Η Κίνα, μια από τις πιο ταχέως αναπτυσσόμενες δυνάμεις στον τομέα της ρομποτικής, εισέρχεται σε μια νέα φάση: όχι μόνον κατασκευή μηχανών που κινούνται, αλλά ρομπότ με ανθρώπινη εμφάνιση, συναισθηματική έκφραση και ακόμη — όπως φαίνεται — γυναικεία ή ανδρική αισθητική. Στο επίκεντρο αυτής της τάσης βρίσκεται η εταιρεία AheadForm με έδρα τη Σαγκάη, το νεότερο δημιούργημα της οποίας, το Origin M1, είναι μια έκδοση «only head», μια κεφαλή-μονάδα ανθρωποειδούς ρομπότ που φέρει όσα μέχρι χθες ανήκαν περισσότερο στη σφαίρα της φαντασίας. Η εταιρεία δημοσίευσε βίντεο με ένα ρεαλιστικό ρομποτικό κεφάλι που ανοιγοκλείνει τα μάτια, γνέφει καταφατικά και κοιτάζει γύρω του, μιμούμενο πειστικά ένα πραγματικό ανθρώπινο πρόσωπο.
Τι είναι το Origin M1
Η AheadForm παρουσιάζει το Origin M1 ως «πλατφόρμα υψηλής απόδοσης για ανθρώπινες-ρομποτικές αλληλεπιδράσεις». Σύμφωνα με την εταιρεία, η κεφαλή φέρει έως και 25 μικροκινητήρες (blushless micro-motors), οι οποίοι επιτρέπουν λεπτές κινήσεις του προσώπου και ζωντανές εκφράσεις.
Ενσωματωμένες κάμερες στα μάτια (pupil cameras) και αισθητήρες επιτρέπουν στο ρομπότ να βλέπει, να παρακολουθεί το βλέμμα και να συντονίζει κεφάλι-μάτια.
Συγχρόνως, η εταιρεία αναφέρει ενσωμάτωση αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης (LLM/VLM) που στοχεύουν στη «συναισθηματική παρουσία» του ρομπότ, ώστε να μην είναι μόνο μια μηχανή αλλά ένας συνομιλητής πιο ‘ανθρώπινος’.
Το μοντέλο ξεπερνά το απλό κεφάλι. Στην έκδοση Half Body Edition, το κεφάλι φέρει έναν κινητό λαιμό/κορμό, με κίνηση κεφαλής-ματιών, συγχρονισμό χείλους-ομιλίας κ.ά. Σύμφωνα με την εταιρεία, η πλατφόρμα υποστηρίζει πλέον «συγχρονισμό χειλιών σε πραγματικό χρόνο και φυσικό συντονισμό κεφαλιού-ματιού», επιτρέποντας στο ρομπότ όχι μόνο να μιλάει συγχρονισμένα, αλλά και να παρακολουθεί αντικείμενα και να αλληλοεπιδρά με το περιβάλλον του με πιο πειστικό τρόπο.
«Η κεφαλή μπορεί να τοποθετηθεί σε διάφορες βάσεις ή να ενσωματωθεί σε μεγαλύτερα ρομποτικά συστήματα, καθιστώντας την ιδανική πλατφόρμα για μελέτες τεχνητής νοημοσύνης που βασίζονται σε συναισθήματα, έρευνα αλληλεπίδρασης ανθρώπου-ρομπότ και εγκαταστάσεις βασισμένες σε χαρακτήρες», υποστηρίζουν οι δημιουργοί του.
Ενώ μεγάλο μέρος της ρομποτικής βιομηχανίας βρίσκεται σε έναν αγώνα δρόμου για την κατασκευή δίποδων, ευέλικτων ανθρωποειδών ικανών για εργασία γενικής χρήσης, το AheadForm εργάζεται σε μια παράλληλη και εξίσου πολύπλοκη πρόκληση: την τελειοποίησης του ανθρώπινου προσώπου. Η εστίαση εδώ δεν είναι σε αυτό που μπορεί να κάνει το ρομπότ με τα χέρια του, αλλά σε αυτό που μπορεί να μεταφέρει με το πρόσωπό του.
Η εταιρεία σημειώνει ότι το Origin M1 δεν προορίζεται για μαζική οικιακή χρήση, αλλά πρωτίστως για «έρευνα αλληλεπίδρασης ανθρώπου-ρομπότ», εξυπηρέτηση πελατών, ψυχαγωγία και υψηλής αισθητικής εμφανίσεις. Καθώς τα ρομπότ χρησιμοποιούνται σε χώρους όπου η ανθρώπινη αλληλεπίδραση είναι κρίσιμη (ξενοδοχεία, αεροδρόμια, τουριστικά κέντρα, μουσεία), η εμφάνιση των ρομπότ δεν είναι ένα ελάσσον ζήτημα ούτε αφορά μόνο την αισθητική.
Η δουλειά των στυλιστών ρομπότ
Με την άνοδο τέτοιων αισθητικά προηγμένων ρομπότ εμφανίζεται και μια νέα εργασία. Ειδικοί που αναλαμβάνουν το μακιγιάζ, το styling, το πρόσωπο του ρομπότ, πηγαίνοντας έν βήμα παραπέρα από την κατασκευή. Ουσιαστικά, η ανθρωποειδής μηχανική συναντά τη βιομηχανία της εμφάνισης : τον σχεδιασμό, το πρόσωπο, την έκφραση, την προσωπικότητα.
Η νέα αυτή ειδικότητα αναδύεται καθώς τα ανθρωποειδή ρομπότ αποκτούν πιο ρεαλιστικές εκφράσεις και πρόσωπα. Οι στυλίστες ρομπότ είναι μια διεπιστημονική ομάδα με δεξιότητες από διαφορετικά επαγγέλματα.
Ειδικοί μακιγιάζ τεχνητού δέρματος (silicon makeup artists): Αυτοί οι επαγγελματίες εφαρμόζουν χρωστικές πάνω σε σιλικονούχο δέρμα, ρεαλιστική απόδοση πορώδους, υφής και χρωματικών τόνων, με τεχνικές παρόμοιες με αυτές που χρησιμοποιούνται σε κινηματογραφικά ειδικά εφέ. Η εργασία χρειάζεται εξαιρετική ακρίβεια, καθώς ένα λάθος στο πάχος του χρώματος μπορεί να επηρεάσει την κίνηση των μικροκινητήρων του προσώπου.
Hair stylist για συνθετικά ή εμφυτευμένα μαλλιά: Για τα μαλλιά εμφυτεύονται μία προς μία οι τρίχες, διαδικασία που μπορεί να πάρει μέρες. Οι hair stylist ρυθμίζουν την κόμμωση, το χρώμα και το στυλ ανάλογα με τη χρήση του ρομπότ (π.χ. υπηρεσία, ρεσεψιόν, διασκέδαση).
Costume & fashion specialists: Σχεδιάζουν στολές, επιλέγουν υφάσματα που δεν εμποδίζουν τους σερβοκινητήρες (μικροί κινητήρες με εγκέφαλο που χρησιμοποιούνται ευρέως στη ρομποτική, στα drone, στα ρομποτικά χέρια κλπ), και γενικά δημιουργούν μία προσωπικότητα για το κάθε ρομπότ.
Τεχνικοί εκφράσεων: Ένας νέος ρόλος που συνδυάζει αισθητική με μηχανολογία. Αυτοί ρυθμίζουν μέσω λογισμικού τις βασικές εκφράσεις, το εύρος κίνησης των σερβοκινητήρων, το πώς το μακιγιάζ ή το υλικό του δέρματος ανταποκρίνεται στην κίνηση.
Ethical & cultural advisers: Στην Κίνα (και διεθνώς), ο σχεδιασμός πρέπει να είναι ευαίσθητος σε πολιτισμικά πρότυπα ομορφιάς, κοινωνικά στερεότυπα και την ισορροπία μεταξύ ανθρώπινης και μηχανικής ταυτότητας. Οι σύμβουλοι αυτοί βοηθούν στο να μην γίνεται ένα ρομπότ ούτε «πολύ ανθρώπινο» ούτε «πολύ απρόσωπο».
Χρησιμοποιούνται ειδικά εργαστήρια ρομποτικής αισθητικής, όπου τα ρομπότ στήνονται σε σταθμούς όπως σε μοντέλα μόδας, περνούν από camera test όπως οι ηθοποιοί για να ελεγχθεί αν οι εκφράσεις αποδίδονται σωστά υπό διαφορετικό φωτισμό, συνεργάζονται στενά με μηχανικούς τεχνητής νοημοσύνης, ώστε η εμφάνιση να συνδέεται σωστά με τον τρόπο ομιλίας και συμπεριφοράς του ρομπότ.
Η Κίνα με μεγάλη επένδυση στη ρομποτική και στην τεχνητή νοημοσύνη, φαίνεται έτοιμη να εισάγει τέτοιες ειδικεύσεις, καλλιτέχνες που θα φροντίζουν το πώς φαίνεται και πώς συμπεριφέρεται ένα ανθρωποειδές. Πρόκειται για την υπέρβαση των χαμηλού επιπέδου ρομπότ, που κινούνται και κάνουν απλά καθήκοντα, και την εισαγωγή ρομπότ που προσομοιάζουν περισσότερο τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά. Η επιδίωξη της AheadForm είναι σαφής: «Η ρομποτική κεφαλή δίνει ταυτότητα και κάνει το ρομπότ πιο προσιτό».
Ο αυξανόμενος ανθρωπομορφισμός των ρομπότ θέτει το εξής ερώτημα: Πώς πρέπει να δείχνουν οι μηχανές;
Όταν ένα ρομπότ μοιάζει πάρα πολύ με άνθρωπο, δημιουργείται το φαινόμενο της «άβολης οικειότητας». Πολλοί θεωρούν πως η τεχνολογία υπερβαίνει τα ανθρώπινα όρια. Πού πρέπει να μπει η γραμμή που διαχωρίζει τον βοηθό-μηχανή και το ανθρώπινο υποκατάστατο; Πώς επηρεάζεται η ανθρώπινη εργασία όταν ανθρωπόμορφες μηχανές μπορούν να αναλάβουν ρόλους και καθήκοντα; Τι σημαίνει για την ιδιωτικότητα, την αλληλεπίδραση και την ταυτότητα όταν το πρόσωπο που βλέπουμε είναι μηχανικό; Ποιες είναι οι κατευθυντήριες γραμμές για το πώς πρέπει και πώς μπορεί να φαίνεται ένα ρομπότ; Το ερώτημα αυτό μετεξελίσσεται σε «Τι είδους μηχανές θέλουμε να φαίνονται ως άνθρωποι;»
Η Κίνα, ακολουθώντας την πολιτική «εκσυγχρονισμός + τεχνολογία + τεχνητή νοημοσύνη», δείχνει να δίνει έμφαση όχι μόνο στην παραγωγή ρομπότ αλλά και στη διάδρασή τους με τους ανθρώπους. Η AheadForm, από τη Σαγκάη, λειτουργεί ως παράδειγμα αυτής της κατεύθυνσης. Με την κοινωνία και την αγορά να αλλάζουν, τέτοιου είδους μηχανές θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε θέσεις υποδοχής, φιλοξενίας, επικοινωνίας. Η Κίνα έχει σήμερα το προβάδισμα σε αυτό το πεδίο, όπου η εξέλιξη είναι γρήγορη. Το κρίσιμο είναι πού θα βάλουμε τη γραμμή ανάμεσα στο ρομπότ ως εργαλείο και στο ρομπότ ως ον με ανθρώπινη όψη.
