ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΜΑΣ
Τετάρτη, 15 Ιούλ, 2026
ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΚΑΡΑΠΑΝΟΥ

Όταν το ΚΚ Κίνας στρέφεται και κατά των χριστιανών 

Από

Ως φοιτητής, ο πάστορας Μπομπ Φου ήταν μία από τις ηγετικές μορφές του δημοκρατικού κινήματος της δεκαετίας του 1980, που κατέληξε στη σφαγή της Τιενανμέν το 1989. Αργότερα, έγινε επικεφαλής μιας υπόγειας κινεζικής εκκλησίας, και το 1996 φυλακίστηκε για «παράνομο κήρυγμα του Ευαγγελίου».

Εγκαταλείποντας την Κίνα, ίδρυσε στις Ηνωμένες Πολιτείες την ChinaAid, μια χριστιανική οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα η οποία καταγράφει περιπτώσεις δίωξης, παρέχει νομική βοήθεια και υποστηρίζει τη θρησκευτική ελευθερία στην Κίνα.

Συζητώντας με τον Γιαν Γεκιέλεκ, στην εκπομπή του δεύτερου «American Thought Leaders», στις 7 Μαρτίου 2026, περιέγραψε την κλιμάκωση των θρησκευτικών διώξεων τα τελευταία χρόνια στην Κίνα και την απάνθρωπη μεταχείριση των χριστιανών.

Όπως επεσήμανε, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία σημαντική αύξηση των θρησκευτικών διώξεων στην Κίνα, που πλέον στρέφονται και κατά των χριστιανών. Υπενθυμίζοντας τις «πέντε μαύρες τάξεις» που είχαν στοχοποιηθεί κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης, αναφέρει ότι το 2012 η νέα ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας (ΚΚΚ) ανακήρυξε πέντε νέες «μαύρες τάξεις» ή μαύρες κατηγορίες, περιλαμβάνοντας και τις υπόγειες χριστιανικές εκκλησίες στη λίστα.

Σύμφωνα με τον π. Φου, η ηγεσία του ΚΚΚ είναι αποφασισμένη εξαλείψει τη χριστιανική πίστη από την Κίνα και να καταστρέψει τη θετική εικόνα που έχουν οι Κινέζοι για τους χριστιανούς.

Αυτό που παρατηρείται τώρα είναι μια έντονη κλιμάκωση της δυσφημιστικής προπαγάνδας, η οποία διαχέεται μέσω των κρατικά ελεγχόμενων μέσων ενημέρωσης. Κατά τον π. Φου, οι θρησκευτικές διώξεις έχουν ενταθεί υπό την ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ, και έχουν επεκταθεί σε περισσότερες θρησκευτικές ομάδες: η εκστρατεία που είχε ξεκινήσει το ΚΚΚ το 1999 κατά των ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ, επεκτάθηκε σταδιακά και κατά των Ουιγούρων, των Θιβετιανών και τώρα και κατά των χριστιανών που δεν εντάσσονται στον επίσημο κλήρο (ο οποίος καθοδηγείται και ελέγχεται από το κινεζικό καθεστώς).

«Το Κομμουνιστικό Κόμμα αντιμετωπίζει αυτούς τους ανθρώπους ως υπαρξιακή απειλή. Ο Σι Τζιπίνγκ θέλει να λογίζεται ο ίδιος για Θεός», εξηγεί.

Η χρήση της προπαγάνδας και της ‘απανθρωποίησης’ μίας συγκεκριμένης ομάδας είναι πιθανό να αποτελεί προθάλαμο βιαιότερων επιθέσεων, και ένα μέσον για να κερδηθεί η σιωπηρή συναίνεση της κοινωνίας. Κατά τη δεκαετία του 1960, το ΚΚΚ είχε στοχοποιήσει τους γαιοκτήμονες, τους πλούσιους, τους εύπορους, τους αντιεπαναστάτες. Οι άνθρωποι που κατατάσσονταν σε μία από αυτές τις κατηγορίες δέχονταν τη χειρότερη δυνατή μεταχείριση, τους ανέθεταν τις πιο ταπεινωτικές εργασίες. Οι νέες ‘μαύρες’ κατηγορίες περιλαμβάνουν τους δικηγόρους ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τους αντιφρονούντες, όσους υπογράφουν αιτήματα και τους πιστούς μη επίσημων θρησκειών.

Κατά παράδοξο τρόπο, η λεγόμενη «μυστική συμφωνία» μεταξύ Βατικανού και Κίνας — με την οποία το Βατικανό επιτρέπει στο ΚΚΚ να προτείνει, διορίζει και ελέγχει τους επισκόπους της χώρας — αντί να περιορίσει την εχθρική και κατασταλτική πολιτική του κόμματος, μάλλον την έχει επαυξήσει, όπως δείχνουν οι μαρτυρίες και τα στοιχεία των τελευταίων χρόνων. Για τον π. Φου, αυτή η συμφωνία αποτελεί μείζονα συνθηκολόγηση του Βατικανού υπό το βάρος των κινεζικών πιέσεων (οικονομικών και διπλωματικών), αφού το ΚΚΚ δεν έχει επί της ουσίας ούτε το δικαίωμα ούτε την αρμοδιότητα να διορίζει επισκόπους.

Το 2002, ο π. Φου είχε παραλάβει ένα σύνολο γραπτών μαρτυριών χριστιανών γυναικών, οι οποίες είχαν συλληφθεί και βασανιστεί βάναυσα. Μέρος των βασανιστηρίων, όπως και στην περίπτωση Θιβετιανών και ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ, ήταν και η απαίτηση να επαναλάβουν οι πιστοί ασεβείς φράσεις προς τον Θεό και να τον απαρνηθούν. Ανάλογα περιστατικά έχουν αναφερθεί και πρόσφατα — η δίωξη της Εκκλησίας της Σιών αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα, με το σύνολο της ηγεσίας της  βρίσκεται στη φυλακή. Ακόμη και ο επίσημος Καθολικός κλήρος φέρεται να δέχεται μεγαλύτερη πίεση τώρα. Η κύρια κατηγορία που χρησιμοποιείται για την ποινική δίωξη είναι η «απάτη» ή η «υποκίνηση σε ανατροπή της κρατικής εξουσίας», όπως στην περίπτωση της Εκκλησίας Early Rain Covenant. Οι ποινές μπορεί να φτάσουν και τα 15 χρόνια ή και να τα ξεπεράσουν.

Από μια άποψη, για τον π. Φου, αυτή είναι μία μάχη του σκοταδιού κατά του φωτός: οι διεφθαρμένες δυνάμεις του κομμουνιστικού καθεστώτος παλεύουν να καταπνίξουν τη φωτεινή δράση και την καλοσύνη των χριστιανών πιστών και να αμαυρώσουν την εικόνα τους στα μάτια των Κινέζων πολιτών. Εξετάζοντας το ζήτημα και από μια πολιτική σκοπιά, παρατήρησε ότι η αφοσίωση των χριστιανών (και όποιων άλλων πιστών) στον Θεό αντί στον ηγέτη του ΚΚΚ, θεωρείται εθνική προδοσία από τους ηγέτες του κόμματος, και ικανό λόγο να επιζητείται η ολοκληρωτική εξάλειψη της θρησκείας στην Κίνα. Ανάλογο είναι και το μέγεθος της απειλής που βιώνουν από τη διαδικτυακή ελευθερία, την οποία προσπαθούν να περιορίσουν με ποικίλους τρόπους, προσέθεσε ο π. Φου.

Ο έλεγχος επιτείνεται με την αρωγή της τεχνολογίας, καθώς οι νέες μέθοδοι αναγνώρισης της κίνησης, της στάσης και της συμπεριφοράς ενός ατόμου ή μιας ομάδας οδηγούν σε συλλήψεις πιστών που καταγράφονται ως σιλουέτες από κάμερες ασφαλείας όταν πηγαίνουν σε κάποια βραδινή συγκέντρωση της εκκλησίας.

Προκειμένου να εξαλείψει τον «υπαρξιακό κίνδυνο», το ΚΚΚ δεν διστάζει να φυλακίσει για σειρά ετών, αλλά και να εξαφανίσει όσους θεωρεί βλαβερούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η περίπτωση του Γκάο Τζισένγκ, δικηγόρου ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο οποίος είχε αναλάβει την υπεράσπιση τόσο ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ όσο και χριστιανών. Αν και Αμερικανός πολίτης, ο Γκάο πρώτα εξέτισε ποινή 10ετούς κάθειρξης, υποβαλλόμενος σε συνεχή βασανιστήρια, ενώ λίγο μετά την αποφυλάκισή του το καθεστώς τον ‘εξαφάνισε’. Όπως επεσήμανε ο π. Φου, εδώ και οκτώμισι χρόνια, κανείς δεν γνωρίζει πού βρίσκεται ο Γκάο ούτε αν ζει ή αν πέθανε, παρά τις συνεχείς εκκλήσεις της οικογένειάς του. Για την Κίνα, ο Γκάο όχι μόνο θεωρείται ήρωας αλλά και η συνείδηση της χώρας — αυτό που το ΚΚΚ θέλει επισταμένως να καταστρέψει.

Οι απόψεις που διατυπώνονται σε αυτό το άρθρο είναι απόψεις του συνεντευξιαζόμενου και δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκην τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.

Η Τουρκία καταγγέλλει νέα αναχαίτιση πυραύλου από νατοϊκές δυνάμεις και μεταφέρει έξι F-16 στα κατεχόμενα

Από

Τη Δευτέρα 9 Μαρτίου, η Τουρκία ανακοίνωσε δεύτερη αναχαίτιση ιρανικού βαλλιστικού πυραύλου στον εναέριο χώρο της από νατοϊκά αμυντικά συστήματα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters. Το πρώτο περιστατικό είχε συμβεί στις 4 Μαρτίου και είχε προκαλέσει δηλώσεις του εκπροσώπου επικοινωνίας της χώρας, Μπουρχανεττίν Ντουράν, σχετικά με το δικαίωμα της Τουρκίας να υπερασπιστεί την ασφάλεια των εδαφών της.

Αυτή τη φορά, ο πύραυλος καταρρίφθηκε ενώ είχε εισέλθει στον τουρκικό εναέριο χώρο, σύμφωνα με το Reuters, ενώ την προηγούμενη φορά η αναχαίτιση είχε γίνει νωρίτερα. Ο προορισμός του πυραύλου δεν έχει διασαφηνιστεί, με εικασίες να διατυπώνονται για την αμερικανική αεροπορική βάση που υπάρχει στο Ινσιρλίκ, καθώς και για βάση νατοϊκών ραντάρ στην επαρχία της Μαλάτειας. Όπως ανέφερε η Άγκυρα, συντρίμμια του πυραύλου βρέθηκαν περίπου στη μέση των δύο αυτών τοποσήμων.

Η Τουρκία διατύπωσε έντονη προειδοποίηση προς την Τεχεράνη, τονίζοντας ότι θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία και την ασφάλεια της επικράτειάς της, ενώ σήμερα το πρωί αναφέρθηκε αποστολή έξι μαχητικών F-16 στα κατεχόμενα της βόρειας Κύπρου. Όπως ανακοίνωσε το τουρκικό υπουργείο Άμυνας: «Υπό το φως των πρόσφατων εξελίξεων στην περιοχή μας και στο πλαίσιο σταδιακών σχεδίων για την ενίσχυση της ασφάλειας της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου, έξι μαχητικά αεροσκάφη F-16 και συστήματα αεράμυνας έχουν αναπτυχθεί στην Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου από σήμερα. Με βάση τις αξιολογήσεις των εξελίξεων, θα συνεχίσουν να λαμβάνονται πρόσθετα μέτρα, εάν κριθεί απαραίτητο» (σ.σ. αυτόματη μετάφραση).

Ωστόσο, και πάλι απέφυγε να ενεργοποιήσει το Άρθρο 4 της Συμμαχίας, το οποίο ανοίγει τον δρόμο για την ενεργοποίηση του Άρθρου 5 που ορίζει συνολική στρατιωτική συνδρομή σε ένα μέλος που δέχεται επίθεση.

Αν και το Ιράν δεν απάντησε άμεσα, έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν είναι σε πόλεμο με τους γείτονές του και ότι δεν έχει στοχοποιήσει την Τουρκία. Ωστόσο, πολλοί ιρανικοί πύραυλοι και μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν εκτοξευθεί κατά αμερικανικών βάσεων που φιλοξενούνται στην επικράτεια χωρών του Κόλπου, καθώς και της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι της Κύπρου, ενώ το Αζερμπαϊτζάν έχει καταγγείλει χτύπημα από μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε αεροδρόμιό του και έχει προβεί σε στρατιωτική κινητοποίηση.

Η αναχαίτιση επιβεβαιώθηκε από εκπρόσωπο του ΝΑΤΟ, ο οποίος δήλωσε ότι η συμμαχία θα υπερασπιστεί τα μέλη της που βάλλονται.

Σήμερα, 10 Μαρτίου, το υπουργείο Άμυνας της Τουρκίας ανακοίνωσε ότι ο Τούρκος υπουργός Εθνικής Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης και υπουργό Άμυνας του Κατάρ, σεΐχη Σαούντ μπιν Αμπντουλραχμάν μπιν Χασάν αλ Θάνι, κατά την οποία αντάλλαξαν απόψεις για διμερή και περιφερειακά ζητήματα άμυνας και ασφάλειας.

Επικαιροποιήθηκε στις 10 Μαρτίου

ΗΠΑ, Ισραήλ προωθούν την ανάμιξη των Κούρδων του Ιράν — Ο πρόεδρος του PUK εκτιμά ότι δεν θα ήταν καλή κίνηση

Από

Τη συμβολή των Ιρανών Κούρδων φαίνεται να επιδιώκουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στον πόλεμο που εξαπέλυσαν κατά του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν, σύμφωνα με το Reuters, που αναφέρει κινήσεις του ισραηλινού στρατού και σχόλια του Αμερικανού προέδρου υπέρ της συμμετοχής των Κούρδων.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Παρασκευής 6 Μαρτίου, που επικαλείται τρεις πηγές που έχουν γνώση συνομιλιών του Ισραήλ με τους Κούρδους, οι ισραηλινές δυνάμεις βομβάρδισαν την Παρασκευή 6 Μαρτίου σημεία του δυτικού Ιράν προκειμένου να υποβοηθήσουν κουρδικές στρατιωτικές ομάδες να καταλάβουν πόλεις της περιοχής. Ωστόσο, ούτε η ισραηλινή κυβέρνηση ούτε ο στρατός έχουν απαντήσει σε αίτημα του πρακτορείου για σχόλιο, ούτε έχει εκδοθεί κάποια επίσημη ανακοίνωση.

Οι πηγές — δύο Ιρανοί Κούρδοι και ένας Ισραηλινός — μίλησαν για συνομιλίες με ΗΠΑ και Ισραήλ, με τις τελευταίες να εκτείνονται σε βάθος ακόμα και ενός χρόνου. Ως άμεσοι στόχοι κατονομάστηκαν οι πόλεις Οσναβίεχ και Πιρανσάρ, ενώ οι δυνάμεις των Κούρδων που αναμένεται να λάβουν μέρος στην επιχείρηση εκτιμώνται σε 5.000-8.000 μαχητές, ελαφρά οπλισμένους.  Το Reuters δήλωσε ότι δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα την εγκυρότητα αυτής της πληροφορίας.

Σε τηλεφωνική συνομιλία που είχε δημοσιογράφος του Reuters με τον Ντόναλντ Τραμπ την Πέμπτη 5 Μαρτίου, ο Αμερικανός πρόεδρος παρατήρησε ότι «θα ήταν θαυμάσιο» αν οι ιρανικές κουρδικές δυνάμεις που εδρεύουν στο Ιράκ αποφάσιζαν να μπουν στο Ιράν, σχολιάζοντας ότι ο ίδιος είναι υπέρ μιας τέτοιας κίνησης. Στο ίδιο τηλεφώνημα, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ δεν θα παραμείνουν αμέτοχες στην επιλογή της νέας ηγεσίας του Ιράν.

Ωστόσο, οι πρόσφατες κινήσεις των ΗΠΑ στη Συρία, όπου υποστήριξαν τον νέο πρόεδρο και πρώην αρχηγό τζιχαντιστικής ομάδας Αχμέντ αλ Σαρά, εγκαταλείποντας τις κουρδικές ομάδες με τις οποίες είχαν συμμαχήσει για την καταπολέμηση του ISIS (Ισλαμικό Κράτος) στην περιοχή, έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στην κουρδική μνήμη, και ίσως αποδειχθεί πιο δύσκολο να κερδίσουν εκ νέου την εμπιστοσύνη τους. Στην προκειμένη, οι Ιρανοί Κούρδοι έχουν ζητήσει εγγυήσεις από τις ΗΠΑ, ανέφερε μία από τις πηγές του Reuters, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.

Όπως προσέθεσε, για να κινηθούν οι Ιρανοί Κούρδοι — οι οποίοι αποτελούν το 10% του πληθυσμού του Ιράν — χρειάζονται αεροπορική υποστήριξη, καθώς και παροχή αμυντικών συστημάτων, μη επανδρωμένα, ελαφρύ και βαρύ οπλισμό· ακόμα δεν έχουν ακόμα παραλάβει κάτι.

Αναλυτές αναφέρονται στη δύσκολη θέση στην οποία θα περιέλθουν Τουρκία και Ιράν σε περίπτωση που σχηματιστεί ένα κουρδικό μέτωπο στο Ιράν, υπενθυμίζοντας ωστόσο τη σκληρή αντίδραση των Φρουρών της Επανάστασης στην εξέγερση των Κούρδων όταν εισέβαλε ο Σαντάμ Χουσεΐν στο Κουβέιτ, τους οποίους συνέτριψε παραδειγματικά ο Κασέμ Σουλεϊμανί, διοικητής μονάδας ειδικών δυνάμεων των Ιρανών Φρουρών.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Fox News ο πρόεδρος του ιρακινού κόμματος Πατριωτική Ένωση Κουρδιστάν (PUK), Μπαφέλ Ταλαμπανί, δήλωσε ότι αν και εντός του Ιράν υπάρχουν ορισμένα οπλισμένα και πολιτικά στοιχεία, οι περισσότερες μάχιμες κουρδικές ομάδες βρίσκονται έξω από τα σύνορα. Αναφέρθηκε σε τηλεφωνική συνομιλία που είχε με τον Ντόναλντ Τραμπ, κατά την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος έδειξε ευγνώμων για τη συνεργασία των κουρδικών δυνάμεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες και για την αξιόμαχη προσφορά τους, καθώς και σε συνομιλία με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος εξέφρασε την απογοήτευσή του από τις εξελίξεις, αφού θεωρούσε πως οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονταν ομαλά, σημειώνοντας ότι ο τρέχων πόλεμος είναι υπαρξιακός για το Ιράν.

Σχολιάζοντας πιο συγκεκριμένα ενδεχόμενη ανάμιξη των Κούρδων, εξήγησε ότι οι Ιρανοί θα αντιδράσουν αρνητικά στην προοπτική ανάπτυξης αποσχιστικών κινήσεων, και μάλλον θα συσπειρώνονταν περισσότερο, ενώ παράλληλα η Τουρκία θα αποκτούσε έρεισμα για να εμπλακεί αποστέλλοντας στρατεύματα εναντίον των κουρδικών ομάδων. Κρίνοντας συνολικά την κατάσταση, κατέληξε ότι μια κουρδική εμπλοκή δεν θα απέδιδε θετικά αποτελέσματα, δεδομένης της περιπλοκότητας των συνθηκών στην περιοχή και των ποικίλων διαφορετικών ομάδων που εμπλέκονται.

Ο πρόεδρος του PUK μοιράστηκε την προσωπική του εκτίμηση για την πρόοδο της επιχείρησης, παρατηρώντας ότι οι συγκρούσεις θα παραταθούν σε βάθος χρόνου και πως η διπλωματία είναι η μόνη ρεαλιστική προοπτική για τον τερματισμό του πολέμου στην περιοχή. Σημείωσε ότι δεν αναμένει αλλαγή καθεστώτος, καθώς αφ’ ενός δεν υπάρχει κάποιο πρόσωπο που να μπορεί να ηγηθεί και να εμπνεύσει τον κόσμο αφ’ ετέρου οι θεσμοί είναι στέρεοι. Τέλος, επεσήμανε ότι όταν οι κύριοι αντικειμενικοί στόχοι της επίθεσης έχουν επιτευχθεί (καταστροφή των αμυντικών/επιθετικών συστημάτων του Ιράν), τα εμπλεκόμενα μέρη πρέπει να προχωρήσουν σε διάλογο με απώτερο στόχο τη σταθερότητα στην περιοχή, η οποία βασανίζεται επί δεκαετίες από τη βία.

Σημειώνεται ότι πέντε ιρανικά κουρδικά κόμματα έχουν ήδη υπογράψει μία συμμαχία, στις αρχές της χρονιάς, προκειμένου να προωθήσουν πιο αποτελεσματικά τα κουρδικά συμφέροντα εντός του Ιράν.

Αναθεωρήθηκε στις 7 Μαρτίου

Νυχτερινή δράση — Η CENTCOM μιλά για 90% μείωση των ιρανικών επιθέσεων

Από

Μία εβδομάδα κλείνει σήμερα ο πόλεμος κατά του Ιράν, με τις αντιμαχόμενες πλευρές και την περιφέρεια να καταγγέλλουν συνεχή εκατέρωθεν πλήγματα. Η απάντηση του Ιράν μέχρι τώρα διαχέεται στην περιοχή, βάλλοντας στόχους σε γείτονες χώρες αλλά και πιο πέρα, με τη βρετανική βάση στην Κύπρο και αεροδρόμιο στα νότια του Αζερμπαϊτζάν να έχουν επίσης στοχοποιηθεί. Για το μη επανδρωμένο (drone) που καταρρίφθηκε πάνω από την Τουρκία ειπώθηκε ότι επίσης κατευθυνόταν προς την Κύπρο. Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), το Κατάρ και το Ομάν επίσης έχουν δεχθεί ιρανικές επιθέσεις, ενώ το Ισραήλ βάλλει κατά της Χεζμπολάχ, στον Λίβανο.

Σήμερα, Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι κατέρριψε κοντά στην πρωτεύουσά της, Ριάντ, τουλάχιστον τέσσερα μη επανδρωμένα και τρεις βαλλιστικούς πυραύλους  που κατευθύνονταν προς την αεροπορική βάση Prince Sultan, που φιλοξενεί αμερικανικά αμυντικά συστήματα, σύμφωνα με το Reuters. Επίσης σήμερα, το υπουργείο Άμυνας του Κατάρ ανακοίνωσε ότι απέκρουσε επίθεση μη επανδρωμένων κατά της αεροπορικής βάσης Al Udeid, κοντά στην Ντόχα, ενώ ελληνικά μαχητικά κατέρριψαν μη επανδρωμένο Shahed-136, που κατευθυνόταν προς την Κύπρο.

Τη νύχτα, το Ισραήλ κατάφερε πολλαπλά πλήγματα στα νότια προάστια της Βηρυτού, στον Λίβανο, έχοντας προηγουμένως ειδοποιήσει τους κατοίκους να εγκαταλείψουν την περιοχή, στοχεύοντας δυνάμεις της Χεζμπολάχ. Η οργάνωση είχε εκτοξεύσει πυραύλους και μη επανδρωμένα κατά του Ισραήλ τη Δευτέρα, σε υποστήριξη του ιρανικού καθεστώτος, από το οποίο λάμβανε σημαντική στήριξη. Η κίνηση αυτή την έφερε σε ρήξη με άλλες δυνάμεις του Λιβάνου, που την κατηγόρησαν ότι προωθεί τα συμφέροντα του Ιράν αντί για αυτά του Λιβάνου, και έχει οδηγήσει στην απομόνωσή της στο εσωτερικό της χώρας. Λιβανέζοι αξιωματούχοι ανέφεραν, με την προϋπόθεση της ανωνυμίας, ότι η πρόθεση για την επίθεση κατά του Ισραήλ δεν είχε γίνει κοινοποιηθεί ούτε στους περισσότερους πολιτικούς ηγέτες της οργάνωσης, αλλά συμφωνήθηκε από τα δύο κορυφαία όργανα λήψης αποφάσεων, τα Συμβούλια Σούρα και Τζιχάντ.

Περαιτέρω, ο IDF (Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις) ανακοίνωσε σήμερα το πρωί, με ανάρτησή του στο Χ, την καταστροφή έξι ιρανικών συστημάτων εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων και τριών προηγμένων αμυντικών συστημάτων.

Σύμφωνα με δήλωση της Αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM) σε δημοσιογράφους, στις 5 Μαρτίου, από την έναρξη της επιχείρησης οι ιρανικές επιθέσεις μη επανδρωμένων έχουν ελαττωθεί κατά 83%, οι επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους κατά 90%, ενώ περισσότερα από 30 πολεμικά πλοία του Ιράν έχουν καταστραφεί. Ανέφερε ακόμη ότι χτυπήθηκε το ιρανικό αντίστοιχο της Αμερικανικής Διαστημικής Διοίκησης. Όπως είπε ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, διοικητής της CENTCOM, απώτερος στόχος είναι η καταστροφή της βιομηχανικής βάσης των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν.

«Δεν χτυπάμε απλώς ό,τι έχουν. Καταστρέφουμε την ικανότητά τους να ξαναχτίσουν. Και καθώς περνάμε στην επόμενη φάση αυτής της επιχείρησης, θα διαλύσουμε κάθε ικανότητα παραγωγής πυραύλων του Ιράν στο μέλλον. Αυτό ήδη έχει ξεκινήσει να γίνεται», είπε χαρακτηριστικά.

Το Αζερμπαϊτζάν καταγγέλλει χτύπημα από ιρανικά drone — Το Ιράν αρνείται την ευθύνη

Από

Σήμερα, Πέμπτη 5 Μαρτίου, το Αζερμπαϊτζάν κατήγγειλε χτύπημα από ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο αεροδρόμιο του Ναχτσιβάν, που είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή τερματικού σταθμού και τον τραυματισμό δύο ανθρώπων.

Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό της χώρας, Αλί Ασάντοφ, το χτύπημα έγινε το μεσημέρι (τοπική ώρα), από τουλάχιστον δύο drone, εκ των οποίων το ένα έπληξε το αεροδρόμιο ενώ το δεύτερο έπεσε κοντά σε σχολείο στο χωριό Σακαραμπάντ. Το Ναχτσιβάν είναι αυτόνομη περιοχή στα νότια του Αζερμπαϊτζάν, πολύ κοντά στα σύνορα με το Ιράν.

Ο Ασάντοφ δήλωσε ότι το χτύπημα παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και κάλεσε τον πρέσβη του Ιράν, Μοχταμπά Ντεμιρχιλού, ζητώντας εξηγήσεις για την επίθεση και απαιτώντας να διερευνηθεί το συμβάν. Τόνισε δε ότι το Αζερμπαϊτζάν «επιφυλάσσεται του δικαιώματός του να λάβει τα κατάλληλα μέτρα», σημειώνοντας ότι το χτύπημα δεν θα μείνει αναπάντητο.

Από την πλευρά του, το Ιράν αρνείται ότι πλήγμα προήλθε από το ίδιο.

«Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν αρνείται ότι δυνάμεις της εκτόξευσαν μη επανδρωμένο αεροσκάφος εναντίον του Αζερμπαϊτζάν», ανακοίνωσε ο ιρανικός στρατός, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση, επιρρίπτοντας την ευθύνη στο Ισραήλ.

Ομοίως αρνήθηκε κάθε ανάμιξη με τα μη επανδρωμένα που καταρρίφθηκαν στον εναέριο χώρο της Τουρκίας από νατοϊκά αμυντικά συστήματα, σύμφωνα με δήλωση του Ισμαήλ Μπαγκνταΐ, εκπροσώπου του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών σε συνέντευξη με την Cristina Pampín στο κανάλι 24 Horas του ισπανικού TVE.

Στην ίδια συνέντευξη, ο Μπαγκνταΐ κάλεσε τις ευρωπαϊκές χώρες να υποστηρίξουν το Ιράν, αντιδρώντας στις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, διαφορετικά θα το μετανιώσουν. «Όσοι παραμένουν σιωπηλοί θα είναι συνένοχοι αυτής της αδικίας […] Εάν η Ευρώπη παραμείνει σιωπηλή απέναντι σε αυτή την παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, όλες οι χώρες θα πληρώσουν το τίμημα αργά ή γρήγορα. Κανένα κράτος μέλος των Ηνωμένων Εθνών δεν μπορεί να παραμείνει αδιάφορο».

Τα συντρίμμια των drone που καταρρίφθησαν στην Τουρκία έπεσαν στην περιοχή Χατάι, η οποία συνορεύει με τη Συρία.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ, Reuters και RTVE

Ενδεχόμενη εμπλοκή των Κούρδων στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν

Από

Συζήτηση γίνεται για πιθανή εμπλοκή των Κούρδων στην επιχείρηση των ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, οι οποίοι — όπως αναφέρεται — συσπειρώνονται πολιτικά και καταγγέλλουν πλήγματα από το ιρανικό καθεστώς εναντίον τους.

Σύμφωνα με το Middle East Broadcasting Networks (MBN), δίκτυο αραβόφωνων μέσων ενημέρωσης, αξιωματούχος της κουρδικής αντιπολίτευσης του Ιράν ανέφερε επίθεση ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στα κεντρικά γραφεία τεσσάρων κουρδικών κομμάτων στο Ιράκ, την 1η Μαρτίου. Την αναφορά επιβεβαίωσε ο Χαλίλ Ναντρί, εκπρόσωπος του Κόμματος για την Ελευθερία του Κουρδιστάν (ΡΑΚ), σημειώνοντας ότι δεν υπήρχαν θύματα.

Η συσπείρωση των ιρανικών κουρδικών κομμάτων έλαβε χώρα στις 22 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με ανακοίνωση και συνέντευξη Τύπου που έδωσαν, και περιλαμβάνει πέντε κόμματα: το Δημοκρατικό Κόμμα του Ιρανικού Κουρδιστάν (PDKI),το Κόμμα της Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK), το Κόμμα για την Ελευθερία του Κουρδιστάν (PAK), τον Οργανισμό Χαμπάτ του Ιρανικού Κουρδιστάν και ένα τμήμα του Κόμματος Κόμαλα του Ιρανικού Κουρδιστάν.

Σε κοινή τους δήλωση, σύμφωνα με δημοσίευμα του Rudaw, ραδιοτηλεοπτικού φορέα στην περιοχή του Κουρδιστάν στο Ιράκ, αναφέρεται ότι η συμμαχία τους προέκυψε αφ΄ενός από την ανάγκη να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των ημερών αφ΄ετέρου από την έλλειψη ουσιαστικής, συνεκτικής αντιπολίτευσης στο ιρανικό καθεστώς, γεγονός που του επιτρέπει να υπάρχει παρά την έλλειψη πολιτικής νομιμοποίησης. Στην ίδια δήλωση αναφέρεται ότι ένας από τους στόχους της συμμαχίας τους είναι η ανατροπή του ιρανικού ισλαμιστικού καθεστώτος.

Σχολιάζοντας το γεγονός, ο διεθνολόγος Γεώργιος Φίλης, σε ραδιοφωνική του συνέντευξη στον ALPHA, παρατήρησε ότι οι στρατιωτικές τους μονάδες και οργανώσεις ενδέχεται να αποτελέσουν τη συμμαχική δύναμη που χρειάζονται ΗΠΑ και Ισραήλ για τις χερσαίες επιχειρήσεις τις οποίες χαρακτηρίζει απαραίτητες προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της αλλαγής καθεστώτος, που θεωρεί και τον βασικό αντικειμενικό στόχο του Ισραήλ.

Ο ίδιος αναφέρθηκε και σε συνομιλία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τους ηγέτες των δύο κυριότερων κουρδικών ομάδων του βορείου Ιράκ, Μασούντ Μπαρζανί και Μπαφέλ Ταλαμπανί, την Κυριακή 1η Μαρτίου. Όταν ρωτήθηκε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Κάρολαϊν Λέβιτ σχετικά, αρνήθηκε να δώσει λεπτομέρειες, ενώ πηγή που επικαλείται το Axios χαρακτήρισε τη φύση των επαφών «ευαίσθητη» και επίσης αρνήθηκε να επεκταθεί.

Δημοσιεύματα του CNN και του Axios κάνουν αναφορά σε εμπλοκή της CIA και υποκίνηση των μειονοτήτων της περιφέρειας, επικαλούμενα πηγές μεταξύ των οποίων και αξιωματούχοι της τοπικής κουρδικής διοίκησης. Ωστόσο, για ορισμένους Αμερικανούς αξιωματούχους η συνεργασία με τους Κούρδους δεν είναι ένα απλό ζήτημα, καθώς υπάρχουν πολλές ομάδες με τα δικά τους συμφέροντα, τα οποία δεν ταυτίζονται πάντοτε με αυτά των ΗΠΑ.

Υπενθυμίζεται η πρόσφατη ‘εγκατάλειψη’ των Κούρδων της Συρίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες παρά τη μακρόχρονη συνεργασία τους, ήρθαν σε συμφωνία με τη συριακή κυβέρνηση του αλ Σαρά, με αποτέλεσμα οι Κούρδοι να αναγκαστούν να υποχωρήσουν από τα εδάφη με αραβόφωνο πληθυσμό που ήλεγχαν και να περιοριστούν στα δικά τους. Αυτή η κίνηση των ΗΠΑ επικρίθηκε ακόμη και στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ωστόσο ο κος Φίλης την εξετάζει τώρα υπό το πρίσμα των νέων γεγονότων, χαρακτηρίζοντάς τη ‘δώρο’ στους τζιχαντιστές της Συρίας, αλλά και στη σύμμαχο Τουρκία, ώστε να μετριαστούν οι αντιδράσεις τους για τις επιχειρήσεις στο Ιράν. Για την Άγκυρα συγκεκριμένα, παρατηρεί ότι η ένωση των πέντε κουρδικών κομμάτων του Ιράν αποτελεί σημαντικά προβληματική εξέλιξη, αφού προσθέτει ένα τρίτο κουρδικό μέτωπο στα δύο υπάρχοντα.

ΗΠΑ: Στοχεύοντας την  Άπω Ανατολή, με ένα στρατηγικό χτύπημα στη Μέση

Από

Σύμφωνα με πολλούς διεθνείς αναλυτές, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή εντάσσονται σε ένα ευρύτερο στρατηγικό σχέδιο των Ηνωμένων Πολιτειών με απώτερο στόχο τον κύριο αντίπαλό τους στη γεωπολιτική σκακιέρα, την Κίνα.

Ο τρόπος με τον οποίον συνδέεται η Κίνα με τις επιθέσεις των ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν είναι έμμεσος αλλά ευδιάκριτος. Η συνεργασία Ιράν-Κίνας στον στρατιωτικό και τον οικονομικό τομέα, συμπληρώνεται από τη σημαντική εξάρτηση της Κίνας από το ιρανικό πετρέλαιο. Στοχεύοντας το Ιράν, οι ΗΠΑ ουσιαστικά βάλλουν τη δυνατότητα της Κίνας να προμηθεύεται πετρέλαιο, παρεμβαίνοντας με καίριο τρόπο στη ικανότητά της για δράση και κυριαρχία.

Η βαριά βιομηχανία, τα προγράμματα ανάπτυξης τεχνητής νοημοσύνης, η εμβέλεια της ναυτικής της δύναμης, τα δορυφορικά της προγράμματα κ.ά. αναπτύσσονται σε άμεση συνάρτηση με τις εισαγωγές πετρελαίου. Η Κίνα εισάγει το 70% του πετρελαίου που χρειάζεται για την τροφοδότησή τους, γεγονός που δημιουργεί ένα πεδίο ευαλωτότητας. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι το 90% των εισαγωγών της γίνονται μέσω θαλάσσης, γίνεται κατανοητός ο αγώνας για θαλάσσια κυριαρχία, καθώς και η αξία που έχουν τα Στενά του Ορμούζ, αφού μέσα από αυτά διακινείται το 1/5 της παγκόσμιας παραγωγής.

Αν αποκτήσουν τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, οι ΗΠΑ αποκτούν τον έλεγχο της διακίνησης. Αν αποκτήσουν τον έλεγχο του Ιράν μέσω της αποδυνάμωσής του και ενδεχομένως μέσω μίας φίλα προσκείμενης νέας ηγεσίας, αποκτούν και τον έλεγχο της παραγωγής. Δεδομένης της επιτυχίας της παρέμβασής τους στη Βενεζουέλα (όπου κατάφεραν να αντικατασταθεί ο πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο με την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία συμφώνησε να διαχειρίζονται τα πετρελαϊκά αποθέματα της χώρας αμερικανικές εταιρείες), και του ελέγχου που εδραίωσαν στα πέριξ ύδατα, η πρόσβαση της Κίνας σε ενέργεια περιορίζεται δραματικά, αφού Βενεζουέλα και Ιράν ήταν οι δύο κύριοι προμηθευτές της. Αυτό φέρνει την Κίνα σε μία δύσκολη θέση, αντιμέτωπη με ένα μεγάλο ενεργειακό έλλειμμα.

Η επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν πλήττει και την αμυντική συνεργασία του με την Κίνα, καθώς το Ιράν ανέμενε να παραλάβει πολλά σημαντικά οπλικά συστήματα από την Κίνα, με κυριότερο τον CM-302, υπερηχητικό πύραυλο ικανό να πετά κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας, αποφεύγοντας τα ραντάρ. Η απόκτηση αυτού του πυραύλου θα έδινε στο Ιράν σημαντικό πλεονέκτημα σε περιοχές όπως τα Στενά του  Ορμούζ. Άλλα συστήματα που αναμένει το Ιράν από την Κίνα είναι χειρωνακτικά μεταφερόμενα συστήματα εδάφους-αέρος,  καθώς και αντιβαλλιστικά και αντιδορυφορικά συστήματα, ενώ λέγεται πως έχει προμηθευτεί ραντάρ ικανά να ανιχνεύουν τα αεροσκάφη στελθ.

Η απόφαση των ΗΠΑ-Ισραήλ να πλήξουν το Ιράν λήφθηκε λίγες μέρες αφότου μαθεύτηκε ότι πλησιάζει η ολοκλήρωση της συμφωνίας για τους πυραύλους CM-302. Σύμφωνα με αναλυτές, αν το Ιράν χρησιμοποιήσει κινεζικούς πυραύλους για να πλήξει αμερικανικούς στόχους, αυτό για τις ΗΠΑ θα σημαίνει κήρυξη πολέμου.

Άρης Μαυρομμάτης: Μια διαλεκτική διευρεύνηση του ρόλου της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργία και τη διανόηση

Από

Η σχέση του ανθρώπου με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους — αν όχι τον μεγαλύτερο — προβληματισμούς της εποχής μας. Φόβοι και προσδοκίες, ενθουσιασμός και δυστοπικά σενάρια εμφανίζονται δίπλα δίπλα, εκφράζοντας τις πιο ακραίες θέσεις ενός αναπόφευκτου διαλόγου γύρω από αυτή τη μείζονα τεχνολογική εξέλιξη που έχει κατακλύσει σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής.

Ο Άρης Μαυρομμάτης εξετάζει δύο καίριους τομείς: την Τέχνη και τη Φιλοσοφία. Τη δημιουργία και τη διανόηση δηλαδή, δύο θεμελιώδης τομείς του ανθρώπινου πολιτισμού, όπου η εμφάνιση της ΤΝ εγείρει τις σοβαρότερες ανησυχίες. Για τον συγγραφέα τα δύο πεδία είναι αλληλένδετα. Η σχέση τους ολοκληρώνει την ανθρώπινη εμπειρία και επικοινωνία, η έλλειψη του ενός από τα δύο οδηγεί στο χάος ή τη στειρότητα, αφού συνδέονται με δυό βασικές ανθρώπινες λειτουργίες, το βίωμα/συναίσθημα και την οργάνωση/νόηση.

Έχοντας κύριο μέλημα να αντιμετωπίσει το θέμα του με ψυχραιμία και διερευνητική επιστημονικότητα, ο συγγραφέας δηλώνει ότι αποφεύγει να πάρει μια τελική θέση, να καταλήξει σε ένα τελικό συμπέρασμα μεταξύ του δίπολου καλού-κακού, και επιλέγει αντ’ αυτού τα ανοικτά ερωτήματα. Και τα δύο βιβλία έχουν οργανωθεί βάσει θεματικών — ορισμένων φιλοσόφων ή ρευμάτων στην τέχνη — που επέδρασαν καθοριστικά στην εξέλιξη του κάθε πεδίου. Παραδείγματος χάριν, το βιβλίο για την τέχνη (με υπότιτλο «Από τη μνήμη στον αλγόριθμο»), ξεκινά από τις βραχογραφίες και περνώντας από την τέχνη των αρχαίων πολιτισμών της Μέσης Ανατολής, την κλασική αρχαιότητα, τον Μεσαίωνα, την Αναγέννηση, τον Ρομαντισμό, φτάνει στη σύγχρονη εποχή του Μοντερνισμού, του μεταμοντέρνου και της ψηφιακής τέχνης, έχοντας ως τελευταίο κεφάλαιο μια άγνωστη, μελλοντική διάσταση που θα έχει η Τέχνη στα μάτια ανθρώπων που ίσως δεν προλάβουμε να συναντήσουμε.

Γλυπτό του Άρη Μαυρομμάτη, σε 3D εκτύπωση, δίπλα στο βιβλίο του. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Κατ’ αντιστοιχία, το άλλο βιβλίο, με τίτλο «Φιλοσοφία και Τεχνητή Νοημοσύνη» και υπότιτλο «Διαλογικά ίχνη», εξετάζει τη σκέψη δέκα φιλοσόφων — οι οποίοι επιλέχθηκαν για την τομή που έφεραν στην αντίληψη της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό, του ανθρώπου με τον άνθρωπο και του ανθρώπου με τα δικά του δημιουργήματα, εκ των οποίων το πιο εξελιγμένο σήμερα είναι η ΤΝ — συσχετίζοντας τις βασικές αρχές που εκείνοι έθεσαν με τους προβληματισμούς που προκύπτουν από τις λειτουργίες της ΤΝ. Φιλόσοφοι και τεχνητή νοημοσύνη εμπλέκονται σε φανταστικούς διαλόγους, όπου τίθενται εκατέρωθεν ερωτήματα που αναδεικνύουν τις διαφορές αλλά και τις ομοιότητες στις νοητικές/στοχαστικές λειτουργίες του ανθρώπου και της μηχανής, όπου αυτές μπορεί να υπάρχουν.

Τους διαλόγους συμπληρώνει ένας  «αφανής σχολιαστής» — η φωνή του συγγραφέα, θα λέγαμε —  ο οποίος ‘μεταφράζει’ κατά κάποιον τρόπο τον διάλογο που προηγήθηκε, παροτρύνοντας τον αναγνώστη να στοχαστεί περαιτέρω. Οι διάλογοι δίνουν στην ΤΝ μια υπόσταση που θεωρητικά, ως σύνολο «καλωδίων και αλγορίθμων», δεν έχει — αν και τείνουμε να της την αποδίδουμε, υποκύπτοντας ίσως στις τάσεις ανθρωπομορφισμού που δείχνει το είδος μας εδώ και αιώνες…

Όπως δηλώνει ο συγγραφέας, στόχος του βιβλίου δεν είναι να δώσει απαντήσεις, όσο φλέγοντα κι αν είναι τα ερωτήματα. Σημαντικότερο είναι να εκφραστούν οι σκέψεις που μπορούν να ωθήσουν την εξέταση του θέματος από διαφορετικές οπτικές γωνίες, διαφορετικές αφετηρίες, διαφορετικούς προβληματισμούς και ενστάσεις. Κοινό στοιχείο, όμως, όπως φάνηκε, είναι η αναγκαστική παραδοχή ότι η ΤΝ ήρθε για να μείνει. Ζητούμενο λοιπόν ο προσδιορισμός του ρόλου της στις ανθρώπινες κοινωνίες, του ρόλου του ίδιου του ανθρώπου, καθώς και της μεταξύ τους σχέσης.

Καλεσμένοι ως ομιλητές στην παρουσίαση ήταν η Μάρω Παπαθανασίου, ομότιμη καθηγήτρια της Ιστορίας των Θετικών Επιστημών στο Τμήμα Μαθηματικών του ΕΚΠΑ, ο Γιάννης Αναστασόπουλος, υπεύθυνος Τομέα Ανώτατης Εκπαίδευσης της Microsoft για Ελλάδα, Κύπρο, Μάλτα και Αδριατική, ο Μελέτης Μελετόπουλος, διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Γενεύης, και ο Πέτρος Ζούνης, εκπρόσωπος των πνευματικών κληρονόμων της Όπυς Ζούνη, της εικαστικού που φιλοτέχνησε τα έργα που κοσμούν τα εξώφυλλα των βιβλίων.

Η κα Παπαθανασίου επεσήμανε τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της ΤΝ σε σχέση με τις καλλιτεχνικές περιόδους που πραγματεύεται το πρώτο βιβλίο, και αναφέρθηκε στην εξέλιξη της ανθρώπινης συλλογιστικής και οντολογικής αντίληψης, υπογραμμίζοντας ότι η ΤΝ αποτελεί προϊόν του ανθρώπινου πνεύματος, το τρίτο και πιο πρόσφατο βήμα που επιτέλεσε ο άνθρωπος στρεφόμενος προς τα δικά του δημιουργήματα — τις μηχανές — έχοντας περάσει από τη σχέση άνθρωπος-Θεός και άνθρωπος-άνθρωπος.  Αναφέρθηκε στον φόβο του ανθρώπου για τα επιτεύγματά του, ξεχωρίζοντας το ζήτημα της ευθύνης για τη χρήση τους ως μία από τις πιο θεμελιώδεις πηγές αυτού του φόβου.

Η Μάρω Παπαθανασίου, στην παρουσίαση των βιβλίων του Άρη Μαυρομμάτη, στο Βιβλιοπωλείο της Ραχήλ. Πίσω της διακρίνεται διάγραμμα του συγγραφέα, όπου η δημιουργία και η νόηση, που εκπροσωπούνται από τα δύο βιβλία, αντιστοιχίζονται στο τμήμα του εγκεφάλου όπου παράγονται. Αθήνα, 25 Φεβρουαρίου 2025. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Κατόπιν, τον λόγο πήρε ο κος Αναστασόπουλος, ο οποίος περιέγραψε τον τρόπο λειτουργίας των LLM (Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα), εξηγώντας ότι στηρίζεται στην πρόβλεψη, μέσω της στάθμισης κάθε πιθανότητας και στοιχείου, και στην εκπαίδευσή τους που γίνεται μέσω τεράστιων δεξαμενών δεδομένων. Ο όγκος των δεδομένων και η ταχύτητα επεξεργασίας με την οποία λειτουργεί η ΤΝ αποτελούν καταλυτικούς παράγοντες για την ανάπτυξη και την κυριαρχία της. Αλλά, αν και η εκπαίδευσή της και η πρόσβαση στα αρχεία της ανθρώπινης γνώσης τής επιτρέπουν να μιμείται αποτελεσματικά τον ανθρώπινο τρόπο επικοινωνίας και παραγωγής νοήματος, δεν την καθιστούν ικανή να έχει κατανόηση, τόνισε. Με τα δικά του λόγια, η ΤΝ «παράγει πιθανότητα, αλλά όχι θεμελίωση».

Αναφερόμενος με τη σειρά του στο ζήτημα της ευθύνης, το εξέτασε από την πλευρά της ΤΝ, επισημαίνοντας ότι μία μηχανή δεν μπορεί να έχει ευθύνη, αφού η ευθύνη προϋποθέτει πρόθεση, κάτι που στερείται η ΤΝ. Για τους ίδιους λόγους δεν μπορεί να γίνει λόγος για την ΤΝ στον ρόλο του δημιουργού — ωστόσο, υποστηρίζει ότι πρέπει να τη δεχτούμε στον ρόλο του συν-δημιουργού, αφού η συμμετοχή της στην παραγωγή του τελικού έργου είναι καθοριστικής σημασίας. Παράλληλα, ο άνθρωπος ίσως πρέπει να αναθεωρήσει την αντίληψή του για τον ρόλο του δημιουργού — ακόμα και την αντίληψη του για την ίδια την Τέχνη, όπως προτείνει το βιβλίο του κου Μαυρομμάτη.

Για τον κο Αναστασόπουλο, κλειδί για το μέλλον του ανθρώπου με την ΤΝ είναι η εκπαίδευσή μας στον χειρισμό της, καθώς και η δημιουργία ικανών δικλείδων ασφαλείας, με έμφαση στις διαδικασίες εξήγησης, πρόθεσης, ιχνηλασιμότητας και λογοδοσίας. Η ανάπτυξη των ‘φυσιολογικών’, όπως τις χαρακτήρισε ο ίδιος, ανθρώπινων δεξιοτήτων αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στη σχέση ανθρώπου και ΤΝ, αφού χωρίς αυτές ο πρώτος θα καταλήξει δέσμιος της δεύτερης. Για τον ίδιο, η περίοδος που διανύουμε, δεδομένης της ραγδαίας εξέλιξης στον τομέα, είναι καθοριστική για το μέλλον, αφού τώρα τοποθετούνται οι βάσεις πάνω στις οποίες θα δομηθεί η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο Μελέτης Μελετόπουλος επεσήμανε τους κινδύνους που ενέχει η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης όταν οι άνθρωποι δεν έχουν τις γνώσεις να τη χειριστούν ως εργαλείο, αλλά αφήνονται και της παραχωρούν κάθε πρωτοβουλία. Βιβλιοπωλείο της Ραχήλ, Αθήνα, 25 Φεβρουαρίου 2025. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Ο επόμενος ομιλητής, ο κος Μελετόπουλος, εξέτασε το ζήτημα πρακτικά, από την πλευρά του καθηγητή που έρχεται καθημερινά σε επαφή με νέους και διαπιστώνει πώς χρησιμοποιεί αυτό το εργαλείο η πλειοψηφία. Ξεκινώντας από την παραδοχή ότι «ο μέσος άνθρωπος έχει την τάση να παραιτείται από την εγκεφαλική του λειτουργία», μοιράστηκε την εμπειρία του με τους μαθητές και φοιτητές, οι οποίοι στην πλειονότητά τους καταφεύγουν στην ΤΝ για τις εργασίες τους, και αναφέρθηκε στη μείωση της ανθρώπινης ευφυΐας, την απώλεια των δεξιοτήτων και την ατροφία των νευρώνων του εγκεφάλου όταν παύει η χρήση τους, όπως έχουν δείξει έρευνες. Σαν προϋπόθεση για τη γόνιμη χρήση της ΤΝ έθεσε την ύπαρξη παιδείας και μόρφωσης, προειδοποιώντας ότι οι άνθρωποι που δεν θα τα διαθέτουν, θα ελέγχονται από αυτήν, και τονίζοντας τον κίνδυνο που δημιουργούμε οι ίδιοι όταν της εκχωρούμε τη λήψη των αποφάσεων. Η εφευρετικότητα, η ανατροπή, η αμφισβήτηση των παραδεδεγμένων γνώσεων αποτελούν μέρος του μεγαλείου του ανθρώπου για τον κο Μελετόπουλο, και κάτι που οι προγραμματισμένες ικανότητες της ΤΝ δεν θα μπορέσουν να φθάσουν ποτέ.

Ο κος Πέτρος Ζούνης, εκπροσωπώντας τους κληρονόμους πνευματικών δικαιωμάτων της Όπυς Ζούνη, αναφέρθηκε στη σχέση της μητέρας του με την επιστήμη, σχέση υποστηρικτική και ανιδιοτελής. Η σύνδεση της τέχνης της με τη Γεωμετρία, όπως αποτυπώνεται στα έργα της που επιλέχθηκαν για τα εξώφυλλα των βιβλίων, αντικατοπτρίζει τη σχέση του ίδιου του συγγραφέα με την τέχνη και τις θετικές επιστήμες, σχέση που τον έχει καθοδηγήσει σε μια μακρόχρονη πορεία, καρπό της οποίας αποτελούν τα δύο πρόσφατα βιβλία.

                       

Όπως εξήγησε ο κος Μαυρομμάτης, τα δύο έργα στηρίζονται στην εικοσαετή ερευνητική εργασία του στη νευροεπιστήμη και τα νευρωνικά δίκτυα, φυσικά και τεχνητά. Οι βιολογικές  λειτουργίες του εγκεφάλου, οι συνάψεις που δημιουργούνται, ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η επεξεργασία των πληροφοριών και των εμπειριών που μας τελικά μας διαμορφώνουν και μας καθορίζουν είναι το πρίσμα μέσα από το οποίο μας καλεί να δούμε τον εαυτό μας.

Μέρος της παρουσίασης αποτελούσαν ένα διάγραμμα του ανθρώπινου εγκεφάλου, και δύο μικρά γλυπτά του ιδίου, 3D εκτυπώσεις, που αναπαριστούσαν τη σχέση του ανθρώπου με την ΤΝ, το ένα σε σχέση με τη νόηση, το άλλο σε σχέση με την πράξη της δημιουργίας. Με τη βοήθειά τους, ο συγγραφέας προσπάθησε να μεταφέρει στο ακροατήριο πώς συνδέονται οι δύο λειτουργίες εντός μας, πώς επηρεάζει η μία την άλλη και πώς αυτό διαμορφώνει τη σχέση μας σε κάθε επίπεδο με την τεχνητή νοημοσύνη.

Τα δύο αγαλματίδια του Άρη Μαυρομμάτη, σε 3D εκτύπωση, κοντά στα βιβλία με τα οποία συνδέονται. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Στο γλυπτό της νόησης άνθρωπος και ΤΝ καθρεφτίζονται (αφού όπως έχει εξηγήσει ο κος Μαυρομμάτης, η ΤΝ αποτελεί τον καθρέφτη μας), με τη μόνη σημαντική διαφορά να εντοπίζεται στον σχηματισμό του κεφαλιού. Ωστόσο, στο γλυπτό της δημιουργίας/συναισθήματος, οι όροι είναι άνισοι και η ανθρώπινη μορφή υπερτερεί της μορφής που αναπαριστά την ΤΝ, σηματοδοτώντας τον τομέα όπου υστερεί η μηχανική αντίληψη, όπως περιγράφεται και στο αντίστοιχο βιβλίο.

Είναι λοιπόν μόνο τα πάθη μας αυτό που χωρίζει από μια μηχανική υπολογιστική κατασκευή; Για τον κο Μαυρομμάτη η πρόκληση είναι να μπορέσουμε να ορίσουμε εκ νέου την Τέχνη (η οποία είναι ούτως ή άλλως μία δυναμικά εξελισσόμενη έννοια, όπως την παρουσιάζει στο βιβλίο του), τη σκέψη, ακόμα τέλος και τον ίδιο μας τον εαυτό. Ωστόσο, όσο ευρύ κι αν φαίνεται το φάσμα των πληροφοριών στο οποίο έχει πρόσβαση μια ΤΝ, αυτό περιορίζεται στο ψηφιακό σύμπαν. Κι αν η ανθρώπινη μνήμη και συνείδηση υπολείπονται σε ταχύτητα και εύρος, στην ουσία οι γνώσεις μας συντίθενται από μυριάδες πληροφορίες που συλλέγουμε με όλες μας τις αισθήσεις — γεύση, αφή, όσφρηση, όραση και ακοή — πληροφορίες οι οποίες, ακόμη τουλάχιστον, δεν ψηφιοποιούνται πλήρως. Αυτός ο πλούτος δίνει βάθος και όγκο στην ανθρώπινη εμπειρία και σκέψη, ενώ το συναίσθημα, επιλέγοντας αυτό που θα διαφυλάξει η μνήμη, διαμορφώνει το κιαροσκούρο της εσωτερικής μας ζωής. Για τον άνθρωπο, η πρόκληση είναι να το φέρει όλο αυτό στο φως· με άλλα λόγια να κατακτήσει τη συνειδητότητα — με ή χωρίς τη βοήθεια της ΤΝ.

* * * * *

Ο Άρης Μαυρομμάτης σπούδασε στα Πανεπιστήμια Αθηνών (ΕΚΠΑ) και Μονάχου (LMU). Είναι διδάκτωρ Μαθηματικών με ειδίκευση στην Ανάπτυξη Υπερμέσων και στη Θεωρία της Τέχνης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας). Πανεπιστημιακός δάσκαλος και συγγραφέας μαθηματικών εγχειριδίων, έχει ως κύριο πεδίο της έρευνας το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Εικονική Πραγματικότητα και η Επαυξημένη Πραγματικότητα επηρεάζουν την ανθρώπινη αντίληψη, τη μνήμη και τη δημιουργικότητα. Οι τόποι συνάντησης της τεχνολογίας, της αισθητικής και της φιλοσοφίας και οι «συνάψεις» ανάμεσα στην Τέχνη και την Επιστήμη αποτελούν το εστιακό σημείο  των μελετών του.

Πρώτες ενστάσεις εκπαιδευτικών για τον διάλογο για το Εθνικό Απολυτήριο

Από

Με τη συγκρότηση της Επιτροπής που θα πραγματευθεί τη μελλοντική δομή του Λυκείου ξεκίνησε και η διαδικασία του λεγόμενου Εθνικού Διαλόγου που προωθεί το υπουργείο Παιδείας, με στόχο την αναβάθμιση του Λυκείου, τη θέσμιση Εθνικού Απολυτηρίου με κύρος και τη μείωση της πίεσης των Πανελληνίων εξετάσεων από τους μαθητές που επιθυμούν να συνεχίσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Η Επιτροπή αριθμεί πλέον των εκατό μελών — πανεπιστημιακούς, μέλη του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς, εκπροσώπους των κομμάτων και των συνδικαλιστικών οργάνων των εκπαιδευτικών — ενώ τον Απρίλιο αναμένεται να λειτουργήσει ψηφιακή πλατφόρμα στην οποία θα έχουν τη δυνατότητα να μετέχουν εκπαιδευτικοί, μαθητές και γονείς. Οι διαβουλεύσεις της Επιτροπής προβλέπεται να διαρκέσουν εννέα μήνες, ώστε να παρουσιαστούν οι προτάσεις της στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2026. Σύμφωνα με το ΥΠΑΙΘΑ, το χρονοδιάγραμμα δεν είναι άκαμπτο, αλλά θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των διεργασιών.

Όπως δήλωσε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, κατά την αναγγελία της έναρξης του διαλόγου, επιθυμία του υπουργείου είναι η συναίνεση για την αναδιάρθρωση του ελληνικού Λυκείου, τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο· ωστόσο, ήδη έχουν φανεί οι πρώτες αντιδράσεις, και από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και από μαθητές και εκπαιδευτικούς, που μιλούν για «τριπλές Πανελλήνιες», τροφοδότηση των φροντιστηρίων, απαξίωση της γενικής παιδείας και καλλιέργεια της βαθμοθηρίας.

Η Epoch Times συνομίλησε με εκπαιδευτικούς δημόσιου ημερήσιου Λυκείου, οι οποίοι κατέθεσαν την άποψή τους με την προϋπόθεση της ανωνυμίας — αναφέρθηκαν εκ των έσω σε υφιστάμενα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα σχολεία, αλλά και σε αυτά που περιμένουν να δημιουργηθούν από την προσμέτρηση της βαθμολογίας και των τριών τάξεων του Λυκείου στο απολυτήριο και την εισαγωγή στην τριτοβάθμια.

Από τις βασικότερες ανησυχίες των καθηγητών είναι η προοπτική της βαθμοθηρίας εκ μέρους των μαθητών και η υποβάθμιση του γνωστικού, κοινωνικού και παιδαγωγικού χαρακτήρα του σχολείου. «Οι συζητήσεις με τα παιδιά για ευρύτερα θέματα, που είναι στον ρόλο, στο πλαίσιο του σχολείου, δεν θα μπορούν να γίνουν γιατί από την Α΄ Λυκείου θα μας πιέζουν να βγει η ύλη. Τώρα μας πιέζουν στην Γ΄ Λυκείου», εξηγεί φιλόλογος. «Τα ανθρωπιστικά μαθήματα είναι δύσκολα, πρέπει να μιλήσεις λίγο με τα παιδιά. Αυτό τελείωσε», προσθέτει.

Αρκετά κοινή είναι η αντίληψη ότι ο διάλογος είναι προσχηματικός κι ότι «το υπουργείο θα αποφασίσει», ενώ σημειώνεται ότι — ακόμα — δεν έχουν προσκληθεί εκπαιδευτικοί στη διαδικασία. «Αυτό γίνεται για τα φροντιστήρια, όπου θα πρέπει τα παιδιά να πηγαίνουν από την Α΄ Λυκείου», συμφωνούν ορισμένοι.

Στην Epoch Times παραχώρησε συνέντευξη διευθύντρια ημερήσιου Γενικού Λυκείου, εστιάζοντας στις πρακτικές ελλείψεις που αντιμετωπίζουν τα σχολεία, στο παρωχημένο πρόγραμμα σπουδών, στην αδυναμία να ανταποκριθεί το σχολείο σε αυτά που του ζητούνται, στην έλλειψη προοπτικών και εναλλακτικών πέραν της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Θίγει επίσης το ζήτημα της Τράπεζας Θεμάτων, του Πολλαπλού Βιβλίου και της επιμόρφωσης των καθηγητών, περιγράφοντας πώς εφαρμόζονται — ή πώς δεν εφαρμόζονται.

Ποιες είναι οι σκέψεις σας για τον Εθνικό Διάλογο που έχει εκκινήσει για το Εθνικό Απολυτήριο;

Η πρώτη μου αντίδραση έχει να κάνει με την Επιτροπή — μια επιτροπή στην οποία δεν υπάρχουν μάχιμοι εκπαιδευτικοί δευτεροβάθμιας. Υπάρχουν απ’ τη δευτεροβάθμια διευθυντές, οι οποίοι δεν έχουν άμεση επαφή με την τάξη, υπάρχουν 42 πανεπιστημιακοί, οι οποίοι έχουν πολύ ωραίες ιδέες επειδή έχουν επαφή με τους πανεπιστημιακούς κύκλους — αλλά άλλο το έχω ωραίες ιδέες και άλλο το είμαι μέσα στην τάξη και βλέπω επί του πρακτέου τι γίνεται. Θα αλλάξουν τη δομή του Λυκείου χρησιμοποιώντας τη γνώμη ανθρώπων που δεν μπαίνουν στην τάξη.

Αυτό που γίνεται, κατά την άποψή μου, ουσιαστικά αυξάνει τις δουλειές του φροντιστηρίου. Οι συνεχείς εξετάσεις από την Α΄ μέχρι την Γ΄ Λυκείου — σε τρία, τέσσερα ή όσα μαθήματα — σημαίνει αυτόματα ότι τα παιδιά από την Α΄Λυκείου θα χρειάζονται οπωσδήποτε φροντιστήριο, έτσι όπως δείχνουν τα πράγματα.

Σας έχει σταλεί κάποια πρόσκληση για την πλατφόρμα μέσω της οποίας θα συμμετέχουν μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί;

Όχι, προς το παρόν, τίποτα. Όλα είναι τον αέρα. Το μόνο σαφές και συγκεκριμένο που ξέρουμε είναι η Επιτροπή, από τις δημοσιεύσεις — δεν μας έχει έρθει τίποτα.

Έχει αναφερθεί ότι ένας από τους στόχους είναι η μείωση της ανάγκης για φροντιστήρια.

Υπάρχει μια ιδέα που λέει να συμμετέχει ο βαθμός της Α΄, της Β΄ και της Γ΄ Λυκείου στην εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο. Όταν βάζεις αυτό — και υπήρξε μια περίοδος παλιότερα κατά την οποία ίσχυε αυτό, πρέπει να ήταν τρία χρόνια, από το ’82 μέχρι το ’85, που λαμβανόταν υπ’ όψιν ο μέσος όρος κάθε τάξης — όταν το κάνεις αυτό, είναι σαν να λες ότι προκειμένου να έχετε τον μεγαλύτερο δυνατόν βαθμό, πηγαίνετε στα φροντιστήρια. Όχι επειδή δεν θέλουν οι καθηγητές του σχολείου να κάνουν κάτι, αλλά επειδή η πίεση μέσα από άλλες δράσεις είναι τόσο μεγάλη που πρακτικά δεν γίνεται να βγάλουμε εμείς την ύλη… Είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε ένα σωρό δράσεις, άρα να χάνουμε πάρα πολλές ώρες· την ίδια στιγμή είμαστε υποχρεωμένοι να βγάλουμε μια ύλη που δεν βγαίνει στο διάστημα που απαιτείται, και δεν βγαίνει και στο επίπεδο που απαιτούν οι Τράπεζες Θεμάτων. Δηλαδή, μπορεί να βγάλει κανείς μια ύλη που καλύπτει τα βασικά, όταν όμως η Τράπεζα Θεμάτων περιέχει και τις λεπτομέρειες από αυτή την ύλη, τότε δεν προλαβαίνεις να τη βγάλεις. Άρα, εκ των πραγμάτων οδηγεί σε μια τρομερή βαθμοθηρία.

Είναι τελείως πρακτικό δηλαδή το θέμα, είναι θέμα δομής…

Η δομή είναι τέτοια που και να θέλεις να κάνεις καλή δουλειά, δεν έχεις τον χρόνο.

Ένας ακόμη στόχος είναι ο εμπλουτισμός  της Τράπεζας Θεμάτων.

Η Τράπεζα Θεμάτων που γνωρίζω πάρα πολύ καλά είναι η Τράπεζα της Φυσικής — επειδή είμαι Φυσικός. Εκεί συμβαίνει σε τρομακτικά έντονο βαθμό αυτό που σας περιγράφω. Δηλαδή, έχουμε μια ύλη, από την οποία θα μπορούσαμε να μαθαίνουμε στα παιδιά τα βασικά — εγώ δεν είμαι της άποψης ότι πρέπει να μειωθεί η ύλη, αντιθέτως πρέπει να αυξηθεί — αλλά πρέπει να κατεβάσουμε το επίπεδο σε αυτό που ζητάμε. Δεν μπορούμε να ζητάμε παλαβά πράγματα. Να ζητάμε να έχουν αποκτήσει βασικές γνώσεις. Αυτό δεν έχει γίνει. Αν αυτή η Τράπεζα Θεμάτων παραμείνει και υπάρχουν και οι εξετάσεις, με τη δεδομένη Τράπεζα και τη δεδομένη ύλη και τις συνεχείς δράσεις στα σχολεία, δεν βγαίνει. Είναι πρακτικό το θέμα. Οπότε εμμέσως του λες «πήγαινε φροντιστήριο».

Ωστόσο, θυμάμαι παλιά που δίναμε Πανελλήνιες, ήταν ένα γενικευμένο αίτημα να μην εξαρτάται η είσοδος στα Πανεπιστήμια μόνο από τις Πανελλήνιες.

Καμία αντίρρηση. Αλλά όταν βάζεις τον μέσο όρο των τριών τάξεων, δημιουργείς ένα θέμα. Και το λέω γιατί το έχω ζήσει εγώ σαν υποψήφια. Εγώ δεν δήλωσα κάποια σχολή, ακριβώς επειδή δεν είχα καλό μέσο όρο στην Α΄ και στη Β΄ Λυκείου. Εκείνες τις εποχές, βέβαια, δεν πήγαινε κανείς φροντιστήριο στην Α΄ και στη Β΄, άντε [να πήγαινε] στην Γ΄ Λυκείου. Αλλά αυτό που βίωσα εγώ τότε, το βιώνουν οι μαθητές και τώρα, υπάρχει μια απαίτηση για τη δυνατότητα των παιδιών να βρεθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει καμία άλλη προοπτική, δεν υπάρχει ουσιαστική τεχνική εκπαίδευση, οπότε εκ των πραγμάτων όλοι εκεί οδηγούνται. Τι θα κάνει ο γονέας; Θα βγάλει από την τσέπη του, να πληρώσει, να πάει [το παιδί] φροντιστήριο, να βγάλει τον καλό μέσο όρο στην Α΄, στη Β΄ , στην Γ΄, να γράψει καλά στις Πανελλήνιες και να εισαχθεί στη σχολή. Αυτό.

Δεν υπάρχουν άλλες επιλογές αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, έτσι όπως έχει η κατάσταση. Τεχνικού τύπου εκπαίδευση δεν υπάρχει. Τα ΕΠΑΛ, εξ όσων γνωρίζω από συναδέλφους που εργάζονται στα ΕΠΑΛ, στην πραγματικότητα υποβαθμίζονται συνεχώς. Αυτό που ζητάνε — κι έχουν απόλυτο δίκιο — είναι να υπάρξει ένα σχέδιο για τη λειτουργία των ΕΠΑΛ. Αν φτιαχτεί ένα σχέδιο, αν δίνουν διεξόδους τα ΕΠΑΛ, συζητάμε σε άλλη βάση. Και η ίδια η κατάρτιση στα ΕΠΑΛ πρέπει να βελτιωθεί, από ό,τι λένε οι συνάδελφοι που εργάζονται εκεί.

Τι έχετε να πείτε για το ζήτημα της επιμόρφωσης των καθηγητών;

Είναι επιμόρφωση τύποις. Δεν γίνεται τίποτα ουσιαστικό στις επιμορφώσεις. Ο καθένας εξ ημών που επιμορφώνεται σωστά, το κάνει με δικό του κόπο, ανεξάρτητα τελείως από τις επιμορφώσεις που κάνει το υπουργείο, και με δικά του χρήματα. Υπάρχουν πάρα πολλοί συνάδελφοι — κι εγώ η ίδια — που κάνουν μεταπτυχιακά σε διδακτικές γιατί οι ίδιοι θέλουν — όχι απαραίτητα μεταπτυχιακά επί πληρωμή, με εξετάσεις κλπ, δεν συζητάω μόνο τα επί πληρωμή. Και συνεχίζουμε την επιμόρφωσή μας, πάρα πολλοί από εμάς, από μόνοι μας, σε ευρωπαϊκά φόρουμ επιμορφώσεων. Αυτό που κάνουν από το υπουργείο είναι κοροϊδία.

Έκαναν πριν από τρία χρόνια την επιμόρφωση στα νέα προγράμματα σπουδών. Τα νέα προγράμματα σπουδών φτιάχτηκαν το 2021· τον Νοέμβριο του 2023 βγαίνει το ChatGPT και αναιρεί πλήρως τα προγράμματα σπουδών. Ωστόσο, συνεχίζουν τις επιμορφώσεις σε αυτά τα προγράμματα σπουδών. Και τα βιβλία που είναι να βγάλουν είναι σε αυτά τα προγράμματα σπουδών, που έχουν ξεπεραστεί εν τοις πράγμασι… Το λέω γιατί έχω ασχοληθεί ιδιαίτερα και με τη συγκεκριμένη επιμόρφωση και με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Αυτά που ζητάνε τα συγκεκριμένα προγράμματα σπουδών και τα βιβλία που υποτίθεται ότι θα κυκλοφορήσουν στη βάση του προγράμματος σπουδών που φτιάχτηκε το 2021 είναι ξεπερασμένα από τη στιγμή που το 2023 βγήκε το ChatGPT (και αργότερα όλα τα υπόλοιπα LLM – Large Language Models). Άρα θες καινούρια προγράμματα σπουδών και καινούρια βιβλία. Κι εμείς δεν έχουμε ούτε καν τα βιβλία που αντιστοιχούν στο πρόγραμμα σπουδών του 2021.

Μιλάτε για το Πολλαπλό Βιβλίο…

…το οποίο το λιβανίζουμε από το 2021 που φτιάξαμε το καινούριο πρόγραμμα σπουδών, και δεν γίνεται ούτε θα γίνει τίποτα. Έχει ξεπεραστεί το συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών. Τα βιβλία που υποτίθεται ότι φτιάχνουν είναι για υπακούν σε εκείνο το πρόγραμμα σπουδών, το οποίο ξεπεράστηκε μετά από δύο χρόνια.

Θεωρώ ότι υπάρχει μια επιλογή απαξίωσης της δημόσιας εκπαίδευσης — αυτό βιώνω, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη λειτουργία [του σχολείου]. Μιλάω για οικονομικά, βασικά πράγματα. Εμείς, αυτή τη στιγμή, αγοράζουμε το χαρτί από την τσέπη μας. Συζητάμε δηλαδή για το πώς θα μπαίνεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση όταν δεν έχουμε χαρτί υγείας, χαρτί να τυπώσουμε… Μας τελειώνει το βιβλίο του Πρωτοκόλλου. Θα πρέπει να βρούμε τα λεφτά να το αγοράσουμε. Πέφτουν σοβάδες… Δεν έχουμε τουαλέτες, οι μισές είναι κατεστραμμένες. Αυτά είναι μεν αρμοδιότητες του δήμου, αλλά ο δήμος θα έπρεπε να έχει και τα αντίστοιχα κονδύλια. Όταν μεταβιβάζονται αρμοδιότητες στον δήμο, θα πρέπει να δίνονται και τα αντίστοιχα κονδύλια. […] Δεν θυμάμαι ποια χρονολογία έγινε η μετάβαση από το υπουργείο στους δήμους. Καταργήθηκαν οι σχολικές επιτροπές, είμαστε σε μία φάση να βρούμε έναν τρόπο λειτουργίας και αυτό που ακούω από όλους τους δημάρχους, από όλες τις περιοχές, είναι ότι δεν έχουν τα κονδύλια για να καλύψουν τα έξοδα ενός σχολείου.

Επίσης, δεν έχουμε καθηγητές. Εμείς δεν έχουμε Θεολόγο — και ούτε πρόκειται να αποκτήσουμε. Δεν έχουμε καθηγητή Γαλλικών — και ούτε πρόκειται να αποκτήσουμε. Τι συζητάμε; Δεν έχουμε λύσει τα βασικά. Ας λύσουμε πρώτα τα βασικά και μετά ας συζητήσουμε και για Εθνικά Απολυτήρια και για ΙΒ (International Baccalaureate). Εγώ δεν είμαι κατά του ΙΒ, κάθε άλλο. Το θεωρώ πολύ ωραίο — αυτό που υπάρχει στο εξωτερικό — σαν σύστημα και σαν τρόπο εξέτασης, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη Φυσική που εγώ έχω ψάξει και γενικώς τις Θετικές Επιστήμες· είναι πάρα πολύ καλό πρόγραμμα. Να το κάνουμε, δεν έχω αντίρρηση. Αλλά ας λύσουμε βασικά ζητήματα που έχουμε.

Ο ψηφιακός ‘κοινωνικός ιστός’, ένα μέρος ακατάλληλο για ανηλίκους

Από

Στις 10 Δεκεμβρίου 2025, η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα που απαγόρευσε τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε νέους κάτω των 16 ετών. Το παράδειγμά της ακολούθησαν η Ισπανία και η Σλοβενία στην Ευρώπη, η Μαλαισία στην Ασία, ενώ χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Δανία, η Νορβηγία και η Νέα Ζηλανδία επίσης συζητούν την εφαρμογή κάποιων περιοριστικών μέτρων. Πιο πρόσφατο παράδειγμα στην Ευρώπη, η Πορτογαλία, η οποία αν και δεν προέβη σε απόλυτη απαγόρευση, ψήφισε νομοσχέδιο που απαιτεί τη συγκατάθεση των γονέων για τους εφήβους 13-16 ετών.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, η χώρα μας αναμένεται να ακολουθήσει στη θέσπιση περιορισμών στη χρήση των social media από ανηλίκους, με γνώμονα την ασφάλεια και την προστασία τους από κακόβουλο, βίαιο ή άλλως ακατάλληλο για την ηλικία τους περιεχόμενο.

Ποιοι είναι οι κύριοι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για τους νεαρούς εφήβους και προεφήβους που διατηρούν λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πέραν του ακατάλληλου περιεχομένου; Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ το έθεσε ως εξής, όταν εξήγγειλε την απαγόρευση στη χώρα του: «Σήμερα, τα παιδιά μας είναι εκτεθειμένα σε έναν χώρο που δεν σχεδιάστηκε για να πλοηγούνται μόνα — έναν χώρο εθισμού, κακοποίησης, πορνογραφίας, χειραγώγησης και βίας. […] Θα τα προστατεύσουμε από την ψηφιακή άγρια Δύση». Η χειραγώγηση των αλγορίθμων και η προώθηση παράνομου, υβριστικού και τοξικού περιεχομένου συγκαταλέγονται στα μείζονα ζητήματα που η ισπανική νομοθεσία στοχεύει να αντιμετωπίσει.

Το υπουργείο Ψηφιοποίησης της Δανίας έκανε λόγο για την ανάγκη των παιδιών για ηρεμία, παιχνίδι και ανάπτυξη, και ότι δεν πρέπει να μένουν μόνα τους σε έναν ψηφιακό κόσμο γεμάτο επιβλαβές περιεχόμενο και εμπορικά συμφέροντα.

Η Ελένη Συμιακάκη, ψυχολόγος σε δημόσιο Γενικό Γυμνάσιο και Λύκειο της Αθήνας, παρατηρεί: «Τα παιδιά περνούν πολλές ώρες σε οθόνες, και οι γονείς είναι απόντες λόγω δουλειάς συνήθως. Τα παιδιά είναι πολύ μικρά για να διαχειριστούν όλο αυτό το πράγμα». Ως προς την προοπτική επιβολής περιοριστικών μέτρων τηρεί σε γενικές γραμμές θετική στάση, με ορισμένες επιφυλάξεις ελλείψει προηγούμενης εμπειρίας, έρευνας και στατιστικών μελετών.

Ανάλογη στάση τηρεί και ο Μίλτος Λειβαδίτης, ψυχίατρος και ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής του Τμήματος Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, ο οποίος πιστεύει ότι ορισμένα περιοριστικά μέτρα θα είναι ωφέλιμα, ιδιαίτερα για τα πιο ευάλωτα άτομα, αρκεί να μην είναι ακραία και οδηγήσουν σε αντίθετα αποτελέσματα. Κατά την άποψή του, ένα μέσο άτομο δεν διατρέχει τον ίδιο κίνδυνο με παιδιά που έχουν υφιστάμενα προβλήματα ή ροπή προς την παραβατικότητα, ωστόσο διάφοροι παράγοντες καθιστούν την εφηβεία γενικότερα μια ευαίσθητη περίοδο.

Ο κος Λειβαδίτης αναφέρθηκε στον εξέχοντα ρόλο που αποκτούν οι παρέες σε αυτές τις ηλικίες, ενώ η επιρροή του οικογενειακού περιβάλλοντος υποχωρεί. Αν και το υπόβαθρο του παιδιού είναι κρίσιμο, οι συνομήλικοι «έχουν τεράστια σημασία», με αποτέλεσμα το νεαρό άτομο να τείνει να ακολουθά το παράδειγμά τους για λόγους ένταξης, μίμησης κ.ά. Καθώς όμως οι παρέες τείνουν να αντικαθίστανται από τα βίντεο, παρατηρείται το φαινόμενο οι νέοι, μιμούμενοι τυποποιημένα πρότυπα, να «δυσκολεύονται να δημιουργήσουν αυθεντικές ανθρώπινες σχέσεις». Σε ό,τι αφορά διαφοροποιήσεις με βάση το φύλο, ο κος Λειβαδίτης υποδεικνύει ότι σε γενικές γραμμές τα αγόρια είναι πιο επιρρεπή σε ζητήματα που σχετίζονται με τη βία, ενώ τα κορίτσια σε ό,τι έχει να κάνει με την εικόνα του σώματος και το σεξ.

Ένας ακόμη παράγοντας που καθιστά συνολικά τους εφήβους ευάλωτους είναι η αδυναμία ορθής κρίσης, η οποία συνδέεται με τη φυσιολογία του εγκεφάλου. «Ο νους [στην εφηβεία] είναι χωρίς κριτική ικανότητα. Αυτή έρχεται αργότερα, μετά τα 20, όταν έχουν αναπτυχθεί τα αντίστοιχα κέντρα εγκεφάλου. Δεν είναι έλλειψη εμπειρίας· είναι αδυναμία του νου να ελέγχει, να αποστασιοποιείται», εξηγεί.

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα σε 4.800 εφήβους με θέμα τη βία στο διαδίκτυο έδειξε ότι οι περισσότεροι έφηβοι γνωρίζουν ελάχιστα για τις διάφορες μορφές βίας, πώς να αναγνωρίζουν και πώς να αντιμετωπίζουν τέτοια περιστατικά όταν τα συναντούν, και πώς να τα καταγγέλλουν. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες δήλωσαν ότι δεν νιώθουν ασφαλείς όταν πλοηγούνται σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και live stream, ενώ πάνω από το 80% θεωρεί τη διαδικτυακή βία μείζον πρόβλημα για τους ανηλίκους.

Η έρευνα, με τίτλο «Βία στο διαδίκτυο», πραγματοποιήθηκε πανελλαδικά από το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου ΙΤΕ υπό την έγκριση του ΥΠΑΙΘ κατά το διάστημα Νοέμβριος 2023–Μάρτιος 2024. Συμμετείχαν συνολικά 4.800 μαθητές ηλικίας 12-18 ετών, αγόρια και κορίτσια σχεδόν σε ίδια αναλογία, μέσω ενός ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου που συμπληρώθηκε εντός ωρολόγιου προγράμματος. Όπως διαπιστώθηκε, σχεδόν οι μισοί από τους συμμετέχοντες είχαν εκτεθεί ως παρατηρητές σε βίαιο περιεχόμενο, ενώ το 13% είχε υποστεί διαδικτυακή βία.

Ο εκφοβισμός, η πίεση, η χρήση προσωπικών φωτογραφιών ή βίντεο χωρίς συγκατάθεση και η έκθεση σε ρητορική μίσους είναι μερικά από τα περιστατικά που συνάντησε ένα αξιόλογο ποσοστό των νέων που συμμετείχαν στην έρευνα, που σε ορισμένες περιπτώσεις άγγιζε το 50% σχεδόν. Στην έμφυλη βία εμφανίστηκε πιο ευάλωτη η ομάδα που δήλωσε «Άλλο» στην κατηγορία φύλου, και ύστερα τα κορίτσια.

Αναδείχθηκε ακόμη η ανάγκη για πληρέστερη ενημέρωση τόσο των ίδιων των εφήβων όσο και των γονέων, για εύκολους τρόπους καταγγελίας των περιστατικών και μπλοκαρίσματος των κακόβουλων λογαριασμών, αλλά και για αυστηρότερες ποινές όταν διαπιστώνεται βία κατά ανηλίκων στο διαδίκτυο.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του, το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου είναι ο επίσημος εκπρόσωπος στην Ελλάδα των πανευρωπαϊκών οργανισμών INSAFE/INHOPE, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι αφ’ ενός για τη χάραξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ασφάλεια στο διαδίκτυο αφ’ ετέρου έχουν ενημερωτικό και συμβουλευτικό ρόλο. Εξειδικευμένοι ψυχολόγοι παρέχουν υποστήριξη για ειδικά θέματα, ενώ λειτουργεί Ανοικτή Γραμμή Καταγγελιών (SafeLine) σε συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία και την Interpol. Οι κύριες αναφορές που κατέγραψε η έκθεση για το 2025 της SafeLine είναι για παραβίαση προσωπικών δεδομένων, παραβίαση λογαριασμού, προτροπή ή υποβοήθηση αυτοκτονίας, οικονομικές απάτες και απάτες διαδικτυακού τζόγου, με το υλικό σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης ανηλίκων να βρίσκεται στην κορυφή, επαυξημένο κατά 40% σε σχέση με το 2024.