ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΜΑΣ
Σάββατο, 30 Μαΐ, 2026
ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΚΑΡΑΠΑΝΟΥ

Άρης Μαυρομμάτης: Μια διαλεκτική διευρεύνηση του ρόλου της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργία και τη διανόηση

Από

Η σχέση του ανθρώπου με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους — αν όχι τον μεγαλύτερο — προβληματισμούς της εποχής μας. Φόβοι και προσδοκίες, ενθουσιασμός και δυστοπικά σενάρια εμφανίζονται δίπλα δίπλα, εκφράζοντας τις πιο ακραίες θέσεις ενός αναπόφευκτου διαλόγου γύρω από αυτή τη μείζονα τεχνολογική εξέλιξη που έχει κατακλύσει σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής.

Ο Άρης Μαυρομμάτης εξετάζει δύο καίριους τομείς: την Τέχνη και τη Φιλοσοφία. Τη δημιουργία και τη διανόηση δηλαδή, δύο θεμελιώδης τομείς του ανθρώπινου πολιτισμού, όπου η εμφάνιση της ΤΝ εγείρει τις σοβαρότερες ανησυχίες. Για τον συγγραφέα τα δύο πεδία είναι αλληλένδετα. Η σχέση τους ολοκληρώνει την ανθρώπινη εμπειρία και επικοινωνία, η έλλειψη του ενός από τα δύο οδηγεί στο χάος ή τη στειρότητα, αφού συνδέονται με δυό βασικές ανθρώπινες λειτουργίες, το βίωμα/συναίσθημα και την οργάνωση/νόηση.

Έχοντας κύριο μέλημα να αντιμετωπίσει το θέμα του με ψυχραιμία και διερευνητική επιστημονικότητα, ο συγγραφέας δηλώνει ότι αποφεύγει να πάρει μια τελική θέση, να καταλήξει σε ένα τελικό συμπέρασμα μεταξύ του δίπολου καλού-κακού, και επιλέγει αντ’ αυτού τα ανοικτά ερωτήματα. Και τα δύο βιβλία έχουν οργανωθεί βάσει θεματικών — ορισμένων φιλοσόφων ή ρευμάτων στην τέχνη — που επέδρασαν καθοριστικά στην εξέλιξη του κάθε πεδίου. Παραδείγματος χάριν, το βιβλίο για την τέχνη (με υπότιτλο «Από τη μνήμη στον αλγόριθμο»), ξεκινά από τις βραχογραφίες και περνώντας από την τέχνη των αρχαίων πολιτισμών της Μέσης Ανατολής, την κλασική αρχαιότητα, τον Μεσαίωνα, την Αναγέννηση, τον Ρομαντισμό, φτάνει στη σύγχρονη εποχή του Μοντερνισμού, του μεταμοντέρνου και της ψηφιακής τέχνης, έχοντας ως τελευταίο κεφάλαιο μια άγνωστη, μελλοντική διάσταση που θα έχει η Τέχνη στα μάτια ανθρώπων που ίσως δεν προλάβουμε να συναντήσουμε.

Γλυπτό του Άρη Μαυρομμάτη, σε 3D εκτύπωση, δίπλα στο βιβλίο του. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Κατ’ αντιστοιχία, το άλλο βιβλίο, με τίτλο «Φιλοσοφία και Τεχνητή Νοημοσύνη» και υπότιτλο «Διαλογικά ίχνη», εξετάζει τη σκέψη δέκα φιλοσόφων — οι οποίοι επιλέχθηκαν για την τομή που έφεραν στην αντίληψη της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό, του ανθρώπου με τον άνθρωπο και του ανθρώπου με τα δικά του δημιουργήματα, εκ των οποίων το πιο εξελιγμένο σήμερα είναι η ΤΝ — συσχετίζοντας τις βασικές αρχές που εκείνοι έθεσαν με τους προβληματισμούς που προκύπτουν από τις λειτουργίες της ΤΝ. Φιλόσοφοι και τεχνητή νοημοσύνη εμπλέκονται σε φανταστικούς διαλόγους, όπου τίθενται εκατέρωθεν ερωτήματα που αναδεικνύουν τις διαφορές αλλά και τις ομοιότητες στις νοητικές/στοχαστικές λειτουργίες του ανθρώπου και της μηχανής, όπου αυτές μπορεί να υπάρχουν.

Τους διαλόγους συμπληρώνει ένας  «αφανής σχολιαστής» — η φωνή του συγγραφέα, θα λέγαμε —  ο οποίος ‘μεταφράζει’ κατά κάποιον τρόπο τον διάλογο που προηγήθηκε, παροτρύνοντας τον αναγνώστη να στοχαστεί περαιτέρω. Οι διάλογοι δίνουν στην ΤΝ μια υπόσταση που θεωρητικά, ως σύνολο «καλωδίων και αλγορίθμων», δεν έχει — αν και τείνουμε να της την αποδίδουμε, υποκύπτοντας ίσως στις τάσεις ανθρωπομορφισμού που δείχνει το είδος μας εδώ και αιώνες…

Όπως δηλώνει ο συγγραφέας, στόχος του βιβλίου δεν είναι να δώσει απαντήσεις, όσο φλέγοντα κι αν είναι τα ερωτήματα. Σημαντικότερο είναι να εκφραστούν οι σκέψεις που μπορούν να ωθήσουν την εξέταση του θέματος από διαφορετικές οπτικές γωνίες, διαφορετικές αφετηρίες, διαφορετικούς προβληματισμούς και ενστάσεις. Κοινό στοιχείο, όμως, όπως φάνηκε, είναι η αναγκαστική παραδοχή ότι η ΤΝ ήρθε για να μείνει. Ζητούμενο λοιπόν ο προσδιορισμός του ρόλου της στις ανθρώπινες κοινωνίες, του ρόλου του ίδιου του ανθρώπου, καθώς και της μεταξύ τους σχέσης.

Καλεσμένοι ως ομιλητές στην παρουσίαση ήταν η Μάρω Παπαθανασίου, ομότιμη καθηγήτρια της Ιστορίας των Θετικών Επιστημών στο Τμήμα Μαθηματικών του ΕΚΠΑ, ο Γιάννης Αναστασόπουλος, υπεύθυνος Τομέα Ανώτατης Εκπαίδευσης της Microsoft για Ελλάδα, Κύπρο, Μάλτα και Αδριατική, ο Μελέτης Μελετόπουλος, διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Γενεύης, και ο Πέτρος Ζούνης, εκπρόσωπος των πνευματικών κληρονόμων της Όπυς Ζούνη, της εικαστικού που φιλοτέχνησε τα έργα που κοσμούν τα εξώφυλλα των βιβλίων.

Η κα Παπαθανασίου επεσήμανε τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της ΤΝ σε σχέση με τις καλλιτεχνικές περιόδους που πραγματεύεται το πρώτο βιβλίο, και αναφέρθηκε στην εξέλιξη της ανθρώπινης συλλογιστικής και οντολογικής αντίληψης, υπογραμμίζοντας ότι η ΤΝ αποτελεί προϊόν του ανθρώπινου πνεύματος, το τρίτο και πιο πρόσφατο βήμα που επιτέλεσε ο άνθρωπος στρεφόμενος προς τα δικά του δημιουργήματα — τις μηχανές — έχοντας περάσει από τη σχέση άνθρωπος-Θεός και άνθρωπος-άνθρωπος.  Αναφέρθηκε στον φόβο του ανθρώπου για τα επιτεύγματά του, ξεχωρίζοντας το ζήτημα της ευθύνης για τη χρήση τους ως μία από τις πιο θεμελιώδεις πηγές αυτού του φόβου.

Η Μάρω Παπαθανασίου, στην παρουσίαση των βιβλίων του Άρη Μαυρομμάτη, στο Βιβλιοπωλείο της Ραχήλ. Πίσω της διακρίνεται διάγραμμα του συγγραφέα, όπου η δημιουργία και η νόηση, που εκπροσωπούνται από τα δύο βιβλία, αντιστοιχίζονται στο τμήμα του εγκεφάλου όπου παράγονται. Αθήνα, 25 Φεβρουαρίου 2025. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Κατόπιν, τον λόγο πήρε ο κος Αναστασόπουλος, ο οποίος περιέγραψε τον τρόπο λειτουργίας των LLM (Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα), εξηγώντας ότι στηρίζεται στην πρόβλεψη, μέσω της στάθμισης κάθε πιθανότητας και στοιχείου, και στην εκπαίδευσή τους που γίνεται μέσω τεράστιων δεξαμενών δεδομένων. Ο όγκος των δεδομένων και η ταχύτητα επεξεργασίας με την οποία λειτουργεί η ΤΝ αποτελούν καταλυτικούς παράγοντες για την ανάπτυξη και την κυριαρχία της. Αλλά, αν και η εκπαίδευσή της και η πρόσβαση στα αρχεία της ανθρώπινης γνώσης τής επιτρέπουν να μιμείται αποτελεσματικά τον ανθρώπινο τρόπο επικοινωνίας και παραγωγής νοήματος, δεν την καθιστούν ικανή να έχει κατανόηση, τόνισε. Με τα δικά του λόγια, η ΤΝ «παράγει πιθανότητα, αλλά όχι θεμελίωση».

Αναφερόμενος με τη σειρά του στο ζήτημα της ευθύνης, το εξέτασε από την πλευρά της ΤΝ, επισημαίνοντας ότι μία μηχανή δεν μπορεί να έχει ευθύνη, αφού η ευθύνη προϋποθέτει πρόθεση, κάτι που στερείται η ΤΝ. Για τους ίδιους λόγους δεν μπορεί να γίνει λόγος για την ΤΝ στον ρόλο του δημιουργού — ωστόσο, υποστηρίζει ότι πρέπει να τη δεχτούμε στον ρόλο του συν-δημιουργού, αφού η συμμετοχή της στην παραγωγή του τελικού έργου είναι καθοριστικής σημασίας. Παράλληλα, ο άνθρωπος ίσως πρέπει να αναθεωρήσει την αντίληψή του για τον ρόλο του δημιουργού — ακόμα και την αντίληψη του για την ίδια την Τέχνη, όπως προτείνει το βιβλίο του κου Μαυρομμάτη.

Για τον κο Αναστασόπουλο, κλειδί για το μέλλον του ανθρώπου με την ΤΝ είναι η εκπαίδευσή μας στον χειρισμό της, καθώς και η δημιουργία ικανών δικλείδων ασφαλείας, με έμφαση στις διαδικασίες εξήγησης, πρόθεσης, ιχνηλασιμότητας και λογοδοσίας. Η ανάπτυξη των ‘φυσιολογικών’, όπως τις χαρακτήρισε ο ίδιος, ανθρώπινων δεξιοτήτων αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στη σχέση ανθρώπου και ΤΝ, αφού χωρίς αυτές ο πρώτος θα καταλήξει δέσμιος της δεύτερης. Για τον ίδιο, η περίοδος που διανύουμε, δεδομένης της ραγδαίας εξέλιξης στον τομέα, είναι καθοριστική για το μέλλον, αφού τώρα τοποθετούνται οι βάσεις πάνω στις οποίες θα δομηθεί η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο Μελέτης Μελετόπουλος επεσήμανε τους κινδύνους που ενέχει η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης όταν οι άνθρωποι δεν έχουν τις γνώσεις να τη χειριστούν ως εργαλείο, αλλά αφήνονται και της παραχωρούν κάθε πρωτοβουλία. Βιβλιοπωλείο της Ραχήλ, Αθήνα, 25 Φεβρουαρίου 2025. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Ο επόμενος ομιλητής, ο κος Μελετόπουλος, εξέτασε το ζήτημα πρακτικά, από την πλευρά του καθηγητή που έρχεται καθημερινά σε επαφή με νέους και διαπιστώνει πώς χρησιμοποιεί αυτό το εργαλείο η πλειοψηφία. Ξεκινώντας από την παραδοχή ότι «ο μέσος άνθρωπος έχει την τάση να παραιτείται από την εγκεφαλική του λειτουργία», μοιράστηκε την εμπειρία του με τους μαθητές και φοιτητές, οι οποίοι στην πλειονότητά τους καταφεύγουν στην ΤΝ για τις εργασίες τους, και αναφέρθηκε στη μείωση της ανθρώπινης ευφυΐας, την απώλεια των δεξιοτήτων και την ατροφία των νευρώνων του εγκεφάλου όταν παύει η χρήση τους, όπως έχουν δείξει έρευνες. Σαν προϋπόθεση για τη γόνιμη χρήση της ΤΝ έθεσε την ύπαρξη παιδείας και μόρφωσης, προειδοποιώντας ότι οι άνθρωποι που δεν θα τα διαθέτουν, θα ελέγχονται από αυτήν, και τονίζοντας τον κίνδυνο που δημιουργούμε οι ίδιοι όταν της εκχωρούμε τη λήψη των αποφάσεων. Η εφευρετικότητα, η ανατροπή, η αμφισβήτηση των παραδεδεγμένων γνώσεων αποτελούν μέρος του μεγαλείου του ανθρώπου για τον κο Μελετόπουλο, και κάτι που οι προγραμματισμένες ικανότητες της ΤΝ δεν θα μπορέσουν να φθάσουν ποτέ.

Ο κος Πέτρος Ζούνης, εκπροσωπώντας τους κληρονόμους πνευματικών δικαιωμάτων της Όπυς Ζούνη, αναφέρθηκε στη σχέση της μητέρας του με την επιστήμη, σχέση υποστηρικτική και ανιδιοτελής. Η σύνδεση της τέχνης της με τη Γεωμετρία, όπως αποτυπώνεται στα έργα της που επιλέχθηκαν για τα εξώφυλλα των βιβλίων, αντικατοπτρίζει τη σχέση του ίδιου του συγγραφέα με την τέχνη και τις θετικές επιστήμες, σχέση που τον έχει καθοδηγήσει σε μια μακρόχρονη πορεία, καρπό της οποίας αποτελούν τα δύο πρόσφατα βιβλία.

                       

Όπως εξήγησε ο κος Μαυρομμάτης, τα δύο έργα στηρίζονται στην εικοσαετή ερευνητική εργασία του στη νευροεπιστήμη και τα νευρωνικά δίκτυα, φυσικά και τεχνητά. Οι βιολογικές  λειτουργίες του εγκεφάλου, οι συνάψεις που δημιουργούνται, ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η επεξεργασία των πληροφοριών και των εμπειριών που μας τελικά μας διαμορφώνουν και μας καθορίζουν είναι το πρίσμα μέσα από το οποίο μας καλεί να δούμε τον εαυτό μας.

Μέρος της παρουσίασης αποτελούσαν ένα διάγραμμα του ανθρώπινου εγκεφάλου, και δύο μικρά γλυπτά του ιδίου, 3D εκτυπώσεις, που αναπαριστούσαν τη σχέση του ανθρώπου με την ΤΝ, το ένα σε σχέση με τη νόηση, το άλλο σε σχέση με την πράξη της δημιουργίας. Με τη βοήθειά τους, ο συγγραφέας προσπάθησε να μεταφέρει στο ακροατήριο πώς συνδέονται οι δύο λειτουργίες εντός μας, πώς επηρεάζει η μία την άλλη και πώς αυτό διαμορφώνει τη σχέση μας σε κάθε επίπεδο με την τεχνητή νοημοσύνη.

Τα δύο αγαλματίδια του Άρη Μαυρομμάτη, σε 3D εκτύπωση, κοντά στα βιβλία με τα οποία συνδέονται. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Στο γλυπτό της νόησης άνθρωπος και ΤΝ καθρεφτίζονται (αφού όπως έχει εξηγήσει ο κος Μαυρομμάτης, η ΤΝ αποτελεί τον καθρέφτη μας), με τη μόνη σημαντική διαφορά να εντοπίζεται στον σχηματισμό του κεφαλιού. Ωστόσο, στο γλυπτό της δημιουργίας/συναισθήματος, οι όροι είναι άνισοι και η ανθρώπινη μορφή υπερτερεί της μορφής που αναπαριστά την ΤΝ, σηματοδοτώντας τον τομέα όπου υστερεί η μηχανική αντίληψη, όπως περιγράφεται και στο αντίστοιχο βιβλίο.

Είναι λοιπόν μόνο τα πάθη μας αυτό που χωρίζει από μια μηχανική υπολογιστική κατασκευή; Για τον κο Μαυρομμάτη η πρόκληση είναι να μπορέσουμε να ορίσουμε εκ νέου την Τέχνη (η οποία είναι ούτως ή άλλως μία δυναμικά εξελισσόμενη έννοια, όπως την παρουσιάζει στο βιβλίο του), τη σκέψη, ακόμα τέλος και τον ίδιο μας τον εαυτό. Ωστόσο, όσο ευρύ κι αν φαίνεται το φάσμα των πληροφοριών στο οποίο έχει πρόσβαση μια ΤΝ, αυτό περιορίζεται στο ψηφιακό σύμπαν. Κι αν η ανθρώπινη μνήμη και συνείδηση υπολείπονται σε ταχύτητα και εύρος, στην ουσία οι γνώσεις μας συντίθενται από μυριάδες πληροφορίες που συλλέγουμε με όλες μας τις αισθήσεις — γεύση, αφή, όσφρηση, όραση και ακοή — πληροφορίες οι οποίες, ακόμη τουλάχιστον, δεν ψηφιοποιούνται πλήρως. Αυτός ο πλούτος δίνει βάθος και όγκο στην ανθρώπινη εμπειρία και σκέψη, ενώ το συναίσθημα, επιλέγοντας αυτό που θα διαφυλάξει η μνήμη, διαμορφώνει το κιαροσκούρο της εσωτερικής μας ζωής. Για τον άνθρωπο, η πρόκληση είναι να το φέρει όλο αυτό στο φως· με άλλα λόγια να κατακτήσει τη συνειδητότητα — με ή χωρίς τη βοήθεια της ΤΝ.

* * * * *

Ο Άρης Μαυρομμάτης σπούδασε στα Πανεπιστήμια Αθηνών (ΕΚΠΑ) και Μονάχου (LMU). Είναι διδάκτωρ Μαθηματικών με ειδίκευση στην Ανάπτυξη Υπερμέσων και στη Θεωρία της Τέχνης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας). Πανεπιστημιακός δάσκαλος και συγγραφέας μαθηματικών εγχειριδίων, έχει ως κύριο πεδίο της έρευνας το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Εικονική Πραγματικότητα και η Επαυξημένη Πραγματικότητα επηρεάζουν την ανθρώπινη αντίληψη, τη μνήμη και τη δημιουργικότητα. Οι τόποι συνάντησης της τεχνολογίας, της αισθητικής και της φιλοσοφίας και οι «συνάψεις» ανάμεσα στην Τέχνη και την Επιστήμη αποτελούν το εστιακό σημείο  των μελετών του.

Πρώτες ενστάσεις εκπαιδευτικών για τον διάλογο για το Εθνικό Απολυτήριο

Από

Με τη συγκρότηση της Επιτροπής που θα πραγματευθεί τη μελλοντική δομή του Λυκείου ξεκίνησε και η διαδικασία του λεγόμενου Εθνικού Διαλόγου που προωθεί το υπουργείο Παιδείας, με στόχο την αναβάθμιση του Λυκείου, τη θέσμιση Εθνικού Απολυτηρίου με κύρος και τη μείωση της πίεσης των Πανελληνίων εξετάσεων από τους μαθητές που επιθυμούν να συνεχίσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Η Επιτροπή αριθμεί πλέον των εκατό μελών — πανεπιστημιακούς, μέλη του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς, εκπροσώπους των κομμάτων και των συνδικαλιστικών οργάνων των εκπαιδευτικών — ενώ τον Απρίλιο αναμένεται να λειτουργήσει ψηφιακή πλατφόρμα στην οποία θα έχουν τη δυνατότητα να μετέχουν εκπαιδευτικοί, μαθητές και γονείς. Οι διαβουλεύσεις της Επιτροπής προβλέπεται να διαρκέσουν εννέα μήνες, ώστε να παρουσιαστούν οι προτάσεις της στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2026. Σύμφωνα με το ΥΠΑΙΘΑ, το χρονοδιάγραμμα δεν είναι άκαμπτο, αλλά θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των διεργασιών.

Όπως δήλωσε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, κατά την αναγγελία της έναρξης του διαλόγου, επιθυμία του υπουργείου είναι η συναίνεση για την αναδιάρθρωση του ελληνικού Λυκείου, τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο· ωστόσο, ήδη έχουν φανεί οι πρώτες αντιδράσεις, και από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και από μαθητές και εκπαιδευτικούς, που μιλούν για «τριπλές Πανελλήνιες», τροφοδότηση των φροντιστηρίων, απαξίωση της γενικής παιδείας και καλλιέργεια της βαθμοθηρίας.

Η Epoch Times συνομίλησε με εκπαιδευτικούς δημόσιου ημερήσιου Λυκείου, οι οποίοι κατέθεσαν την άποψή τους με την προϋπόθεση της ανωνυμίας — αναφέρθηκαν εκ των έσω σε υφιστάμενα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα σχολεία, αλλά και σε αυτά που περιμένουν να δημιουργηθούν από την προσμέτρηση της βαθμολογίας και των τριών τάξεων του Λυκείου στο απολυτήριο και την εισαγωγή στην τριτοβάθμια.

Από τις βασικότερες ανησυχίες των καθηγητών είναι η προοπτική της βαθμοθηρίας εκ μέρους των μαθητών και η υποβάθμιση του γνωστικού, κοινωνικού και παιδαγωγικού χαρακτήρα του σχολείου. «Οι συζητήσεις με τα παιδιά για ευρύτερα θέματα, που είναι στον ρόλο, στο πλαίσιο του σχολείου, δεν θα μπορούν να γίνουν γιατί από την Α΄ Λυκείου θα μας πιέζουν να βγει η ύλη. Τώρα μας πιέζουν στην Γ΄ Λυκείου», εξηγεί φιλόλογος. «Τα ανθρωπιστικά μαθήματα είναι δύσκολα, πρέπει να μιλήσεις λίγο με τα παιδιά. Αυτό τελείωσε», προσθέτει.

Αρκετά κοινή είναι η αντίληψη ότι ο διάλογος είναι προσχηματικός κι ότι «το υπουργείο θα αποφασίσει», ενώ σημειώνεται ότι — ακόμα — δεν έχουν προσκληθεί εκπαιδευτικοί στη διαδικασία. «Αυτό γίνεται για τα φροντιστήρια, όπου θα πρέπει τα παιδιά να πηγαίνουν από την Α΄ Λυκείου», συμφωνούν ορισμένοι.

Στην Epoch Times παραχώρησε συνέντευξη διευθύντρια ημερήσιου Γενικού Λυκείου, εστιάζοντας στις πρακτικές ελλείψεις που αντιμετωπίζουν τα σχολεία, στο παρωχημένο πρόγραμμα σπουδών, στην αδυναμία να ανταποκριθεί το σχολείο σε αυτά που του ζητούνται, στην έλλειψη προοπτικών και εναλλακτικών πέραν της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Θίγει επίσης το ζήτημα της Τράπεζας Θεμάτων, του Πολλαπλού Βιβλίου και της επιμόρφωσης των καθηγητών, περιγράφοντας πώς εφαρμόζονται — ή πώς δεν εφαρμόζονται.

Ποιες είναι οι σκέψεις σας για τον Εθνικό Διάλογο που έχει εκκινήσει για το Εθνικό Απολυτήριο;

Η πρώτη μου αντίδραση έχει να κάνει με την Επιτροπή — μια επιτροπή στην οποία δεν υπάρχουν μάχιμοι εκπαιδευτικοί δευτεροβάθμιας. Υπάρχουν απ’ τη δευτεροβάθμια διευθυντές, οι οποίοι δεν έχουν άμεση επαφή με την τάξη, υπάρχουν 42 πανεπιστημιακοί, οι οποίοι έχουν πολύ ωραίες ιδέες επειδή έχουν επαφή με τους πανεπιστημιακούς κύκλους — αλλά άλλο το έχω ωραίες ιδέες και άλλο το είμαι μέσα στην τάξη και βλέπω επί του πρακτέου τι γίνεται. Θα αλλάξουν τη δομή του Λυκείου χρησιμοποιώντας τη γνώμη ανθρώπων που δεν μπαίνουν στην τάξη.

Αυτό που γίνεται, κατά την άποψή μου, ουσιαστικά αυξάνει τις δουλειές του φροντιστηρίου. Οι συνεχείς εξετάσεις από την Α΄ μέχρι την Γ΄ Λυκείου — σε τρία, τέσσερα ή όσα μαθήματα — σημαίνει αυτόματα ότι τα παιδιά από την Α΄Λυκείου θα χρειάζονται οπωσδήποτε φροντιστήριο, έτσι όπως δείχνουν τα πράγματα.

Σας έχει σταλεί κάποια πρόσκληση για την πλατφόρμα μέσω της οποίας θα συμμετέχουν μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί;

Όχι, προς το παρόν, τίποτα. Όλα είναι τον αέρα. Το μόνο σαφές και συγκεκριμένο που ξέρουμε είναι η Επιτροπή, από τις δημοσιεύσεις — δεν μας έχει έρθει τίποτα.

Έχει αναφερθεί ότι ένας από τους στόχους είναι η μείωση της ανάγκης για φροντιστήρια.

Υπάρχει μια ιδέα που λέει να συμμετέχει ο βαθμός της Α΄, της Β΄ και της Γ΄ Λυκείου στην εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο. Όταν βάζεις αυτό — και υπήρξε μια περίοδος παλιότερα κατά την οποία ίσχυε αυτό, πρέπει να ήταν τρία χρόνια, από το ’82 μέχρι το ’85, που λαμβανόταν υπ’ όψιν ο μέσος όρος κάθε τάξης — όταν το κάνεις αυτό, είναι σαν να λες ότι προκειμένου να έχετε τον μεγαλύτερο δυνατόν βαθμό, πηγαίνετε στα φροντιστήρια. Όχι επειδή δεν θέλουν οι καθηγητές του σχολείου να κάνουν κάτι, αλλά επειδή η πίεση μέσα από άλλες δράσεις είναι τόσο μεγάλη που πρακτικά δεν γίνεται να βγάλουμε εμείς την ύλη… Είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε ένα σωρό δράσεις, άρα να χάνουμε πάρα πολλές ώρες· την ίδια στιγμή είμαστε υποχρεωμένοι να βγάλουμε μια ύλη που δεν βγαίνει στο διάστημα που απαιτείται, και δεν βγαίνει και στο επίπεδο που απαιτούν οι Τράπεζες Θεμάτων. Δηλαδή, μπορεί να βγάλει κανείς μια ύλη που καλύπτει τα βασικά, όταν όμως η Τράπεζα Θεμάτων περιέχει και τις λεπτομέρειες από αυτή την ύλη, τότε δεν προλαβαίνεις να τη βγάλεις. Άρα, εκ των πραγμάτων οδηγεί σε μια τρομερή βαθμοθηρία.

Είναι τελείως πρακτικό δηλαδή το θέμα, είναι θέμα δομής…

Η δομή είναι τέτοια που και να θέλεις να κάνεις καλή δουλειά, δεν έχεις τον χρόνο.

Ένας ακόμη στόχος είναι ο εμπλουτισμός  της Τράπεζας Θεμάτων.

Η Τράπεζα Θεμάτων που γνωρίζω πάρα πολύ καλά είναι η Τράπεζα της Φυσικής — επειδή είμαι Φυσικός. Εκεί συμβαίνει σε τρομακτικά έντονο βαθμό αυτό που σας περιγράφω. Δηλαδή, έχουμε μια ύλη, από την οποία θα μπορούσαμε να μαθαίνουμε στα παιδιά τα βασικά — εγώ δεν είμαι της άποψης ότι πρέπει να μειωθεί η ύλη, αντιθέτως πρέπει να αυξηθεί — αλλά πρέπει να κατεβάσουμε το επίπεδο σε αυτό που ζητάμε. Δεν μπορούμε να ζητάμε παλαβά πράγματα. Να ζητάμε να έχουν αποκτήσει βασικές γνώσεις. Αυτό δεν έχει γίνει. Αν αυτή η Τράπεζα Θεμάτων παραμείνει και υπάρχουν και οι εξετάσεις, με τη δεδομένη Τράπεζα και τη δεδομένη ύλη και τις συνεχείς δράσεις στα σχολεία, δεν βγαίνει. Είναι πρακτικό το θέμα. Οπότε εμμέσως του λες «πήγαινε φροντιστήριο».

Ωστόσο, θυμάμαι παλιά που δίναμε Πανελλήνιες, ήταν ένα γενικευμένο αίτημα να μην εξαρτάται η είσοδος στα Πανεπιστήμια μόνο από τις Πανελλήνιες.

Καμία αντίρρηση. Αλλά όταν βάζεις τον μέσο όρο των τριών τάξεων, δημιουργείς ένα θέμα. Και το λέω γιατί το έχω ζήσει εγώ σαν υποψήφια. Εγώ δεν δήλωσα κάποια σχολή, ακριβώς επειδή δεν είχα καλό μέσο όρο στην Α΄ και στη Β΄ Λυκείου. Εκείνες τις εποχές, βέβαια, δεν πήγαινε κανείς φροντιστήριο στην Α΄ και στη Β΄, άντε [να πήγαινε] στην Γ΄ Λυκείου. Αλλά αυτό που βίωσα εγώ τότε, το βιώνουν οι μαθητές και τώρα, υπάρχει μια απαίτηση για τη δυνατότητα των παιδιών να βρεθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει καμία άλλη προοπτική, δεν υπάρχει ουσιαστική τεχνική εκπαίδευση, οπότε εκ των πραγμάτων όλοι εκεί οδηγούνται. Τι θα κάνει ο γονέας; Θα βγάλει από την τσέπη του, να πληρώσει, να πάει [το παιδί] φροντιστήριο, να βγάλει τον καλό μέσο όρο στην Α΄, στη Β΄ , στην Γ΄, να γράψει καλά στις Πανελλήνιες και να εισαχθεί στη σχολή. Αυτό.

Δεν υπάρχουν άλλες επιλογές αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, έτσι όπως έχει η κατάσταση. Τεχνικού τύπου εκπαίδευση δεν υπάρχει. Τα ΕΠΑΛ, εξ όσων γνωρίζω από συναδέλφους που εργάζονται στα ΕΠΑΛ, στην πραγματικότητα υποβαθμίζονται συνεχώς. Αυτό που ζητάνε — κι έχουν απόλυτο δίκιο — είναι να υπάρξει ένα σχέδιο για τη λειτουργία των ΕΠΑΛ. Αν φτιαχτεί ένα σχέδιο, αν δίνουν διεξόδους τα ΕΠΑΛ, συζητάμε σε άλλη βάση. Και η ίδια η κατάρτιση στα ΕΠΑΛ πρέπει να βελτιωθεί, από ό,τι λένε οι συνάδελφοι που εργάζονται εκεί.

Τι έχετε να πείτε για το ζήτημα της επιμόρφωσης των καθηγητών;

Είναι επιμόρφωση τύποις. Δεν γίνεται τίποτα ουσιαστικό στις επιμορφώσεις. Ο καθένας εξ ημών που επιμορφώνεται σωστά, το κάνει με δικό του κόπο, ανεξάρτητα τελείως από τις επιμορφώσεις που κάνει το υπουργείο, και με δικά του χρήματα. Υπάρχουν πάρα πολλοί συνάδελφοι — κι εγώ η ίδια — που κάνουν μεταπτυχιακά σε διδακτικές γιατί οι ίδιοι θέλουν — όχι απαραίτητα μεταπτυχιακά επί πληρωμή, με εξετάσεις κλπ, δεν συζητάω μόνο τα επί πληρωμή. Και συνεχίζουμε την επιμόρφωσή μας, πάρα πολλοί από εμάς, από μόνοι μας, σε ευρωπαϊκά φόρουμ επιμορφώσεων. Αυτό που κάνουν από το υπουργείο είναι κοροϊδία.

Έκαναν πριν από τρία χρόνια την επιμόρφωση στα νέα προγράμματα σπουδών. Τα νέα προγράμματα σπουδών φτιάχτηκαν το 2021· τον Νοέμβριο του 2023 βγαίνει το ChatGPT και αναιρεί πλήρως τα προγράμματα σπουδών. Ωστόσο, συνεχίζουν τις επιμορφώσεις σε αυτά τα προγράμματα σπουδών. Και τα βιβλία που είναι να βγάλουν είναι σε αυτά τα προγράμματα σπουδών, που έχουν ξεπεραστεί εν τοις πράγμασι… Το λέω γιατί έχω ασχοληθεί ιδιαίτερα και με τη συγκεκριμένη επιμόρφωση και με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Αυτά που ζητάνε τα συγκεκριμένα προγράμματα σπουδών και τα βιβλία που υποτίθεται ότι θα κυκλοφορήσουν στη βάση του προγράμματος σπουδών που φτιάχτηκε το 2021 είναι ξεπερασμένα από τη στιγμή που το 2023 βγήκε το ChatGPT (και αργότερα όλα τα υπόλοιπα LLM – Large Language Models). Άρα θες καινούρια προγράμματα σπουδών και καινούρια βιβλία. Κι εμείς δεν έχουμε ούτε καν τα βιβλία που αντιστοιχούν στο πρόγραμμα σπουδών του 2021.

Μιλάτε για το Πολλαπλό Βιβλίο…

…το οποίο το λιβανίζουμε από το 2021 που φτιάξαμε το καινούριο πρόγραμμα σπουδών, και δεν γίνεται ούτε θα γίνει τίποτα. Έχει ξεπεραστεί το συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών. Τα βιβλία που υποτίθεται ότι φτιάχνουν είναι για υπακούν σε εκείνο το πρόγραμμα σπουδών, το οποίο ξεπεράστηκε μετά από δύο χρόνια.

Θεωρώ ότι υπάρχει μια επιλογή απαξίωσης της δημόσιας εκπαίδευσης — αυτό βιώνω, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη λειτουργία [του σχολείου]. Μιλάω για οικονομικά, βασικά πράγματα. Εμείς, αυτή τη στιγμή, αγοράζουμε το χαρτί από την τσέπη μας. Συζητάμε δηλαδή για το πώς θα μπαίνεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση όταν δεν έχουμε χαρτί υγείας, χαρτί να τυπώσουμε… Μας τελειώνει το βιβλίο του Πρωτοκόλλου. Θα πρέπει να βρούμε τα λεφτά να το αγοράσουμε. Πέφτουν σοβάδες… Δεν έχουμε τουαλέτες, οι μισές είναι κατεστραμμένες. Αυτά είναι μεν αρμοδιότητες του δήμου, αλλά ο δήμος θα έπρεπε να έχει και τα αντίστοιχα κονδύλια. Όταν μεταβιβάζονται αρμοδιότητες στον δήμο, θα πρέπει να δίνονται και τα αντίστοιχα κονδύλια. […] Δεν θυμάμαι ποια χρονολογία έγινε η μετάβαση από το υπουργείο στους δήμους. Καταργήθηκαν οι σχολικές επιτροπές, είμαστε σε μία φάση να βρούμε έναν τρόπο λειτουργίας και αυτό που ακούω από όλους τους δημάρχους, από όλες τις περιοχές, είναι ότι δεν έχουν τα κονδύλια για να καλύψουν τα έξοδα ενός σχολείου.

Επίσης, δεν έχουμε καθηγητές. Εμείς δεν έχουμε Θεολόγο — και ούτε πρόκειται να αποκτήσουμε. Δεν έχουμε καθηγητή Γαλλικών — και ούτε πρόκειται να αποκτήσουμε. Τι συζητάμε; Δεν έχουμε λύσει τα βασικά. Ας λύσουμε πρώτα τα βασικά και μετά ας συζητήσουμε και για Εθνικά Απολυτήρια και για ΙΒ (International Baccalaureate). Εγώ δεν είμαι κατά του ΙΒ, κάθε άλλο. Το θεωρώ πολύ ωραίο — αυτό που υπάρχει στο εξωτερικό — σαν σύστημα και σαν τρόπο εξέτασης, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη Φυσική που εγώ έχω ψάξει και γενικώς τις Θετικές Επιστήμες· είναι πάρα πολύ καλό πρόγραμμα. Να το κάνουμε, δεν έχω αντίρρηση. Αλλά ας λύσουμε βασικά ζητήματα που έχουμε.

Ο ψηφιακός ‘κοινωνικός ιστός’, ένα μέρος ακατάλληλο για ανηλίκους

Από

Στις 10 Δεκεμβρίου 2025, η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα που απαγόρευσε τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε νέους κάτω των 16 ετών. Το παράδειγμά της ακολούθησαν η Ισπανία και η Σλοβενία στην Ευρώπη, η Μαλαισία στην Ασία, ενώ χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Δανία, η Νορβηγία και η Νέα Ζηλανδία επίσης συζητούν την εφαρμογή κάποιων περιοριστικών μέτρων. Πιο πρόσφατο παράδειγμα στην Ευρώπη, η Πορτογαλία, η οποία αν και δεν προέβη σε απόλυτη απαγόρευση, ψήφισε νομοσχέδιο που απαιτεί τη συγκατάθεση των γονέων για τους εφήβους 13-16 ετών.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, η χώρα μας αναμένεται να ακολουθήσει στη θέσπιση περιορισμών στη χρήση των social media από ανηλίκους, με γνώμονα την ασφάλεια και την προστασία τους από κακόβουλο, βίαιο ή άλλως ακατάλληλο για την ηλικία τους περιεχόμενο.

Ποιοι είναι οι κύριοι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για τους νεαρούς εφήβους και προεφήβους που διατηρούν λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πέραν του ακατάλληλου περιεχομένου; Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ το έθεσε ως εξής, όταν εξήγγειλε την απαγόρευση στη χώρα του: «Σήμερα, τα παιδιά μας είναι εκτεθειμένα σε έναν χώρο που δεν σχεδιάστηκε για να πλοηγούνται μόνα — έναν χώρο εθισμού, κακοποίησης, πορνογραφίας, χειραγώγησης και βίας. […] Θα τα προστατεύσουμε από την ψηφιακή άγρια Δύση». Η χειραγώγηση των αλγορίθμων και η προώθηση παράνομου, υβριστικού και τοξικού περιεχομένου συγκαταλέγονται στα μείζονα ζητήματα που η ισπανική νομοθεσία στοχεύει να αντιμετωπίσει.

Το υπουργείο Ψηφιοποίησης της Δανίας έκανε λόγο για την ανάγκη των παιδιών για ηρεμία, παιχνίδι και ανάπτυξη, και ότι δεν πρέπει να μένουν μόνα τους σε έναν ψηφιακό κόσμο γεμάτο επιβλαβές περιεχόμενο και εμπορικά συμφέροντα.

Η Ελένη Συμιακάκη, ψυχολόγος σε δημόσιο Γενικό Γυμνάσιο και Λύκειο της Αθήνας, παρατηρεί: «Τα παιδιά περνούν πολλές ώρες σε οθόνες, και οι γονείς είναι απόντες λόγω δουλειάς συνήθως. Τα παιδιά είναι πολύ μικρά για να διαχειριστούν όλο αυτό το πράγμα». Ως προς την προοπτική επιβολής περιοριστικών μέτρων τηρεί σε γενικές γραμμές θετική στάση, με ορισμένες επιφυλάξεις ελλείψει προηγούμενης εμπειρίας, έρευνας και στατιστικών μελετών.

Ανάλογη στάση τηρεί και ο Μίλτος Λειβαδίτης, ψυχίατρος και ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής του Τμήματος Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, ο οποίος πιστεύει ότι ορισμένα περιοριστικά μέτρα θα είναι ωφέλιμα, ιδιαίτερα για τα πιο ευάλωτα άτομα, αρκεί να μην είναι ακραία και οδηγήσουν σε αντίθετα αποτελέσματα. Κατά την άποψή του, ένα μέσο άτομο δεν διατρέχει τον ίδιο κίνδυνο με παιδιά που έχουν υφιστάμενα προβλήματα ή ροπή προς την παραβατικότητα, ωστόσο διάφοροι παράγοντες καθιστούν την εφηβεία γενικότερα μια ευαίσθητη περίοδο.

Ο κος Λειβαδίτης αναφέρθηκε στον εξέχοντα ρόλο που αποκτούν οι παρέες σε αυτές τις ηλικίες, ενώ η επιρροή του οικογενειακού περιβάλλοντος υποχωρεί. Αν και το υπόβαθρο του παιδιού είναι κρίσιμο, οι συνομήλικοι «έχουν τεράστια σημασία», με αποτέλεσμα το νεαρό άτομο να τείνει να ακολουθά το παράδειγμά τους για λόγους ένταξης, μίμησης κ.ά. Καθώς όμως οι παρέες τείνουν να αντικαθίστανται από τα βίντεο, παρατηρείται το φαινόμενο οι νέοι, μιμούμενοι τυποποιημένα πρότυπα, να «δυσκολεύονται να δημιουργήσουν αυθεντικές ανθρώπινες σχέσεις». Σε ό,τι αφορά διαφοροποιήσεις με βάση το φύλο, ο κος Λειβαδίτης υποδεικνύει ότι σε γενικές γραμμές τα αγόρια είναι πιο επιρρεπή σε ζητήματα που σχετίζονται με τη βία, ενώ τα κορίτσια σε ό,τι έχει να κάνει με την εικόνα του σώματος και το σεξ.

Ένας ακόμη παράγοντας που καθιστά συνολικά τους εφήβους ευάλωτους είναι η αδυναμία ορθής κρίσης, η οποία συνδέεται με τη φυσιολογία του εγκεφάλου. «Ο νους [στην εφηβεία] είναι χωρίς κριτική ικανότητα. Αυτή έρχεται αργότερα, μετά τα 20, όταν έχουν αναπτυχθεί τα αντίστοιχα κέντρα εγκεφάλου. Δεν είναι έλλειψη εμπειρίας· είναι αδυναμία του νου να ελέγχει, να αποστασιοποιείται», εξηγεί.

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα σε 4.800 εφήβους με θέμα τη βία στο διαδίκτυο έδειξε ότι οι περισσότεροι έφηβοι γνωρίζουν ελάχιστα για τις διάφορες μορφές βίας, πώς να αναγνωρίζουν και πώς να αντιμετωπίζουν τέτοια περιστατικά όταν τα συναντούν, και πώς να τα καταγγέλλουν. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες δήλωσαν ότι δεν νιώθουν ασφαλείς όταν πλοηγούνται σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και live stream, ενώ πάνω από το 80% θεωρεί τη διαδικτυακή βία μείζον πρόβλημα για τους ανηλίκους.

Η έρευνα, με τίτλο «Βία στο διαδίκτυο», πραγματοποιήθηκε πανελλαδικά από το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου ΙΤΕ υπό την έγκριση του ΥΠΑΙΘ κατά το διάστημα Νοέμβριος 2023–Μάρτιος 2024. Συμμετείχαν συνολικά 4.800 μαθητές ηλικίας 12-18 ετών, αγόρια και κορίτσια σχεδόν σε ίδια αναλογία, μέσω ενός ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου που συμπληρώθηκε εντός ωρολόγιου προγράμματος. Όπως διαπιστώθηκε, σχεδόν οι μισοί από τους συμμετέχοντες είχαν εκτεθεί ως παρατηρητές σε βίαιο περιεχόμενο, ενώ το 13% είχε υποστεί διαδικτυακή βία.

Ο εκφοβισμός, η πίεση, η χρήση προσωπικών φωτογραφιών ή βίντεο χωρίς συγκατάθεση και η έκθεση σε ρητορική μίσους είναι μερικά από τα περιστατικά που συνάντησε ένα αξιόλογο ποσοστό των νέων που συμμετείχαν στην έρευνα, που σε ορισμένες περιπτώσεις άγγιζε το 50% σχεδόν. Στην έμφυλη βία εμφανίστηκε πιο ευάλωτη η ομάδα που δήλωσε «Άλλο» στην κατηγορία φύλου, και ύστερα τα κορίτσια.

Αναδείχθηκε ακόμη η ανάγκη για πληρέστερη ενημέρωση τόσο των ίδιων των εφήβων όσο και των γονέων, για εύκολους τρόπους καταγγελίας των περιστατικών και μπλοκαρίσματος των κακόβουλων λογαριασμών, αλλά και για αυστηρότερες ποινές όταν διαπιστώνεται βία κατά ανηλίκων στο διαδίκτυο.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του, το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου είναι ο επίσημος εκπρόσωπος στην Ελλάδα των πανευρωπαϊκών οργανισμών INSAFE/INHOPE, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι αφ’ ενός για τη χάραξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ασφάλεια στο διαδίκτυο αφ’ ετέρου έχουν ενημερωτικό και συμβουλευτικό ρόλο. Εξειδικευμένοι ψυχολόγοι παρέχουν υποστήριξη για ειδικά θέματα, ενώ λειτουργεί Ανοικτή Γραμμή Καταγγελιών (SafeLine) σε συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία και την Interpol. Οι κύριες αναφορές που κατέγραψε η έκθεση για το 2025 της SafeLine είναι για παραβίαση προσωπικών δεδομένων, παραβίαση λογαριασμού, προτροπή ή υποβοήθηση αυτοκτονίας, οικονομικές απάτες και απάτες διαδικτυακού τζόγου, με το υλικό σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης ανηλίκων να βρίσκεται στην κορυφή, επαυξημένο κατά 40% σε σχέση με το 2024.

Βραβείο φιλελληνισμού στον Αλαίν Μπερσέ για την προάσπιση των δημοκρατικών θεσμών

Από

Την Πέμπτη 9 Φεβρουαρίου, η Εταιρεία Ελληνισμού και Φιλελληνισμού απένειμε το Διεθνές Βραβείο Φιλελληνισμού Lord Byron 2025 στον Αλαίν Μπερσέ (Alain Berset), γενικό γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης (Council of Europe – CoE), για τη συμβολή του στην προάσπιση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το βραβείο θεσμοθετήθηκε το 2021 και απονέμεται ετησίως από την Εταιρεία σε εξέχουσες προσωπικότητες των οποίων το έργο εναρμονίζεται με τα ιδεώδη του Ελληνισμού και του Φιλελληνισμού. Προηγούμενοι βραβευθέντες, μεταξύ άλλων, ήταν οι Ζαν-Κλωντ Γιούνκερ, πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο Τζον Κέρρυ, πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ και η Κάγια Κάλλας, τότε πρωθυπουργός της Εσθονίας. Όπως υπογράμμισαν ομιλητές της βραδιάς, όπως ο Λίνος Αλέξανδρος Σισιλιάνος, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατά τα έτη 2011 και 2019, ο κος Μπερσέ είναι προσηλωμένος στον στόχο της αναζωογόνησης της πίστης στους δημοκρατικούς θεσμούς, λαμβάνοντας πλήθος πρωτοβουλιών και έχοντας τον διάλογο ως οδηγό.

Πέραν του τιμητικού μεταλλίου και του διπλώματος, η βράβευση περιλαμβάνει και χρηματικό έπαθλο $10.000, το οποίο δωρίζεται σε κοινωφελή οργανισμό της επιλογής του βραβευθέντος, εξ ονόματός του. Ο κος Μπερσέ επέλεξε να δοθεί το δικό του έπαθλο στον Ερυθρό Σταυρό Ουκρανίας, εκφράζοντας έμπρακτα την υποστήριξή του στους πληγέντες του τετραετούς ρωσο-ουκρανικού πολέμου.

Εκτός από την παρουσία του στην τιμητική εκδήλωση, η πρώτη επίσκεψη του κου Μπερσέ στην Αθήνα περιελάμβανε συναντήσεις με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Π. Τασούλα, τον πρωθυπουργό Κυρ. Μητσοτάκη και τον υπουργό Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτη, καθώς και με μέλη της ελληνικής αντιπροσωπείας στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης, προγραμματισμένες για την Παρασκευή 10 Φεβρουαρίου. Παράλληλα, η ημερομηνία της απονομής του βραβείου συνέπεσε με την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, γεγονός που ο γ.γ. τίμησε ξεκινώντας τον ευχαριστήριο λόγο του στα ελληνικά.

Ο Αλαίν Μπερσέ εκφωνεί την ευχαριστήρια ομιλία του κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης για τη βράβευσή του με το Βραβείο Lord Byron 2025. ΕΚΠΑ, 9 Φεβρουαρίου 2026. (Εταιρεία Ελληνισμού και Φιλελληνισμού)

 

Τα ζητήματα που επεσήμανε στον ευχαριστήριο λόγο του ο κος Μπερσέ, ο οποίος έχει διατελέσει δύο φορές πρόεδρος της Ελβετικής Συνομοσπονδίας (2018 και 2023), και τα οποία θα απασχολούσαν και τις συνομιλίες του με τους Έλληνες πολιτικούς την επομένη, μπορούν να συνοψιστούν στην κρίση των διεθνών θεσμών και στην έξαρση των μεταναστευτικών ροών που δοκιμάζουν τα ανθρωπιστικά ιδεώδη της Ευρώπης. Σημαντικό μέρος της ομιλίας του αφιερώθηκε στον πόλεμο στην Ουκρανία και στην ανάγκη να συνεχίσουν οι Ευρωπαίοι να στηρίζουν τη χώρα.

Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρθηκε και στο πρόγραμμα εξοπλισμού της Ένωσης, που έχει ως στόχο την ανάπτυξη της στρατιωτικής ισχύος της ηπείρου, ώστε να μπορεί να υπερασπίζεται τη δημοκρατία — τη «δημοκρατική ασφάλεια» — τα ανθρώπινα δικαιώματα και την έννομη τάξη αυτόνομα. Σε αυτό το σημείο έθεσε και το ζήτημα της λογοδοσίας ως αναπόσπαστου μέρους της δημοκρατίας, της καταπολέμησης της διαφθοράς και της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης. Παράλληλα, υποστήριξε την αξία θεσμών όπως το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και ο ΟΗΕ. Όπως είπε, βρίσκεται σε εξέλιξη μία ανοικτή συζήτηση, η οποία έχει στόχο την ενδυνάμωση των θεσμών και τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και σταθερότητα, οι οποίες έχουν πληγεί από τις αλλεπάλληλες κρίσεις που έχει βιώσει η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια — στους τομείς της υγείας, της οικονομίας, της ασφάλειας, κ.α. Ένας από τους κινδύνους που επεσήμανε ο κος Μπερσέ για την Ευρώπη είναι η οπισθοδρόμηση στην κατάσταση των ξεχωριστών εθνών.

Αναφορικά με τη μετανάστευση, που είναι ένα θέμα που προβληματίζει την ΕΕ στο σύνολό της, τόνισε την ανάγκη να βρεθεί μία ισορροπία μεταξύ του αιτήματος για ασφάλεια και της προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όπως σημείωσε, τα δύο δεν αντιτίθενται απαραιτήτως το ένα του άλλου, και η Ευρώπη οφείλει να προσέξει «να μην υποχωρήσει το ένα προς όφελος του άλλου».

Η Epoch Times ζήτησε από τον κο Μπερσέ, μέσω email, να εκφράσει τη θέση του Συμβουλίου σχετικά με τη στάση που πρέπει να τηρήσει η Ευρώπη απέναντι στην Κίνα, δεδομένων των συστηματικών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών των πολιτών της που έχουν καταγραφεί στη χώρα, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τη βαριά εξάρτηση της Ευρώπης από το Πεκίνο σε πολλαπλούς καίριους τομείς όπως οι αλυσίδες εφοδιασμού, η επεξεργασία των κρίσιμων ορυκτών, η παραγωγή, το εμπόριο, κ.ά. Μέχρι την ώρα της δημοσίευσης δεν υπήρξε κάποια απάντηση.

Ο κος Βελέντζας επιδίδει το τιμητικό δίπλωμα στον κο Μπερσέ. ΕΚΠΑ, 9 Φεβρουαρίου 2026. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times Greece)

 

Η βράβευση του Ελβετού πολιτικού έγινε από τον κύριο Κωνσταντίνο Βελέντζα, πρόεδρο της Εταιρείας για τον Ελληνισμό και τον Φιλελληνισμό και του Μουσείου Φιλελληνισμού, ενώ τον θεσμό του βραβείου Lord Byron παρουσίασε ο κύριος Νικηφόρος Διαμαντούρος, πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών.

Στην απεύθυνσή του, ο κος Βελέντζας αναφέρθηκε στον Λόρδο Βύρωνα και στις αξίες που ενέπνευσαν τον φιλελληνισμό, καθώς και στους Ελβετούς φιλέλληνες, πολλοί από τους οποίους πρόσφεραν τη ζωή τους για την Ελληνική Επανάσταση. Μίλησε για τους ιστορικούς δεσμούς φιλίας μεταξύ των δύο χωρών, για τον ρόλο της Ελβετίας εκείνη την εποχή και για την εκεί δράση του Ιωάννη Καποδίστρια, καθώς και για τις σύγχρονες προκλήσεις όπως ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος, η τεχνητή νοημοσύνη και το κλίμα, χαρακτηρίζοντας τον κο Μπερσέ ως  «άνθρωπο που οικοδομεί συναινέσεις», με κεντρικό μέλημα την προάσπιση των δημοκρατικών αξιών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Χαιρετισμούς απηύθυναν η Αντιπρύτανις Ακαδημαϊκών Διεθνών Σχέσεων & Εξωστρέφειας κα Σοφία Παπαϊωάννου, ο Κοσμήτορας της Νομικής Σχολής κος Κωνσταντίνος Χριστοδούλου, ο πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κος Λίνος Αλέξανδρος Σισιλιάνος και ο υφυπουργός Εξωτερικών κος Χάρης Θεοχάρης.

Στην τελετή παρέστησαν εκπρόσωποι της Προεδρίας της Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης, ο υπουργός Δικαιοσύνης κος Γιώργος Φλωρίδης, ο πρόεδρος της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Ευρώπης κος Θεόδωρος Ρουσόπουλος, εκπρόσωπος του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κου Ιερώνυμου Β΄, εκπρόσωποι της Αγγλικανικής Εκκλησίας, εκπρόσωποι της ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων, οι πρέσβεις της Ελβετίας, της Σουηδίας, της Σλοβακίας, της Κύπρου, του Βελγίου, οι επιτετραμμένοι των πρεσβειών του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Φινλανδίας, Ουγγαρίας, Πολωνίας, του Αζερμπαϊτζάν, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, ακαδημαϊκοί, πανεπιστημιακοί, επιχειρηματίες και πλήθος κόσμου.

Η εκδήλωση συνδιοργανώθηκε από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τη Νομική Σχολή και την Ελληνική Εταιρεία Διεθνούς Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων (ΕΕΔΔΔΣ).

Τιμώντας την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας

Από

Την πρώτη επέτειο της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας στις 9 Φεβρουαρίου τίμησαν εχθές με εκδηλώσεις και ανακοινώσεις τους φορείς όπως το υπουργείο Πολιτισμού και το υπουργείο Εξωτερικών.

Αρχαιολογική έκθεση στην UNESCO

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη εγκαινίασε  στο Maison de l’ UNESCO, στο Παρίσι, την αρχαιολογική έκθεση, με τίτλο «Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική» — έναν από τους στίχους του ποιήματος «Άξιον Εστί» του νομπελίστα ποιητή μας Οδυσσέα Ελύτη.

Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική·
το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου.
Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου.

Η έκθεση εικονογραφεί το ταξίδι της ελληνικής γλώσσας και της γραφής, στη μακραίωνη ιστορία, μέσα από επιλεγμένα κείμενα, πλούσιο εποπτικό υλικό και αντίγραφα  αρχαίων έργων, και την αναδεικνύει ως την αρχαιότερη ζωντανή γλώσσα της Ευρώπης, η οποία εξελίσσεται αδιάλειπτα επί 4.000 χρόνια, διαμορφώνοντας τον ελληνικό πολιτισμό. Αναδεικνύει ακόμη τον ρόλο της στις τέχνες, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες, αλλά και στη θεμελίωση του δυτικού πολιτισμού, με τη δημοκρατία να αποτελεί έναν από τους κυριότερους λίθους του οικοδομήματος.

Η Λίνα Μενδώνη στην ομιλία της για την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, στην έδρα της UNESCO. (Γραφείο Τύπου ΥΠΠΟ)

 

Στην ομιλία της η κα Μενδώνη αναφέρθηκε στην καταγωγή της ελληνικής και στην εξέλιξή της, στην προέλευση και τη διάδοση του ελληνικού αλφαβήτου, στα εσωτερικά χαρακτηριστικά της γλώσσας και στη θέση της στον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό:

«Η ελληνική γλώσσα, ήδη, από τα έπη του Ομήρου και του Ησιόδου, αποτελεί έκτυπο παράδειγμα της οργανικής σύνδεσης γλώσσας και πολιτισμού. Η παράδοση της προφορικότητας ταξίδεψε στις χιλιετίες για να δώσει έξοχα δείγματα γραμματείας. Έφτασε, ως τα νεότερα χρόνια, δημιουργώντας έξοχα ποιητικά δείγματα με τα ελληνικά δημοτικά  τραγούδια,  καταδεικνύοντας τη σημασία της στην εξέλιξη, τη διάσωση και την άνθιση τόσο του υλικού όσο και του άυλου πολιτισμού».

Η έκθεση σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του υπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Επιγραφικό Μουσείο. Παρουσιάστηκε, για πρώτη φορά στο κοινό, στους χώρους της UNESCO και ακολούθως θα περιοδεύσει σε χώρους εκπαίδευσης και πολιτισμού ανά τον κόσμο.

Μετά την τέλεση των εγκαινίων, η κα Μενδώνη συμμετείχε στην εκδήλωση που οργάνωσε η Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στην UNESCO, υπό τον Γιώργο Κουμουτσάκο, αφιερωμένη, επίσης, στην ελληνική γλώσσα. Η εκδήλωση περιελάμβανε αναγνώσεις και απαγγελίες κειμένων από την αρχαία ελληνική γραμματεία και τη σύγχρονη  λογοτεχνία, καθώς και ερμηνεία τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη, του Μάνου Χατζηδάκι, του Διονύση Σαββόπουλου. Στο περιθώριο της εκδήλωσης η κα Μενδώνη είχε συνάντηση με τον γενικό διευθυντή της UNESCO Χαλέντ ελ Ενανί και την υφυπουργό Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας Λίνα Κασσιανίδου.

Σε μια έμμεση αναφορά στις σύγχρονες προκλήσεις, η κα Μενδώνη μίλησε και για τις «διαιώνιες αξίες, που έμελλε να εδραιωθούν ως το θεμέλιο του Πολιτισμού και της Δημοκρατίας. Αξίες που δεν έπαψαν για αιώνες να επιβάλλονται, αλλά και να κλονίζονται. Η υπεράσπισή τους αποτελεί, και σήμερα, ύψιστο καθήκον μας».

Συζήτηση Γεραπετρίτη–Μπαμπινιώτη

Για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας τo υπουργείο Εξωτερικών διοργάνωσε επίσημη εκδήλωση στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, με τη συμμετοχή του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα θα απευθύνει χαιρετισμό και κεντρικό ομιλητή τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Η εκδήλωση περιελάμβανε συζήτηση του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, με τον καθηγητή Γλωσσολογίας Γεώργιο Μπαμπινιώτη. Μετά από μία σύντομη αναφορά σε σχετικά πρόσφατες προσπάθειες που έγιναν για να καταστεί η ελληνική παγκόσμια γλώσσα, ο κος Μπαμπινιώτης αναφέρθηκε λεπτομερώς στον πλούτο της και στην ποιότητα της δομής που έχουν επιτρέψει την προσέγγιση και εναργή έκφραση βαθέων και περίπλοκων νοημάτων. Τονίστηκε ο ρόλος της γλώσσας στη δομή της σκέψης και του διαλόγου, ξεκαθαρίζοντας την αξία της γλώσσας για τον θεσμό της δημοκρατίας. «Η πρώτη μεγάλη λέξη που είναι διεθνής μέσα από την ελληνική είναι η λέξη δημοκρατία, και η δεύτερη μεγάλη λέξη είναι η λέξη διάλογος. Όποια γλώσσα κι αν πάρετε, έχει τον διάλογο, που είναι και προϋπόθεση της δημοκρατίας», παρατήρησε ο κος Μπαμπινιώτης, επισημαίνοντας και τη σχέση της δημοκρατίας με την ελευθερία του λόγου.

Ο κος Γεραπετρίτης, από την πλευρά του, προέβαλε τις προσπάθειες που γίνονται στο εξωτερικό για την καλλιέργεια της ελληνικής, αναφερόμενος σε ένα υπό ανάπτυξη κυβερνητικό πρόγραμμα και στην απήχηση που έχουν τα ελληνικά σχολεία στους μη ομογενείς. Επεσήμανε την αξία της γλώσσας στο διπλωματικό επίπεδο, ανέφερε τη βράβευση πέντε Ελλήνων που «ίδρυσαν ένα δημόσιο πρότυπο σχολείο στο Μαϊάμι [ΗΠΑ] όπου το 95% των σπουδαστών δεν είναι Έλληνες» και τόνισε την ανάγκη να αναγνωρίσουμε πρωτίστως εμείς οι ίδιοι την αξία της γλώσσας μας.

Ιλία Μαλίνιν: Ο «θεός των τετραπλών αλμάτων» στους Ολυμπιακούς του Μιλάνου

Από

Πολυαναμενόμενη στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς που άνοιξαν εχθές, Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου, στο Μιλάνο, η εμφάνιση του Ιλία Μαλίνιν στο καλλιτεχνικό πατινάζ, ο οποίος είναι ο μοναδικός αθλητής που μπορεί να εκτελέσει το τετραπλό άξελ. Η δύσκολη αυτή φιγούρα, που περιλαμβάνει πήδημα στον αέρα και προς τα εμπρός και τεσσερισήμιση περιστροφές γύρω από τον εαυτό πριν από την προσγείωση, θεωρούνταν αδύνατη, μέχρι που ο 17χρονος τότε Μαλίνιν την εκτέλεσε το 2022, στο παγκόσμιο πρωτάθλημα καλλιτεχνικού πατινάζ U.S. International Classic, στη Νέα Υόρκη.

«Ξεπέρασα τους νόμους της φυσικής», είχε πει γελώντας σε συνέντευξή του ο ρωσικής καταγωγής αθλητής, ο οποίος θα αγωνιστεί στους Ολυμπιακούς  με την ομάδα της Αμερικής. Μαζί του οι επίσης ρωσικής καταγωγής Μαξίμ Ναούμοφ και Άντριου Τοργκάσεφ — όλοι γόνοι πρωταθλητών του καλλιτεχνικού πατινάζ. Ο Ναούμοφ συγκεκριμένα, με την εμφάνισή του στους Ολυμπιακούς, εκπληρώνει και το όνειρο των γονιών του, Ευγενίας Σίσκοβα και Βαντίμ Ναούμοφ, οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους έναν χρόνο περίπου πριν, σε αεροπορικό δυστύχημα της American Airlines. «Για την οικογένειά μου, οι Ολυμπιακοί ήταν ιδιαίτερα σημαντικοί», είπε ο Μαξίμ.

Ο Ιλία Μαλίνιν στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Καλλιτεχνικού Πατινάζ ISU 2025, στη Βοστώνη. 29 Μαρτίου 2025. (Maddie Meyer/Getty Images)

 

Το τετραπλό άξελ είχαν επιχειρήσει στο παρελθόν και ο Ρώσος Αρτούρ Ντμιτρίεφ ο Νεότερος (το 2018) και ο Ιάπωνας Γιουζούρου Χανίου (το 2021, και στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς του 2022), χωρίς επιτυχία ωστόσο. Ο Μαλίνιν είπε για το άλμα: «Ναι, είναι δύσκολο. Αλλά αδύνατο… αυτή είναι μία πολύ ‘βαριά’ λέξη».

Το κατόρθωμά του φαίνεται να δικαιολογεί την προσωνυμία «θεός του τετραπλού» (quadgod) με την οποία συνδέεται το όνομά του, ωστόσο — όπως ο ίδιος είπε σε συνέντευξη που παραχώρησε στο CBS Sunday Morning την 1η Φεβρουαρίου — ο χαρακτηρισμός προηγήθηκε του επίμαχου άλματος. Στην πραγματικότητα, τον απέδωσε ο ίδιος στον εαυτό του όταν σε ηλικία 13 ετών πέτυχε το πρώτο του τετραπλό άλμα, αλλάζοντας το όνομα χρήστη στον λογαριασμό του στο Instagram σε ilia_quadg0d. Όταν οι φίλοι του τον κορόιδεψαν γι’ αυτό — αφού είχε πετύχει μόνο ένα τετραπλό άλμα — αποφάσισε ότι για να ανταποκριθεί ως αθλητής στο επίπεδο του «θεού» που ο ίδιος είχε ορίσει χωρίς πολλή σκέψη, θα πρέπει να κάνει όλα τα άλματα τετραπλά.

Πρόκειται για μία γενικότερη εξέλιξη στον χώρο του καλλιτεχνικού πατινάζ, ιδίως στην κατηγορία των ανδρών, όπου τα τελευταία χρόνια τα τετραπλά άλματα — loop, toe loop, flip, Salchow και Lutz — έγιναν δεδομένα στο πρόγραμμα των αθλητών και σοβαρή έλλειψη αν δεν περιέχονται. Από το 2018 δε έχουν αρχίσει να εμφανίζονται και στα προγράμματα των γυναικών. Την πρωτιά στην επιτυχία των τετραπλών αλμάτων κατέχουν  ένας Καναδός, Ιάπωνες και Αμερικανοί, με την πρώτη απόπειρα να γίνεται από τον Σοβιετικό Αλεξάντερ Φαντέεφ το 1984, στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς του Σεράγεβο. Ωστόσο, η προσπάθειά του δεν θεωρήθηκε έγκυρη λόγω κακής προσγείωσης.

Εκτός από το τετραπλό άξελ, το οποίο ο Μαλίνιν περιλαμβάνει πλέον σταθερά στο πρόγραμμά του, ο νεαρός αθλητής εκτελεί και backflip, ενώ έχει εισάγει και μία δική του φιγούρα, το «Raspberry twist» (περιστροφή ‘σμέουρο’) , με την ονομασία της φιγούρας να παραπέμπει στο όνομά του, αφού το σμέουρο στα ρωσικά λέγεται μαλίνα. Το μυστικό της επιτυχίας είναι απλό, κατ’ αυτόν. Όπως λέει, πρέπει να είσαι 100% αφοσιωμένος σε αυτό που κάνεις, ιδίως την ώρα που το κάνεις — διαφορετικά, μάλλον θα προσγειωθείς στο κεφάλι σου, είπε αναφερόμενος στα backflip.

Ωστόσο, τα άλματα είναι μόνο μία συνισταμένη του καλλιτεχνικού πατινάζ. Η μουσικότητα, ο ρυθμός, η ευαισθησία, η δημιουργικότητα χρειάζεται να καλλιεργηθούν παράλληλα με τη ρώμη και τις τεχνικές ικανότητες. Για τον Μαλίνιν είναι μία δοκιμασία τόσο σωματική όσο και πνευματική· ο ίδιος συνειδητοποίησε αρκετά νωρίς ότι πρέπει να αναπτύξει και την καλλιτεχνική πλευρά σε επίπεδο εξίσου υψηλό με την τεχνική, προκειμένου να ανέλθει στο συγκεκριμένο άθλημα. Αρωγοί στην προσπάθειά του είναι σταθερά οι γονείς του — και οι δύο με συμμετοχές σε Ολυμπιακούς αγώνες στο καλλιτεχνικό πατινάζ — οι οποίοι τον προπονούν από μικρό. Ωστόσο, όπως ομολογεί, δεν τον πίεσαν να ασχοληθεί με το άθλημα. Το αντίθετο. Αλλά όταν ο ίδιος εξέφρασε την επιθυμία να βγει στον πάγο, στα έξι του χρόνια, τον βοήθησαν με τις συμβουλές τους και αφήνοντάς τον ελεύθερο να πειραματίζεται.

Στο Gran Prix Καλλιτεχνικού Πατινάζ του 2023, στο Πεκίνο, ο Ιλία Μαλίνιν κέρδισε το χρυσό μετάλλιο. Κίνα, 9 Δεκεμβρίου 2023. (Tingshu Wang/Reuters)

 

Μητέρα του, από την οποία πήρε και το επώνυμο για λόγους ευκολίας, είναι η Τατιάνα Μαλίνινα: πρωταθλήτρια στο Gran Prix Καλλιτεχνικού Πατινάζ του 1999 της Πετρούπολης, καθώς και στο Πρωτάθλημα των Τεσσάρων Ηπείρων του ίδιου έτους, και δέκα φορές πρωταθλήτρια σε εθνικό επίπεδο στο Ουζμπεκιστάν. Ο πατέρας του, Ρομάν Σκορνιάκοφ είχε κερδίσει επτά φορές το εθνικό πρωτάθλημα του Ουζμπεκιστάν. Οι δύο μαζί τού έχουν μεταδώσει τις γνώσεις, αλλά και την πειθαρχία που απαιτεί το άθλημα. Όπως εξήγησε στη συνέντευξη στο CBS, στο καλλιτεχνικό πατινάζ ζητούμενο είναι η τελειότητα, αφού ακόμα κι ένα ελάχιστο λάθος μπορεί να καταστρέψει μία φιγούρα ή και ολόκληρο το πρόγραμμα. Αυτό σημαίνει μεγάλη πίεση για τον αθλητή, ιδίως όταν διαγωνίζεται.

Το επόμενο βήμα για τον Ιλία Μαλίνιν, για τα επόμενα ένα-δύο χρόνια, είναι ένα πενταπλό άλμα. Από τη μητέρα του διδάχθηκε να θέτει υψηλούς στόχους, να επιμένει και να πιστεύει ότι μπορεί να τους πετύχει, ακόμα κι όταν οι άλλοι αμφιβάλλουν. Σύμμαχός του το κοινό, το οποίο με την υποστήριξή του του δίνει τη δύναμη και την ενέργεια να δίνει τον καλύτερό του εαυτό σε κάθε του εμφάνιση και να επιμένει παρά την κούραση και τον πόνο.

Το όραμα του υπουργείου Παιδείας για το Εθνικό Απολυτήριο και τα πρώτα βήματα του διαλόγου

Από

Το όραμά της για τον διάλογο για το Εθνικό Απολυτήριο παρουσίασε σήμερα Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου η υπουργός Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων Σοφία Ζαχαράκη σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε το μεσημέρι, φωτίζοντας όσα σημεία μπορούν να φωτιστούν σε αυτό το πρόωρο στάδιο. Στη συνέντευξη συμμετείχαν ο γενικός γραμματέας Α΄θμιας και Β΄θμιας και Ειδικής Αγωγής, Γιάννης Παπαδομαρκάκης, και ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Σπύρος Δουκάκης.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η υπουργός, κατά την εισήγησή της, στην ευρύτητα του σχεδίου και στον μακρόπνοο χαρακτήρα του, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα πλάνο υπερκομματικό, το οποίο ευελπιστεί να στερεωθεί και να προχωρήσει ανεξάρτητα από κυβερνητικούς και υπουργικούς κύκλους.

Ένα δεύτερο σημείο που τόνισε είναι ο μη προσχηματικός και μη αιφνιδιαστικός χαρακτήρας του. Η κοινή συναίνεση — σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο — είναι ένα από τα ζητούμενα της διαδικασίας, προκειμένου οι μεταρρυθμίσεις να υιοθετηθούν από το σύνολο του εκπαιδευτικού κόσμου και να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην πορεία των παιδιών. Γι’ αυτόν τον λόγο άλλωστε στον διάλογο έχουν προσκληθεί και εκπρόσωποι όλων των κομμάτων και συνδικαλιστικών οργανισμών όπως η ΔΟΕ, η ΟΛΜΕ και η ΟΙΕΛΕ.

Η συμμετοχή των εκπαιδευτικών και η εμπειρία τους προβλέπεται να έχουν κρίσιμο ρόλο στον διάλογο, με την επιμόρφωσή τους και την αξιολόγηση να αναβαθμίζονται. Ο περιορισμός της γραφειοκρατικής διαδικασίας και η αύξηση των σχολικών συμβούλων είναι στόχοι που ο διάλογος θα επιδιώξει να ικανοποιήσει. Η μέριμνα για τους αναπληρωτές και η παροχή διευκολύνσεων (οικονομικών, στο ζήτημα της στέγασης κ.ά.) είναι ζητήματα τα οποία η κα Ζαχαράκη επίσης έθιξε, αναφερόμενη και στο πρόβλημα της μείωσης των φοιτητών στα τμήματα της Παιδαγωγικής, πρόβλημα ευρωπαϊκού επιπέδου όπως παρατήρησε.

Όσον αφορά τη συμμετοχή μαθητών και γονέων στη διαδικασία του διαλόγου, διευκρινίστηκε ότι θα γίνει κυρίως μέσω ψηφιακής πλατφόρμας.

Ένα ακόμη θέμα που αναδείχθηκε είναι το αξιόπιστο του νέου συστήματος, το οποίο θα πρέπει να διαπιστωθεί με κάθε βεβαιότητα προτού γίνει συζήτηση για κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Γι’ αυτόν τον λόγο άλλωστε το δοσμένο χρονοδιάγραμμα (Α΄Λυκείου 2027-2028) δεν είναι απόλυτο, αλλά θα εφαρμοστεί υπό την προϋπόθεση ότι έχει κατοχυρωθεί ένα επίπεδο αξιοπιστίας εφάμιλλο με αυτό των Πανελληνίων. Το μεταβατικό διάστημα από το παλιό σύστημα στο καινούριο θα λειτουργήσει και ως περίοδος πιλοτικής εφαρμογής κατά την οποία θα αναδειχθούν τυχόν αδυναμίες, αλλά και οι δυνατότητες των νέων μέτρων.

Το αδιάβλητο των σχολικών εξετάσεων, ζητήματα ανισοτήτων στην αξιολόγηση των μαθητών, οι προφορικές εξετάσεις και η προοπτική διεύρυνσης της χρήσης της Τράπεζας Θεμάτων στις εξετάσεις των δύο πρώτων τάξεων του Λυκείου αποτελούν παραμέτρους που πρέπει να διερευνηθούν προσεκτικά από τους συμμετέχοντες στον διάλογο, προκειμένου το σύστημα που θα παράξουν να είναι δίκαιο και να δίνει υψηλού επιπέδου αποτελέσματα, όπως προέκυψε και από τις ερωτήσεις στις οποίες κλήθηκε να απαντήσει η κα Ζαχαράκη.

Η υπουργός μίλησε επίσης για την αναβάθμιση του Λυκείου, από ‘προθάλαμο’ για τις Πανελλήνιες σε ουσιαστική περίοδο μάθησης. Η παροχή πιστοποίησης γλωσσομάθειας και γνώσεων πληροφορικής αποτελεί μέρος της αναβάθμισης στην οποία στοχεύει η κα Ζαχαράκη, η οποία ευελπιστεί επίσης σε περιορισμό της ύλης που θα συνοδεύεται από βαθύτερη κατανόηση των παρεχόμενων γνώσεων.

Στο πλαίσιο της αποσύνδεσης του Λυκείου από τις εισαγωγικές εξετάσεις για το Πανεπιστήμιο εντάσσεται και η προσπάθεια καταπολέμησης της παραπαιδείας, η οποία όπως ειπώθηκε είναι βαθιά ριζωμένη στην ελληνική κουλτούρα, με τις περισσότερες οικογένειες να θεωρούν εκ των ων ουκ άνευ το φροντιστήριο, πολλές φορές κατά τη διάρκεια και των τριών τάξεων του Λυκείου, ενίοτε δε και από το Γυμνάσιο. Σε αυτό το σημείο, η κα Ζαχαράκη αναφέρθηκε στο Ψηφιακό Φροντιστήριο που παρέχει το κράτος, ως μία λύση η οποία απαλλάσσει τις οικογένειες από τα οικονομικά βάρη των ιδιωτικών φροντιστηρίων, σημειώνοντας την αύξηση που έχει παρατηρηθεί στους χρήστες, της τάξεως του 30%.

Η Σοφία Ζαχαράκη μιλά με εκπροσώπους του Τύπου, στο υπουργείο Παιδείας, μετά το πέρας της συνέντευξης που παραχώρησε. Αθήνα, 5 Φεβρουαρίου 2026. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Το Ψηφιακό Φροντιστήριο εντάσσεται βέβαια και στο πρόγραμμα ψηφιοποίησης της εκπαίδευσης που φαίνεται να προωθεί η κυβέρνηση σε πολλαπλά επίπεδα, με την εισαγωγή του μαθήματος της Πληροφορικής από την Α΄Δημοτικού, την τηλεκπαίδευση και τώρα την αναγγελία παροχής πιστοποιητικού στην πληροφορική από το Λύκειο. Η αναφορά στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής υποδηλώνει σαφώς τις αυξημένες απαιτήσεις ψηφιακού γραμματισμού και θα είναι ενδιαφέρον να δούμε κατά πόσον μπορεί να διαφυλαχθεί ο βιωματικός χαρακτήρας της μάθησης και οι κοινωνικές δεξιότητες οι οποίες επίσης χρειάζεται να αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια της σχολικής ζωής.

Στην ερώτηση της Epoch Times για το ενδεχόμενο εισαγωγής στη συζήτηση που ανοίγει της προοπτικής κατάργησης της υποχρεωτικής συμμετοχής στη σχολική ζωή μαθητών οι οποίοι θα ευνοούνταν από συστήματα διδασκαλίας διαφορετικά από αυτό που προωθεί το κράτος, η κα Ζαχαράκη απάντησε αρνητικά, σημειώνοντας και τη δική της αντίρρηση για την οικοδιδασκαλία, τονίζοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα του σχολείου και την ανάγκη ένταξης των παιδιών στο ευρύτερο σύνολο.

Η συνέντευξη έκλεισε με την αναγγελία της επόμενης παρουσίασης, που θα αφορά στην επιμόρφωση του εκπαιδευτικού προσωπικού και την αξιολόγηση.

Υπ. Παιδείας: Ξεκινά ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο

Από

Σύμφωνα με την ανακοίνωση που εξέδωσε το υπουργείο Παιδείας χθες, Τρίτη 3 Φεβρουαρίου, αυτόν τον μήνα ξεκινά ο Εθνικός Διάλογος για το Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, με στόχο τη θεσμοθέτηση ενός νέου μοντέλου που θα αντικαταστήσει εν ευθέτω χρόνω τις Πανελλήνιες Εξετάσεις.

«Ξεκινάμε με καθαρό στόχο: η χώρα μας  να αποκτήσει ένα ανθεκτικό, αξιόπιστο και διεθνώς αναγνωρίσιμο απολυτήριο, που να αποτυπώνει πραγματική μάθηση και να δίνει ίσες ευκαιρίες», δηλώνει η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη.

Ως χρονική διάρκεια του διαλόγου έχουν οριστεί το διάστημα των εννέα μηνών, μέσα στο οποίο θα διαμορφωθεί ένα νέο σύστημα για την εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο, αξιόπιστο και υψηλού επιπέδου, το οποίο θα είναι κοινωνικά αποδεκτό, χωρίς αιφνιδιασμούς και χωρίς προειλημμένες αποφάσεις.

Ο διάλογος αναμένεται να καθοδηγηθεί από δεδομένα, διεθνείς πρακτικές, εμπειρία της σχολικής πράξης και τις προκλήσεις του μέλλοντος, πάντα κατά την ανακοίνωση, προκειμένου να ενισχυθεί η αξία του Λυκείου και του Εθνικού Απολυτηρίου, απαλλάσσοντας ταυτόχρονα τους μαθητές από την πίεση της εξετασιοκεντρικής διαδικασίας.

Το χρονοδιάγραμμα που έχει οριστεί αρχικά (το οποίο ενδέχεται να αλλάξει) προβλέπει να αρχίσουν να εφαρμόζονται οι αλλαγές στην Α΄Λυκείου του σχολικού έτους 2027-2028. Μέχρι τότε, δεν συζητείται η κατάργηση ούτε η αλλαγή των Πανελλαδικών Εξετάσεων και οι μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο και στην Γ΄Γυμνασίου δεν επηρεάζονται.

Σε συνέντευξή της στον Απόστολο Λακασά (Καθημερινή), η κα Ζαχαράκη σημείωσε ότι πρακτικά η αναδιάρθρωση αφορά το σύνολο της εκπαίδευσης, αρχής γενησομένης από το νηπιαγωγείο, με βασικότερο παιδαγωγικό στόχο την ουσιαστική μάθηση. Αναφέρθηκε ακόμα στην προοπτική θεσμοθέτησης ενός κρατικού πιστοποιητικού γλωσσομάθειας και ενός κρατικού πιστοποιητικού ψηφιακών δεξιοτήτων, τα οποία από το 2027 θα παρέχονται από το δημόσιο σχολείο.

Ερωτηθείσα στην ίδια συνέντευξη για το ενδεχόμενο αλλαγής κυβέρνησης πριν την αρχή υλοποίησης του σχεδίου, η υπουργός έδωσε έμφαση στον κοινωνικό χαρακτήρα της μεταρρύθμισης, που δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μέρος ενός πολιτικού κύκλου.

Οργάνωση και συμμετοχές

Ο Εθνικός Διάλογος θα διεξαχθεί με τη συμβολή ανεξάρτητης επιτροπής επιστημόνων, αποτελούμενης από καθηγητές Πανεπιστημίου εγνωσμένου κύρους, με ρόλο τον επιστημονικό συντονισμό, την τεκμηρίωση και τη σύνθεση των συμπερασμάτων.

Η διαδικασία θα περιλαμβάνει θεματικές υπο-ομάδες εργασίας, περιφερειακά φόρουμ και μία ψηφιακή πλατφόρμα διαβούλευσης.

Συγκεκριμένα, στον διάλογο θα συμμετέχουν, με διακριτούς και θεσμικά σαφείς ρόλους:

  • το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ)
  • εκπαιδευτικοί και στελέχη της εκπαίδευσης
  • Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα
  • κοινοβουλευτικά κόμματα
  • θεσμικοί και επιστημονικοί φορείς
  • κοινωνικοί εταίροι
  • μαθητές, μαθήτριες και γονείς, στο πλαίσιο ανοιχτής και συμμετοχικής διαδικασίας

Η ανάπτυξη του διαλόγου θα στηριχθεί σε πέντε πυλώνες:

  • Εκπαιδευτικό περιεχόμενο
  • Σχολική ζωή
  • Επιμόρφωση και επαγγελματική ανάπτυξη εκπαιδευτικών
  • Υποδομές
  • Διακυβέρνηση

Χρονοδιάγραμμα

Ο διάλογος θα προχωρά σταδιακά, με ορόσημα και ανεξάρτητη αποτίμηση. Τα επιμέρους στάδια έχουν οριστεί ως εξής:

Φεβρουάριος 2026: Εκκίνηση – Ομάδες εργασίας – Καθοδηγητικά ερωτήματα

Μάρτιος–Απρίλιος 2026: Θεματικές συζητήσεις και συμμετοχικός διάλογος

Μάιος–Ιούνιος 2026: Σύνθεση και επεξεργασία ειδικών ζητημάτων

Ιούλιος–Σεπτέμβριος 2026: Δημόσια διαβούλευση επί Κειμένου Θέσεων

Οκτώβριος 2026: Τελική Έκθεση και χάρτης εφαρμογής με πιλοτικές φάσεις

«Πέταλα της ειρήνης»: Κουκλοθέατρο και οριγκάμι για την καλοσύνη, την ελπίδα και την εσωτερική δύναμη

Από

«Η ομάδα Πέταλα της ειρήνης είναι μια εθελοντική πρωτοβουλία που προωθεί τις αξίες της καλοσύνης, της αλήθειας και της συνεργασίας ανάμεσα στα παιδιά και στις κοινότητες. Μέσα από δημιουργικές δράσεις, όπως καλλιτεχνικά εργαστήρια, αφήγηση ιστοριών και κοινωνικές εκδηλώσεις, καλλιεργεί τον σεβασμό, την ενσυναίσθηση και την ειρηνική συνύπαρξη. Στόχος της ομάδας είναι να εμπνεύσει μικρούς και μεγάλους να αναγνωρίζουν τη δύναμη της εσωτερικής γαλήνης και να συμβάλουν σε έναν πιο αρμονικό κόσμο.»

Έτσι περιγράφει η Έφη Γκανά, δασκάλα πιάνου, την ομάδα στην οποία συμμετέχει από την ίδρυσή της το 2019, μαζί με άλλα άτομα από τον καλλιτεχνικό κυρίως χώρο. Πρόκειται για μία πρωτότυπη δράση η οποία στηρίζεται σε δύο διεθνείς δραστηριότητες, τις οποίες τα «Πέταλα της ειρήνης» συνδύασαν για το ελληνικό κοινό.

Οι Έφη Γκανά, Αθηνά Γιαννίκου και Αλία Ζάε στη σκηνή του Ωδείου Φίλιππος Νάκας, κατά τη διάρκεια της χριστουγεννιάτικης γιορτής του. Αθήνα, 17 Δεκεμβρίου 2022. (Ευγενική παραχώρηση «Πέταλα της ειρήνης»)

 

Το ένα σκέλος της παρουσίασής τους είναι το ομώνυμο πρόγραμμα (The Petals of Peace Project) που ξεκίνησε στην Αυστραλία, αλλά γρήγορα ξεπέρασε τα σύνορα της νησιωτικής χώρας. Πριν από χρόνια, η τότε τρίχρονη Φαντού και η μητέρα της, Τζέιν, πρόσφυγες από την Κίνα, άρχισαν να δείχνουν την τέχνη του διπλώματος του χαρτιού (οριγκάμι), φτιάχνοντας με το κοινό της Αυστραλίας χάρτινα λουλούδια λωτού. Η επιλογή του λωτού είχε βαθιά συμβολική σημασία, αφού στις ασιατικές κοινωνίες ο λωτός (νούφαρο σε εμάς) θεωρείται ιερό λουλούδι για την ιδιότητά του να παραμένει αγνός και άσπιλος παρά το λασπερό περιβάλλον στο οποίο ανθίζει. Μέσα από τα εργαστήρια οριγκάμι, η Φαντού και η Τζέιν μοιράζονταν τη σημασία που έχει η προάσπιση ευγενών αξιών και ιδανικών, ακόμα και υπό αντίξοες συνθήκες.

Το μήνυμα του λωτού μεταφέρει και το παραμύθι που η ομάδα έχει ενσωματώσει στο πρόγραμμά της, το «Ταξίδι του Μικρού Λωτού» της Λιουντμίλα Αριόλ, το οποίο έχει ταξιδέψει σε όλον τον κόσμο. Όπως λέει η Βαλεντίνα Λισάκ, επίσης ιδρυτικό μέλος της ομάδας και δασκάλα χορού, «πρόκειται για μία ιστορία που διδάσκει στα παιδιά καλοσύνη, υπομονή και αλήθεια. Το βιβλίο μάς μεταφέρει σε έναν παραμυθένιο κόσμο όπου τα παιδιά βλέπουν ένα λουλούδι να παλεύει να αναπτυχθεί σε μια λίμνη και ακούνε για τους κινδύνους που αντιμετώπισε πριν δει το φως.  Μέσα από το παραμύθι, τα παιδιά μαθαίνουν να διακρίνουν το καλό από το κακό και, τελικά, καταλαβαίνουν πόση δύναμη χρειάζεται κανείς για να ξεπεράσει όλα τα εμπόδια και να πετύχει τον στόχο του».

Τα δύο μέρη του προγράμματος είναι διακριτά αλλά και αλληλένδετα, με το ένα να συμπληρώνει και να ενισχύει το άλλο. Το παραμύθι παρουσιάζεται ως αφήγηση, με τη συνοδεία κουκλοθέατρου και μουσικών ήχων, σε σκηνοθεσία που έκαναν τα «Πέταλα της ειρήνης» και με κατασκευές που έκαναν επίσης τα ίδια τα μέλη της ομάδας. Οι διαφορετικές καλλιτεχνικές καταβολές του κάθε μέλους και οι γνώσεις τους στη μουσική, τα εικαστικά, το animation και τον χορό έχουν ως αποτέλεσμα ένα άρτιο και ευφάνταστο αποτέλεσμα.

Οι Έφη Γκανά, Αθηνά Γιαννίκου και Αλία Ζάε στη σκηνή του παιδικού σταθμού «Ηλιοχαμόγελο». Βύρωνας, 26 Ιανουαρίου 2024. (Ευγενική παραχώρηση «Πέταλα της ειρήνης»)

 

Η Νέλη Σφιγγοπούλου, αρπίστρια σε διαδικασία απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου στη αρπαθεραπεία και το sound healing, λέει σχετικά: «Οι περισσότεροι στην ομάδα είμαστε από τον καλλιτεχνικό τομέα: μουσικοί και εικαστικοί, και άλλοι ασχολούνται με το θέατρο… Είναι πολύ πιο δυνατό ένα παραμύθι να βιώνεται μέσα από τη μουσική και την αναπαράσταση. Έτσι μένει η ιστορία πιο εύκολα στις καρδιές. […] Πιστεύω πως η τέχνη, η ομορφιά και ο εθελοντισμός είναι πράγματα που όλοι μας, μικρά και μεγάλα παιδιά, πρέπει να τα έχουμε καθημερινά στη ζωή μας. Γιατί έτσι η ζωή μας γίνεται πιο όμορφη, πιο φωτεινή, πιο εμπνευσμένη, πιο δημιουργική».

Η Βαλεντίνα συμπληρώνει: «Το παραμύθι ξεκινά με υπέροχη μουσική, ενώ διάφορα όργανα χρησιμοποιούνται για να ενισχύσουν τον ήχο σε όλη την ιστορία. Το μικρό μας θέατρο χρησιμοποιεί παιχνίδια που ράψαμε μόνοι μας για να κρατήσουμε το ενδιαφέρον των παιδιών. Κάθε κούκλα είναι μοναδική.  Το θέατρο ακτινοβολεί καλοσύνη, γεμίζοντας την αίθουσα με χαρά. Μετά το παραμύθι συζητάμε με τα παιδιά για τις βασικές αρχές που έμaθαν, αυτές της αλήθειας, της καλοσύνης και της ανεκτικότητας».

Η συζήτηση αποτελεί κρίσιμο μέρος του προγράμματος, αφού βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν καλύτερα τις έννοιες που τους παρουσιάστηκαν, και να τις απορροφήσουν ώστε να μπορέσουν να τις χρησιμοποιήσουν αργότερα στη ζωή τους, όταν τις χρειαστούν. Πολλές φορές το ακροατήριο είναι πολύ νεαρό, ακόμα και 2,5 ετών, και σε αυτήν την ηλικία είναι δύσκολο για τα παιδιά να συνδεθούν με αφηρημένες έννοιες.

Η Αθηνά Γιαννίκου, κατά τη διάρκεια παρουσίασης σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης «Φαέθων», στην πλατεία Γεννήματα. Ίλιον, 30 Μαΐου 2022. (Ευγενική παραχώρηση «Πέταλα της ειρήνης»)

 

Η Αθηνά Γιαννίκου, φοιτήτρια της Παντείου και μία από τις κουκλοπαίκτριες, εξηγεί:«Σκοπός της [ιστορίας] είναι να δώσει σε παιδιά, αλλά πολλές φορές και σε ενήλικες, το έναυσμα για να δουν την καθημερινότητα τους με μια διαφορετική και γεμάτη αισιοδοξία και καλοσύνη οπτική. […] Σε μία κοινωνία η οποία προωθεί αρνητικά συναισθήματα και σταδιακά διαμορφώνει μέσα από τους φορείς κοινωνικοποίησης την παιδική σκέψη, τα Πέταλα της ειρήνης λειτουργούν ως ένας σταθμός δημιουργίας, φαντασίας και διάπλασης κριτικής σκέψης, προτρέποντας τους ακροατές του παραμυθιού να κάνουν μία αυτοαξιολόγηση, ακόμη και ακούσια. Η ταύτιση με τον χαρακτήρα του Μικρού Λωτού περνάει επίσης το μήνυμα ότι οποιαδήποτε δυσκολία μπορεί να ξεπεραστεί. Όπως λέει και ο Μικρός Λωτός: ‘Κάθε πρόβλημα έχει και τη λύση του’».

«Μέσα από τις συζητήσεις γύρω από το παραμύθι στο τέλος της παράστασης, τα παιδιά συνήθως καταλήγουν στα δικά τους συμπεράσματα, όπως ότι το ψέμα δεν είναι καλό, ότι πρέπει να είναι πιο υπομονετικοί με τους γύρω τους και να φέρονται με καλοσύνη», προσθέτει.

Μετά από το παραμύθι και τη συζήτηση, έρχεται η πολυπόθητη ώρα για το εργαστήριο οριγκάμι: αυτό είναι κάτι που τα περισσότερα παιδιά περιμένουν με μεγάλη ανυπομονησία. Τα μέλη της ομάδας μοιράζουν τα απαραίτητα υλικά και τα παιδιά περνούν σε… δράση.

(Ευγενική παραχώρηση «Πέταλα της ειρήνης»)

 

«Τα παιδιά απολαμβάνουν πραγματικά το οριγκάμι. Εκτός τού ότι είναι κάτι ‘εξωτικό’, τους δίνει την ευκαιρία να βάλουν σε δοκιμασία πολλές δεξιότητες, και ακόμα και τις αρχές για τις οποίες άκουσαν προ ολίγου στο παραμύθι. Γιατί το οριγκάμι απαιτεί μεγάλη υπομονή, επιμονή και αυτοσυγκέντρωση. Και είναι πολύ όμορφο να βλέπουμε πώς αφοσιώνονται τα περισσότερα παιδιά, κι ακόμα πώς εφαρμόζουν και την αρχή της καλοσύνης, βοηθώντας το ένα το άλλο. Είναι πράγματι εντυπωσιακό, όσο και τα λουλουδάτα τους αποτελέσματα, το κάθε ένα μοναδικό και χαριτωμένο με τον δικό του τρόπο», λέει η Αλία Ζάε, εικαστικός και έτερη κουκλοπαίκτρια.

Η Αθηνά συμφωνεί: «Το εργαστήριο οριγκάμι που γίνεται συνήθως μετά το κουκλοθέατρο μαθαίνει σε μικρούς και μεγάλους μία νέα δεξιότητα, διδάσκει την ομορφιά της υπομονής, καθώς ο χρόνος και η πειθαρχία στην ακολουθία των σωστών βημάτων που αφιερώνονται για τη δημιουργία του αντανακλώνται στο αποτέλεσμα. Στο τέλος, το κάθε λουλούδι λωτού φέρει τη δική του ξεχωριστή ομορφιά».

Η Βαλεντίνα, που ήταν η πρώτη διδάξασα του οριγκάμι στην ομάδα, θυμίζει το βασικότερο για την τέχνη, που όχι μόνο «βοηθά στην ανάπτυξη της φαντασίας των παιδιών, αλλά είναι επίσης και κάτι διασκεδαστικό». Στο τέλος του εργαστηρίου, το κάθε παιδί φεύγει με το δικό του λουλούδι, μερικές φορές και με περισσότερα από ένα!

Η Βαλεντίνα Λισάκ δείχνει στα παιδιά την τέχνη του οριγκάμι, στο φεστιβάλ δρόμου «Μικρό Παρίσι των Αθηνών». Αθήνα, 13 Οκτωβρίου 2024. (Ευγενική παραχώρηση «Πέταλα της ειρήνης»)

 

Τι είναι όμως αυτό που παρακινεί αυτές τις πέντε γυναίκες να οργανώνουν και να δίνουν παραστάσεις, χωρίς κάποιο εμφανές κέρδος αφού η συμμετοχή στο πρόγραμμα έχει εθελοντικό χαρακτήρα;

«Το Ταξίδι του Μικρού Λωτού με άγγιξε από την πρώτη στιγμή που το διάβασα, και ως δασκάλα μουσικής αποφάσισα να το αναδείξω στα πλαίσια μιας μεγάλης διοργάνωσης που κάνει η Yamaha Music School σε συνεργασία με το ωδείο στο οποίο εργάζομαι. Στα πλαίσια ενός εκπαιδευτικού προγράμματος όπου οι μικροί μαθητές εκπαιδεύονται να μπορούν να φτιάχνουν τις δικές τους μουσικές συνθέσεις περιγράφοντας μια ιστορία, ετοιμάσαμε το παραμύθι επενδύοντάς το με μια σειρά από συνθέσεις των μαθητών μου, ηλικίας 7 και 8 ετών. Είχε τόσο μεγάλη απήχηση στις καρδιές του κοινού που θέλησα αυτή την εμπειρία να τη μεταφέρω σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους, περνώντας τα ευγενή μηνύματά της σε μια κοινωνία που υποφέρει όλο και περισσότερο», λέει η  Έφη, η οποία έχει τον ρόλο της αφηγήτριας.

Για την Αθηνά, καίρια σημασία έχει ο εθελοντικός χαρακτήρας της δράσης, που «έχει ως στόχο να προσφέρει σε όσο περισσότερους ανθρώπους γίνεται μία ευχάριστη αλλά διδακτική ιστορία. Από τη δική μου εμπειρία, συμμετέχοντας στο κουκλοθέατρο και το εργαστήριο οριγκάμι, βρίσκω τον εαυτό μου συχνά να θυμάται σημεία από το παραμύθι εν μέσω δυσκολιών. […] Η δράση γίνεται με καλή διάθεση, ενδιαφέρον και χαρά. Παραμένει και θα παραμείνει εθελοντική, με το Ταξίδι του μικρού λωτού και το εργαστήριο οριγκάμι να είναι διαθέσιμα για όποιον θέλει».

Λευκοί χάρτινοι λωτοί (Ευγενική παραχώρηση «Πέταλα της ειρήνης»)

 

Μιλώντας από την οπτική του γονέα, η Νέλη σημειώνει: «Εμείς, ως γονείς, θέλουμε έστω να ακούσουν τα παιδιά τις αξίες της αλήθειας και του κουράγιου, της καλοσύνης, της κατανόησης, της υπομονής και της ανεκτικότητας, γιατί είναι αξίες βασικές για όλους μας, όπως και το να μπορούμε να βλέπουμε τη ζωή μέσα από πιο φωτεινές αξίες πάρα τις αντιξοότητες, το να έχουμε το κουράγιο να θυμόμαστε [αυτές τις αξίες] ακόμα και στις πιο δύσκολες καταστάσεις…»

«Κάποτε κάποια πράγματα ήταν αυτονόητα. Τώρα, δεν είναι πια. Και νιώθω ένα ισχυρό αίσθημα ευθύνης να υποστηρίξω τα καλά πράγματα — ιδανικά, αξίες, αρχές — που βάλλονται στην εποχή μας από παντού. Η κοινωνία μας δεν είναι μια άμορφη μάζα. Αποτελείται από εκατομμύρια άτομα: εμάς. Κι όταν κάθε ένας από εμάς κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί, υπάρχει ελπίδα και το καλό παραμένει ζωντανό», σημειώνει η Αλία.

Η Νέλη Σφιγγοπούλου με τα παιδιά της σχολής καράτε Goshin Dojo και την άρπα της. Ηλιούπολη, 18 Δεκεμβρίου 2024. (Ευγενική παραχώρηση «Πέταλα της ειρήνης»)

 

Στην προσπάθειά τους δεν είναι μόνες, αλλά πλαισιώνονται από μέλη-αφανείς ήρωες που με εργασία που κάνουν ‘στα παρασκήνια’, αλλά και με την παρουσία τους κάθε φορά που χρειάζεται η ομάδα ενίσχυση, στηρίζουν ουσιαστικά τα Πέταλα: η Χρύσα, η Σταματίνα, ο Βασίλης, ο Παναγιώτης, ο Κώστας, ο Γιώργος… Τα πιο δύσκολα πράγματα είναι αυτά που φαίνονται απλά, και τα Πέταλα της ειρήνης το γνωρίζουν αυτό.

Η ομάδα έκανε ένα εντυπωσιακό ντεμπούτο το 2019, συμμετέχοντας στην Ανθοκομική Έκθεση Κηφισιάς, και πηγαίνοντας σε διάφορους παιδικούς σταθμούς και ιδρύματα της Αθήνας. Η πανδημία που ξέσπασε την επόμενη χρονιά έκοψε για λίγο τη φόρα της, ωστόσο τα τρία τελευταία χρόνια το χαμένο έδαφος φαίνεται να καλύπτεται με ικανοποιητικό ρυθμό.

Μέχρι τώρα έχουν φιλοξενηθεί σε ετερόκλητα μέρη, και το ακροατήριο ποικίλλει: από σχολεία και παιδικούς σταθμούς μέχρι παιδικά φεστιβάλ, φεστιβάλ συμπερίληψης, χριστουγεννιάτικες γιορτές, σχολές πολεμικών τεχνών, ΚΔΑΠ, ΚΕΘΕΑ, εκθέσεις ζωγραφικής κλπ.

Από τους πρώτους που φιλοξένησαν τα «Πέταλα της ειρήνης» ήταν ο παιδικός σταθμός «Ηλιοχαμόγελο» στον Βύρωνα. Η κα Αμαλία Μαμπλέκου, η διευθύντρια, λέει σχετικά: «Η παράσταση φιλοξενήθηκε στο Ηλιοχαμόγελο και κέρδισε τις εντυπώσεις των μαθητών. Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν από την ιστορία που εκτυλίχθηκε μπροστά τους, με τις μαριονέτες να πρωταγωνιστούν υπό τη συνοδεία των υπέροχων μουσικών της κυρίας Έφης Γκανά. Τα μηνύματα για την αγάπη, την αλήθεια, την καλοσύνη και την ανεκτικότητα μεταφέρθηκαν με επιτυχία και οι μικροί μαθητές έλαβαν ένα μεγάλο δώρο ψυχής, συνοδευόμενο από το όμορφο λουλούδι που δημιούργησαν οι ίδιοι στο τέλος της παράστασης. […] Το λουλούδι που κάθε παιδί κρατούσε επιστρέφοντας στο σπίτι του, μετέφερε μαζί του πολύτιμες έννοιες όπως η αγάπη, η φιλία και η χαρά της δημιουργίας.

Έκτοτε, στη φιλόξενη αίθουσα εκδηλώσεων του «Ηλιοχαμόγελου», τα «Πέταλα της ειρήνης» έχουν παίξει ξανά και ξανά, σε καινούριο ακροατήριο κάθε φορά, αφού «με τη διαδραστική αυτή παράσταση, η ψυχή κάθε παιδιού ντύνεται με αγάπη, και αυτό είναι το σημαντικότερο που προσφέρεται απλόχερα από την ομάδα», όπως σημειώνει η κα Μαμπλέκου.

Οι πιο πρόσφατες εμφανίσεις τους ήταν στο βιβλιοπωλείο «Όναρ», στην Ηλιούπολη, και σε ένα παιδικό πάρτυ.

Το «Όναρ» είναι γνωστό στην περιοχή για τις συχνές και ποικίλες δράσεις που φιλοξενεί, σε μία προσπάθεια να εμπνεύσει στα παιδιά την αγάπη για τα βιβλία, να καλλιεργήσει τη δημιουργικότητα και τη φαντασία τους και να τους συστήσει ενδιαφέρουσες εναλλακτικές της οθόνης. Σε αυτό το πλαίσιο προσκλήθηκαν και τα «Πέταλα της ειρήνης». Η Πασχαλιά, ιδιοκτήτρια του «Όναρ» και υπεύθυνη για τη μαγική, παραμυθένια του ατμόσφαιρα, λέει για την παρουσίαση: «Τα Πέταλα της ειρήνης ήρθαν στο βιβλιοπωλείο μας την Παρασκευή 21/11 κι έφεραν μαζί τους γαλήνη, απλότητα και πηγαία καλοσύνη! Η ιστορία του Μικρού Λωτού μάγεψε μικρούς και μεγάλους τόσο με την πλούσια μουσική επένδυση όσο και με την ξεχωριστή ονειρική αφήγηση! Οι κούκλες ζωντάνεψαν μπροστά στο κοινό, που ακολούθησε πρόθυμα τον Μικρό Λωτό σ’ όλες του τις περιπέτειες, στο ταξίδι του προς την αυτογνωσία αλλά και στον δρόμο του Φάλουν Ντάφα, αυτόν της Αλήθειας, της Καλοσύνης και της Ανεκτικότητας».

Η Πασχαλιά και ο Μικρός Λωτός στο βιβλιοπωλείο «Όναρ». Ηλιούπολη, 21 Νοεμβρίου 2025. (Ευγενική παραχώρηση «Πέταλα της ειρήνης»)

 

Η Τζωρτζίνα, μαμά που παρακολούθησε το κουκλοθέατρο μαζί με την κόρη της στο Μαρούσι, λέει σχετικά: «Την Κυριακή (σ.σ. 14 Δεκεμβρίου) παρακολουθήσαμε το παραμύθι σε ένα παιδικό πάρτυ. Η μικρή το χάρηκε πολύ!! Ήταν αρκετά διαδραστικό και όλα τα μηνύματα που περνούσε είχαν αισιοδοξία και χαρά!! Ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση μού έκανε το ότι είχε στη σκηνή μια άρπα, που συνόδευε την αφήγηση του παραμυθιού!! Τα κορίτσια σίγουρα αγγίζουν την παιδική ψυχή και στο τέλος συζητάνε με τα παιδιά για αυτά τα υπέροχα νοήματα της καλοσύνης και της αλήθειας και χαρίζουν και ένα συμβολικό δωράκι σε όλους!! Το συνιστώ ανεπιφύλακτα!»

Και τα μελλοντικά σχέδια;

Για τις φετινές γιορτές είναι προσκεκλημένοι των εκδόσεων Κομνηνός στο Makers’ Market, στον Πευκώνα (θέση 2) του Πάρκου Σταύρος Νιάρχος, την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου, ώρα 17:30-19:30, σε μια ανοικτή εκδήλωση όπου θα ανταλλάξουν ευχές με όσους θέλουν να ακολουθήσουν τον Μικρό Λωτό στο ταξίδι του.

Την επόμενη μέρα θα πλαισιώσουν τη χριστουγεννιάτικη γιορτή του Ωδείου Φίλιππος Νάκας, ενώ τη Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου θα επισκεφθούν το 6ο Δημοτικό Σχολείο Μοσχάτου, συμμετέχοντας στο πρόγραμμα φιλαναγνωσίας που πραγματοποιεί ο Σύλλογος Γονέων του σχολείου.

Με την ελπίδα να θυμόμαστε το φως όταν βρισκόμαστε στο σκοτάδι, τα Πέταλα της ειρήνης εύχονται καλά Χριστούγεννα σε όλους και να κρατάμε αυτό το πνεύμα της χαράς, της ιερότητας και της καλοσύνης κάθε μέρα!

Στον πυρήνα της ιστορίας «Το ταξίδι του μικρού Λωτού» βρίσκονται οι αρχές της Αλήθειας (Zhen), της Καλοσύνης (Shan) και της Ανεκτικότητας (Ren). H ζωγραφισμένη εικόνα είναι από το βιβλίο «Το ταξίδι του μικρού Λωτού», σε εικονογράφηση της Κατσιαρίνας Μπάμποκ. (Ευγενική παραχώρηση «Πέταλα της ειρήνης»)

 

Μπορείτε να ακολουθήσετε τα «Πέταλα της ειρήνης» στο Facebook, στο Instagram και στο Gan Jing World.