εγκαταλείψει σύντομα τη θέση του στη DOGE. Ωστόσο, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολίν Λίβιτ, απέρριψε κατηγορηματικά το δημοσίευμα, χαρακτηρίζοντάς το «ανυπόστατο».

«Αυτό το ‘αποκλειστικό’ είναι ανοησίες», έγραψε η Λίβιτ στα κοινωνικά δίκτυα. «Ο Έλον Μασκ και ο πρόεδρος Τραμπ έχουν δηλώσει δημόσια ότι ο Έλον θα αποχωρήσει από τη δημόσια υπηρεσία όταν ολοκληρώσει την εξαιρετική δουλειά που κάνει στη DOGE».

Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους τη Δευτέρα, εξήρε το έργο του Μασκ αλλά αναφέρθηκε και στην αναπόφευκτη επιστροφή του στις επιχειρηματικές του δραστηριότητες. «Θα τον κρατούσα όσο περισσότερο μπορούσα», είπε ο Τραμπ, συμπληρώνοντας πως «είναι εξαιρετικά ταλαντούχος, αλλά έχει και μια μεγάλη εταιρεία να διοικήσει. Κάποια στιγμή θα πρέπει να επιστρέψει σε αυτή».

Η θητεία του Μασκ στη DOGE ολοκληρώνεται στα τέλη Μαΐου, καθώς ο Νόμος για τους ειδικούς κυβερνητικούς υπαλλήλους στις ΗΠΑ προβλέπει μέγιστη διάρκεια υπηρεσίας 130 ημέρες. Σύμφωνα με τις ισχύουσες προθεσμίες, αυτή η περίοδος λήγει στις 30 Μαΐου.

Ο Μασκ δήλωσε πρόσφατα στο δίκτυο Fox News: «Πιστεύω πως μέχρι τότε θα έχουμε επιτύχει το μεγαλύτερο μέρος του στόχου για μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος κατά ένα τρισεκατομμύριο δολάρια».

Εμπόδια και προκλήσεις

Ωστόσο, η παρουσία του Έλον Μασκ στην κυβέρνηση Τραμπ βρέθηκε αντιμέτωπη με αρκετές προκλήσεις. Την περασμένη Τρίτη ο υποψήφιος που υποστηρίχθηκε από τον Μασκ στο Ανώτατο Δικαστήριο του Ουισκόνσιν απέτυχε να εκλεγεί, προκαλώντας προσωπική ήττα στον επιχειρηματία.

Επιπλέον, η Tesla, η αυτοκινητοβιομηχανία ηλεκτρικών οχημάτων του Μασκ, ανακοίνωσε ότι οι πωλήσεις του πρώτου τριμήνου μειώθηκαν κατά 13% σε ετήσια βάση. Παράλληλα, η μετοχή της εταιρείας έχει σημειώσει πτώση άνω του 35% από την αρχή του 2025. Σύμφωνα με τον ίδιο τον Μασκ, αυτές οι εξελίξεις συνδέονται εν μέρει με τη δημόσια σχέση του με την κυβέρνηση Τραμπ, που προκάλεσε αντιδράσεις, διαμαρτυρίες και επεισόδια εις βάρος της εταιρείας του.

Δικαστικά προβλήματα στη λειτουργία της DOGE

Τους τελευταίους μήνες, η υπηρεσία DOGE αντιμετωπίζει και νομικά προσκόμματα στη λειτουργία της. Δυο δικαστές εμπόδισαν τον Μασκ και την υπηρεσία DOGE από το να αποκτήσουν πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες που κατέχουν διάφορες ομοσπονδιακές υπηρεσίες, όπως το Γραφείο Διαχείρισης Προσωπικού (Office of Personnel Management), το Υπουργείο Οικονομικών και η Υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης.

Παρά τις δυσκολίες, ο Λευκός Οίκος διαβεβαιώνει ότι η DOGE παραμένει επικεντρωμένη στον βασικό της σκοπό —τον περιορισμό «της σπατάλης, της απάτης και της κακοδιαχείρισης» στην ομοσπονδιακή διακυβέρνηση. Αρχικά προβλεπόταν να σταματήσει τη λειτουργία της την 4η Ιουλίου 2026, ωστόσο το ακριβές χρονοδιάγραμμα της λήξης της παραμένει πλέον αβέβαιο.

«Μέσα στους επόμενους δύο με τρεις μήνες, πιθανότατα θα είμαστε ικανοποιημένοι από το έργο που έχει πραγματοποιηθεί», ανέφερε πρόσφατα ο Τραμπ.

Αν και τόσο ο Λευκός Οίκος όσο και ο ίδιος ο Μασκ απέφυγαν να προσδιορίσουν συγκεκριμένη ημερομηνία, η επικείμενη ολοκλήρωση της θητείας του Μασκ δείχνει να πλησιάζει, κλείνοντας ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο μεταξύ πολιτικής και επιχειρήσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.