Διακοπές στο διαδίκτυο και το τηλεφωνικό δίκτυο αναφέρθηκαν σε όλο το Ιράν στις 8 Ιανουαρίου, καθώς συνεχίζονταν οι διαδηλώσεις έπειτα από κάλεσμα του εξόριστου πρίγκιπα της χώρας. Οι διαδηλώσεις έχουν ξεσπάσει εδώ και ημέρες με αφορμή τα οικονομικά προβλήματα, αλλά πλέον έχουν κλιμακωθεί σε αιτήματα για ανατροπή του καθεστώτος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ο Ρεζά Παχλαβί, εξόριστος γιος του σάχη που ανατράπηκε με την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, κάλεσε σε περαιτέρω κινητοποιήσεις με βίντεο που ανήρτησε στην πλατφόρμα X: «Συμπατριώτες μου, σήμερα, 7 Ιανουαρίου, η παρουσία σας σε ολόκληρο το Ιράν ήταν πρωτοφανής. Αυτό συνιστά δήλωση ετοιμότητας για το αυριανό σχέδιο».
Στο ίδιο βίντεο, ο Παχλαβί εξέφρασε ανησυχία για τις επικοινωνίες: «Έχουμε λάβει πληροφορίες ότι το καθεστώς είναι φοβερά τρομοκρατημένο και προσπαθεί, για ακόμη μία φορά, να διακόψει το διαδίκτυο. Να γνωρίζετε πως η επικοινωνία μας δεν πρόκειται να διακοπεί, είτε χάρη στις εκατοντάδες χιλιάδες συσκευές Starlink εντός του Ιράν είτε μέσω των τηλεοπτικών δικτύων Iran International και Minodo. […] Το σχέδιο θα καρφώσει ακόμη ένα καρφί στο φέρετρο αυτού του καθεστώτος».
Σε επόμενη ανάρτησή του, στις 9 Ιανουαρίου, δήλωσε: «Είμαι περήφανος για κάθε έναν και κάθε μία από εσάς που βγήκατε στους δρόμους σε όλο το Ιράν το βράδυ της Πέμπτης» και παρότρυνε αυτούς που δεν συμμετείχαν να βγουν και εκείνοι στους δρόμους στις 9 Ιανουαρίου. Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα το IranWire, μετέδωσαν πως οι πόλεις της χώρας ήταν ήσυχες.
Την ίδια μέρα, ο Χαμενεΐ κατηγόρησε τους διαδηλωτές ότι δρουν προς όφελος του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνοντας: «Χθες το βράδυ, στην Τεχεράνη, μια ομάδα βανδάλων και ταραχοποιών κατέστρεψαν ένα κτίριο που ανήκε στο κράτος, στον ίδιο τον λαό, απλώς για να ευχαριστήσουν την καρδιά του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών». Και απευθυνόμενος στον Τραμπ, σημείωσε: «Κοίτα να διαχειριστείς τη δική σου χώρα».
Ο Τραμπ είχε προειδοποιήσει στις 4 Ιανουαρίου ότι οι ΗΠΑ θα παρέμβουν στο Ιράν εάν οι αρχές χρησιμοποιήσουν φονική βία κατά διαδηλωτών: «Αν αρχίσουν να σκοτώνουν κόσμο όπως έκαναν στο παρελθόν, νομίζω ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απαντήσουν πολύ σκληρά».
Διαδηλωτές στο κέντρο της Τεχεράνης. Ιράν, 29 Δεκεμβρίου 2025. (Πρακτορείο ειδήσεων Fars μέσω AP)
Το τρέχον κύμα διαδηλώσεων, το μεγαλύτερο των τελευταίων τριών ετών, ξεκίνησε τον προηγούμενο μήνα στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, όταν καταστηματάρχες εξέφρασαν την οργή τους για την ελεύθερη πτώση του ριάλ, του ιρανικού νομίσματος. Αν και μαζικές, οι διαδηλώσεις δεν έχουν φτάσει ακόμα τη δυναμική των κινητοποιήσεων του 2022 για τα δικαιώματα των γυναικών που ακολούθησαν τον θάνατο της υπό κράτηση Κούρδισσας Μαχσά Αμινί.
Σε ανακοίνωσή της, στις 8 Ιανουαρίου, η Διεθνής Αμνηστία κατηγόρησε το ιρανικό καθεστώς ότι καταστέλλει τους διαδηλωτές με σκληρό και καταχρηστικό τρόπο σε όλη τη χώρα από τον Δεκέμβριο, υπογραμμίζοντας: «Οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν κάνει παράνομη χρήση βίας και πυροβόλων όπλων και πραγματοποιούν μαζικές αυθαίρετες συλλήψεις. […] Οι δυνάμεις ασφαλείας, μεταξύ αυτών το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και η αστυνομία του Ιράν, γνωστή με την περσική συντομογραφία Φαρατζάχ, έχουν χρησιμοποιήσει παράνομα τυφέκια, κυνηγετικά γεμισμένα με μεταλλικά σφαιρίδια, υδροβόλα, δακρυγόνα και ξυλοδαρμούς για τη διάλυση, τον εκφοβισμό και την τιμωρία».
Ειδησεογραφικός οργανισμός ακτιβιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες κατέγραψε τον αριθμό των νεκρών στις διαδηλώσεις σε σαράντα δύο (42), μεταξύ των οποίων πέντε ανήλικοι και οκτώ μέλη των δυνάμεων ασφαλείας. Ο ίδιος οργανισμός ανέφερε επίσης πως έως τις 8 Ιανουαρίου είχαν συλληφθεί περισσότεροι από 2.277 άνθρωποι.
Αυτό που αρχικά ξεκίνησε ως αντίδραση στην οικονομική δυσπραγία, εν μέσω κυρώσεων και της κατάρρευσης του ιρανικού ριάλ, έχει μετατραπεί σε μαζικές διαδηλώσεις κατά του κυβερνώντος καθεστώτος, με αιτήματα για ανατροπή της κυβέρνησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Μέσα σε διάστημα περίπου μίας εβδομάδας, οι διαμαρτυρίες εξελίχθηκαν σε ένα από τα μακροβιότερα και πιο επίμονα επεισόδια αναταραχής που έχει γνωρίσει το Ιράν τους τελευταίους μήνες, σύμφωνα με παρατηρητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Τουλάχιστον 119 άνθρωποι έχουν συλληφθεί, ενώ τουλάχιστον οκτώ άτομα έχουν σκοτωθεί και άλλα 33 έχουν τραυματιστεί από τότε που ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις, σύμφωνα με το Human Rights Activists News Agency, το οποίο αναφέρει ότι οι κινητοποιήσεις έχουν εξαπλωθεί σε τουλάχιστον 32 πόλεις, σε πολλαπλές επαρχίες.
1. Πτώση του νομίσματος
Η αφορμή των κινητοποιήσεων ήταν μια απότομη πτώση της αξίας του ιρανικού νομίσματος στην αγορά συναλλάγματος. Στα τέλη Δεκεμβρίου 2025, το αμερικανικό δολάριο εκτινάχθηκε στην ελεύθερη αγορά από επίπεδα κάτω από 1 εκατομμύριο ριάλ σε περίπου 1,45 εκατομμύρια ριάλ, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό, κλονίζοντας τις αγορές και εντείνοντας τις πιέσεις του κόστους ζωής για τους Ιρανούς. Η αύξηση των ενοικίων, η έλλειψη βασικών αγαθών και οι διακυμάνσεις στους μισθούς έχουν ενισχύσει την απογοήτευση, μέσα στις καθημερινές δυσκολίες της ζωής υπό την αυταρχική διακυβέρνηση του ισλαμικού καθεστώτος.
Έμποροι στο ιστορικό παζάρι της Τεχεράνης, το οποίο συχνά θεωρείται ένδειξη οικονομικής εμπιστοσύνης, ανέφεραν ότι δυσκολεύονταν να καθορίσουν τιμές από το ένα πρωί στο άλλο, καθώς οι διακυμάνσεις του νομίσματος καθιστούσαν τις πωλήσεις ριψοκίνδυνες. Σε αρκετές πόλεις, καταστήματα έκλεισαν και απεργίες εξαπλώθηκαν μαζί με τις διαδηλώσεις στους δρόμους, προσελκύοντας φοιτητές, εργαζόμενους και μικροϊδιοκτήτες επιχειρήσεων.
Οι δυνάμεις ασφαλείας αντέδρασαν με τακτικές καταστολής του πλήθους, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης δακρυγόνων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πυροβολώντας απευθείας εναντίον διαδηλωτών, σύμφωνα με μαρτυρίες αυτοπτών και βίντεο που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο. Καθώς οι διαδηλώσεις μεγάλωναν, τα οικονομικά παράπονα μετατράπηκαν σταδιακά σε πολιτικά συνθήματα.
2. Η αντίδραση της κυβέρνησης
Παρότι το κλίμα στους δρόμους έχει αλλάξει, η κυβέρνηση μέχρι στιγμής παρουσιάζει την κατάσταση ως οικονομικό ζήτημα. Οι αρχές αντικατέστησαν ορισμένους κορυφαίους οικονομικούς αξιωματούχους και υποσχέθηκαν αλλαγές πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτών των κινήσεων, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιαν όρισε τον Αμπντολνασέρ Χεμματί επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας. Ο Χεμματί συνδέεται με παλαιότερες προσπάθειες μεταρρυθμίσεων, ωστόσο είχε απομακρυνθεί από τη θέση του, αφού βουλευτές τον κατηγόρησαν ότι προκάλεσε προβλήματα στην ισοτιμία. Η επιστροφή του έχει προκαλέσει νέες πολιτικές εντάσεις και επικρίσεις από σκληροπυρηνικά μέλη του κοινοβουλίου.
Αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι περιορισμένες αλλαγές προσώπων δεν μπορούν να επιλύσουν την κρίση του Ιράν. Ο πολιτικός σχολιαστής Σαΐντ Μπασιρτάς υποστήριξε ότι οι προσδοκίες γύρω από την αντικατάσταση των οικονομικών αξιωματούχων είναι λανθασμένες. Σε συνέντευξή του στην περσική έκδοση της εφημερίδας The Epoch Times, ανέφερε ότι η ιδέα πως η αλλαγή του διοικητή της κεντρικής τράπεζας μπορεί να λύσει τα οικονομικά προβλήματα του Ιράν αποτελεί ψευδαίσθηση, υποστηρίζοντας ότι η κρίση είναι βαθύτερη από οποιαδήποτε μεμονωμένη αλλαγή πολιτικής.
Ο υπουργός Οικονομικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν (IRI), Αμπντολνασέρ Χεμματί, εκφωνεί ομιλία ενώπιον μελών του κοινοβουλίου στην Τεχεράνη, στο Ιράν, στις 2 Μαρτίου 2025. (Atta Kenare/AFP μέσω Getty Images)
Πρόσθεσε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται θεμελιωδώς σε σύγκρουση με τον σύγχρονο κόσμο και ότι η χρεοκοπία της έχει τις ρίζες της στην ιδεολογία της και στο συνταγματικό της πλαίσιο. Σύμφωνα με τον Μπασιρτάς, το δημόσιο αίσθημα στο Ιράν έχει μετατοπιστεί προς την πεποίθηση ότι η μεταρρύθμιση εκ των έσω, μέσα στο υπάρχον σύστημα, δεν είναι πλέον εφικτή. Υποστήριξε επίσης ότι, ακόμη και αν ο πρόεδρος Πεζεσκιαν επιθυμούσε να προχωρήσει σε πραγματικές μεταρρυθμίσεις, το ίδιο το σύστημα δεν θα το επέτρεπε.
Ο Μπασιρτάς εκτιμά ότι η αντιμετώπιση των οικονομικών και πολιτικών προκλήσεων του Ιράν θα απαιτούσε μια συνολική μεταμόρφωση, που θα περιλάμβανε επαναπροσέγγιση με τη διεθνή κοινότητα, καταπολέμηση της συστημικής διαφθοράς, εγκαθίδρυση ανεξάρτητης δικαιοσύνης, διαχωρισμό θρησκείας και κράτους και διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων των πολιτών.
3. Σημείο καμπής
Ορισμένοι αναλυτές συνδέουν την οικονομική κρίση που τροφοδοτεί τις διαδηλώσεις με πρόσφατες περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις. Ο πολιτικός σχολιαστής Άρια Κανγκάρλου (Arya Kangarloo) ανέφερε ότι η 12ήμερη σύγκρουση του Ιράν με το Ισραήλ τον Ιούνιο αποτέλεσε σημείο καμπής στην προβολή ισχύος της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ο Κανγκάρλου υποστήριξε ότι η σύγκρουση αποκάλυψε την κατάρρευση των βασικών στρατηγικών εργαλείων του καθεστώτος. Ανέφερε στην Epoch Times ότι, επί χρόνια, η Ισλαμική Δημοκρατία στηριζόταν σε δύο βασικούς πυλώνες· στο πυρηνικό της πρόγραμμα και στο δίκτυο των παραστρατιωτικών οργανώσεων που δρουν για λογαριασμό του.
Σύμφωνα με τον Κανγκάρλου, αυτές οι παραστρατιωτικές οργανώσεις —συμπεριλαμβανομένων των τρομοκρατικών οργανώσεων Χεζμπολάχ και Χαμάς, του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, των τρομοκρατών Χούθι στην Υεμένη και ιρακινών πολιτοφυλακών— δημιουργήθηκαν για να ασκούν πίεση στο Ισραήλ μέσω συντονισμένων επιθέσεων σε πολλαπλά μέτωπα. Υποστήριξε ότι, αποδυναμώνοντας αυτές τις ομάδες, το Ισραήλ αφαίρεσε ένα από τα κύρια στρατηγικά εργαλεία του ισλαμικού καθεστώτος. Πρόσθεσε ότι τα ισραηλινά πλήγματα στο εσωτερικό του Ιράν, σε συνδυασμό με άμεσα πλήγματα των ΗΠΑ σε τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, σηματοδότησαν μια σημαντική αλλαγή. Κατά τον ίδιο, οι ενέργειες αυτές έσπασαν την εικόνα του καθεστώτος ως περιφερειακής δύναμης και το άφησαν σε αδύναμη στρατηγική θέση.
Ο Κανγκάρλου ανέφερε επίσης πρόσφατες κινήσεις ευρωπαϊκών χωρών για την ενεργοποίηση του λεγόμενου μηχανισμού «αυτόματης επαναφοράς των κυρώσεων», ο οποίος θα επανέφερε διεθνείς περιορισμούς στις οικονομικές σχέσεις με το Ιράν. Υποστήριξε ότι όλες αυτές οι πιέσεις, μαζί, έπαιξαν άμεσο ρόλο στη ραγδαία πτώση του ιρανικού νομίσματος. Τόνισε ότι όταν το ριάλ χάνει σχεδόν 8% της αξίας του μέσα σε μία μόνο ημέρα, η κανονική επιχειρηματική δραστηριότητα δεν μπορεί να συνεχιστεί. Πρόσθεσε ότι το παζάρι αποτελεί το μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο του Ιράν και ότι, όταν οι έμποροι δεν είναι πλέον σε θέση να κάνουν δουλειές, φτάνουν στα όριά τους.
Άνθρωποι κοιτούν τις ισοτιμίες συναλλάγματος που εμφανίζονται σε ηλεκτρονική πινακίδα στο παράθυρο καταστήματος στην πλατεία Φερντοουσί, στην Τεχεράνη, στο Ιράν, στις 28 Σεπτεμβρίου 2025. (Atta Kenare/AFP μέσω Getty Images)
Καθώς οι διαδηλώσεις συνεχίζονταν καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, τα συνθήματα μετακινήθηκαν εμφανώς πέρα από τα οικονομικά αιτήματα. Βίντεο που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο έδειχναν διαδηλωτές να φωνάζουν συνθήματα όπως «θάνατος στον δικτάτορα» και «ο Σεγιέντ Αλί θα ανατραπεί φέτος», αμφισβητώντας άμεσα τα θεμέλια του ισλαμικού καθεστώτος. Το «Σεγιέντ Αλί» αναφέρεται στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Σεγιέντ Αλί Χαμενεΐ. Εν τω μεταξύ, πολλοί διαδηλωτές στράφηκαν στο προεπαναστατικό παρελθόν του Ιράν. Σε πόλεις σε όλη τη χώρα, πλήθη ακούστηκαν να φωνάζουν φράσεις όπως «αυτή είναι η τελική μάχη, ο Παχλαβί θα επιστρέψει» και «Ρεζά Σαχ, ο Θεός να αναπαύσει την ψυχή σου».
Η επανεμφάνιση αυτών των συνθημάτων έχει στρέψει και πάλι την προσοχή στον διάδοχο του ιρανικού θρόνου Ρεζά Παχλαβί, ο οποίος έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην εξορία, αλλά εξακολουθεί να έχει ισχυρή συμβολική σημασία για πολλούς μέσα στη χώρα.
4. Ο εξόριστος διάδοχος του θρόνου
Ο Παχλαβί γεννήθηκε στην Τεχεράνη στις 31 Οκτωβρίου 1960. Είναι ο μεγαλύτερος γιος του Μοχάμαντ Ρεζά Σαχ Παχλαβί, του τελευταίου μονάρχη του Ιράν, και εγγονός του Ρεζά Σαχ Παχλαβί, ιδρυτή της δυναστείας Παχλαβί. Ορίστηκε διάδοχος του θρόνου κατά τη στέψη του πατέρα του το 1967 και πέρασε τα πρώτα παιδικά του χρόνια μέσα στο βασιλικό περιβάλλον.
Το 1978, εν μέσω αυξανόμενης αναταραχής, έφυγε από το Ιράν για να εκπαιδευτεί ως πιλότος μαχητικών αεροσκαφών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μερικούς μήνες αργότερα, ξέσπασε η επανάσταση του 1979, η οποία ανέτρεψε τη μοναρχία και εξανάγκασε τη βασιλική οικογένεια σε εξορία. Ο Παχλαβί ολοκλήρωσε αργότερα την εκπαίδευσή του στην Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ και απέκτησε πτυχίο πολιτικών επιστημών, καταλήγοντας να εγκατασταθεί κοντά στην Ουάσιγκτον, όπου ζει με τη σύζυγό του και τις τρεις κόρες τους.
Με την πάροδο των δεκαετιών, ο Παχλαβί επιδίωξε να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό του ως υπέρμαχο της δημοκρατίας και της κοσμικής διακυβέρνησης, και όχι ως διεκδικητή του θρόνου. Έχει κατ’ επανάληψη καλέσει σε ένα εθνικό δημοψήφισμα που θα επέτρεπε στους Ιρανούς να αποφασίσουν ελεύθερα για το μελλοντικό πολιτικό σύστημα της χώρας τους. Έχει δηλώσει ότι δεν βλέπει τον εαυτό του ως ηγέτη με μόνιμη εξουσία, αλλά ως συμβολική μορφή για μια πιθανή μεταβατική περίοδο. Ο ρόλος του, εξηγήσει, θα ήταν να βοηθήσει το Ιράν να ξεπεράσει την Ισλαμική Δημοκρατία και να κινηθεί προς ένα πραγματικά δημοκρατικό σύστημα.
Ο Ρεζά Παχλαβί, Ιρανός ηγέτης της αντιπολίτευσης και γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν, Μοχάμαντ Ρεζά Παχλαβί, παραχωρεί συνέντευξη Τύπου στο Παρίσι, στις 23 Ιουνίου 2025. (Joel Saget/AFP μέσω Getty Images)
Ο Παχλαβί έχει τονίσει ότι αυτή η ηγεσία θα ήταν προσωρινή και ότι θα ακολουθούσε ένα εθνικό δημοψήφισμα και η μεταβίβαση της εξουσίας σε θεσμούς που θα επέλεγε ο ιρανικός λαός. Τα τελευταία χρόνια, το Iran Prosperity Project έχει καταστεί βασικό στοιχείο της πολιτικής πλατφόρμας του Παχλαβί. Η πρωτοβουλία —που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την National Union for Democracy in Iran και ένα δίκτυο οικονομικών και νομικών συμβούλων— παρουσιάζεται ως οδικός χάρτης μετάβασης για ένα Ιράν μετά την Ισλαμική Δημοκρατία.
Με έμφαση στη σταθεροποίηση της οικονομίας αντί στην επιβολή ενός μόνιμου πολιτικού συστήματος, το σχέδιο δίνει προτεραιότητα σε μεταρρυθμίσεις με βάση την αγορά, στη διαφάνεια της κυβέρνησης, στην προστασία της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, στην καταπολέμηση της διαφθοράς και στην επανένταξη στην παγκόσμια οικονομία. Ο Παχλαβί έχει δηλώσει ότι το σχέδιο αποσκοπεί στο να αποτρέψει την κατάρρευση της οικονομίας κατά τη διάρκεια μιας πολιτικής μετάβασης και να εμπνεύσει εμπιστοσύνη τόσο στους Ιρανούς όσο και στη διεθνή κοινότητα ότι η πολιτική αλλαγή δεν θα προκαλέσει μακροπρόθεσμη αστάθεια.
5. Η κληρονομιά των Παχλαβί
Ο Ρεζά Σαχ Παχλαβί, ο παππούς του Ρεζά Παχλαβί, ανέβηκε στα στρατιωτικά αξιώματα τη δεκαετία του 1920 και εξελέγη σάχης μετά την καθαίρεση του τελευταίου μονάρχη των Καζάρ. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησής του, ξεκίνησε μεγάλα προγράμματα εκσυγχρονισμού, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης υποδομών, της μεταρρύθμισης της εκπαίδευσης και της μείωσης της ξένης επιρροής.
Ο γιος του, Μοχάμαντ Ρεζά Σαχ, κυβέρνησε το Ιράν από το 1941 έως το 1979. Κατά την περίοδο αυτή, το Ιράν γνώρισε ταχεία οικονομική ανάπτυξη και βιομηχανική εξέλιξη, διεύρυνση της πρόσβασης στην εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη, καθώς και κοινωνικές αλλαγές, όπως η παραχώρηση στις γυναίκες του δικαιώματος ψήφου και συμμετοχής στη δημόσια ζωή.
Εν τω μεταξύ, η κυβέρνησή του συχνά επικρινόταν από αντιπάλους στο εσωτερικό και από παρατηρητές στο εξωτερικό για τον περιορισμό των πολιτικών κομμάτων και την καταστολή της διαφωνίας. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγορούσαν τις υπηρεσίες ασφαλείας για αυθαίρετες συλλήψεις, λογοκρισία των μέσων ενημέρωσης και βασανιστήρια πολιτικών κρατουμένων. Οι ισχυρισμοί αυτοί αποτέλεσαν αργότερα σημαντικό μέρος του επαναστατικού αφηγήματος, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη νομιμοποίηση της μοναρχίας.
Στην εξωτερική πολιτική, το Ιράν υπό τον Μοχάμαντ Ρεζά Σαχ έγινε στενός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών και σημαντικό μέρος των δυτικών σχεδίων ασφαλείας στη Μέση Ανατολή. Με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Μοχάμαντ Ρεζά Σαχ αξιοποίησε την οικονομική και στρατιωτική ισχύ του Ιράν για να προστατεύσει τον Περσικό Κόλπο, τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και τις θαλάσσιες οδούς και να περιορίσει την εξάπλωση του κομμουνισμού κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και της αντιπαλότητας με το σοβιετικό μπλοκ.
(Από αριστερά προς τα δεξιά) Ο σάχης του Ιράν Μοχάμαντ Ρεζά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζον Φ. Κέννεντυ και ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα στην αίθουσα συνεδριάσεων του Υπουργικού Συμβουλίου στον Λευκό Οίκο, το 1962. (Robert LeRoy Knudsen/Public Domain)
Παρότι ήταν στενά ευθυγραμμισμένος με τη Δύση, ο σάχης προσπάθησε επίσης να διατηρήσει ισορροπία στην περιοχή. Τη δεκαετία του 1960 κινήθηκε προς καλύτερες σχέσεις με τη Σοβιετική Ένωση και επέκτεινε την οικονομική και τεχνική συνεργασία, ενώ συνέχισε να διατηρεί στενούς δεσμούς με συντηρητικές αραβικές χώρες. Την ίδια περίοδο, το Ιράν έγινε ο σημαντικότερος στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ στην περιοχή. Το Ιράν συχνά αποκαλούνταν «χωροφύλακας του Περσικού Κόλπου», με ρόλο που αποσκοπούσε στο να αναχαιτίσει την κομμουνιστική επιρροή και να στηρίξει τη σταθερότητα, όχι μόνο στη Μέση Ανατολή αλλά και σε τμήματα της Αφρικής.
Στο εσωτερικό της χώρας, ωστόσο, οι μαρξιστικές ιδέες έγιναν πιο δημοφιλείς. Αριστερές ομάδες, ιδίως το Κόμμα Τουντέχ του Ιράν και αργότερα ριζοσπαστικά φοιτητικά κινήματα, ενισχύθηκαν στα πανεπιστήμια, σε πολιτιστικούς κύκλους και μεταξύ διανοουμένων. Διέδιδαν ιδεολογική προπαγάνδα, στρατολογούσαν φοιτητές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρησιμοποιούσαν βία. Οι ομάδες αυτές προχώρησαν σε ληστείες τραπεζών, βομβιστικές επιθέσεις και απεργίες εναντίον κρατικών και ιδιωτικών στόχων, στο πλαίσιο του αγώνα τους κατά της μοναρχίας.
Η απομάκρυνση του αγάλματος του σάχη από τον κόσμο στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, στο Ιράν. Αριστερές ομάδες στη χώρα προχώρησαν σε ληστείες τραπεζών, βομβιστικές επιθέσεις και απεργίες εναντίον κρατικών και ιδιωτικών στόχων, στο πλαίσιο του αγώνα τους κατά της μοναρχίας. (Public Domain)
Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, οι μαρξιστικές ιδέες άρχισαν να συνδυάζονται περισσότερο με τον ριζοσπαστικό πολιτικό ισλαμισμό. Έννοιες όπως ο αντιιμπεριαλισμός, η κοινωνική δικαιοσύνη και η αντίθεση στον καπιταλισμό διατυπώνονταν σε θρησκευτική γλώσσα που πολλοί μπορούσαν να κατανοήσουν και να υποστηρίξουν.
Ο Ρουχολάχ Χομεϊνί, ιδρυτής της Ισλαμικής Δημοκρατίας, απέρριπτε ανοιχτά τον μαρξισμό, αλλά αξιοποίησε τα θέματά του και τα εξέφρασε μέσα σε ένα σιιτικό ισλαμικό πλαίσιο, ικανό να ενώσει ομάδες της αντιπολίτευσης. Αυτός ο συνδυασμός ιδεών οδήγησε στην ιρανική επανάσταση του 1979. Λίγο μετά την επανάσταση, αριστερές φοιτητικές ομάδες κατέλαβαν την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Τεχεράνη, κρατώντας Αμερικανούς διπλωμάτες ομήρους και απαιτώντας την επιστροφή του σάχη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου λάμβανε ιατρική περίθαλψη. Οι ομάδες αυτές αρχικά ενώθηκαν εναντίον του σάχη, αλλά στη συνέχεια διασπάστηκαν γρήγορα, καθώς η νέα ισλαμική κυβέρνηση άρχισε να καταστέλλει τους πρώην αριστερούς συμμάχους της.
Στις πρόσφατες διαδηλώσεις, ολοένα και περισσότερα άτομα φωνάζουν το όνομα του Ρεζά Παχλαβί, καθώς πολλοί διαδηλωτές εντός και εκτός Ιράν τον θεωρούν πλέον ενοποιητική μορφή και σύμβολο μιας νέας πολιτικής εποχής.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε πρόσφατα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οποιαδήποτε χρήση πραγματικών πυρών εναντίον διαδηλωτών θα προκαλούσε αμερικανική υποστήριξη προς τον ιρανικό λαό.
Η αναβίωση της μοναρχικής συμβολικής παρουσίας στους δρόμους, η διατύπωση ενός σχεδίου μετάβασης για την περίοδο μετά το καθεστώς και οι ολοένα πιο ρητές προειδοποιήσεις από το εξωτερικό έχουν ενισχύσει την αίσθηση ότι το Ιράν ίσως εισέρχεται σε μια αποφασιστική φάση, η οποία θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την αρχή του τέλους για την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν.
Την αναστολή λειτουργίας άνω των δύο δεκάδων διεθνών ανθρωπιστικών οργανώσεων στη Λωρίδα της Γάζας και τμήματα της Δυτικής Όχθης ανακοίνωσε στις 30 Δεκεμβρίου το Ισραήλ, επικαλούμενο τη μη συμμόρφωσή τους με τα νέα προαπαιτούμενα εγγραφής.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Διασποράς και Καταπολέμησης του Αντισημιτισμού του Ισραήλ, πάνω από 30 οργανώσεις δεν πληρούσαν τα αναγκαία κριτήρια· μεταξύ αυτών βρίσκεται και η γνωστή ανθρωπιστική οργάνωση «Γιατροί Χωρίς Σύνορα» (Médecins Sans Frontières).
«Το μήνυμα είναι σαφές. Η ανθρωπιστική βοήθεια είναι ευπρόσδεκτη. Η εκμετάλλευση ανθρωπιστικών πλαισίων για την τρομοκρατία, όχι», τόνισε ο υπουργός Διασποράς Αμί Χαϊτσικλί.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στην ενίσχυση της διαφάνειας σχετικά με το προσωπικό, τη χρηματοδότηση και τις δραστηριότητες εντός της Γάζας, όπου το Ισραήλ κατηγορεί διαχρονικά τη Χαμάς για υπεξαίρεση ανθρωπιστικής βοήθειας.
Ο Συντονιστής Κυβερνητικών Δραστηριοτήτων στα Εδάφη (COGAT), που επιβλέπει την εφαρμογή κρατικών πολιτικών στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, διαβεβαίωσε με ανάρτησή του στις 30 Δεκεμβρίου στην πλατφόρμα Χ (πρώην Twitter) πως η αναστολή δεν θα μειώσει την ανθρωπιστική βοήθεια.
«Διευκρινίζεται ότι οι οργανώσεις που έλαβαν ειδοποίηση για την αναστολή των δραστηριοτήτων τους στη Λωρίδα της Γάζας δεν εισήγαγαν βοήθεια κατά τη διάρκεια της τρέχουσας κατάπαυσης του πυρός», ανέφερε ο COGAT, προσθέτοντας πως η συνεισφορά τους έως τώρα δεν ξεπερνούσε το 1% του συνολικού όγκου βοήθειας.
Σύμφωνα με τον οργανισμό, περίπου 4.200 φορτηγά με ανθρωπιστική βοήθεια θα συνεχίσουν να εισέρχονται εβδομαδιαίως στη Γάζα μέσω του ΟΗΕ, δωρητριών χωρών, του ιδιωτικού τομέα και διεθνών οργανώσεων που έχουν εγγραφεί.
Ο COGAT υπογράμμισε: «Η διαδικασία εγγραφής στοχεύει να αποτρέψει την εκμετάλλευση της βοήθειας από τη Χαμάς» και επέκρινε ορισμένες οργανώσεις για την άρνησή τους να συμμετάσχουν σε ελέγχους διαφάνειας και ασφάλειας.
Με νεότερη ανακοίνωση στις 31 Δεκεμβρίου, ο COGAT ξεκαθάρισε ότι οι κανόνες θεσπίστηκαν για την προστασία και όχι τον περιορισμό της βοήθειας. «Οι απαιτήσεις εγγραφής υπάρχουν για έναν λόγο: να εμποδίσουν τη Χαμάς να εκμεταλλεύεται τη βοήθεια, μέσω εκτροπής, χρηματοδότησης τρομοκρατίας ή χρησιμοποίησης τοπικών εργαζομένων ΜΚΟ για ενίσχυση των τρομοκρατικών της ενεργειών. Αυτό έχει τεκμηριωθεί κατ’ επανάληψη. Η διαφάνεια δεν είναι καταπίεση. Είναι προστασία», σημείωσε ο οργανισμός στην πλατφόρμα Χ.
Σφοδρές αντιδράσεις από τη Δύση
Η αναστολή προκάλεσε ταχύτατες αντιδράσεις από κυβερνήσεις της Δύσης και αξιωματούχους ανθρωπιστικών οργανώσεων. Σε κοινή ανακοίνωση στις 30 Δεκεμβρίου, οι Υπουργοί Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, του Καναδά, της Δανίας, της Φινλανδίας, της Ισλανδίας, της Ιαπωνίας, της Νορβηγίας, της Σουηδίας και της Ελβετίας τόνισαν ότι οι διεθνείς ΜΚΟ είναι αναπόσπαστο μέρος της ανθρωπιστικής ανταπόκρισης στη Γάζα.
«Χωρίς αυτές, είναι αδύνατο να καλυφθούν οι επείγουσες ανάγκες στο απαιτούμενο εύρος», προειδοποίησαν, χαρακτηρίζοντας απαράδεκτες τυχόν προσπάθειες περιορισμού τους και ασκώντας κριτική στους όρους εγγραφής που έθεσε το Ισραήλ ως περιοριστικούς.
Οι υπουργοί κάλεσαν τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τους εταίρους του, συμπεριλαμβανομένης της Υπηρεσίας Αρωγής και Έργων του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους (UNRWA), να συνεχίσουν το έργο τους σε όλη τη Γάζα.
Η παρέμβαση αυτή έρχεται μετά τις προηγούμενες κατηγορίες του Ισραήλ για διείσδυση της Χαμάς σε ανθρωπιστικές οργανώσεις, με αναφορές ότι μέλη του προσωπικού της UNRWA συμμετείχαν ή στήριξαν τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου. Η UNRWA έχει ήδη διερευνήσει 19 εργαζομένους της για αυτές τις κατηγορίες, απομακρύνοντας εννέα για ενδεχόμενες διασυνδέσεις.
Οι υπουργοί ζήτησαν επίσης το άνοιγμα σημείων διέλευσης και σημαντική αύξηση των ανθρωπιστικών ροών, υπογραμμίζοντας ότι, αν και το πέρασμα Άλλενμπι έχει μερικώς επαναλειτουργήσει, βασικές διαδρομές όπως το Ράφα παραμένουν με σοβαρούς περιορισμούς.
Σύμφωνα με την κοινή τους ανακοίνωση, ο στόχος των 4.200 φορτηγών εβδομαδιαίως πρέπει να θεωρείται ελάχιστος και όχι ανώτατο όριο, ενώ τάχθηκαν υπέρ της μείωσης της γραφειοκρατίας, ώστε να φθάνει άμεσα η βοήθεια σε όσους τη χρειάζονται.
Σε απάντηση, το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ χαρακτήρισε την ανακοίνωση «ψευδή αλλά αναμενόμενη», κατηγορώντας τις συγκεκριμένες χώρες για «συστηματική προκατάληψη» εις βάρος του Ισραήλ και για μονομερείς απαιτήσεις, αγνοώντας τη βασικότητα του αφοπλισμού της Χαμάς για την ασφάλεια της περιοχής.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ενάντια στην αναστολή
Η επικεφαλής ανθρωπιστικής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Χάγια Λαμπίμπ, καταδίκασε στις 31 Δεκεμβρίου την αναστολή λειτουργίας των ΜΚΟ, δηλώνοντας: «Τα σχέδια του Ισραήλ να μπλοκάρει τις διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις στη Γάζα σημαίνουν παρεμπόδιση σωτήριας βοήθειας.
Η ΕΕ είναι σαφής: ο νόμος περί εγγραφής ΜΚΟ δεν μπορεί να εφαρμοστεί υπό την παρούσα μορφή. Όλα τα εμπόδια στην ανθρωπιστική πρόσβαση πρέπει να αρθούν».
Από την πλευρά του, ο COGAT απέρριψε τις κατηγορίες ότι το Ισραήλ υπονομεύει το ανθρωπιστικό σύστημα, τονίζοντας ότι εκατοντάδες διεθνείς εργαζόμενοι βρίσκονται αυτή τη στιγμή στη Γάζα, κυρίως με τον ΟΗΕ και τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, ενώ τρεις διεθνείς ΜΚΟ από ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία και Γαλλία διατηρούν την έγκριση και δραστηριοποιούνται κανονικά στην περιοχή.
Ο οργανισμός επανέλαβε ότι η ανθρωπιστική βοήθεια προς τη Γάζα συνεχίζεται απρόσκοπτα, υπογραμμίζοντας: «Ορισμένες ΜΚΟ αρνούνται τη διαφάνεια. Αυτό εγείρει το απλό ερώτημα: τι κρύβουν;», ανέφερε σε νέα ανάρτησή του στις 31 Δεκεμβρίου.
Ανησυχία «Γιατρών Χωρίς Σύνορα» για τον αντίκτυπο στους αμάχους
Την περασμένη εβδομάδα, οι «Γιατροί Χωρίς Σύνορα» προειδοποίησαν ότι τα νέα προαπαιτούμενα εγγραφής μπορεί να έχουν ολέθριες συνέπειες για τους αμάχους στη Γάζα.
Σε ανακοίνωσή τους στις 22 Δεκεμβρίου, εξέφρασαν ανησυχία πως οι κανονισμοί θα μπορούσαν να αφήσουν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους χωρίς πρόσβαση σε ζωτικής σημασίας ιατρική περίθαλψη το 2026, καθώς αναμένεται να αρχίσουν αποχωρήσεις από την εγγραφή από την 1η Ιανουαρίου.
Η οργάνωση τόνισε ότι η παρουσία της είναι καθοριστικής σημασίας για σχεδόν μισό εκατομμύριο ανθρώπους, παρέχοντας επείγουσα φροντίδα, νερό και στήριξη σε ένα σύστημα υγείας που καταρρέει, προειδοποιώντας ότι η απώλεια πρόσβασης θα έχει σοβαρότατες συνέπειες για τις ιατρικές υπηρεσίες προς τους αμάχους.
Ο COGAT σημείωσε ότι στις 30 Δεκεμβρίου, οι «Γιατροί Χωρίς Σύνορα» αρνήθηκαν να συνεργαστούν με τη διαδικασία εγγραφής και να καταθέσουν λίστα εργαζομένων, όπως προβλέπεται από την κυβερνητική πολιτική.
Ο Ιρανός πρόεδρος, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε στις 27 Δεκεμβρίου ότι το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται σε ολοκληρωτικό πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και το Ισραήλ –μήνες αφότου οι πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας του βομβαρδίστηκαν στη διάρκεια ενός 12ήμερου αεροπορικού πολέμου.
Ο Πεζεσκιάν ανέφερε, σε συνέντευξη της 27ης Δεκεμβρίου που δόθηκε στη δημοσιότητα στην ιστοσελίδα του ηγέτη της χώρας, αγιατολά Αλί Χαμενεΐ, ότι ο πόλεμος αυτός είναι χειρότερος από τη σύγκρουση του Ιράν με το Ιράκ, η οποία ξεκίνησε όταν ο Ιρακινός δικτάτορας Σαντάμ Χουσεΐν εισέβαλε στο Ιράν το 1980 και διήρκεσε καθ’ όλη τη δεκαετία.
Κατά τον Πεζεσκιάν, το Ιράν βρίσκεται σε «ολοκληρωτικό πόλεμο» με την Αμερική, το Ισραήλ και την Ευρώπη, επειδή δεν θέλουν η χώρα του να σταθεί στα πόδια της· πρόσθεσε ότι αυτός ο πόλεμος είναι χειρότερος από τον πόλεμο του Ιράκ εναντίον του Ιράν και ότι, αν κάποιος τον κατανοήσει σωστά, είναι πολύ πιο σύνθετος και δύσκολος από εκείνη τη σύγκρουση.
Ο πόλεμος Ιράν–Ιράκ (1980–1988) άφησε πάνω από 1 εκατομμύριο θύματα και στις δύο πλευρές και περιλάμβανε αναφορές για επιθέσεις με χημικά όπλα και αέρια.
Οι δηλώσεις έγιναν δύο ημέρες πριν από την προγραμματισμένη συνάντηση, από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Οι στρατοί των ΗΠΑ και του Ισραήλ εξαπέλυσαν αμφότεροι πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και σε άλλες περιοχές, στη διάρκεια μιας σύγκρουσης που διήρκεσε σχεδόν δύο εβδομάδες, τον Ιούνιο. Σε απάντηση, το Ιράν εκτόξευσε καταιγισμό πυραύλων προς το Ισραήλ και προς αμερικανική αεροπορική βάση στο Κατάρ.
Η κυβέρνηση Τραμπ και Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι το ιρανικό καθεστώς επιδιώκει, μέσω του πυρηνικού του προγράμματος, να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα και πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.
Στα μέσα Νοεμβρίου, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν εμπλουτίζει πλέον ουράνιο σε κανένα σημείο της χώρας· επρόκειτο, σύμφωνα με το κείμενο, για την πιο άμεση απάντηση έως τότε από την ιρανική κυβέρνηση σχετικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα, μετά τον βομβαρδισμό του Ιουνίου στις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού.
Ο Αραγτσί δήλωσε στο Associated Press τον περασμένο μήνα ότι δεν υπάρχει αδήλωτος πυρηνικός εμπλουτισμός στο Ιράν και ότι όλες οι εγκαταστάσεις του βρίσκονται υπό τις διασφαλίσεις και την παρακολούθηση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Πρόσθεσε ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εμπλουτισμός, επειδή οι εγκαταστάσεις έχουν δεχθεί επίθεση.
Στη συνέχεια, επανέλαβε την πάγια ιρανική θέση ότι το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας είναι ειρηνικό· θέση την οποία, όπως αναφέρεται, έχουν αντικρούσει οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η πυρηνική εποπτική αρχή του ΟΗΕ, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (International Atomic Energy Agency – ΙΑΕΑ), έχει υποστηρίξει εδώ και καιρό ότι το Ιράν έχει επιδείξει έλλειψη διαφάνειας γύρω από το πρόγραμμά του και έχει περιορίσει τους διεθνείς επιθεωρητές από την παρακολούθηση των εγκαταστάσεων της χώρας.
Ο Αραγτσί δήλωσε ακόμη ότι το Ιράν έχει αυτό το δικαίωμα και συνεχίζει να το ασκεί. Εξέφρασε την ελπίδα ότι η διεθνής κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, θα αναγνωρίσει τα δικαιώματά του και θα κατανοήσει ότι πρόκειται για αναφαίρετο δικαίωμα του Ιράν, τονίζοντας ότι δεν θα εγκατέλειπαν ποτέ τα δικαιώματά τους.
Ο επικεφαλής του ιρανικού πυρηνικού οργανισμού, Μοχαμάντ Εσλαμί, απαγόρευσε πρόσφατα σε αξιωματούχους του IAEA να επιθεωρήσουν τις βομβαρδισμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ο Εσλαμί, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, δήλωσε στις 24 Δεκεμβρίου ότι οι επιθεωρήσεις δεν θα πραγματοποιηθούν, επειδή ο IAEA δεν είχε θεσπίσει κατευθυντήριες γραμμές για τη διεξαγωγή τους.
Οι σοροί που παραδόθηκαν στο Ισραήλ από τη Χαμάς στις 2 Δεκεμβρίου δεν συνδέονται με κανέναν από τους αποθανόντες Ισραηλινούς ομήρους, όπως ανακοίνωσε το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Η παράδοση των αποκαλούμενων «ευρημάτων» πραγματοποιήθηκε μέσω του Ερυθρού Σταυρού, ενώ μετά από διαδικασία ταυτοποίησης στο Εθνικό Κέντρο Ιατροδικαστικής, οι ισραηλινές αρχές ανακοίνωσαν στις 3 Δεκεμβρίου ότι τα παραδοθέντα υπολείμματα δεν ανήκουν σε κανέναν από τους Ισραηλινούς ομήρους.
Σε ενημέρωση προς τις οικογένειες των δύο τελευταίων ομήρων, τονίζεται ότι «η προσπάθεια για την επιστροφή τους δεν θα σταματήσει έως ότου ολοκληρωθεί η αποστολή και οδηγηθούν σε ταφή με τιμές στη γη τους».
Στο πλαίσιο της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός που επιτεύχθηκε με μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών τον Οκτώβριο, η Χαμάς οφείλει να επιστρέψει όλους τους ομήρους, ζωντανούς και νεκρούς, στο Ισραήλ. Έκτοτε, έχουν επιστρέψει όλοι οι 20 ζωντανοί όμηροι, ενώ το Ισραήλ παρέλαβε και τα λείψανα 26 αποθανόντων ομήρων. Δύο όμηροι, ο Ισραηλινός αστυνομικός Ραντ Βίλι και ο Ταϊλανδός υπήκοος Σαντθισάκ Ρινθάλακ, παραμένουν νεκροί στα χέρια της Χαμάς στη Γάζα.
Το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ αναφέρει με ανακοίνωσή του την 3η Δεκεμβρίου ότι «η μεταβίβαση ανθρώπινων υπολειμμάτων συνοδευόμενη από ψευδείς ισχυρισμούς πως πρόκειται για όμηρο αποτελεί προσβολή προς την οικογένεια του θύματος και ακόμη μία παραβίαση της κατάπαυσης του πυρός από τη Χαμάς».
Τον προηγούμενο μήνα, οι ισραηλινές αρχές κατηγόρησαν τη Χαμάς ότι παρέδωσε τμηματικά λείψανα ομήρου, ο οποίος σύμφωνα με το Ισραήλ είχε ήδη ταφεί πριν από δύο χρόνια.
Η Χαμάς υποστηρίζει ότι δυσκολεύεται να εντοπίσει τα λείψανα λόγω της ευρείας καταστροφής στη Λωρίδα της Γάζας, ενώ οι ισραηλινές αρχές κατηγορούν την οργάνωση για σκόπιμες χρονικές καθυστερήσεις.
Στις 3 Δεκεμβρίου, οι Ταξιαρχίες Αλ-Κασάμ και Αλ-Κουντς ανακοίνωσαν μέσω του καναλιού τηλεγράφων του τηλεοπτικού σταθμού Αλ-Άκσα (όργανο της Χαμάς) ότι βρέθηκαν λείψανα που εκτιμάται ότι ανήκουν σε Ισραηλινό όμηρο στη βόρεια Γάζα.
Οι τελευταίοι νεκροί όμηροι
Οι Γβίλι και Ρινθάλακ, τα δύο τελευταία θύματα που παραμένουν στα χέρια της Χαμάς, απήχθησαν κατά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία πυροδότησε τη σύγκρουση στη Γάζα. Ο Γβίλι παραμένει ο μοναδικός Ισραηλινός όμηρος που κρατείται νεκρός από τρομοκρατικές οργανώσεις στη Γάζα.
Υπηρετούσε ως αστυνομικός σε μονάδα αντιμετώπισης της τρομοκρατίας και σκοτώθηκε υπερασπιζόμενος το κιμπούτς Ελουμίμ. Ο Ρινθάλακ εργαζόταν ως αγρεργάτης υποστηρίζοντας την οικογένειά του, και απήχθη από αγροκτήματα κοντά στο κιμπούτς Μπεέρι, σύμφωνα με το Φόρουμ Ομήρων και Αγνοουμένων, που εκπροσωπεί συγγενείς των Ισραηλινών ομήρων.
Σε τηλεφωνική επικοινωνία με την οικογένεια Γβίλι στις 28 Νοεμβρίου, ο Νετανιάχου ενημέρωσε τους γονείς του για τις συνεχιζόμενες προσπάθειες μεταφοράς της σορού του για ταφή σύμφωνα με το εβραϊκό έθιμο. Ακολούθως, επικοινώνησε και με τον πρέσβη της Ταϊλάνδης στο Ισραήλ, Μπουνιαρέτ Βίτσι και τον Παντού, διαβεβαιώνοντας ότι συνεχίζονται οι προσπάθειες και για την επιστροφή του Ρινθάλακ.
Ο πόλεμος στη Γάζα ξέσπασε μετά την επίθεση της Χαμάς στη νότια Ισραήλ, όπου σκοτώθηκαν περίπου 1.200 άτομα και απήχθησαν 251 όμηροι. Το Υπουργείο Υγείας της Χαμάς στη Γάζα ανακοίνωσε στις 3 Δεκεμβρίου πάνω από 70.000 νεκρούς στη Γάζα από την έναρξη των συγκρούσεων – αριθμός που περιλαμβάνει μαχητές, άμαχους και θανάτους από φυσικά αίτια, χωρίς όμως δυνατότητα ανεξάρτητης επιβεβαίωσης από την Epoch Times.
Εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης πυρός
Η συμφωνία κατάπαυσης του Οκτωβρίου προβλέπει σε πολλαπλές φάσεις την απρόσκοπτη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα μέσω του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, της Ερυθράς Ημισελήνου και άλλων ουδέτερων φορέων, ενώ ορίζει το άνοιγμα του συνοριακού περάσματος Ράφα μεταξύ Αιγύπτου και Γάζας βάσει των ίδιων διαδικασιών που ίσχυσαν κατά την προηγούμενη συμφωνία στις 19 Ιανουαρίου.
Ο Συντονιστής Κυβερνητικής Δραστηριότητας στα Εδάφη (COGAT), αρμόδιος για την εφαρμογή της ισραηλινής κυβερνητικής πολιτικής στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα, ανακοίνωσε στις 3 Δεκεμβρίου ότι το πέρασμα Ράφα θα ανοίξει εντός ημερών, αποκλειστικά για έξοδο κατοίκων της Γάζας προς την Αίγυπτο, με συντονισμό με τις αιγυπτιακές αρχές, κατόπιν ισραηλινής έγκρισης και υπό την εποπτεία της αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά το ίδιο πρότυπο που ίσχυσε τον Ιανουάριο του 2025.
Η επόμενη φάση του ειρηνευτικού σχεδίου προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς και την εξάλειψη των ενόπλων οργανώσεων, των στρατιωτικών υποδομών και του οπλισμού τους.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, σε συνεργασία με αραβικούς και άλλους διεθνείς εταίρους, θα διαμορφώσουν διεθνή δύναμη σταθεροποίησης που θα αναπτυχθεί στη Γάζα, εξασφαλίζοντας τη μετάβαση από τον πόλεμο στη διακυβέρνηση σε συνθήκες ειρήνης.
Καθώς η διεθνής δύναμη θα σταθεροποιεί την περιοχή, το ειρηνευτικό σχέδιο προβλέπει την προοδευτική αποχώρηση των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων από τον θύλακα, με την εξαίρεση μιας ζώνης ασφάλειας.
Το Ισραήλ προσδίδει «τεράστια σημασία» στη στρατιωτική του παρουσία στην ουδέτερη ζώνη στη Συρία, δήλωσε σήμερα ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά τη διάρκεια επίσκεψης σε Ισραηλινούς στρατιώτες που έχουν αναπτυχθεί σε αυτή τη ζώνη, η οποία υποτίθεται ότι είναι αποστρατιωτικοποιημένη και τελεί υπό τον έλεγχο του ΟΗΕ.
«Προσδίδουμε τεράστια σημασία στην ικανότητά μας, τόσο την αμυντική όσο και την επιθετική εδώ, στην προστασία των Δρούζων συμμάχων μας, και κυρίως στην προστασία του κράτους του Ισραήλ και του βορείου συνόρου του», δήλωσε ο Νετανιάχου κατά τη διάρκεια της επίσκεψης αυτής σύμφωνα με ένα βίντεο που έδωσε στη δημοσιότητα το γραφείο του.
Μετά την πτώση του Σύρου ηγέτη Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, το Ισραήλ ανέπτυξε στρατεύματα στην αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη στο υψίπεδο του Γκολάν, πέρα από τη γραμμή οριοθέτησης μεταξύ της πλευράς αυτού του συριακού εδάφους η οποία προσαρτήθηκε μονομερώς στο Ισραήλ το 1981 και της υπόλοιπης Συρίας.
Το Ιράν επιβεβαίωσε το Σάββατο ότι κατέσχεσε δεξαμενόπλοιο με σημαία των Νήσων Μάρσαλ, το οποίο διέσχιζε τα στενά του Ορμούζ, επικαλούμενο παραβιάσεις που περιλαμβάνουν τη μεταφορά «παράνομου φορτίου», όπως μετέδωσαν κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Σύμφωνα με το επίσημο πρακτορείο Irna, η ανακοίνωση των Φρουρών της Επανάστασης ανέφερε ότι το δεξαμενόπλοιο οδηγήθηκε σε ιρανικά χωρικά ύδατα. Η ανακοίνωση δεν διευκρίνιζε σε τι συνίστατο το «παράνομο φορτίο» ούτε παρείχε πληροφορίες για το πλήρωμα ή τον τρέχοντα προορισμό του πλοίου.
Οι ιρανικές αρχές υποστήριξαν ότι η κατάσχεση πραγματοποιήθηκε κατόπιν δικαστικής εντολής και ότι η επιχείρηση στόχευε στην «προστασία των εθνικών συμφερόντων και πόρων» της χώρας. Το δεξαμενόπλοιο ταυτοποιήθηκε ως το Talara, το οποίο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, μετέφερε 30.000 τόνους πετροχημικών προϊόντων.
Η κατάσχεση έγινε προχθές, Παρασκευή 14 Νοεμβρίου, ενώ η Τεχεράνη έχει εντείνει τις προειδοποιήσεις τελευταία για την πιθανότητα χρήσης στρατιωτικών μέσων.
Οι ιρανικές δυνάμεις ανέφεραν ότι το πλοίο κατευθυνόταν προς τη Σιγκαπούρη όταν αναχαιτίστηκε. Ιδιωτική εταιρεία ασφαλείας, η Ambrey, περιέγραψε την επίθεση ως ενέργεια που πραγματοποιήθηκε από τρία μικρά σκάφη.
Σύμφωνα με δεδομένα πτήσης που αναλύθηκαν από το Associated Press, μη επανδρωμένο αεροσκάφος τύπου MQ-4C Triton του Αμερικανικού Ναυτικού πετούσε επί ώρες πάνω από την περιοχή όπου βρισκόταν το Talara, παρακολουθώντας την κατάσχεση.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, μέσω του κέντρου United Kingdom Maritime Trade Operations, επιβεβαίωσε επίσης το περιστατικό, αναφέροντας ότι ενδεχόμενη «κρατική ενέργεια» ανάγκασε το Talara να εισέλθει στα ιρανικά χωρικά ύδατα.
Η εταιρεία Columbia Ship Management, με έδρα την Κύπρο, ανέφερε αργότερα ότι «έχασε την επαφή» με το δεξαμενόπλοιο, το οποίο μετέφερε αέριο πετρελαίου υψηλής περιεκτικότητας σε θείο. Η εταιρεία δεν είχε άμεση νεότερη ενημέρωση το Σάββατο.
Το Ιράν είχε κατηγορηθεί και για σειρά επιθέσεων με μαγνητικές νάρκες το 2019, που προκάλεσαν ζημιές σε δεξαμενόπλοια, καθώς και για επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε δεξαμενόπλοιο με σχέσεις με το Ισραήλ το 2021, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο δύο Ευρωπαίων μελών του πληρώματος. Οι επιθέσεις ξεκίνησαν μετά την απόφαση του τότε προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει μονομερώς τη χώρα του από την πυρηνική συμφωνία του 2015.
Το 2022, το Ιράν κατέσχεσε δύο ελληνικά δεξαμενόπλοια και τα κράτησε έως τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς. Τον Απρίλιο του 2024, κατέσχεσε επίσης το φορτηγό πλοίο MSC Aries, με πορτογαλική σημαία.
Οι πολυετείς εντάσεις ανάμεσα στο Ιράν και τη Δύση, επιβεβαρυμένες από τις εξελίξεις στη Λωρίδα της Γάζας, κορυφώθηκαν τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους, με τον δωδεκαήμερο πόλεμο με το Ισραήλ, ο οποίος έληξε με την παρέμβαση των ΗΠΑ, που έπληξαν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα απειλήσει ότι θα κλείσει τα Στενά του Ορμούζ — το στενό πέρασμα του Περσικού Κόλπου από όπου διέρχεται το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Το αμερικανικό ναυτικό, μέσω του 5ου Στόλου που εδρεύει στο Μπαχρέιν, περιπολεί εδώ και χρόνια στην περιοχή για να διατηρεί ανοιχτές τις θαλάσσιες οδούς.
Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συζητήσουν την επόμενη εβδομάδα μια πρόταση για την ανάληψη από την ΕΕ πρωτοβουλίας εκπαίδευσης 3.000 Παλαιστινίων αστυνομικών με σκοπό την μετέπειτα ανάπτυξή τους στη Λωρίδα της Γάζας, σύμφωνα με έγγραφο που περιήλθε σήμερα σε γνώση του Reuters.
Σε έγγραφο που συνέταξε η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης πριν από τη σύνοδο των Ευρωπαίων ΥΠΕΞ στις 20 Νοεμβρίου, αξιωματούχοι αναλύουν επιλογές για τη συμβολή στην εφαρμογή του σχεδίου 20 σημείων για τη Γάζα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Το Ισραήλ και η Χαμάς συμφώνησαν τον Οκτώβριο στην πρώτη φάση του σχεδίου αυτού, ωστόσο η εφαρμογή τμημάτων της συμφωνίας αυτής παραμένει αβέβαιη.
Στο έγγραφο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης περιγράφονται προτάσεις για την επέκταση των δύο πολιτικών αποστολών του ευρωπαϊκού μπλοκ στην περιοχή, οι οποίες επικεντρώνονται στην παροχή βοήθειας στα σύνορα και στην υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων αστυνόμευσης και δικαιοσύνης της Παλαιστινιακής Αρχής (ΠΑ).
Η αποστολή αστυνομικής υποστήριξης της ΕΕ θα μπορούσε «να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην εκπαίδευση της παλαιστινιακής αστυνομικής δύναμης στη Γάζα, παρέχοντας άμεση εκπαίδευση και υποστήριξη σε περίπου 3.000 παλαιστίνιους αστυνομικούς (που μισθοδοτούνται από την ΠΑ) από τη Γάζα, με σκοπό την εκπαίδευση ολόκληρης της παλαιστινιακής αστυνομικής δύναμης των 13.000 ατόμων», υπογραμμίζεται.
Στο έγγραφο γίνεται επίσης αναφορά στην ιδέα της επέκτασης της πολιτικής αποστολής παρακολούθησης των συνόρων της ΕΕ στη Ράφα σε άλλα σημεία διέλευσης των συνόρων.
Ωστόσο, οι προοπτικές να προχωρήσουν οι πρωτοβουλίες αυτές είναι ασαφείς.
Η Ρωσία πρότεινε χθες το δικό της σχέδιο ψηφίσματος του ΟΗΕ για τη Γάζα, σε μια απόπειρα αμφισβήτησης της προσπάθειας των ΗΠΑ να περάσουν το δικό τους ψήφισμα που θα στήριζε το σχέδιο Τραμπ.
Ρεπορτάζ του Reuters σημειώνει πως την ώρα των συζητήσεων αυτών στη διεθνή κοινότητα, η Χαμάς εδραιώνει τη θέση της στον παλαιστινιακό θύλακα, ενισχύοντας τα επιχειρήματα όσων πιστεύουν ότι δεν έχει την πρόθεση να παραδώσει την εξουσία ή να αφοπλιστεί, δύο από τα σημεία του σχεδίου Τραμπ, στο οποίο η Χαμάς ποτέ δεν απάντησε.
Το Ισραήλ ανακοίνωσε την ανεύρεση της σορού ενός από τους ελάχιστους εναπομείναντες ομήρους στη Γάζα. Η είδηση επιβεβαιώθηκε από το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου στις 13 Νοεμβρίου.
Ο Μένι Γκοντάρντ, 73 ετών, σκοτώθηκε κατά την επίθεση της Χαμάς στη νότια περιοχή του Ισραήλ, στις 7 Οκτωβρίου 2023, και η σορός του μεταφέρθηκε στη Γάζα.
Τα λείψανά του παραδόθηκαν σε Ισραηλινούς στρατιωτικούς και στην Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφάλειας του Ισραήλ μέσω του Ερυθρού Σταυρού, εντός του παλαιστινιακού θύλακα. Αφού ολοκληρώθηκε η διαδικασία ταυτοποίησης, η σορός μεταφέρθηκε στο Ισραήλ, όπου οι αρχές ενημέρωσαν την οικογένεια του Γκοντάρντ για τον επαναπατρισμό του.
Σε ανακοίνωσή του στις 14 Νοεμβρίου, το γραφείο του Νετανιάχου τόνισε: «Η κυβέρνηση και ολόκληρος ο μηχανισμός για τους αγνοούμενους και τους αιχμαλώτους του κράτους του Ισραήλ είναι αποφασισμένοι, αφοσιωμένοι και εργάζονται αδιάκοπα για να επιστρέψουν όλοι οι νεκροί όμηροι, ώστε να λάβουν τη δέουσα ταφή στη χώρα τους».
Μέχρι σήμερα, η Χαμάς έχει παραδώσει τα λείψανα 25 ομήρων, ενώ απομένουν ακόμη τρεις σοροί προς ανάκτηση και παράδοση. «Δεν θα υπάρξει κανένας συμβιβασμός και δεν θα φεισθούμε προσπάθειας μέχρι να επιστρέψουν όλοι οι νεκροί όμηροι, μέχρι και τον τελευταίο», υπογράμμισε το πρωθυπουργικό γραφείο.
Ο Γκοντάρντ απήχθη από το σπίτι του στο κιμπούτς Μπεϊρί, στη νότια περιοχή του Ισραήλ, και ο θάνατός του επιβεβαιώθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2023 από τον ισραηλινό στρατό. Η σύζυγός του, Αγιελέτ Γκοντάρντ, επίσης σκοτώθηκε στη διάρκεια της ίδιας επίθεσης.
Με τρεις ακόμη νεκρούς ομήρους να παραμένουν στη Γάζα, η εφαρμογή της πρώτης φάσης της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός πλησιάζει στην ολοκλήρωση.
Σύμφωνα με το πρώτο στάδιο του ειρηνευτικού σχεδίου, η Χαμάς υποχρεούται να παραδώσει όλους τους ζώντες και νεκρούς ομήρους στο Ισραήλ, ενώ το Ισραήλ οφείλει να παραδώσει τα λείψανα 15 νεκρών Παλαιστινίων για κάθε Ισραηλινό όμηρο που του επιστρέφεται.
Το Υπουργείο Υγείας της Γάζας, που βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Χαμάς, έκανε γνωστό στις 10 Νοεμβρίου ότι έχουν παραδοθεί συνολικά 315 σοροί Παλαιστινίων.
Το σχέδιο ειρήνης προβλέπει επίσης ότι όταν απελευθερωθούν όλοι οι Ισραηλινοί όμηροι, το Ισραήλ θα προχωρήσει στην αποφυλάκιση 250 κρατουμένων με ποινή ισόβιας κάθειρξης, καθώς και 1.700 Παλαιστινίων που κρατούνται μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023, συμπεριλαμβανομένων όλων των γυναικών και παιδιών που συνελήφθησαν το ίδιο διάστημα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ασκούν πιέσεις για ταχύτερη επιστροφή των ομήρων. Ο Τραμπ δήλωσε στις 25 Οκτωβρίου ότι «η Χαμάς οφείλει να επιστρέψει τις σορούς άμεσα, αλλιώς θα αντιμετωπίσει ενέργειες από τις χώρες που στηρίζουν την ειρηνευτική συμφωνία».
Όπως επισήμανε ο ίδιος, «ορισμένα από τα λείψανα είναι δύσκολο να εντοπιστούν, άλλα όμως μπορούν να παραδοθούν άμεσα, χωρίς να υπάρχει προφανής λόγος για καθυστέρηση». Η Χαμάς υποστηρίζει ότι η ανάκτηση των σορών παρεμποδίζεται από τις εκτεταμένες καταστροφές στη Γάζα, ενώ οι ισραηλινές αρχές διατείνονται ότι η Χαμάς γνωρίζει πού βρίσκονται οι σοροί και απλώς καθυστερεί την επιστροφή τους.
Η κατάπαυση του πυρός χαρακτηρίζεται εύθραυστη, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις αναφορικά με επιθέσεις εναντίον ισραηλινών και παλαιστινιακών δυνάμεων.
Υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι, ανάμεσά τους ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Ουίτκοφ και ο γαμπρός του προέδρου Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, επισκέφθηκαν το Ισραήλ τον Οκτώβριο προς υποστήριξη της ειρηνευτικής διαδικασίας.
Η διαδικασία αφοπλισμού της Χαμάς θα αποτελέσει καθοριστικής σημασίας σκέλος της επόμενης φάσης της συμφωνίας, που περιλαμβάνει την εξάρθρωση τρομοκρατικών οργανώσεων, στρατιωτικών δομών καθώς και κατάσχεση οπλισμού.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, σε συνεργασία με αραβικές και άλλες διεθνείς δυνάμεις, σχεδιάζουν τη δημιουργία Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης, η οποία θα αναπτυχθεί στη Γάζα προκειμένου να εγγυηθεί την ασφάλεια στη μεταβατική περίοδο από τον πόλεμο στη διακυβέρνηση ειρήνης.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του, ο Ρούμπιο συζήτησε με τον Νετανιάχου την ανάγκη η διεθνής δύναμη ασφαλείας να απαρτίζεται από χώρες με τις οποίες το Ισραήλ νιώθει άνετα.
Με την εγκαθίδρυση ελέγχου και σταθερότητας από τη Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης στη Γάζα, το ειρηνευτικό σχέδιο προβλέπει τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών στρατιωτικών δυνάμεων από τον θύλακα. Επιπλέον, η συμφωνία απαγορεύει παρεμβάσεις στη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας και λοιπώνν πόρων εντός της Λωρίδας της Γάζας.
Η τρομοκρατική οργάνωση των Χούθι άφησε να εννοηθεί πως σταματά τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις κατά του Ισραήλ αλλά και της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, έναν μήνα μετά την έναρξη της εκεχειρίας στη Γάζα που διαμεσολαβήθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε επιστολή αδιευκρίνιστης ημερομηνίας προς την ηγεσία των Ταξιαρχιών Αλ Κασάμ, που δημοσιεύθηκε στις 9 Νοεμβρίου από τον τηλεοπτικό σταθμό Αλ Άκσα μέσω Telegram, ο στρατηγός Γιούσεφ Χασάν αλ Μαντανί, αρχηγός του γενικού επιτελείου του στρατού των Χούθι στην Υεμένη, επανέλαβε τη στήριξη της ομάδας του στη Χαμάς.
Ο Αλ Μαντανί τόνισε: «Παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις και δηλώνουμε ότι σε περίπτωση νέων επιθετικών κινήσεων του εχθρός στη Γάζα, θα επανέλθουμε στις στρατιωτικές μας επιχειρήσεις στα βάθη της σιωνιστικής οντότητας. Θα επαναφέρουμε, επίσης, την απαγόρευση της ισραηλινής ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και τη Θάλασσα της Αραβίας».
Οι Χούθι δεν έχουν επιβεβαιώσει επισήμως το τέλος της εκστρατείας τους στην περιοχή. Η Epoch Times επικοινώνησε με τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις για σχόλιο, χωρίς όμως να λάβει απάντηση μέχρι τη δημοσίευση. Τόσο το Ισραήλ όσο και η Χαμάς τηρούν τη συμφωνία εκεχειρίας της 10ης Οκτωβρίου, με το Ισραήλ ωστόσο να διαμηνύει πως διατηρεί το δικαίωμα αυτοάμυνας απέναντι σε οτιδήποτε απειλεί την εθνική του ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένων των Χούθι.
Ισραήλ και οι φιλοϊρανοί Χούθι, που έχουν την έδρα τους στην Υεμένη, αντάλλαξαν πολλαπλά πλήγματα μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Γάζα, το 2023. Οι Χούθι επικαλούνται αλληλεγγύη προς τους Παλαιστινίους της Γάζας και δηλώνουν πως οι επιθέσεις τους από τον Νοέμβριο του 2024 κατά πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα – μία ζωτική εμπορική οδό που συνδέει τη Διώρυγα του Σουέζ με τη Θάλασσα της Αραβίας – αποτελούν απάντηση στην ισραηλινή επιχείρηση στη Γάζα.
Εντούτοις, οι στρατιωτικές τους ενέργειες έχουν επηρεάσει και πλοία δίχως προφανή σύνδεση με το Ισραήλ, προκαλώντας διαταραχές στις μεταφορές εμπορευμάτων και ενέργειας σε έναν καίριο παγκόσμιο δίαυλο. Αυτό οδήγησε τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να δώσει εντολή τον Μάρτιο για ευρείας κλίμακας πλήγματα κατά των Χούθι, δεσμευόμενος για τη χρήση συντριπτικής φονικής ισχύος προκειμένου να διασφαλιστεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Σειρά επιθέσεων
Σε πρόσφατο αεροπορικό πλήγμα κατά ανώτερων στελεχών των Χούθι, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) ανακοίνωσαν στις 16 Οκτωβρίου την εξουδετέρωση του αρχηγού του γενικού επιτελείου των Χούθι, Μοχάμεντ αλ Γκαμαρί. Όπως ανέφερε η ανακοίνωση των IDF, «Η εξόντωσή του συνιστά βαρύ πλήγμα για την ηγεσία των Χούθι, υπεύθυνη για εκατοντάδες επιθέσεις κατά του Ισραήλ στη διάρκεια του πολέμου».
Στην επιστολή του, ο Αλ Μαντανί κάνει λόγο για συλλυπητήρια που έλαβαν οι Χούθι από τις Ταξιαρχίες Αλ Κασάμ, το στρατιωτικό σκέλος της Χαμάς, μετά τον θάνατο του Αλ Γκαμαρί, προσθέτοντας πως οι δύο οργανώσεις είναι ενωμένες στην αντιπαράθεσή τους με το Ισραήλ.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Γιοάβ Γκαλάντ, έχει απειλήσει τους Χούθι με σκληρά αντίποινα για τις επιθέσεις τους στο Ισραήλ: «Οι τρομοκράτες Χούθι αρνούνται να διδαχθούν από το Ιράν, τον Λίβανο και τη Γάζα, και θα μάθουν με τον δύσκολο τρόπο. Όποιος πλήττει το Ισραήλ, θα πληγωθεί επταπλάσια».
Είχε προηγηθεί επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος κατά της ισραηλινής πόλης Εϊλάτ, στις 24 Σεπτεμβρίου, κατά την οποία τραυματίστηκαν άμαχοι, ενώ στις 28 Αυγούστου ισραηλινό πλήγμα στην ελεγχόμενη από τους Χούθι πρωτεύουσα της Υεμένης, Σαναά, κόστισε τη ζωή στον Αχμέντ Γαλίμπ αλ Ρουχάουι, πρωθυπουργό της κυβέρνησης των Χούθι, καθώς και σε άλλους ανώτερους αξιωματούχους του τρομοκρατικού καθεστώτος.
Στις 4 Μαΐου, οι Χούθι είχαν εκτοξεύσει πύραυλο που έπληξε την περιοχή κοντά στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν.
