Με τη συγκρότηση της Επιτροπής που θα πραγματευθεί τη μελλοντική δομή του Λυκείου ξεκίνησε και η διαδικασία του λεγόμενου Εθνικού Διαλόγου που προωθεί το υπουργείο Παιδείας, με στόχο την αναβάθμιση του Λυκείου, τη θέσμιση Εθνικού Απολυτηρίου με κύρος και τη μείωση της πίεσης των Πανελληνίων εξετάσεων από τους μαθητές που επιθυμούν να συνεχίσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Η Επιτροπή αριθμεί πλέον των εκατό μελών — πανεπιστημιακούς, μέλη του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς, εκπροσώπους των κομμάτων και των συνδικαλιστικών οργάνων των εκπαιδευτικών — ενώ τον Απρίλιο αναμένεται να λειτουργήσει ψηφιακή πλατφόρμα στην οποία θα έχουν τη δυνατότητα να μετέχουν εκπαιδευτικοί, μαθητές και γονείς. Οι διαβουλεύσεις της Επιτροπής προβλέπεται να διαρκέσουν εννέα μήνες, ώστε να παρουσιαστούν οι προτάσεις της στη Βουλή τον Νοέμβριο του 2026. Σύμφωνα με το ΥΠΑΙΘΑ, το χρονοδιάγραμμα δεν είναι άκαμπτο, αλλά θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των διεργασιών.
Όπως δήλωσε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, κατά την αναγγελία της έναρξης του διαλόγου, επιθυμία του υπουργείου είναι η συναίνεση για την αναδιάρθρωση του ελληνικού Λυκείου, τόσο σε πολιτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο· ωστόσο, ήδη έχουν φανεί οι πρώτες αντιδράσεις, και από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και από μαθητές και εκπαιδευτικούς, που μιλούν για «τριπλές Πανελλήνιες», τροφοδότηση των φροντιστηρίων, απαξίωση της γενικής παιδείας και καλλιέργεια της βαθμοθηρίας.
Η Epoch Times συνομίλησε με εκπαιδευτικούς δημόσιου ημερήσιου Λυκείου, οι οποίοι κατέθεσαν την άποψή τους με την προϋπόθεση της ανωνυμίας — αναφέρθηκαν εκ των έσω σε υφιστάμενα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα σχολεία, αλλά και σε αυτά που περιμένουν να δημιουργηθούν από την προσμέτρηση της βαθμολογίας και των τριών τάξεων του Λυκείου στο απολυτήριο και την εισαγωγή στην τριτοβάθμια.
Από τις βασικότερες ανησυχίες των καθηγητών είναι η προοπτική της βαθμοθηρίας εκ μέρους των μαθητών και η υποβάθμιση του γνωστικού, κοινωνικού και παιδαγωγικού χαρακτήρα του σχολείου. «Οι συζητήσεις με τα παιδιά για ευρύτερα θέματα, που είναι στον ρόλο, στο πλαίσιο του σχολείου, δεν θα μπορούν να γίνουν γιατί από την Α΄ Λυκείου θα μας πιέζουν να βγει η ύλη. Τώρα μας πιέζουν στην Γ΄ Λυκείου», εξηγεί φιλόλογος. «Τα ανθρωπιστικά μαθήματα είναι δύσκολα, πρέπει να μιλήσεις λίγο με τα παιδιά. Αυτό τελείωσε», προσθέτει.
Αρκετά κοινή είναι η αντίληψη ότι ο διάλογος είναι προσχηματικός κι ότι «το υπουργείο θα αποφασίσει», ενώ σημειώνεται ότι — ακόμα — δεν έχουν προσκληθεί εκπαιδευτικοί στη διαδικασία. «Αυτό γίνεται για τα φροντιστήρια, όπου θα πρέπει τα παιδιά να πηγαίνουν από την Α΄ Λυκείου», συμφωνούν ορισμένοι.
Στην Epoch Times παραχώρησε συνέντευξη διευθύντρια ημερήσιου Γενικού Λυκείου, εστιάζοντας στις πρακτικές ελλείψεις που αντιμετωπίζουν τα σχολεία, στο παρωχημένο πρόγραμμα σπουδών, στην αδυναμία να ανταποκριθεί το σχολείο σε αυτά που του ζητούνται, στην έλλειψη προοπτικών και εναλλακτικών πέραν της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Θίγει επίσης το ζήτημα της Τράπεζας Θεμάτων, του Πολλαπλού Βιβλίου και της επιμόρφωσης των καθηγητών, περιγράφοντας πώς εφαρμόζονται — ή πώς δεν εφαρμόζονται.
Ποιες είναι οι σκέψεις σας για τον Εθνικό Διάλογο που έχει εκκινήσει για το Εθνικό Απολυτήριο;
Η πρώτη μου αντίδραση έχει να κάνει με την Επιτροπή — μια επιτροπή στην οποία δεν υπάρχουν μάχιμοι εκπαιδευτικοί δευτεροβάθμιας. Υπάρχουν απ’ τη δευτεροβάθμια διευθυντές, οι οποίοι δεν έχουν άμεση επαφή με την τάξη, υπάρχουν 42 πανεπιστημιακοί, οι οποίοι έχουν πολύ ωραίες ιδέες επειδή έχουν επαφή με τους πανεπιστημιακούς κύκλους — αλλά άλλο το έχω ωραίες ιδέες και άλλο το είμαι μέσα στην τάξη και βλέπω επί του πρακτέου τι γίνεται. Θα αλλάξουν τη δομή του Λυκείου χρησιμοποιώντας τη γνώμη ανθρώπων που δεν μπαίνουν στην τάξη.
Αυτό που γίνεται, κατά την άποψή μου, ουσιαστικά αυξάνει τις δουλειές του φροντιστηρίου. Οι συνεχείς εξετάσεις από την Α΄ μέχρι την Γ΄ Λυκείου — σε τρία, τέσσερα ή όσα μαθήματα — σημαίνει αυτόματα ότι τα παιδιά από την Α΄Λυκείου θα χρειάζονται οπωσδήποτε φροντιστήριο, έτσι όπως δείχνουν τα πράγματα.
Σας έχει σταλεί κάποια πρόσκληση για την πλατφόρμα μέσω της οποίας θα συμμετέχουν μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικοί;
Όχι, προς το παρόν, τίποτα. Όλα είναι τον αέρα. Το μόνο σαφές και συγκεκριμένο που ξέρουμε είναι η Επιτροπή, από τις δημοσιεύσεις — δεν μας έχει έρθει τίποτα.
Έχει αναφερθεί ότι ένας από τους στόχους είναι η μείωση της ανάγκης για φροντιστήρια.
Υπάρχει μια ιδέα που λέει να συμμετέχει ο βαθμός της Α΄, της Β΄ και της Γ΄ Λυκείου στην εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο. Όταν βάζεις αυτό — και υπήρξε μια περίοδος παλιότερα κατά την οποία ίσχυε αυτό, πρέπει να ήταν τρία χρόνια, από το ’82 μέχρι το ’85, που λαμβανόταν υπ’ όψιν ο μέσος όρος κάθε τάξης — όταν το κάνεις αυτό, είναι σαν να λες ότι προκειμένου να έχετε τον μεγαλύτερο δυνατόν βαθμό, πηγαίνετε στα φροντιστήρια. Όχι επειδή δεν θέλουν οι καθηγητές του σχολείου να κάνουν κάτι, αλλά επειδή η πίεση μέσα από άλλες δράσεις είναι τόσο μεγάλη που πρακτικά δεν γίνεται να βγάλουμε εμείς την ύλη… Είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε ένα σωρό δράσεις, άρα να χάνουμε πάρα πολλές ώρες· την ίδια στιγμή είμαστε υποχρεωμένοι να βγάλουμε μια ύλη που δεν βγαίνει στο διάστημα που απαιτείται, και δεν βγαίνει και στο επίπεδο που απαιτούν οι Τράπεζες Θεμάτων. Δηλαδή, μπορεί να βγάλει κανείς μια ύλη που καλύπτει τα βασικά, όταν όμως η Τράπεζα Θεμάτων περιέχει και τις λεπτομέρειες από αυτή την ύλη, τότε δεν προλαβαίνεις να τη βγάλεις. Άρα, εκ των πραγμάτων οδηγεί σε μια τρομερή βαθμοθηρία.
Είναι τελείως πρακτικό δηλαδή το θέμα, είναι θέμα δομής…
Η δομή είναι τέτοια που και να θέλεις να κάνεις καλή δουλειά, δεν έχεις τον χρόνο.
Ένας ακόμη στόχος είναι ο εμπλουτισμός της Τράπεζας Θεμάτων.
Η Τράπεζα Θεμάτων που γνωρίζω πάρα πολύ καλά είναι η Τράπεζα της Φυσικής — επειδή είμαι Φυσικός. Εκεί συμβαίνει σε τρομακτικά έντονο βαθμό αυτό που σας περιγράφω. Δηλαδή, έχουμε μια ύλη, από την οποία θα μπορούσαμε να μαθαίνουμε στα παιδιά τα βασικά — εγώ δεν είμαι της άποψης ότι πρέπει να μειωθεί η ύλη, αντιθέτως πρέπει να αυξηθεί — αλλά πρέπει να κατεβάσουμε το επίπεδο σε αυτό που ζητάμε. Δεν μπορούμε να ζητάμε παλαβά πράγματα. Να ζητάμε να έχουν αποκτήσει βασικές γνώσεις. Αυτό δεν έχει γίνει. Αν αυτή η Τράπεζα Θεμάτων παραμείνει και υπάρχουν και οι εξετάσεις, με τη δεδομένη Τράπεζα και τη δεδομένη ύλη και τις συνεχείς δράσεις στα σχολεία, δεν βγαίνει. Είναι πρακτικό το θέμα. Οπότε εμμέσως του λες «πήγαινε φροντιστήριο».
Ωστόσο, θυμάμαι παλιά που δίναμε Πανελλήνιες, ήταν ένα γενικευμένο αίτημα να μην εξαρτάται η είσοδος στα Πανεπιστήμια μόνο από τις Πανελλήνιες.
Καμία αντίρρηση. Αλλά όταν βάζεις τον μέσο όρο των τριών τάξεων, δημιουργείς ένα θέμα. Και το λέω γιατί το έχω ζήσει εγώ σαν υποψήφια. Εγώ δεν δήλωσα κάποια σχολή, ακριβώς επειδή δεν είχα καλό μέσο όρο στην Α΄ και στη Β΄ Λυκείου. Εκείνες τις εποχές, βέβαια, δεν πήγαινε κανείς φροντιστήριο στην Α΄ και στη Β΄, άντε [να πήγαινε] στην Γ΄ Λυκείου. Αλλά αυτό που βίωσα εγώ τότε, το βιώνουν οι μαθητές και τώρα, υπάρχει μια απαίτηση για τη δυνατότητα των παιδιών να βρεθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει καμία άλλη προοπτική, δεν υπάρχει ουσιαστική τεχνική εκπαίδευση, οπότε εκ των πραγμάτων όλοι εκεί οδηγούνται. Τι θα κάνει ο γονέας; Θα βγάλει από την τσέπη του, να πληρώσει, να πάει [το παιδί] φροντιστήριο, να βγάλει τον καλό μέσο όρο στην Α΄, στη Β΄ , στην Γ΄, να γράψει καλά στις Πανελλήνιες και να εισαχθεί στη σχολή. Αυτό.
Δεν υπάρχουν άλλες επιλογές αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, έτσι όπως έχει η κατάσταση. Τεχνικού τύπου εκπαίδευση δεν υπάρχει. Τα ΕΠΑΛ, εξ όσων γνωρίζω από συναδέλφους που εργάζονται στα ΕΠΑΛ, στην πραγματικότητα υποβαθμίζονται συνεχώς. Αυτό που ζητάνε — κι έχουν απόλυτο δίκιο — είναι να υπάρξει ένα σχέδιο για τη λειτουργία των ΕΠΑΛ. Αν φτιαχτεί ένα σχέδιο, αν δίνουν διεξόδους τα ΕΠΑΛ, συζητάμε σε άλλη βάση. Και η ίδια η κατάρτιση στα ΕΠΑΛ πρέπει να βελτιωθεί, από ό,τι λένε οι συνάδελφοι που εργάζονται εκεί.
Τι έχετε να πείτε για το ζήτημα της επιμόρφωσης των καθηγητών;
Είναι επιμόρφωση τύποις. Δεν γίνεται τίποτα ουσιαστικό στις επιμορφώσεις. Ο καθένας εξ ημών που επιμορφώνεται σωστά, το κάνει με δικό του κόπο, ανεξάρτητα τελείως από τις επιμορφώσεις που κάνει το υπουργείο, και με δικά του χρήματα. Υπάρχουν πάρα πολλοί συνάδελφοι — κι εγώ η ίδια — που κάνουν μεταπτυχιακά σε διδακτικές γιατί οι ίδιοι θέλουν — όχι απαραίτητα μεταπτυχιακά επί πληρωμή, με εξετάσεις κλπ, δεν συζητάω μόνο τα επί πληρωμή. Και συνεχίζουμε την επιμόρφωσή μας, πάρα πολλοί από εμάς, από μόνοι μας, σε ευρωπαϊκά φόρουμ επιμορφώσεων. Αυτό που κάνουν από το υπουργείο είναι κοροϊδία.
Έκαναν πριν από τρία χρόνια την επιμόρφωση στα νέα προγράμματα σπουδών. Τα νέα προγράμματα σπουδών φτιάχτηκαν το 2021· τον Νοέμβριο του 2023 βγαίνει το ChatGPT και αναιρεί πλήρως τα προγράμματα σπουδών. Ωστόσο, συνεχίζουν τις επιμορφώσεις σε αυτά τα προγράμματα σπουδών. Και τα βιβλία που είναι να βγάλουν είναι σε αυτά τα προγράμματα σπουδών, που έχουν ξεπεραστεί εν τοις πράγμασι… Το λέω γιατί έχω ασχοληθεί ιδιαίτερα και με τη συγκεκριμένη επιμόρφωση και με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Αυτά που ζητάνε τα συγκεκριμένα προγράμματα σπουδών και τα βιβλία που υποτίθεται ότι θα κυκλοφορήσουν στη βάση του προγράμματος σπουδών που φτιάχτηκε το 2021 είναι ξεπερασμένα από τη στιγμή που το 2023 βγήκε το ChatGPT (και αργότερα όλα τα υπόλοιπα LLM – Large Language Models). Άρα θες καινούρια προγράμματα σπουδών και καινούρια βιβλία. Κι εμείς δεν έχουμε ούτε καν τα βιβλία που αντιστοιχούν στο πρόγραμμα σπουδών του 2021.
Μιλάτε για το Πολλαπλό Βιβλίο…
…το οποίο το λιβανίζουμε από το 2021 που φτιάξαμε το καινούριο πρόγραμμα σπουδών, και δεν γίνεται ούτε θα γίνει τίποτα. Έχει ξεπεραστεί το συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών. Τα βιβλία που υποτίθεται ότι φτιάχνουν είναι για υπακούν σε εκείνο το πρόγραμμα σπουδών, το οποίο ξεπεράστηκε μετά από δύο χρόνια.
Θεωρώ ότι υπάρχει μια επιλογή απαξίωσης της δημόσιας εκπαίδευσης — αυτό βιώνω, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη λειτουργία [του σχολείου]. Μιλάω για οικονομικά, βασικά πράγματα. Εμείς, αυτή τη στιγμή, αγοράζουμε το χαρτί από την τσέπη μας. Συζητάμε δηλαδή για το πώς θα μπαίνεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση όταν δεν έχουμε χαρτί υγείας, χαρτί να τυπώσουμε… Μας τελειώνει το βιβλίο του Πρωτοκόλλου. Θα πρέπει να βρούμε τα λεφτά να το αγοράσουμε. Πέφτουν σοβάδες… Δεν έχουμε τουαλέτες, οι μισές είναι κατεστραμμένες. Αυτά είναι μεν αρμοδιότητες του δήμου, αλλά ο δήμος θα έπρεπε να έχει και τα αντίστοιχα κονδύλια. Όταν μεταβιβάζονται αρμοδιότητες στον δήμο, θα πρέπει να δίνονται και τα αντίστοιχα κονδύλια. […] Δεν θυμάμαι ποια χρονολογία έγινε η μετάβαση από το υπουργείο στους δήμους. Καταργήθηκαν οι σχολικές επιτροπές, είμαστε σε μία φάση να βρούμε έναν τρόπο λειτουργίας και αυτό που ακούω από όλους τους δημάρχους, από όλες τις περιοχές, είναι ότι δεν έχουν τα κονδύλια για να καλύψουν τα έξοδα ενός σχολείου.
Επίσης, δεν έχουμε καθηγητές. Εμείς δεν έχουμε Θεολόγο — και ούτε πρόκειται να αποκτήσουμε. Δεν έχουμε καθηγητή Γαλλικών — και ούτε πρόκειται να αποκτήσουμε. Τι συζητάμε; Δεν έχουμε λύσει τα βασικά. Ας λύσουμε πρώτα τα βασικά και μετά ας συζητήσουμε και για Εθνικά Απολυτήρια και για ΙΒ (International Baccalaureate). Εγώ δεν είμαι κατά του ΙΒ, κάθε άλλο. Το θεωρώ πολύ ωραίο — αυτό που υπάρχει στο εξωτερικό — σαν σύστημα και σαν τρόπο εξέτασης, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τη Φυσική που εγώ έχω ψάξει και γενικώς τις Θετικές Επιστήμες· είναι πάρα πολύ καλό πρόγραμμα. Να το κάνουμε, δεν έχω αντίρρηση. Αλλά ας λύσουμε βασικά ζητήματα που έχουμε.
