Ο ρυθμός εμφάνισης του αυτισμού στις ΗΠΑ ανεβαίνει, όπως επίσης και ο ρυθμός των ανθρώπων που είναι εθισμένοι στα κινητά τηλέφωνα (smartphones), τα ηλεκτρονικά παιχνίδια (gaming) και στο διαδίκτυο.
Τώρα, υπάρχουν αποδείξεις ότι η πρώιμη έκθεση σε ένα από τα παραπάνω συνδέεται σημαντικά με τον αυτισμό.
Έρευνες σε παιδιά της Αυστραλία αποκαλύπτουν μια περίπλοκη σχέση μεταξύ του χρόνου που περνούν οι μικρές ηλικίες μπροστά από τις οθόνες, των κοινωνικών παραγόντων και των διαγνώσεων διαταραχής αυτιστικού φάσματος .
Μια μεγάλη μελέτη βρήκε ότι τα παιδιά που περνούσαν περισσότερες από 14 ώρες την εβδομάδα κοιτάζοντας οθόνες πριν την ηλικία των 2 ετών διαγνώστηκαν μέχρι την ηλικία των 12 ετών με διαταραχές του φάσματος του αυτισμού (autism spectrum disorder – ASD) σε μεγαλύτερο ποσοστό από όσα περνούσαν λιγότερο χρόνο ή και καθόλου, υποδεικνύοντας την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα σχετικά με τα μοτίβα ανάπτυξης της πρώιμης παιδικής ηλικίας.
80% αύξηση κινδύνου εμφάνισης αυτισμού μέχρι την ηλικία των 12 ετών
Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό JAMA Pediatrics, προέρχονται από τη Διαχρονική Μελέτη των Παιδιών της Αυστραλίας, η οποία παρακολούθησε την ανάπτυξη 5.107 παιδιών. Ερευνητές ανέλυσαν τη χρήση της τηλεόρασης, του βίντεο και του διαδικτύου στην ηλικία των 2 ετών, συγκρίνοντας τη με μετέπειτα διαγνώσεις ASD μεταξύ των 6 και 12 ετών.
Τα παιδιά που ξεπερνούσαν τις 14 ώρες μπροστά από μία οθόνη εβδομαδιαίως πριν την ηλικία των 2 ετών έδειξαν 80% μεγαλύτερη πιθανότητα διάγνωσης ASD μέχρι την ηλικία των 12 ετών σε σχέση με αυτά που είχαν μικρότερη έκθεση. Ωστόσο, οι ερευνητές αναγνώρισαν αρκετούς επιπλέον παράγοντες πέρα από τη χρήση οθόνης, όπως το φύλο του παιδιού και το μορφωτικό επίπεδο των γονέων.
Η μητρική εκπαίδευση και το οικογενειακό εισόδημα συνδέθηκαν επίσης με τον χρόνο χρήσης οθόνης, γράφουν οι ερευνητές, προτείνοντας ότι και αυτοί αποτελούν παράγοντες που επιδρούν στη διαμόρφωση του παιδιού.
Συνολικά, 145 παιδιά της μελέτης διαγνώστηκαν με ASD μέχρι την ηλικία των 12 ετών. Η μελέτη επιβεβαίωσε τα ήδη υπάρχοντα μοτίβα φύλου, με τα αγόρια να παρουσιάζουν τετραπλό ποσοστό διάγνωσης σε σχέση με τα κορίτσια.
Παρόλο που η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι η υπερβολική χρήση της οθόνης προκαλεί αυτισμό, επισημαίνει ωστόσο μια σχέση την οποία οι γονείς και οι πάροχοι υγείας πρέπει να προσέξουν. «Οι κλινικοί ιατροί θα μπορούσαν να ρωτούν πόσο χρόνο περνά το παιδί μπροστά από μία οθόνη κατά την πρώιμη παιδική ηλικία ως μέρος μιας ευρύτερης αξιολόγησης της ανάπτυξης του παιδιού», αναφέρουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Με αυτά τα ευρήματα, οι ειδικοί προτρέπουν τους γονείς να δώσουν προσοχή στον χρόνο που αφιερώνουν τα παιδιά τους στις οθόνες, ιδίως τώρα που τα ψηφιακά μέσα γίνονται όλο και δημοφιλή.
Οι ερευνητές τόνισαν επίσης ότι η μείωση του χρόνου οθόνης για τα νήπια θα μπορούσε να τα βοηθήσει να έχουν πιο υγιή ανάπτυξη.
Πρώιμη έκθεση σε οθόνες και κίνδυνος αυτισμού
Η νέα έρευνα εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το πόσος χρόνος οθόνης είναι κατάλληλος για τα μικρά παιδιά. «Η υπερβολική χρήση μπορεί να επηρεάσει τις κοινωνικές δεξιότητες των νέων ατόμων καθώς και τις αλληλεπιδράσεις τους, με κάποια να δυσκολεύονται να κάνουν φίλους στην πραγματική ζωή ή να καλλιεργούν ψεύτικες φιλίες στο διαδίκτυο», είπε σε δήλωση Τύπου η Σαμπρίνα Μπάτλερ, επίκουρος καθηγήτρια διδασκαλίας συμβουλευτικής και εκπαίδευσης συμβούλων στην Σχολή Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Συρακουσών, η οποία δεν σχετίζεται με τη μελέτη.
Προηγούμενη έρευνα παρέχει το πλαίσιο για αυτά τα ευρήματα. Άλλη μια μελέτη των JAMA Pediatrics συνδέει την πρώιμη έκθεση στις οθόνες με μετέπειτα προκλήσεις της αισθητηριακής επεξεργασίας. «Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η έκθεση στα ψηφιακά μέσα μπορεί να είναι πιθανός παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη μη τυπικών αισθητηριακών προφίλ», ανέφεραν οι συγγραφείς της μελέτης.
Διαφοροποιήσεις στην αισθητήρια επεξεργασία – περιλαμβάνοντας την ευαισθησία σε εικόνες, ήχους, μυρωδιές, γεύσεις, αφή, ισορροπία και επίγνωση του σώματος – συχνά εμφανίζονται σε άτομα εντός του φάσματος του αυτισμού.
Επιπρόσθετη έρευνα έχει καταγράψει το πώς η έκθεση σε οθόνες επηρεάζει τη χημεία του εγκεφάλου, προκαλώντας αλλαγές σε βασικούς νευροδιαβιβαστές όπως η μελατονίνη, η ντοπαμίνη, η ακετυλοχολίνη και το γ-αμινοβουτυρικό οξύ (gamma-aminobutyric acid – GABA). Η έλλειψη μελατονίνης, όταν δηλαδή το σώμα δεν παράγει αρκετή μελατονίνη, την ορμόνη που ευθύνεται κυρίως για τη ρύθμιση του κύκλου ύπνου-ξύπνιου, συχνά παρατηρείται σε άτομα που βρίσκονται εντός του αυτιστικού φάσματος.
Παρότι δεν υπάρχουν επί του παρόντος στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η συχνή χρήση οθόνης προκαλεί αυτισμό, οι ερευνητές προτείνουν να συζητείται ο χρόνος οθόνης όταν γίνεται αξιολόγηση ανάπτυξης κατά την πρώιμη παιδική ηλικία.
Του George Citroner
