Μέση Ανατολή

Η πρόσκληση του ηγέτη του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (PKK) για τερματισμό της ένοπλης σύγκρουσης με την Τουρκία θα μπορούσε, αν υλοποιηθεί, να έχει σημαντικές συνέπειες για την περιοχή, σύμφωνα με Τούρκους ειδικούς.

Ο Οϊτούν Ορχάν, αναλυτής για τη Μέση Ανατολή στην Άγκυρα, ανέφερε στην Epoch Times ότι για πρώτη φορά ο ηγέτης του PKK Αμπντουλάχ Οτσαλάν κάλεσε την οργάνωση να εγκαταλείψει την ιστορική της απαίτηση για κουρδική αυτονομία στην περιοχή. Προσέθεσε επίσης ότι ο Οτσαλάν απέρριψε τη χρήση βίας ως μέσο για την επίτευξη των στόχων της οργάνωσης.

Στα τέλη του περασμένου μήνα, ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, ο οποίος παραμένει έγκλειστος σε φυλακή της Τουρκίας, εξέδωσε μια πολυαναμενόμενη δήλωση καλώντας τους μαχητές του PKK να παραδώσουν τα όπλα τους. Στη δήλωσή του, ανέφερε ότι «καλεί σε παραίτηση από τα όπλα», ενώ το μήνυμα μεταδόθηκε μέσω του κουρδικού κόμματος DEM.

Ο Αϊχάν Ντογκανέρ, πρώην Τούρκος διπλωμάτης που έχει υπηρετήσει στη Συρία και τον Λίβανο, ανέφερε ότι η δήλωση του Οτσαλάν είχε δημιουργήσει «ένα αίσθημα προσεκτικής αισιοδοξίας». Παρόλο που ο Ντογκανέρ ανέφερε ότι η ειρηνική διαδικασία υποστηρίζεται από όλα τα πολιτικά κόμματα και τις οργανώσεις της τουρκικής κοινωνίας, σημείωσε ότι θα απαιτηθούν δύσκολες διαπραγματεύσεις για να γίνει πραγματικότητα.

Από τη δεκαετία του 1980, το PKK του Οτσαλάν διεξάγει ένοπλο αγώνα εναντίον του τουρκικού κράτους, πραγματοποιώντας επιθέσεις εναντίον πολιτικών και στρατιωτικών στόχων. Η Τουρκία, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν το PKK τρομοκρατική οργάνωση.

Στις 1 Μαρτίου, η ηγεσία του PKK, που εδρεύει στην περιοχή του Καντίλ στο βόρειο Ιράκ, αντέδρασε θετικά στην πρόσκληση του Οτσαλάν για αφοπλισμό. Σε ανακοίνωσή της, ανέφερε ότι «θα τηρήσουμε τις αναγκαίες συνθήκες της πρόσκλησης και θα την υλοποιήσουμε». Η ιστορική αυτή κίνηση προς τον τερματισμό της σύγκρουσης, σύμφωνα με το PKK, μπορεί να «επιτευχθεί μόνο υπό την πρακτική ηγεσία του Οτσαλάν».

Ο Ντογκανέρ ανέφερε ότι υπάρχουν πολλοί παράγοντες στην πλευρά του PKK και επεσήμανε ότι η πιο σημαντική παράμετρος είναι η ηγεσία του Καντίλ, η οποία έχει συμφωνήσει με την πρόσκληση του Οτσαλάν. Ανέφερε ότι «μια περιθωριακή ομάδα εντός του PKK μπορεί να προκαλέσει αναταραχές», αλλά τόνισε ότι το 2025 δεν είναι δυνατόν το PKK να συνεχίσει τον αγώνα του με την ίδια φιλοσοφία.

 

Ιστορικό βήμα

Ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, που ίδρυσε το PKK το 1978 με σκοπό την ίδρυση ενός κουρδικού κράτους στην περιοχή, είχε στη συνέχεια μετριάσει τις θέσεις του, καλώντας για κουρδική αυτονομία στο νοτιοανατολικό τμήμα της Τουρκίας. Το 1999, ο Οτσαλάν συνελήφθη από τις τουρκικές αρχές και έκτοτε κρατείται σε φυλακή κοντά στην Κωνσταντινούπολη.

Παρά την πολυετή φυλάκισή του, ο Οτσαλάν εξακολουθεί να θεωρείται ο de facto ηγέτης του PKK. Σύμφωνα με τον Ορχάν, ο Οτσαλάν διατηρεί σημαντική «επιρροή και εξουσία» στους υποστηρικτές του κουρδικού κινήματος, συμπεριλαμβανομένων μελών του κόμματος DEM της Τουρκίας, έτσι το μήνυμά του αναμένεται να έχει αντίκτυπο.

Ο Ορχάν ωστόσο εξέφρασε την άποψη ότι είναι υπερβολικά αισιόδοξο να πιστεύει κανείς ότι η πρόσκληση του Οτσαλάν θα οδηγήσει στην πλήρη διάλυση του PKK και τον τερματισμό των ένοπλων δραστηριοτήτων του. Παρόλα αυτά, εκτίμησε ότι η κίνηση του Οτσαλάν θα δημιουργήσει μια σαφή διάκριση μεταξύ εκείνων που εξακολουθήσουν να υποστηρίζουν τον ένοπλο αγώνα κατά του τουρκικού κράτους και αυτών που θα υποστηρίξουν μια καθαρά πολιτική προσέγγιση.

Η πρόσκληση του Οτσαλάν για αφοπλισμό έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρωπαϊκή Ένωση και πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής, όπως το Ιράκ και το Ιράν. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χαρακτήρισε την κίνηση ως μια ευκαιρία για «να κάνουμε ένα ιστορικό βήμα στην κατεύθυνση […] της κατάρριψης του τείχους της τρομοκρατίας».

Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ηγέτης του «Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης» και σύμμαχος του Ερντογάν, εξήρε την θετική ανταπόκριση της ηγεσίας του PKK στην πρόσκληση του Οτσαλάν, υπογραμμίζοντας ότι «σε αυτό το κρίσιμο περιβάλλον […] έχει ανοιχτεί ένα ιστορικό παράθυρο ευκαιρίας για την Τουρκία».

Την επόμενη μέρα, ο συνπρόεδρος του κόμματος DEM, Τουντζέρ Μπακιρχάν, δήλωσε ότι η ευκαιρία που δημιουργείται δεν πρέπει να «χαθεί». Αμέσως μετά την έκδοση της πρόσκλησης του Οτσαλάν, η αναπληρώτρια πρόεδρος του κόμματος DEM, Γκιουλιστάν Κιλίτς Κότσιγιτ, ανέφερε ότι ο αφοπλισμός του PKK θα πρέπει να συνοδευτεί από «δημοκρατικοποίηση» εκ μέρους της τουρκικής κυβέρνησης. Η Κότσιγιτ τόνισε ότι «η κυβέρνηση θα πρέπει […] να κάνει βήματα για δημοκρατικοποίηση τώρα», προσθέτοντας ότι «αυτό είναι το αίτημά μας ως πολίτες αυτής της χώρας».

Ο Ορχάν, ωστόσο, σημείωσε ότι η κουρδική αυτονομία στο νοτιοανατολικό τμήμα της Τουρκίας ή κάποιο είδος «ομοσπονδιακού» συστήματος παραμένει «εκτός συζήτησης» για την Τουρκία. Ανέφερε, ωστόσο, ότι η Άγκυρα είναι έτοιμη να «χαλαρώσει την πίεση» προς τα κουρδικά πολιτικά κινήματα στην Τουρκία, εφόσον αυτά αποστασιοποιηθούν από το PKK.

 

Επιπτώσεις της ειρηνευτικής πρωτοβουλίας στην περιοχή

Η ειρηνευτική πρωτοβουλία είχε ξεκινήσει τον περασμένο Οκτώβριο, όταν ο Μπαχτσελί, ο οποίος είναι αμετάκλητος εχθρός του ΡΚΚ, κάλεσε τον Οτσαλάν να δώσει εντολή στους υποστηρικτές του να καταθέσουν τα όπλα, αναφέροντας ότι οι τουρκικές αρχές θα εξετάσουν το ενδεχόμενο απελευθέρωσης του Οτσαλάν.

Μία ημέρα μετά την πρόταση του Μπαχτσελί, ένοπλοι του ΡΚΚ επιτέθηκαν στο γραφείο του τουρκικού αμυντικού ομίλου στην Άγκυρα, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν πέντε άτομα, μαζί με τους δράστες. Η Τουρκία αντέδρασε με δύο ημέρες αεροπορικών επιθέσεων σε θέσεις του ΡΚΚ στο βόρειο Ιράκ, ενώ πραγματοποίησε πλήγματα και σε θέσεις του ΡΚΚ στη βόρεια Συρία, περιοχή όπου το YPG, ο συριακός βραχίονας του ΡΚΚ, διατηρεί σημαντική παρουσία.

Τα τελευταία χρόνια, η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ, έχει διεξάγει πολλές επιθέσεις στο βόρειο Ιράκ με στόχο την εξουδετέρωση του ΡΚΚ, ενώ έχει επίσης εισβάλει στη βόρεια Συρία, όπου οι τουρκικές δυνάμεις συνεχίζουν τις επιχειρήσεις κατά του YPG, το οποίο η Άγκυρα θεωρεί ταυτόσημη με το ΡΚΚ.

Το Ιράκ και η Συρία, οι οποίες συνορεύουν με τη νοτιοανατολική Τουρκία, φιλοξενούν μεγάλους κουρδικούς πληθυσμούς. Η Τουρκία κατηγορεί το ΡΚΚ και το YPG ότι επιδιώκουν να δημιουργήσουν μια αυτόνομη περιοχή στην περιοχή, από την οποία θα μπορούσαν ενδεχομένως να εξαπολύουν επιθέσεις σε τουρκικούς στόχους.

Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, οι διασυνοριακές στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται και στις δύο χώρες, παρά τη θετική αντίδραση του ΡΚΚ στην έκκληση του Οτσαλάν. Εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας δήλωσε στις 6 Μαρτίου ότι συνολικά 26 τρομοκράτες εξουδετερώθηκαν την περασμένη εβδομάδα, περιλαμβανομένων αυτών στη βόρεια Ιρακ και Συρία.

Ο ίδιος εκπρόσωπος πρόσθεσε ότι οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις θα συνεχίσουν τις «δραστηριότητες σάρωσης και εκκαθάρισης στην περιοχή» και ότι θα «επιμείνουν στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας μέχρι να μην παραμείνει ούτε ένας τρομοκράτης».

Ο Ντογανέρ σημείωσε ότι η Άγκυρα «φαίνεται να απαιτεί τη μονομερή αποστρατικοποίηση του ΡΚΚ». Πρόσθεσε ωστόσο ότι το ΡΚΚ θα απαιτήσει την απελευθέρωση του Οτσαλάν και άλλων κρατουμένων και ότι θα πρέπει να βρεθεί μια μέση λύση. Τόνισε επίσης ότι «είναι αδύνατο για όλα τα μέρη να πετύχουν ακριβώς αυτό που θέλουν».

Ο Ορχάν ανέφερε ότι το ΡΚΚ δεν έχει δεσμευτεί πλήρως στην αποστρατικοποίηση, καθώς έχει δηλώσει μόνο κατάπαυση του πυρός. Στρατιωτικά, η Τουρκία θεωρεί ότι το ΡΚΚ βρίσκεται ήδη σε αδιέξοδο. Σημείωσε ότι η Άγκυρα δεν ενδιαφέρεται για μια μονομερή κατάπαυση του πυρός και ότι «μέχρι το ΡΚΚ να καταθέσει τα όπλα», η Τουρκία θα συνεχίσει να ασκεί πίεση στην ομάδα.

 

Σύνθετες δυναμικές στη Συρία

Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο καθώς το YPG συνεργάζεται στενά με τις αμερικανικές δυνάμεις που είναι ανεπτυγμένες στη βόρεια Συρία, όπου επιχειρεί υπό την αιγίδα των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF). Το SDF ιδρύθηκε το 2015 με σκοπό να βοηθήσει τις αμερικανικές δυνάμεις στη Συρία, οι οποίες υπολογίζονται σε περίπου 2.000 στρατιώτες, στον αγώνα κατά του ISIS.

Το SDF είναι εξοπλισμένο, εκπαιδευμένο και υποστηριζόμενο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες το θεωρούν «συνεργάτη αξιόπιστο στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας». Αυτή η συνεργασία έχει προκαλέσει εντάσεις με την Άγκυρα, η οποία έχει επανειλημμένα καλέσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να σταματήσουν να υποστηρίζουν την ομάδα.

Στις 27 Φεβρουαρίου, ο Μαζλούμ Αμπντί, διοικητής του SDF, καλωσόρισε την έκκληση του Οτσαλάν προς το ΡΚΚ να καταθέσει τα όπλα, αναφέροντας ότι η κίνηση θα έχει θετικές συνέπειες για την περιοχή. Παρόλα αυτά, πρόσθεσε ότι η έκκληση του Οτσαλάν αφορά μόνο το ΡΚΚ και όχι το SDF, επομένως «δεν έχει σχέση με εμάς στη Συρία».

Αντίθετα, στις δηλώσεις τους οι Τούρκοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι όλες οι Κουρδικές ένοπλες ομάδες στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του SDF, πρέπει να καταθέσουν τα όπλα. Ένας εκπρόσωπος του κυβερνώντος AKP δήλωσε στις 28 Φεβρουαρίου ότι «ανεξαρτήτως του ονόματος που χρησιμοποιεί, η τρομοκρατική οργάνωση [ΡΚΚ] πρέπει να καταθέσει τα όπλα και να αποστρατικοποιηθεί, μαζί με όλες […] τις παραφυάδες της στο Ιράκ και στη Συρία».

Ο Ορχάν ανέφερε ότι όλες αυτές οι ομάδες θεωρούνται από την Τουρκία «διαφορετικοί κλάδοι του ΡΚΚ». «Η Τουρκία θεωρεί το YPG και το ΡΚΚ ταυτόσημα», είπε. «Το YPG ιδρύθηκε από το ΡΚΚ και οι διοικητές του, συμπεριλαμβανομένου του Αμπντί, είναι κεντρικά μέλη του ΡΚΚ.» Ο Αμπντί, Σύρος Κούρδος, εντάχθηκε στο ΡΚΚ το 1990 και ήταν προσωπικός φίλος του Οτσαλάν πριν από τη σύλληψη του τελευταίου από τις τουρκικές δυνάμεις ασφαλείας το 1999.

Ο Ντογανέρ ανέφερε ότι η Άγκυρα επιθυμεί το ΡΚΚ και όλες οι συνδεδεμένες με αυτό οργανώσεις να καταθέσουν τα όπλα. Εκτός από το ΡΚΚ, το YPG και το SDF, η Άγκυρα θεωρεί το Κόμμα Δημοκρατικής Ένωσης της Συρίας, την Ένωση Κουρδικών Κοινοτήτων και το Ιρανικό Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν ως «μέρη του ίδιου οργανισμού».

Με πληροφορίες από το Reuters

Ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου για θέματα ομήρων, Άνταμ Μπόλερ, δήλωσε στις 9 Μαρτίου ότι οι πρόσφατες συνομιλίες με τη Χαμάς σχετικά με την απελευθέρωση των τελευταίων ομήρων ήταν ιδιαίτερα χρήσιμες. Ο ίδιος ανέφερε ότι δεν αποκλείει το ενδεχόμενο περαιτέρω συζητήσεων με την τρομοκρατική οργάνωση.

Σύμφωνα με τον Μπόλερ, οι συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες ημέρες επικεντρώθηκαν στον στόχο της Χαμάς να επιτευχθεί τερματισμός των εχθροπραξιών. Μιλώντας στην εκπομπή «State of the Union» του CNN, χαρακτήρισε τις συνομιλίες «πολύ χρήσιμες» και επεσήμανε ότι υπήρξε ουσιαστική ανταλλαγή απόψεων.

Αν και ο Ισραηλινός αξιωματούχος Ρον Ντέρμερ έχει εκφράσει ανησυχίες για την ύπαρξη άμεσων επαφών με τη Χαμάς, ο Μπόλερ διευκρίνισε ότι οι συζητήσεις είχαν σαφή στόχο. Τόνισε δε ότι οι ΗΠΑ δεν δρουν ως αντιπρόσωπος του Ισραήλ, αλλά έχουν δικά τους συμφέροντα που διακυβεύονται, προσθέτοντας ότι υπήρξε επικοινωνία και ανταλλαγή μηνυμάτων με τη Χαμάς.

Ο Μπόλερ υπογράμμισε ότι επεδίωξε να δώσει νέα ώθηση σε διαπραγματεύσεις που βρίσκονταν σε κρίσιμο σημείο και ότι ήθελε να ρωτήσει τη Χαμάς τι επιδιώκει από την πλευρά της.

Η πρωτοβουλία του Μπόλερ να συνομιλήσει με τη Χαμάς έρχεται σε αντίθεση με την πάγια πολιτική της Ουάσιγκτον που αποφεύγει τις διαπραγματεύσεις με τρομοκρατικές οργανώσεις.

Συνεχίζονται οι συνομιλίες για την κατάπαυση του πυρός

Αυτή την εβδομάδα, Αμερικανοί απεσταλμένοι πρόκειται να ταξιδέψουν στην περιοχή για να συνεχίσουν τις συζητήσεις σχετικά με την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα. Ο Μπόλερ ανέφερε ότι ενδέχεται να υπάρξουν αποτελέσματα εντός των επόμενων εβδομάδων όσον αφορά την απελευθέρωση των ομήρων που κρατούνται στη Γάζα, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες. Παράλληλα, δήλωσε αισιόδοξος ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία για την απελευθέρωση όλων των κρατουμένων και όχι μόνο των Αμερικανών ομήρων.

Αναφερόμενος σε ξεχωριστή υπόθεση, ο Μπόλερ δήλωσε ότι δεν είναι βέβαιος αν ο Αμερικανός δημοσιογράφος Όστιν Τάις είναι ζωντανός στη Συρία. Ωστόσο, τόνισε ότι σκοπεύει να μεταβεί εκεί προκειμένου να διερευνήσει την υπόθεση και, εάν διαπιστωθεί ότι βρίσκεται στη χώρα, να προσπαθήσει να τον φέρει πίσω.

Η θέση της Χαμάς για τις συνομιλίες

Στις 9 Μαρτίου, ο Τάχερ αλ Νόνο, πολιτικός σύμβουλος του ηγέτη της Χαμάς, επιβεβαίωσε ότι πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με εκπροσώπους των ΗΠΑ, διευκρινίζοντας ότι έλαβαν χώρα στην πρωτεύουσα του Κατάρ την προηγούμενη εβδομάδα. Ανέφερε ότι οι συνομιλίες αφορούσαν την απελευθέρωση ενός Αμερικανοϊσραηλινού πολίτη, τον οποίο η Χαμάς κρατά όμηρο στη Γάζα.

Ο αλ Νόνο δήλωσε ότι μέχρι στιγμής έχουν διεξαχθεί αρκετές συναντήσεις στη Ντόχα και ότι η Χαμάς έχει επιδείξει θετική και ευέλικτη στάση, με γνώμονα τα συμφέροντα του παλαιστινιακού λαού. Επιπλέον, ανέφερε ότι οι δύο πλευρές συζήτησαν τρόπους εφαρμογής της επόμενης φάσης μιας συμφωνίας που θα αποσκοπεί στον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Χαμάς ενημέρωσε την αμερικανική αντιπροσωπεία ότι δεν αντιτίθεται στην απελευθέρωση του συγκεκριμένου ομήρου στο πλαίσιο αυτών των συνομιλιών.

Οι ΗΠΑ πιέζουν για την απελευθέρωση του Ένταν Αλεξάντερ

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο ότι ύψιστη προτεραιότητα αποτελεί η απελευθέρωση του Ένταν Αλεξάντερ, ενός 21χρονου άνδρα από το Νιου Τζέρσεϊ, ο οποίος θεωρείται ο τελευταίος εν ζωή Αμερικανός όμηρος που κρατείται από τη Χαμάς στη Γάζα.

Ο Αλεξάντερ είχε υπηρετήσει ως στρατιώτης στον ισραηλινό στρατό.

Στις 8 Μαρτίου, Ισραήλ και Χαμάς δήλωσαν ότι εργάζονται προς την επόμενη φάση της εύθραυστης συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός 42 ημερών που ξεκίνησε τον Ιανουάριο. Αντιπροσωπεία της Χαμάς είχε συναντήσεις με Αιγύπτιους διαμεσολαβητές τις τελευταίες ημέρες και δήλωσε έτοιμη να διαπραγματευτεί τη δεύτερη φάση της συμφωνίας.

Το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι στέλνει αντιπροσωπεία στο Κατάρ στις 10 Μαρτίου για να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις σχετικά με την εκεχειρία με τη Χαμάς. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του γραφείου του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, το Ισραήλ «αποδέχθηκε την πρόσκληση των διαμεσολαβητών που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ», χωρίς να παρέχονται επιπλέον λεπτομέρειες. Οι συζητήσεις για τη δεύτερη φάση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός επρόκειτο αρχικά να ξεκινήσουν έναν μήνα νωρίτερα.

Ο αλ Νόνο δήλωσε ότι ο Γουίτκοφ έπαιξε «σημαντικό ρόλο» στην εξασφάλιση της εκεχειρίας της 19ης Ιανουαρίου, η οποία οδήγησε σε προσωρινή παύση των εχθροπραξιών στη Γάζα. Τόνισε, επίσης, ότι υπάρχει ελπίδα ο Γουίτκοφ να συμβάλει στην επιτυχία της διαπραγμάτευσης για τη δεύτερη φάση της συμφωνίας.

Στο πλαίσιο της πρώτης φάσης της συμφωνίας, η Χαμάς έχει μέχρι στιγμής ανταλλάξει 33 Ισραηλινούς ομήρους και πέντε Ταϊλανδούς με περίπου 2.000 Παλαιστίνιους κρατούμενους και υπόπτους. Σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, από τα 59 άτομα που παραμένουν σε κατάσταση ομηρίας, εκτιμάται ότι λιγότεροι από 30 είναι ζωντανοί.

Στις 5 Μαρτίου, ο Ντόναλντ Τραμπ απηύθυνε «τελευταία προειδοποίηση» προς τη Χαμάς, απαιτώντας την άμεση απελευθέρωση των υπόλοιπων ζωντανών ομήρων και την επιστροφή των νεκρών σωμάτων όσων έχασαν τη ζωή τους στην αιχμαλωσία.

Σε ανάρτησή του στην προσωπική του πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Truth Social, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε ότι η οργάνωση έχει δύο επιλογές: είτε να απελευθερώσει όλους τους ομήρους άμεσα και να επιστρέψει τα νεκρά σώματα όσων δολοφονήθηκαν είτε να αντιμετωπίσει σοβαρές συνέπειες. Δήλωσε, επίσης, ότι προτίθεται να στείλει στο Ισραήλ «ό,τι χρειάζεται για να ολοκληρώσει τη δουλειά» και ότι κανένα μέλος της Χαμάς δεν θα είναι ασφαλές αν η οργάνωση δεν συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις του.

Του Jacob Burg

Με τη συμβολή του Travis Gillmore και  πληροφορίες από το Associated Press και το Reuters

Το Ισραήλ ανακοίνωσε στις 9 Μαρτίου ότι διακόπτει την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στη Γάζα, στο πλαίσιο της άσκησης πίεσης στη Χαμάς, προκειμένου η τρομοκρατική οργάνωση να αποδεχθεί τους όρους του για την παράταση της εκεχειρίας.

Η ανακοίνωση αυτή έγινε λίγες ημέρες μετά την αναστολή κάθε ανθρωπιστικής βοήθειας και αποστολής αγαθών στη Λωρίδα της Γάζας, η οποία τελεί υπό τον έλεγχο της Χαμάς. Η απόφαση αυτή είχε ως στόχο να αναγκάσει την οργάνωση να αποδεχθεί την παράταση της πρώτης φάσης της ισχύουσας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Στις 4 Μαρτίου, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε δηλώσει ότι ήταν διατεθειμένος να κλιμακώσει την πίεση, μη αποκλείοντας το ενδεχόμενο διακοπής της ηλεκτροδότησης εάν η Χαμάς δεν συμμορφωνόταν.

Η πρώτη φάση της εκεχειρίας έληξε την 1η Μαρτίου και το Ισραήλ έχει προτείνει τη διαπραγμάτευση μιας μόνιμης ανακωχής, υπό την προϋπόθεση ότι η Χαμάς θα απελευθερώσει το ήμισυ των υπόλοιπων ομήρων που κρατούνται ακόμη στη Γάζα από την τρομοκρατική επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023.

Αντιθέτως, η Χαμάς επιδιώκει την έναρξη διαπραγματεύσεων για τη δεύτερη, πιο φιλόδοξη φάση της εκεχειρίας, η οποία θα περιλαμβάνει την απελευθέρωση όλων των ομήρων με αντάλλαγμα την πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και τη σύναψη ειρηνευτικής συμφωνίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, 24 όμηροι εξακολουθούν να είναι ζωντανοί, ενώ 35 νεκρά σώματα ομήρων παραμένουν στα χέρια της Χαμάς.

Στις 9 Μαρτίου, η τρομοκρατική οργάνωση ανέφερε ότι ολοκλήρωσε έναν γύρο διαπραγματεύσεων με τους Αιγύπτιους μεσολαβητές χωρίς να αλλάξει τη θέση της, και ζήτησε την ταχεία έναρξη της δεύτερης φάσης της εκεχειρίας. Η Χαμάς προειδοποίησε επίσης ότι η διακοπή της ανθρωπιστικής βοήθειας και της ενέργειας στη Γάζα θα έχει επιπτώσεις και στους ομήρους.

Ο Νετανιάχου είχε προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο διακοπής της ηλεκτροδότησης και, σύμφωνα με επιστολή του Ισραηλινού υπουργού Ενέργειας προς την Ισραηλινή Ηλεκτρική Εταιρεία, η εταιρεία διατάχθηκε να σταματήσει την πώληση ενέργειας στη Γάζα.

Η Γάζα, η οποία έχει υποστεί τεράστιες καταστροφές από τον πόλεμο που ξεκίνησε με την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, διαθέτει ελάχιστες υποδομές, ενώ οι κάτοικοι χρησιμοποιούν γεννήτριες και ηλιακούς συλλέκτες για να καλύψουν μέρος των ενεργειακών τους αναγκών. Μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παρέχεται από το Ισραήλ χρησιμοποιείται για τις αντλίες αφαλάτωσης, οι οποίες παρέχουν νερό για πόση και υγιεινή.

Το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ καταδίκασε την απόφαση του Ισραήλ στις 7 Μαρτίου, αναφέροντας ότι οποιαδήποτε άρνηση πρόσβασης σε βασικά αγαθά για τον άμαχο πληθυσμό μπορεί να συνιστά συλλογική τιμωρία.

Στις 9 Μαρτίου, ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου για τους ομήρους, Άνταμ Μπόλερ, δήλωσε ότι οι πρόσφατες συνομιλίες με τη Χαμάς, που αποτέλεσαν μια σπάνια εξαίρεση στην πάγια πολιτική της Ουάσιγκτον να μην διαπραγματεύεται με τρομοκρατικές οργανώσεις, ήταν ιδιαίτερα χρήσιμες. Ο ίδιος σημείωσε ότι, αν και κατανοεί τις επιφυλάξεις του Ισραηλινού αξιωματούχου Ρον Ντέρμερ για την ύπαρξη άμεσων επαφών με τη Χαμάς, οι συνομιλίες αυτές είχαν έναν σαφή στόχο.

Ο Μπόλερ τόνισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν λειτουργούν ως αντιπρόσωπος του Ισραήλ, αλλά έχουν δικά τους συμφέροντα στην υπόθεση και ότι οι συζητήσεις είχαν ως στόχο να δώσουν ώθηση στις διαπραγματεύσεις, που βρίσκονταν σε κρίσιμη κατάσταση. Ο ίδιος ανέφερε ότι ήθελε να κατανοήσει ποιο θα ήταν το επιθυμητό τελικό αποτέλεσμα για τη Χαμάς.

Του Jacob Burg

Με πληροφορίες από το Associated Press

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να διαπραγματευτεί μια νέα πυρηνική συμφωνία με το Ιράν για να αντικαταστήσει αυτήν από την οποία είχε αποσυρθεί κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας στην προεδρία.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο στις 7 Μαρτίου, ο Τραμπ ανέφερε ότι η εκτίμηση της κυβέρνησής του για την κατάσταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν βρίσκεται «σε τελικό στάδιο», υποδηλώνοντας ότι ενδέχεται να υπάρξει είτε συμφωνία για το ιρανικό πετρέλαιο είτε στρατιωτική δράση. Ανέφερε πως το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ότι κάτι θα συμβεί πολύ σύντομα.

Ο Τραμπ έστειλε μια επιστολή στον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, αυτή την εβδομάδα, ελπίζοντας να δημιουργηθεί ένα νέο πλαίσιο για να περιοριστεί η ικανότητα της Τεχεράνης να επιταχύνει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Ωστόσο, δεν έχει υπάρξει επίσημη επιβεβαίωση ότι ο Χαμενεΐ έχει λάβει την επιστολή.

Ο Τραμπ ανέφερε την αποστολή της επιστολής σε ένα απόσπασμα συνέντευξης που παραχώρησε στην Fox Business News αυτή την εβδομάδα, η οποία δεν έχει δημοσιευτεί πλήρως. Στη συνέντευξή του ανέφερε ότι είχε γράψει μια επιστολή λέγοντας ότι ελπίζει να διαπραγματευτούν, γιατί αν πρέπει να επέμβουν στρατιωτικά, θα είναι κάτι φρικτό. Πρόσθεσε ότι θα είναι πολύ καλύτερο για το Ιράν, ενώ η άλλη εναλλακτική είναι να κάνουν κάτι, γιατί δεν μπορούν να τους αφήσουν να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα.

Ο Τραμπ έκανε τις δηλώσεις αυτές καθώς η ηγεσία στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξετάζουν το ενδεχόμενο στρατιωτικής παρέμβασης για να αποτρέψουν το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Ιερουσαλήμ έχουν δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψουν ποτέ στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και υπέγραψαν κοινή δήλωση με αυτήν τη δέσμευση υπό την κυβέρνηση Μπάιντεν το 2022.

Η Τεχεράνη δεν διαθέτει όπλα μαζικής καταστροφής προς το παρόν, αλλά συνεχίζει να εμπλουτίζει ουράνιο σε επίπεδα κοντά σε αυτά που απαιτούνται για πυρηνικά όπλα, από τότε που ο Τραμπ τερμάτισε μονομερώς τη διμερή πυρηνική συμφωνία το 2018, η οποία είχε θέσει περιορισμούς σε τέτοιες δραστηριότητες.

Υπάρχει ανησυχία ότι το καθεστώς της Τεχεράνης θα μπορούσε να επιταχύνει γρήγορα τη δημιουργία πυρηνικής κεφαλής σε σύντομο χρονικό διάστημα, την οποία θα τοποθετήσει σε πύραυλο. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), το Ιράν έχει ενισχύσει την παραγωγή ουρανίου κοντά στο όριο που απαιτείται για πυρηνικά όπλα.

Η έκθεση της ΙΑΕΑ αναφέρει ότι το Ιράν διαθέτει περίπου 274 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%, το οποίο απέχει μόλις ένα βήμα από το 90% που απαιτείται για την παραγωγή πυρηνικών όπλων. Η ποσότητα αυτή αντιπροσωπεύει αύξηση περίπου 40% από τον περασμένο Αύγουστο. Η έκθεση αναφέρει ότι απαιτούνται περίπου 42 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου σε αυτό το επίπεδο για την παραγωγή μιας πυρηνικής κεφαλής, κάτι που υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη μπορεί να παράγει περίπου έξι πυρηνικές κεφαλές, αν το επιθυμεί.

Οι σχέσεις μεταξύ Τραμπ και Χαμενεΐ είναι τεταμένες εδώ και χρόνια, μετά την αποχώρηση του Αμερικανού προέδρου από τη συμφωνία πυρηνικής συμφωνίας και τη δολοφονία του Ιρανού στρατηγού Σολεϊμανί το 2020.

Ο Χαμενεΐ απέρριψε την πρώτη πρόταση του Τραμπ για νέα πυρηνική συμφωνία τον περασμένο μήνα, λέγοντας ότι «δεν πρέπει να υπάρξουν διαπραγματεύσεις με μια τέτοια κυβέρνηση». Είπε ότι «οι Αμερικανοί δεν τήρησαν τη συμφωνία» και πρόσθεσε ότι «το άτομο που είναι στην εξουσία την κατέστρεψε. Είπε ότι θα το κάνει και το έκανε.»

Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε τις δηλώσεις του Τραμπ σχετικά με την επιστολή προς τον Χαμενεΐ αυτή την εβδομάδα, λέγοντας ότι ο Τραμπ έστειλε μια επιστολή στους Ιρανούς ηγέτες ζητώντας να διαπραγματευτεί μια νέα συμφωνία. Ο Τραμπ δήλωσε: «Προτιμώ να διαπραγματευτώ μια συμφωνία. Δεν είμαι σίγουρος αν συμφωνούν όλοι μαζί μου, αλλά μπορούμε να καταλήξουμε σε μια συμφωνία που θα είναι εξίσου καλή όσο αν την κερδίζαμε στρατιωτικά […] Ο χρόνος λιγοστεύει. Κάτι θα συμβεί, με τον ένα ή τον άλλον τρόπο.»

Η επίσημη θέση του Ιράν είναι ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει ειρηνικούς σκοπούς. Ωστόσο, οι ηγέτες στην Τεχεράνη έχουν απειλήσει ανοιχτά να επιδιώξουν την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων λόγω των υψηλών εντάσεων που σχετίζονται με το καθεστώς κυρώσεων της Ουάσιγκτον και της μάχης της Ιερουσαλήμ κατά των παραστρατιωτικών ομάδων στη Γάζα, το Λίβανο και την Υεμένη, τις οποίες υποστηρίζει το Ιράν.

Δεν είναι γνωστό αν υπάρχει διάθεση για διαπραγματεύσεις στην Τεχεράνη. Ωστόσο, ο Χαμενεΐ είπε σε ομιλία του τον περασμένο Αύγουστο ότι «δεν είναι κακό να συζητάμε με τον εχθρό». Πρόσφατα, όμως, αντέστρεψε αυτές τις δηλώσεις, λέγοντας ότι «δεν είναι έξυπνο, σοφό ή έντιμο» να διαπραγματεύεται κανείς με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Με πληροφορίες από το Associated Press

Ο εκπρόσωπος του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ επέτρεψε την είσοδο 4.200 φορτηγών με τρόφιμα ανά εβδομάδα, αρκετά για πολλούς μήνες, κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας που έληξε στις 1 Μαρτίου.

Την 1η Μαρτίου, η Χαμάς ανακοίνωσε ότι απορρίπτει την πρόταση του απεσταλμένου του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, να παραταθεί η πρώτη φάση της εκεχειρίας έως τις 20 Απριλίου, λόγω του Ραμαζανιού και του Πάσχα. Σύμφωνα με την πρόταση, η Χαμάς θα έπρεπε να απελευθερώσει τους μισούς από τους ζωντανούς και νεκρούς ομήρους την πρώτη ημέρα, και όλους τους υπόλοιπους εφόσον επιτευχθεί μόνιμη εκεχειρία.

Ο Νετανιάχου, σε ανακοίνωσή του, ανέφερε ότι η Χαμάς κρατά 59 ομήρους, εκ των οποίων οι 24 είναι ζωντανοί και τουλάχιστον 35 είναι νεκροί.

 

Στην πρόταση του Γουίτκοφ για παράταση φάνηκε όταν ήταν σαφές ότι το Ισραήλ και η Χαμάς δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν στη μετάβαση στη δεύτερη φάση της εκεχειρίας, σύμφωνα με τον Νετανιάχου. Ο ίδιος δήλωσε ότι «δεν θα υπάρξουν δωρεάν γεύματα», προσθέτοντας πως η Χαμάς είναι γελασμένη εάν πιστεύει ότι μπορεί να συνεχίσει την εκεχειρία ή να επωφεληθεί από τους όρους της πρώτης φάσης χωρίς να απελευθερώσει ομήρους.

Ο εκπρόσωπος του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Ντέιβιντ Μένσερ, σε διαδικτυακή συνέντευξη τύπου στις 3 Μαρτίου ανέφερε ότι η Χαμάς χρησιμοποιεί την ανθρωπιστική βοήθεια για να υποστηρίξει τη δική της τρομοκρατική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τον ίδιο, εδώ και 1,5 χρόνο το Ισραήλ στέλνει προμήθειες για τον κόσμο, όμως η Χαμάς τις υπεξαιρεί και τις εκμεταλλεύεται.

Ο Μένσερ ανέφερε ότι η Χαμάς οικειοποιήθηκε τα κοντέινερ με τσιμέντο που προορίζονταν για σπίτια, προκειμένου να δημιουργήσει υπόγειες διαδρομές για τις τρομοκρατικές της δραστηριότητες, τις οποίες οι Ισραηλινοί αποκαλούν «Μετρό της Γάζας». Επιπλέον, ανέφερε ότι καύσιμα που προορίζονταν για ασθενοφόρα χρησιμοποιήθηκαν για οχήματα και μοτοσικλέτες που εισέβαλαν στο Ισραήλ και μετέφεραν γυναίκες και παιδιά στη Γάζα. Τα τρόφιμα που προορίζονταν να διανεμηθούν σε ευρεία κλίμακα, χρησιμοποιούνταν για να τρέφονται οι φύλακες, ενώ οι όμηροι λιμοκτονούσαν, πρόσθεσε. Από την άλλη, η Χαμάς φέρεται να έχει συσσωρεύσει προμήθειες για μήνες αλλά, σύμφωνα με τον Μένσερ, αυτό φαίνεται να ωφελεί μόνο τα μέλη της.

Κόκκινες γραμμές

Όπως ανέφερε ο στρατηγικός αναλυτής του Ισραήλ Έλιοτ Τσόντoφ, ήταν αναμενόμενο ότι οι διαπραγματεύσεις για την εκεχειρία θα κατέληγαν σε αδιέξοδο, με βασικό σημείο αντιπαράθεσης την παραμονή της Χαμάς στην εξουσία στη Γάζα. Ο Τσόντοφ επισημαίνει πως το Ισραήλ είχε μεν στείλει ανθρωπιστική βοήθεια και τρόφιμα, το ζήτημα ωστόσο είναι περισσότερο πολιτικό και στρατηγικό παρά ανθρωπιστικό.

Ο ίδιος ανέφερε ότι η απόφαση για τη διακοπή της βοήθειας είναι και ένα μήνυμα ότι η αμερικανική κυβέρνηση δεν θα πιέσει το Ισραήλ όπως στο παρελθόν, και ότι η Χαμάς πρέπει να επανεξετάσει τη θέση της αν επιθυμεί να διατηρήσει την εκεχειρία.

Σύμφωνα με τον Τσόντοφ, το Ισραήλ είναι έτοιμο να προχωρήσει σε στρατιωτική επιχείρηση μεγάλης κλίμακας εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία για την απελευθέρωση των ομήρων, και τόνισε ότι η Χαμάς κρατάει ως τελευταία διαπραγματευτικά της χαρτιά τους 20-24 ζωντανούς ομήρους.

Του Dan M. Berger