Πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς (κατηγορία κινδύνου 4) προβλέπεται σήμερα σε 11 περιφέρειες της χώρας, σύμφωνα με το Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς που εκδίδει η γενική γραμματεία Πολιτικής Προστασίας του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας (civilprotection.gov.gr).
Ειδικότερα πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς προβλέπεται σήμερα για τις εξής περιοχές:
Η ΓΓΠΠ έχει ενημερώσει τις αρμόδιες υπηρεσιακά εμπλεκόμενες κρατικές υπηρεσίες, καθώς και τις περιφέρειες και τους δήμους των ανωτέρω περιοχών, ώστε να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα πολιτικής προστασίας προκειμένου να αντιμετωπίσουν άμεσα τυχόν επεισόδια πυρκαγιών.
Παράλληλα, συνιστά στους πολίτες να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να αποφεύγουν ενέργειες στην ύπαιθρο που μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά από αμέλεια, όπως το κάψιμο ξερών χόρτων και κλαδιών ή υπολειμμάτων καθαρισμού, η χρήση μηχανημάτων που προκαλούν σπινθήρες όπως δισκοπρίονα, συσκευές συγκόλλησης, η χρήση υπαίθριων ψησταριών, το κάπνισμα μελισσιών, η ρίψη αναμμένων τσιγάρων, κ.ά.
Συνεπώς, τίθεται σε εφαρμογή το 2ο στάδιο επιχειρησιακής ετοιμότητας του Π.Σ. και θα πραγματοποιηθούν περιπολίες εναέριας επιτήρησης, καθώς και περιπολίες από πυροσβεστικές, αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις.
Επιπρόσθετα, το προσωπικό των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών των παραπάνω περιοχών τίθεται σε μερική επιφυλακή, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αυξημένες υπηρεσιακές απαιτήσεις, που πιθανόν να προκύψουν λόγω πολύ υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς (κατηγορία κίνδυνου 4).
Ταυτόχρονα, για αυτές τις περιοχές, τίθεται σε εφαρμογή το Σχέδιο δράσεων Πολιτικής Προστασίας για την αντιμετώπιση κινδύνων λόγω δασικών πυρκαγιών, σύμφωνα με το οποίο, μεταξύ άλλων, προβλέπεται, η εφαρμογή του μέτρου της προληπτικής απαγόρευσης της κυκλοφορίας οχημάτων και παραμονής εκδρομέων σε εθνικούς δρυμούς, δάση και ευπαθείς περιοχές.
Ακόμη, η Πυροσβεστική απευθύνει έκκληση στους πολίτες:
1. Να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί και να αποφεύγουν ενέργειες στην ύπαιθρο που μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά από αμέλεια, όπως το κάψιμο ξερών χόρτων και κλαδιών ή υπολειμμάτων καθαρισμού, η χρήση μηχανημάτων που προκαλούν σπινθήρες όπως δισκοπρίονα, συσκευές συγκόλλησης, η χρήση υπαίθριων ψησταριών, το κάπνισμα μελισσιών, η ρίψη αναμμένων τσιγάρων, κ.ά. Επίσης, υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου απαγορεύεται η καύση των αγρών.
2. Να παρακολουθούν τις πληροφορίες για την πρόληψη δασικών πυρκαγιών που είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα και στους επίσημους λογαριασμούς του Πυροσβεστικού Σώματος, στο Facebook και στο Χ.
3. Σε περίπτωση που αντιληφθούν πυρκαγιά, παρακαλούνται να ειδοποιήσουν αμέσως την Πυροσβεστική Υπηρεσία στον αριθμό κλήσης 199.
Τέλος, καλεί όλους τους πολίτες να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, και σε περίπτωση πυρκαγιάς, για τη δική τους ασφάλεια, να ακολουθούν πιστά τις υποδείξεις των αρμόδιων Αρχών.
Για περισσότερες πληροφορίες και οδηγίες αυτοπροστασίας από τους κινδύνους των δασικών πυρκαγιών, οι πολίτες μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.civilprotection.gr.
Πολύχρωμα είτε απλά, αποδημητικά είτε μόνιμα, τα πουλιά χαρίζουν απλόχερα την ομορφιά και το τραγούδι τους. Λέγεται ότι η παρατήρηση πουλιών έχει χαλαρωτικές ιδιότητες: καθίστε λοιπόν στην αυλή σας και αφεθείτε στην παρέα τους, ξεχνώντας τις έγνοιές σας για λίγο.
Εκτός από ευχάριστη συντροφιά, τα πουλιά προσφέρουν και προστασία στα φυτά, αφού τρέφονται με βλαβερά έντομα: πολλά μικρά πουλιά είναι γνωστά για την αδηφάγο όρεξή τους για κάμπιες, αφίδες και σκαθάρια. Και ενώ οι μέλισσες και οι πεταλούδες παίρνουν όλη τη δόξα, τα πουλιά είναι και επικονιαστές, ιδιαίτερα τα κολιμπρί. Επιπλέον, όσο κι αν δεν σας αρέσει να τρώνε τα φρούτα σας, σκεφτείτε ότι στη συνέχεια διασκορπίζουν τους σπόρους σε όλο τον κήπο και τη γειτονιά.
Στην πραγματικότητα, η παρουσία των πουλιών είναι ένας από τους κορυφαίους δείκτες ενός υγιούς και ακμάζοντος οικοσυστήματος.
Οι πολυεπίπεδες φυτεύσεις δέντρων, θάμνων και πολυετών φυτών παρέχουν καταφύγιο, θέσεις φωλιάσματος και φυσικές πηγές τροφής για μια μεγάλη ποικιλία ειδών πουλιών. (Lana B/Shutterstock)
Το κατάλληλο περιβάλλον
Ο ιδανικός κήπος – αν και τα πουλιά τα καταφέρνουν και με λιγότερα – θα ήταν ένας πολυεπίπεδος κήπος, ξεκινώντας με δέντρα διαφορετικού ύψους που να παρέχουν σημεία για κούρνιασμα. Αν τα δέντρα έχουν και καρπούς που μπορούν να φάνε τα πουλιά, τόσο το καλύτερο.
Κάτω από τα δέντρα, οι θάμνοι μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως «πολυκατοικία» για τις φωλιές των πουλιών και ως πιθανή πηγή τροφής. Σκεφτείτε επίσης να φυτέψετε πολυετή λουλούδια, αναρριχητικά, διακοσμητικά χόρτα και φυτά που καλύπτουν το έδαφος. Φυτέψτε αμπέλια σε φράχτες και κληματαριές για να μεγιστοποιήσετε τον χώρο του κήπου. Περισσότερα από 50 είδη πουλιών απολαμβάνουν τους καρπούς του άγριου σταφυλιού, ενώ τα κολιμπρί προτιμούν το αγιόκλημα, τα κόκκινα φασόλια και το καρδινάλιο.
Αν και τα αυτοφυή φυτά είναι τα καλύτερα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και μερικά μη επιθετικά μη αυτοφυή φυτά. Σκεφτείτε να αντικαταστήσετε μέρος του γκαζόν με νησίδες φυτών που δεν χρειάζονται πολλή φροντίδα. Είναι ταυτόχρονα ελκυστικές και πρακτικές, τόσο για εσάς όσο και για τα πουλιά και για τους γείτονες.
Κάτι άλλο που πρέπει να λάβετε υπ’ όψιν είναι η δημιουργία ενός σωρού από κλαδιά ή φύλλα σε μια διακριτική γωνία για τα πουλιά που ζουν στο έδαφος, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Εναλλακτικά, αφήστε ένα νεκρό δέντρο στη θέση του (εφ’ όσον δεν αποτελεί κίνδυνο) – θα ευχαριστήσετε τους δρυοκολάπτες, θα προσφέρετε καταφύγιο σε πουλιά που φωλιάζουν σε κουφάλες και θα προσελκύσετε έντομα που αποτελούν νόστιμο γεύμα για τα πουλιά. Ακόμη και κάτι τόσο απλό όπως το να αφήσετε μια άκρη ή μια γωνία του γκαζόν χωρίς να την κουρέψετε, θα προσελκύσει έντομα που θα τροφοδοτήσουν τα πουλιά.
Σίτιση
Η φύτευση ιθαγενών φυτών θα προσελκύσει επίσης πεταλούδες και άλλους επικονιαστές. Μπορείτε να ερευνήσετε στο διαδίκτυο ή να απευθυνθείτε σε οντότητες που εστιάζουν σε και προάγουν τη διατήρηση γηγενών και ελεύθερων, παραδοσιακών σπόρων όπως η κοινότητα του Πελίτι και το Δίκτυο Διατήρησης Σπόρων Σιτώ.
Μπορείτε να περιλάβετε στον σχεδιασμό του κήπου σας και μια ταΐστρα πουλιών, η οποία είναι ιδανική για συμπληρωματική σίτιση. Εξάλλου, αν την τοποθετήσετε σε στρατηγικό σημείο, θα σας προσφέρει και πολλές ευκαιρίες για παρατήρηση των φτερωτών σας φίλων.
Τοποθετώντας πολλές ταΐστρες με διαφορετικές τροφές θα προσελκύσετε μεγαλύτερη ποικιλία πουλιών. Ή δοκιμάστε να προσθέσετε μερικές φέτες μήλου ή μπανάνας, για να δείτε τι θα σας φέρουν.
Καλό είναι να προμηθευτείτε μια ταΐστρα εξοπλισμένη με προστασία από μέλισσες και σφήκες ή προσθέστε εσείς ένα προστατευτικό για να αποφύγετε τον ανταγωνισμό για το νέκταρ.
Τα κολιμπρί, βασικοί επικονιαστές, προσελκύονται από λουλούδια με νέκταρ. (Carlinhos Cardoso/Pexels)
Ενυδάτωση
Μία επιπλέον φροντίδα που μπορείτε να προσφέρετε είναι και η ποτίστρα/μπανιέρα, η οποία επίσης θα σας προσφέρει πολλές απολαυστικές στιγμές.
Εκτός από ευχάριστο αρχιτεκτονικό στοιχείο στον κήπο, η ποτίστρα είναι απαραίτητη ιδίως τις ζεστές μέρες ή κατά τη διάρκεια μιας ξηρασίας. Πρέπει να γεμίζει καθημερινά και το νερό να ανανεώνεται τακτικά. Αυτό έχει το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι αποτρέπει τα κουνούπια.
Εκτός από την ενυδάτωση και τη δροσιά που τους παρέχει τις ζεστές μέρες μια γρήγορη βουτιά, η ποτίστρα χρειάζεται στα πουλιά και για τον καθημερινό καλλωπισμό τους, δηλαδή τον καθαρισμό των φτερών. Αυτή η διαδικασία είναι μια ρουτίνα περιποίησης με την οποία τα πουλιά απομακρύνουν τη βρωμιά και τα παράσιτα που υποβαθμίζουν την πτήση και την υγείας από το φτέρωμά τους. Επίσης, τα καθαρά φτερά τα βοηθούν να ρυθμίζουν καλύτερα τη θερμοκρασία τους, είτε τα φουσκώνουν για να απελευθερώσουν τη θερμότητα που έχει παγιδευτεί το καλοκαίρι είτε λειτουργούν ως ένα χνουδωτό, θερμομονωτικό στρώμα το χειμώνα.
Εάν ο προϋπολογισμός σας δεν επαρκεί για να αγοράσετε μία ειδική ποτίστρα/μπανιέρα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα πιατάκι ή μια ρηχή λεκάνη – οποιοδήποτε χαμηλό δοχείο κάνει. Το σημαντικό είναι να το τοποθετήσετε σε ύψος και στη μέση ενός ανοιχτού χώρου, για να προστατεύσετε τα πουλιά από αιφνιδιαστικές επιθέσεις από γάτες και άλλα αρπακτικά ζώα.
Το ιδανικό βάθος του δοχείου είναι 5-7,5 εκατοστά. Προσθέστε μερικές πέτρες για να κάθονται τα πουλιά, ειδικά αν το δοχείο είναι από λείο πλαστικό. Αυτό θα κάνει και τις πεταλούδες ευτυχισμένες.
Οι ποτίστρες/μπανιέρες απαιτούν καθημερινή συντήρηση για να είναι ασφαλείς και ευχάριστες. Αυτό σημαίνει φρέσκο νερό και καθαρισμό.
(Evelyn Joubert/Shutterstock)
Τοποθετήστε την ποτίστρα/μπανιέρα σε σημείο ορατό από το παράθυρό σας, για να απολαμβάνετε το θέαμα και από το εσωτερικό του σπιτιού. Ή τοποθετήστε την κοντά σε ένα αγαπημένο σημείο χαλάρωσης στον εξωτερικό χώρο, για να έχετε συχνότερα την ευχάριστη συντροφιά των πουλιών. Προτιμήστε ένα ήσυχο σημείο προστατευμένο από δυνατούς θορύβους και ισχυρούς ανέμους.
Εάν η ποτίστρα είναι φορητή, είναι καλή σκέψη να τη μετακινείτε σε ένα σκιερό ή ημισκιερό σημείο τους πιο ζεστούς μήνες και να την τοποθετείτε στη λιακάδα όταν η θερμοκρασία είναι χαμηλή.
Σπίτι μου, σπιτάκι μου
Τα σπουργίτια, οι μωβ μαρτίνες, οι τσίχλες, τα γαλαζοπούλια, οι κοκκινολαίμηδες και οι κουκουβάγιες λατρεύουν τα καλά κουτιά φωλιάσματος. Αυτό θα σας δώσει την ευκαιρία να τα παρακολουθείτε να μεγαλώνουν τα μικρά τους από κοντά.
Στο διαδίκτυο υπάρχουν πολλά σχέδια και οδηγίες για να φτιάξετε μόνοι σας ένα, χρησιμοποιώντας ξύλα που έχετε φυλάξει από άλλες εργασίες.
Αν, πάλι, θέλετε να προσφέρετε στα πουλιά την ευκαιρία να φτιάξουν τα ίδια τη φωλιά τους, καλλιεργήστε βρύα ή τοποθετήστε μικρούς σωρούς από φυσικά υλικά για φωλιές: φτερά, νεκρά κλαδιά και φύλλα, χνούδι από λεύκα ή γάτα, ή ξερά χόρτα, άχυρο ή πευκοβελόνες που δεν έχουν έρθει σε επαφή με φυτοφάρμακα ή ζιζανιοκτόνα.
Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη (AI) μετασχηματίζει τον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων για την υποστήριξη των αυξημένων υπολογιστικών αναγκών οδηγεί σε κατασκευαστικό οργασμό. Παράλληλα, η εκτίναξη της ζήτησης για νερό –κυρίως για σκοπούς ψύξης των εγκαταστάσεων αυτών– προκαλεί ανησυχία σε πολίτες, τοπικές αρχές και ειδικούς της περιβαλλοντικής πολιτικής, ιδίως σε άνυδρες ή υδατικά επιβαρυμένες περιοχές.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε στην εφημερίδα The Epoch Times ο Σέρχιο Τόρο, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ανάλυσης αγοράς Aterio, στις ΗΠΑ λειτουργούν σήμερα 1.827 κέντρα δεδομένων, ενώ έχουν ανακοινωθεί άλλα 1.726 και βρίσκονται υπό κατασκευή 419. Εκατοντάδες από τα νέα αυτά κέντρα σχεδιάζονται ή ανεγείρονται σε περιοχές που αντιμετωπίζουν έλλειψη νερού ή παρατεταμένες ξηρασίες. Σύμφωνα με τον Τόρο, σε 10 πολιτείες με προβλήματα ύδρευσης σχεδιάζονται ή κατασκευάζονται 1.082 κέντρα, εκ των οποίων τα 437 βρίσκονται σε πολιτείες όπως η Νεβάδα, η Αριζόνα, το Τέξας, η Γιούτα, η Καλιφόρνια και το Κολοράντο.
Η ποσότητα νερού που απαιτείται εξαρτάται από το είδος του κέντρου. Τα υπερμεγέθη κέντρα, που εξυπηρετούν υπηρεσίες cloud και μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, καταναλώνουν πολύ περισσότερη ενέργεια και νερό από τα μικρότερα «συνεγκατεστημένα» κέντρα. Κατά μέσο όρο, τα δεύτερα χρησιμοποιούν 25 χιλιάδες τόνους νερού ετησίως, ενώ τα πρώτα μπορεί να φτάσουν έως και τα 757 χιλιάδες τόνους.
Πέραν της ποσότητας, η ανησυχία εντείνεται από τον κίνδυνο ρύπανσης του εδάφους και του υπόγειου υδροφορέα από χημικά πρόσθετα που χρησιμοποιούνται στα συστήματα ψύξης. Ο Στιβ Ρόσας, πρόεδρος της εταιρείας Omega Environmental Services, δήλωσε στην Epoch Times πως έχουν αντιμετωπίσει περιπτώσεις ρύπανσης από βιοκτόνα, αναστολείς διάβρωσης και χημικές ουσίες κατά των αλάτων, οι οποίες παραμένουν στο περιβάλλον επί δεκαετίες.
Αντλία και σωλήνες ψύξης νερού στο Intergate.Manhattan, ένα κέντρο δεδομένων που ανήκει στην Sabey Data Center Properties. Νέα Υόρκη, στις 20 Μαρτίου 2013. (Stan Honda/AFP μέσω Getty Images)
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι το κόστος απορρύπανσης μετά την κατασκευή μπορεί να φτάσει σε εκατομμύρια δολάρια και να απαιτήσει δεκαετίες, ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στους κινδύνους από τις λεγόμενες «αιώνια χημικά» (PFAS), που εντοπίζονται σε πάνω από 600 σημεία υδροδότησης στην Καλιφόρνια. Όπως εξήγησε, αυτές οι ουσίες, λόγω της μη αναφλεξιμότητάς, χρησιμοποιούνται σε αφρούς πυρόσβεσης και ψυκτικά μέσα, συσσωρεύονται στους οργανισμούς και προκαλούν ορμονικές διαταραχές ακόμη και σε ελάχιστες συγκεντρώσεις. Τα περισσότερα διφασικά συστήματα ψύξης που χρησιμοποιούνται στα κέντρα δεδομένων περιέχουν PFAS, σύμφωνα με την Data Center Frontier.
Ο Ρόσας δήλωσε ότι η συμμόρφωση με τους κανονισμούς συχνά παραβλέπεται μέχρι να είναι πολύ αργά.
Ανάλογες ανησυχίες εξέφρασε και ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας στο Πανεπιστήμιο της Νεβάδα στο Λας Βέγκας, Στέφεν Λέμαν, επισημαίνοντας ότι στα περίχωρα της πόλης σχεδιάζονται μεγάλα κέντρα δεδομένων σε περιοχές με χαμηλό κόστος γης αλλά μεγάλη υδατική πίεση. Όπως ανέφερε, η καθημερινή κατανάλωση νερού σε τέτοιες εγκαταστάσεις μπορεί να φτάσει τα 19 χιλιάδες τόνους – ισοδύναμο με την κατανάλωση μιας πόλης με 20.000 έως 50.000 κατοίκους.
Ακόμη και οι πιο απλές λειτουργίες AI απαιτούν σημαντικές ποσότητες νερού. Έρευνα των Πανεπιστημίων Riverside και Texas Arlington έδειξε ότι για κάθε 10 έως 50 απαντήσεις μέσης έκτασης του ChatGPT καταναλώνεται το ισοδύναμο ενός μπουκαλιού νερού 500ml. Δεδομένου ότι η πλατφόρμα δέχεται πάνω από 5,2 δισεκατομμύρια επισκέψεις μηνιαίως, σύμφωνα με στοιχεία του Μαΐου από τη Semrush, οι συνολικές ανάγκες είναι τεράστιες.
Η χρήση νερού αφορά όχι μόνο τα ίδια τα συστήματα ψύξης, αλλά και την παραγωγή ενέργειας από μη ανανεώσιμες πηγές. Έκθεση του 2021 ανέφερε ότι έως και το 57% του νερού για ψύξη σε ορισμένες περιπτώσεις προέρχεται από πόσιμο νερό, και όχι από ανακυκλωμένες ή εναλλακτικές πηγές.
Τα λύματα υποβάλλονται σε επεξεργασία στο προκαταρκτικό στάδιο ανακύκλωσης στις εγκαταστάσεις του West Basin Municipal Water District στο Ελ Σεγκούντο. Καλιφόρνιας, στις 14 Σεπτεμβρίου 2015. (Robyn Beck/AFP μέσω Getty Images)
Αν και δεν είναι σαφές πόσα από τα νέα κέντρα εξυπηρετούν αποκλειστικά εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, έκθεση της McKinsey & Company (2024) εκτιμά ότι η ζήτηση για εγκαταστάσεις που υποστηρίζουν AI αυξάνεται κατά 33% ετησίως μέχρι το 2030. Αυτή η πρόβλεψη ανησυχεί ειδικούς όπως ο Λέμαν, ο οποίος παρακολουθεί την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων σε υδατικά επιβαρυμένες περιοχές όπως η νότια Νεβάδα, όπου έχουν ανακοινωθεί ή κατασκευάζονται 44 νέα κέντρα.
Ο ίδιος τόνισε ότι η διαφάνεια εκ μέρους των κατασκευαστών και ιδιοκτητών των εγκαταστάσεων είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση των ανησυχιών, προσθέτοντας πως η έντονη ανάπτυξη δημιουργεί ανταγωνισμό ανάμεσα στην αστική εξάπλωση, την πληθυσμιακή αύξηση και τις ανάγκες των υδροβόρων αυτών υποδομών.
Αντίστοιχα, ο Άρνολντ Πινκχάσοφ, μηχανικός λογισμικού στην OSLabs, επεσήμανε ότι η αυξημένη άντληση νερού μπορεί να μειώσει τα υπόγεια αποθέματα, να βλάψει την πανίδα και να οδηγήσει σε σύγκρουση με τη γεωργική χρήση. Πρόσθεσε επίσης ότι η θερμική ρύπανση –όταν το νερό επιστρέφει στο περιβάλλον σε υψηλότερες θερμοκρασίες– μπορεί να έχει επιπτώσεις στα οικοσυστήματα ποταμών και λιμνών.
Η ρύθμιση της χρήσης νερού από τα κέντρα δεδομένων παραμένει αποσπασματική. Ο Τζον Χούκιλ, επικεφαλής επικοινωνίας του Data Center Coalition, υποστήριξε ότι η βιομηχανία δεσμεύεται για υπεύθυνη διαχείριση, αν και οι ρυθμιστικοί κανόνες διαφέρουν σημαντικά από πολιτεία σε πολιτεία. Ανέφερε ότι πολλές εταιρείες επενδύουν σε τεχνολογίες όπως ψύξη χωρίς νερό, συστήματα κλειστού κυκλώματος και χρήση ανακυκλωμένου ή μη πόσιμου νερού.
Στη Βιρτζίνια, όπου βρίσκεται η μεγαλύτερη αγορά κέντρων δεδομένων στον κόσμο, δεν υπάρχει ενιαία κρατική ρύθμιση για την κατανάλωση νερού από τις εν λόγω εγκαταστάσεις. Η Πολιτειακή Βουλή είχε ψηφίσει το νομοσχέδιο HB 1601, που θα απαιτούσε εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων πριν από την αδειοδότηση νέων κέντρων. Ωστόσο, ο κυβερνήτης Γκλεν Γιάνγκιν το απέρριψε τον Μάιο, υποστηρίζοντας ότι θα περιόριζε την ευελιξία των τοπικών κοινοτήτων και θα δημιουργούσε γραφειοκρατικά εμπόδια.
Η Amazon Web Services (AWS), ο μεγαλύτερος πάροχος cloud, έχει δεσμευθεί να είναι «υδατικά θετική» έως το 2030 – να επιστρέφει δηλαδή περισσότερα αποθέματα νερού απ’ όσα καταναλώνει. Εκπρόσωπός της δήλωσε στην Epoch Times ότι η εταιρεία εντείνει τη χρήση βιώσιμων πηγών, όπως η ανακύκλωση και η συλλογή βρόχινου νερού, και ήδη έχει επενδύσει σε υποδομές ανακύκλωσης στην Καλιφόρνια. Πρόσθεσε πως σε ποσοστό 90% του χρόνου, οι εγκαταστάσεις της στην Αμερική λειτουργούν χωρίς να καταναλώνουν νερό για ψύξη.
Ένα κέντρο δεδομένων της Amazon Web Services (AWS) διακρίνεται κοντά σε μονοκατοικίες στο Στόουν Ριτζ. Βιρτζίνια, στις 17 Ιουλίου 2024. (Nathan Howard/Getty Images)
Ενώ η εφαρμογή αυτών των μεθόδων εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα των τοπικών υποδομών, τους κανονισμούς και τα πρότυπα ποιότητας του νερού, ο εκπρόσωπος της AWS δήλωσε πραγματοποιούν διεξοδικές αξιολογήσεις σε κάθε τοποθεσία για να καθορίσουν βιώσιμες στρατηγικές διαχείρισης του νερού.
Επιπλέον, έργα αναπλήρωσης υδάτινων πόρων της AWS στις ΗΠΑ και διεθνώς αναμένεται να επιστρέφουν πάνω από 9 εκατ. τόνους νερού ετησίως στο περιβάλλον, μόλις ολοκληρωθούν. Η πρόοδος προς την επίτευξη του στόχου του 2030 φέρεται να έχει φτάσει το 53% το 2024, από 41% το προηγούμενο έτος.
Άλλες μεγάλες εταιρείες της τεχνολογίας έχουν ανακοινώσει προσπάθειες για τη μείωση της κατανάλωσης νερού στα εκτεταμένα συγκροτήματα κέντρων δεδομένων τους. Η Google χρησιμοποιεί ανακυκλωμένο ή μη πόσιμο νερό σε περισσότερο από το 25% των κέντρων δεδομένων της. Τον περασμένο Αύγουστο, η Microsoft παρουσίασε ένα νέο σχέδιο που δεν απαιτεί νερό για την ψύξη των εργασιών που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη στις εγκαταστάσεις της.
Τον Ιούνιο, η AWS ανακοίνωσε σχέδια για την επέκταση των προσπαθειών ανακύκλωσης νερού στα κέντρα δεδομένων σε περισσότερες από 120 τοποθεσίες της σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από το Σάββατο 2 Αυγούστου έως και την Κυριακή 10 Αυγούστου θα λάβει χώρα, στην Αλαγονία Μεσσηνίας, το ετήσιο διεθνές εργαστήριο σβώλων φυσικής καλλιέργειας.
Σε αυτό θα γίνει προετοιμασία για τη σπορά πριν τα πρωτοβρόχια του Οκτωβρίου, η οποία γίνεται με σπόρους τοποθετημένους μέσα σε σβώλους αργίλου. Καθώς ζητούμενο είναι η ποικιλία, οι συμμετέχοντες καλούνται να φέρουν μαζί τους όσους σπόρους από φρούτα και δέντρα έχουν συλλέξει.Οι σβώλοι που θα δημιουργηθούν θα χρησιμοποιηθούν σε διάφορα μέρη της Ελλάδας για δημιουργία φυσικών αγροκτημάτων και αναδάσωση, σύμφωνα με τη μέθοδο της φυσικής καλλιέργειας.
Πρόκειται για τη μέθοδο που επινόησε και ανέπτυξε ο Ιάπωνας Μασανόμπου Φουκουόκα (1913-2008), μικροβιολόγος, φυτοπαθολόγος, φιλόσοφος, συγγραφέας και πάνω από όλα αγρότης, όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα Natural Farming, η οποία βασίζεται στην ελαχιστοποίηση των γεωργικών διαδικασιών και την ενίσχυση των φυσικών.
Η διαδικασία της σποράς συνίσταται στην τοποθέτηση μεγάλης ποικιλίας σπόρων – από δέντρα και θάμνους μέχρι οπωροφόρα, λαχανικά και δημητριακά – μέσα σε σβώλους από άργιλο και στη συνέχεια η ταυτόχρονη σπορά τους σε μία ευρεία περιοχή. Οι σβώλοι προστατεύουν τους σπόρους από τα μικρά ζώα, μέχρι να έρθουν οι πρώτες βροχές που θα λιώσουν τον άργιλο και θα επιτρέψουν στους σπόρους να βλαστήσουν.
Από εκεί και πέρα, η ανάπτυξή τους εξαρτάται από τις τοπικές περιβαλλοντικές συνθήκες: θα επιβιώσουν τα φυτά που «ταιριάζουν στο δεδομένο έδαφος και κλίμα», χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση, χωρίς τη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων, χωρίς καν την προετοιμασία της γης που θα δεχτεί τους σπόρους, και το βοτάνισμα.
Ο Φουκουόκα επισκέφθηκε την Ελλάδα το 1998 και με τη συνδρομή εθελοντών έσπειρε 100 περίπου τόνους σβώλων σε περισσότερα από 50.000 στρέμματα στην περιοχή της λίμνης Βεγορίτιδας, όπως μας πληροφορεί η ιστοσελίδα Natural Farming. Αν και εκείνη η πρώτη απόπειρα δεν στάθηκε ιδιαίτερα επιτυχημένη λόγω της παρουσίας αιγοπροβάτων, επαναλήφθηκε σε διαφορετικές περιοχές τα δύο επόμενα έτη, καθώς και το 2008, με μεγάλη επιτυχία.
Η ίδρυση από ομάδα εθελοντών του Κέντρου Φυσικής Καλλιέργειας το 1999, στο Κλησοχώρι Εδέσσης, συνεχίζει και διαδίδει τη μέθοδο και τη φιλοσοφία του Μασανόμπου Φουκουόκα στη χώρα μας, μία φιλοσοφία που πιστεύει στην ενότητα «επιστήμης, θρησκείας και φιλοσοφίας, όπως ήταν κάποτε στο παρελθόν αδιαίρετες». Για αυτούς, η φυσική καλλιέργεια είναι ένα «πνευματικό μονοπάτι» που «φιλοδοξεί να ενώσει Θεό, Άνθρωπο και Φύση».
Υπεύθυνος του Κέντρου είναι ο Παναγιώτης Μανίκης, τον οποίο ενέπνευσε το έργο του Φουκουόκα, όπως και ο ίδιος ο άνθρωπος, με αποτέλεσμα να ενστερνιστεί τις φιλοσοφικές και γεωργικές αρχές της φυσικής καλλιέργειας και να αφοσιωθεί στη διάδοσή τους.
* * * * *
Στο εργαστήριο, οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να εκπαιδευτούν πάνω στη φυσική καλλιέργεια, στις τεχνικές παρασκευής σβώλων, στην υλοποίηση χλωρών λιπάνσεων, στη δημιουργία φυσικών αγροκτημάτων και αναδασώσεων.
Όσον αφορά τη διαμονή, θα υπάρχει χώρος για κατασκήνωση όπου μπορούν να μείνουν όσοι επιθυμούν – σε αυτήν την περίπτωση, θα χρειαστεί σκηνή, ζεστός υπνόσακος και φακός. Για όσους προτιμούν να μείνουν σε δωμάτια, υπάρχουν τα Ξύλινα της Αλαγονίας, καθώς και airbnb στην Αρτεμισία. Η διοργάνωση προσφέρει διατροφή με βιολογικά και φυσικά προϊόντα (δεκατιανό και μεσημεριανό), ενώ για όσους επιθυμούν να έχουν βραδινό γεύμα, υπάρχουν αρκετές ταβέρνες στην περιοχή.
* * * * *
Εγγραφή: Για εγγραφή στο εργαστήριο, μεταβείτε εδώ. Οι συμμετέχοντες παρακαλούνται να ενημερώσουν εγκαίρως σε περίπτωση ακύρωσης.
Κόστος συμμετοχής: 10 ευρώ/ημέρα. Περιλαμβάνεται η εκπαίδευση, τα υλικά και η διατροφή.
Η UNESCO ζήτησε πλήρη έκθεση για την «κατάσταση διατήρησης» του Μεγάλου Κοραλλιογενούς Υφάλου, εντείνοντας τον έλεγχο στις προσπάθειες της Αυστραλίας να προστατεύσει το μεγαλύτερο κοραλλιογενές σύστημα του κόσμου.
Η απόφαση εγκρίθηκε κατά την 47η Σύνοδο της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς στο Παρίσι, καθώς τα έως τώρα απολογιστικά στοιχεία της Καμπέρας κρίθηκαν ανεπαρκή. Η πλήρης αναφορά, που αναμένεται έως τον Φεβρουάριο του 2026, θα αποτελέσει τη βάση για μια κρίσιμη αξιολόγηση, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει στην ένταξη του Υφάλου στη λίστα της UNESCO με τα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς «σε κίνδυνο», εφόσον διαπιστωθεί έλλειψη ουσιαστικής δράσης.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος της Αυστραλίας, Μάρρεϋ Γουάτ, ο οποίος παρίσταται στις εργασίες της Συνόδου, δήλωσε ότι η χώρα του θα προσκομίσει επίσης ενημερώσεις για τα Μεγάλα Μπλε Βουνά στη Νέα Νότια Ουαλία και τα Δάση της Γκοντβάνα στο Κουήνσλαντ, παρουσιάζοντας τις πρόσφατες δράσεις διατήρησης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Εκπρόσωπος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης χαρακτήρισε την επικείμενη έκθεση ως υπόθεση ρουτίνας, στο πλαίσιο των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις κατευθυντήριες γραμμές για τα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς, όπως είχε συμβεί και το 2019 και το 2022. Τόνισε επίσης ότι η Αυστραλία ενισχύει όσο ποτέ άλλοτε τα μέτρα προστασίας του Υφάλου, επενδύοντας σε επίπεδα-ρεκόρ για τη διατήρηση της «εξαιρετικής οικουμενικής του αξίας».
Ωστόσο, οργανώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος επανέφεραν στο προσκήνιο το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής. Η Λίσσα Σίντλερ από την Αυστραλιανή Εταιρεία για τη Διατήρηση των Θαλασσών υποστήριξε ότι εάν η χώρα θέλει πραγματικά να διαφυλάξει τον Ύφαλο, θα πρέπει να δώσει απόλυτη προτεραιότητα στην υιοθέτηση κλιματικών πολιτικών που να είναι συμβατές με την επιβίωσή του. Σύμφωνα με την ίδια, απαιτείται μείωση των εκπομπών ρύπων κατά 90% έως το 2035 και τερματισμός της έγκρισης νέων έργων εξόρυξης ορυκτών καυσίμων.
Πέρα από την κλιματική κρίση, ευθύνη για την επιδείνωση του οικοσυστήματος αποδίδεται και στη ρύπανση από τη στεριά – όπως η απορροή ιζημάτων και θρεπτικών ουσιών από αστικά κέντρα, γεωργικές και βιομηχανικές δραστηριότητες – η οποία θεωρείται ότι ευνοεί την αύξηση του πληθυσμού του ακανθωτού αστερία (crown-of-thorns starfish).
Ο επικεφαλής του παραρτήματος της WWF στην Αυστραλία, Ντέρμοτ Ο’ Γκόρμαν (Dermot O’Gorman), τόνισε πως μόνο φιλόδοξοι κλιματικοί στόχοι για το 2035 θα μπορούσαν να δώσουν ελπίδα επιβίωσης στον Ύφαλο, ενώ παράλληλα θα στήριζαν και τους τοπικούς παραγωγικούς κλάδους που εξαρτώνται από αυτόν, καθώς και τη χιλιάδων ετών πολιτιστική κληρονομιά των αυτόχθονων κοινοτήτων.
Η πραγματική κατάσταση της υγείας του Υφάλου, ωστόσο, παραμένει αντικείμενο διχασμού. Ο γεωφυσικός Πήτερ Ριντ από το Κουήνσλαντ υποστήριξε ότι το μνημείο είναι στην πραγματικότητα πιο υγιές απ’ όσο παρουσιάζεται στα μέσα ενημέρωσης. Όπως είπε, παρά τα τέσσερα λεγόμενα «καταστροφικά» περιστατικά (το 2016, 2017, 2020 και 2022), την περίοδο 2022-2023 καταγράφηκε η μεγαλύτερη κάλυψη κοραλλιών των τελευταίων ετών.
Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι καταγράφηκε διπλάσια ποσότητα κοραλλιών σε σχέση με το 2012, έπειτα από κυκλώνες που είχαν προκαλέσει πραγματικές ζημιές, προσθέτοντας ότι αυτό καταρρίπτει τους ισχυρισμούς περί μαζικής καταστροφής και υποδηλώνει πως και το πιο πρόσφατο περιστατικό ενδεχομένως να έχει υπερτιμηθεί.
Ο υπουργός Τουρισμού του Κουήνσλαντ, Άντριου Πάουελ, υπερασπίστηκε τις πολιτειακές προσπάθειες διατήρησης του Υφάλου, μετά τη σχετική απόφαση της UNESCO. Μιλώντας τον Ιούνιο στο ραδιόφωνο του ABC, δήλωσε ότι η πολιτεία διαθέτει τις κατάλληλες διαδικασίες, πρακτικές, προγράμματα και επενδύσεις για να διασφαλίσει πως καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε ο Ύφαλος να μη συμπεριληφθεί στη σχετική λίστα. Επεσήμανε δε ότι απαιτείται στενή συνεργασία της πολιτείας με τους ομοσπονδιακούς υπουργούς Περιβάλλοντος και Τουρισμού.
Μόνο ένα σφαιρίδιο ανακυκλωμένου πλαστικού μπορεί να περιέχει πάνω από 80 διαφορετικές χημικές ουσίες. Νέα μελέτη των Πανεπιστημίων του Γκέτεμποργκ και της Λειψίας υπογραμμίζει ότι το ανακυκλωμένο πλαστικό πολυαιθυλενίου μπορεί να έχει επιπτώσεις στο ορμονικό σύστημα και στον μεταβολισμό των λιπιδίων.
Η κρίση της ρύπανσης από πλαστικά απειλεί τόσο την υγεία του πλανήτη όσο και την ανθρώπινη υγεία και η ανακύκλωση προτείνεται ως μία από τις λύσεις για την αντιμετώπισή της. Ωστόσο, καθώς τα πλαστικά περιέχουν χιλιάδες χημικά πρόσθετα και άλλες ουσίες που μπορεί να είναι τοξικές, οι οποίες δεν δηλώνονται σχεδόν ποτέ, επικίνδυνες χημικές ουσίες καταλήγουν αδιακρίτως στα ανακυκλωμένα προϊόντα.
Οι ερευνητές αγόρασαν σφαιρίδια ανακυκλωμένου πλαστικού πολυαιθυλενίου (PE) από διάφορα μέρη του κόσμου και τα άφησαν να μουλιάσουν σε νερό για 48 ώρες. Στη συνέχεια, οι προνύμφες ψαριών-ζέβρας εκτέθηκαν σε εκείνο το νερό για πέντε ημέρες. Τα αποτελέσματα δείχνουν αύξηση της έκφρασης γονιδίων που σχετίζονται με τον μεταβολισμό των λιπιδίων, τη δημιουργία λίπους και την ενδοκρινική ρύθμιση στις προνύμφες.
«Οι επιπτώσεις που μετρήσαμε δείχνουν ότι αυτές οι εκθέσεις έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν τη φυσιολογία και την υγεία των ψαριών», σημειώνει η Αζόρα Κένινγκ Κάρντγκαρ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και ερευνήτρια Οικοτοξικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ.
Προηγούμενη έρευνα έχει δείξει παρόμοιες επιδράσεις στον άνθρωπο από την έκθεση σε τοξικές χημικές ουσίες των πλαστικών, όπως κίνδυνοι για την αναπαραγωγική υγεία και για παχυσαρκία. Ορισμένες χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται ως πρόσθετα στα πλαστικά είναι γνωστό ότι διαταράσσουν τις ορμόνες, με πιθανές επιπτώσεις στη γονιμότητα και την ανάπτυξη των παιδιών, καθώς και τη σχέση τους με ορισμένους καρκίνους και μεταβολικές διαταραχές όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης.
«Ποτέ δεν έχουμε πλήρη γνώση ποιες χημικές ουσίες θα καταλήξουν σε ένα αντικείμενο από ανακυκλωμένο πλαστικό. Υπάρχει, επίσης, σημαντικός κίνδυνος να υπάρξει ανάμειξη χημικών ουσιών, που μπορεί να καταστήσει το ανακυκλωμένο πλαστικό τοξικό», τονίζει η Μπέθανυ Κάρνεϋ Άλμροθ, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ και επικεφαλής ερευνήτρια του έργου.
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν, επίσης, ανάλυση των χημικών ουσιών που εκλύονται από τα πλαστικά σφαιρίδια στο νερό. Βρήκαν πολλές διαφορετικές χημικές ενώσεις, αλλά το μείγμα διέφερε μεταξύ διαφορετικών δειγμάτων αυτών των σφαιριδίων. Εντοπίστηκαν ακόμα και χημικές ουσίες που δεν χρησιμοποιούνται ως πρόσθετα πλαστικών, μεταξύ των οποίων φυτοφάρμακα, φαρμακευτικά προϊόντα και βιοκτόνα, τα οποία ενδέχεται να μόλυναν τα πλαστικά κατά την πρώτη χρήση τους.
Τον Αύγουστο προγραμματίζεται η τελική διαπραγματευτική συνάντηση, στη Γενεύη, εκπροσώπων κρατών από όλον τον κόσμο στη Διακυβερνητική Επιτροπή Διαπραγμάτευσης του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον, με στόχο τη σύνταξη μίας Παγκόσμιας Συνθήκης για τα Πλαστικά.
Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι οι φορείς λήψης αποφάσεων πρέπει να συμπεριλάβουν διατάξεις για την απαγόρευση ή τη μείωση των επικίνδυνων χημικών ουσιών στα πλαστικά και για την αύξηση της διαφάνειας και της υποβολής εκθέσεων κατά μήκος των αλυσίδων αξίας των πλαστικών. Επισημαίνουν ότι τα πλαστικά δεν μπορούν να ανακυκλωθούν με ασφαλή και βιώσιμο τρόπο, εάν δεν αντιμετωπιστούν οι επικίνδυνες χημικές ουσίες.
Στα βουνά της Πρέβεζας, ανάμεσα σε ρέματα, φαράγγια και ξεχασμένα μονοπάτια, μια παρέα κατοίκων αποφάσισε να ακολουθήσει τα ίχνη ενός τοπικού θρύλου: του Θεογέφυρου στα Ριζά. Ένα φυσικό πέτρινο πέρασμα που συνδέεται με τις μνήμες των παλαιοτέρων, με τις αφηγήσεις που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά και με έναν τόπο όπου η φύση και η προφορική ιστορία συναντιούνται.
Η αρχική αναφορά προήλθε από τον πρόεδρο της Κοινότητας Ριζών, Κωνσταντίνο Δρίβα, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης για τη μνήμη της Δέσπως Μπότση. Κάτοικοι της περιοχής έκαναν λόγο για ένα γεφύρι που δεν χτίστηκε από ανθρώπινο χέρι αλλά σχηματίστηκε από τη φύση· ένα πέρασμα που ένωνε παλαιότερα το χωριό με το Χειμαδιό, διασχίζοντας το ρέμα Σαϊντίκ.
Η ομάδα «Για την ΠΡΕΒΕΖΑ», ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Δέσπω Μπότση» και ο ίδιος ο πρόεδρος της Κοινότητας αποφάσισαν να ερευνήσουν την υπόθεση. Με τη βοήθεια του ιδρύματος «Ακτία Νικόπολις» και του προέδρου του, Νίκου Καράμπελα, εντόπισαν στο ιστορικό βιβλίο του Σεραφείμ Ξενόπουλου Δοκίμιον Ιστορικόν Περί Άρτης και Πρεβέζης (1884) μια καταγραφή που επιβεβαιώνει την ύπαρξη του Θεογέφυρου:
«Αξιοπερίεργον φαινόμενον του χωρίου τούτου […] εστί το Θεογέφυρον επί χάσματος τινός, κάτωθεν του οποίου διέρχεται ποταμίσκος της Ρηνιάσσης…».
(Αρχείο ΑΠΕ-ΜΠΕ)
Με τις πληροφορίες αυτές, στις 11 Μαΐου ξεκίνησε η πρώτη αποστολή. Η ομάδα διέσχισε αγροτικούς δρόμους και εγκαταλελειμμένα μονοπάτια, και μετά από περπάτημα μέσα σε πλούσια βλάστηση και την κοίτη του ρέματος, έφτασε σε στενό φαράγγι με ψηλές ορθοπλαγιές. Εκεί, ανάμεσα σε δέντρα και βράχια, ανακάλυψαν ένα σπήλαιο με τριγωνική είσοδο, σταλακτίτες, δύο ανοίγματα στην οροφή και μια ατμόσφαιρα σχεδόν μεταφυσική. Στο εσωτερικό, κάποιος εντόπισε σχηματισμό που θύμιζε πρόσωπο· πολλοί παρατήρησαν με έκπληξη ότι έμοιαζε με το πρόσωπο του Ιησού.
Την επόμενη Κυριακή, η ομάδα επέστρεψε με νέους συνοδοιπόρους και τοπικό οδηγό. Επισκέφθηκαν πρώτα μια τοποθεσία που οι κάτοικοι ονομάζουν «Σκοτεινή» — ένα καταρράκτη που καταλήγει σε μικρή φυσική λίμνη μέσα σε χαμηλό φαράγγι με σταλακτίτες. Κατόπιν, αναζήτησαν το Θεογέφυρο από την κορυφή. Παρά την πυκνή βλάστηση, κατάφεραν να εντοπίσουν το φυσικό πέρασμα, ακριβώς πάνω από το σπήλαιο που είχαν ήδη εξερευνήσει.
Η ανακάλυψη του Θεογέφυρου — και των ανεξερεύνητων τοπίων που το περιβάλλουν — άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο για τη μικρή αυτή γωνιά της Πρέβεζας. Όπως λένε τα μέλη της ομάδας, δεν έχει σημασία αν το μονοπάτι έχει πια κλείσει από τη φύση· το ίδιο το γεφύρι, η σπηλιά και η «Σκοτεινή» είναι ακόμη εκεί, έτοιμα να αποκαλυφθούν σε όσους αγαπούν τα φυσικά μνημεία και την ιστορία που τα συνοδεύει.
(Αρχείο ΑΠΕ-ΜΠΕ)
Η Τοπική Κοινότητα Ριζών, ο Πολιτιστικός Σύλλογος και η ομάδα «για την ΠΡΕΒΕΖΑ» σκοπεύουν να προχωρήσουν σε σηματοδότηση των μονοπατιών, με στόχο να γίνει το τοπίο προσβάσιμο σε περιπατητές, ερευνητές αλλά και επισκέπτες που θέλουν να γνωρίσουν τον φυσικό πλούτο της περιοχής.
Μια ομάδα Ιαπώνων επιστημόνων ανακοίνωσε την ανάπτυξη ενός νέου τύπου πλαστικού που διαλύεται σε θαλασσινό νερό μέσα σε λίγες ώρες, μετατρέπεται σε θρεπτικά συστατικά και μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Η ανακάλυψη έγινε από ερευνητές του RIKEN Centre for Emergent Matter Science (Ινστιτούτου RIKEN για τις Αναδυόμενες Επιστήμες της Ύλης), σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Τόκιο.
Το υλικό χαρακτηρίζεται ως «υπερμοριακό πολυμερές» και, σύμφωνα με τους επιστήμονες, δεν αφήνει πίσω του μικροπλαστικά, ενώ διασπάται σε φωσφόρο και άζωτο – δύο στοιχεία που θεωρούνται ευεργετικά για τον θαλάσσιο φυτοπλαγκτόν. Όπως ανέφεραν οι δημιουργοί του, η πλήρης αποδόμηση της ύλης ολοκληρώνεται μέσα σε δύο έως τρεις ώρες.
Οι ερευνητές εξήγησαν ότι η συγκεκριμένη πλαστική ένωση περιλαμβάνει συστατικά που απαντώνται ακόμη και σε επεξεργασμένο τυρί, γεγονός που της προσδίδει, πέρα από τη βιοδιασπασιμότητα, και τη δυνατότητα να λειτουργεί ως λίπασμα για τον ωκεανό.
Ωστόσο, οι επιστήμονες αναγνωρίζουν και τους πιθανούς κινδύνους. Η υπερβολική χρήση του υλικού θα μπορούσε, όπως προειδοποίησαν, να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες ανθοφορίες φυκών, φαινόμενα που στερούν το οξυγόνο από το νερό και προκαλούν θανάτους ψαριών και άλλων θαλάσσιων οργανισμών. Παρόλα αυτά, υποστηρίζουν ότι, υπό ορθή διαχείριση, ο κίνδυνος παραμένει χαμηλός, καθώς οι ποσότητες που απελευθερώνονται στο περιβάλλον είναι μικρές.
Η νέα αυτή μορφή πλαστικού δεν περιορίζεται στη θαλάσσια χρήση. Οι δημιουργοί του επισημαίνουν ότι αποσυντίθεται επίσης σε αλμυρά εδάφη μέσα σε περίπου δέκα ημέρες, απελευθερώνοντας τα ίδια θρεπτικά συστατικά στο έδαφος. Ένα κομμάτι πέντε εκατοστών, σύμφωνα με τους ερευνητές, μπορεί να λιπάνει έναν λαχανόκηπο.
Το πλαστικό είναι επίσης ανακυκλώσιμο σε μεγάλο βαθμό – ποσοστά ανάκτησης φτάνουν το 91% για το ένα συστατικό και το 82% για το άλλο. Επιπλέον, είναι μη εύφλεκτο, δεν εκπέμπει διοξείδιο του άνθρακα κατά την αποδόμησή του και είναι αρκετά ανθεκτικό ώστε να χρησιμοποιείται σε συσκευασίες, δίχτυα αλιείας ή ακόμη και ιατρικά εμφυτεύματα. Ωστόσο, οι δημιουργοί του συνιστούν να μην έρχεται σε απευθείας επαφή με αλμυρές τροφές χωρίς ειδική προστασία, καθώς σε τέτοιο περιβάλλον διαλύεται γρήγορα.
Η ανακοίνωση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η πλαστική ρύπανση στους ωκεανούς αναμένεται να τριπλασιαστεί έως το 2040, φτάνοντας τους 23 έως 37 εκατομμύρια μετρικούς τόνους ετησίως.
Ο επικεφαλής ερευνητής Τακούζο Άιντα δήλωσε ότι τα παιδιά δεν μπορούν να επιλέξουν σε ποιον πλανήτη θα ζήσουν, προσθέτοντας πως είναι καθήκον των επιστημόνων να τους παραδώσουν ένα όσο το δυνατόν καλύτερο περιβάλλον.
Το κατά πόσο αυτό το νέο υλικό θα συμβάλει στη δημιουργία «υποβρύχιων κήπων» ή θα οδηγήσει σε υπερτροφικά οικοσυστήματα χωρίς ζωή, θα εξαρτηθεί από τις επιλογές και τη διαχείριση της ανθρωπότητας, σχολιάζουν οι ερευνητές.
Οι μέλισσες πεθαίνουν — και μάλιστα με ανησυχητικό ρυθμό. Την περίοδο 2023-2024, οι μελισσοκόμοι των Ηνωμένων Πολιτειών εκτιμάται ότι έχασαν περίπου το 55,1% των κυψελών τους, ποσοστό που συνιστά τη σοβαρότερη απώλεια των τελευταίων δέκα ετών και είναι κατά 15% υψηλότερο από τον μέσο όρο των προηγούμενων 13 ετών.
Οι μέλισσες επικονιάζουν τα τρία τέταρτα των φρούτων, λαχανικών και ξηρών καρπών που καταναλώνουμε, ενώ πολλοί άνθρωποι στηρίζονται και στα προϊόντα της μέλισσας για τις διατροφικές και θεραπευτικές τους ιδιότητες. Η προοπτική εξαφάνισης των μελισσών δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για όσα διατρέχουν κίνδυνο να χαθούν. Ορισμένοι μάλιστα υποστηρίζουν ότι αν χαθούν οι μέλισσες, θα χαθούμε κι εμείς.
Ο Τζεφ Πέττις, πρόεδρος της Apimondia — της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Μελισσοκομικών Συλλόγων — συνόψισε τα οφέλη της μέλισσας για την ανθρώπινη υγεία σε μία λέξη: τεράστια.
Αν και τα δύο τρίτα της διατροφής μας προέρχονται από υδατάνθρακες — όπως το ρύζι, το σιτάρι και το καλαμπόκι, τα οποίοι επικονιάζονται από τον άνεμο και όχι από έντομα — πολλά άλλα σημαντικά τρόφιμα εξαρτώνται από τις μέλισσες. Όπως εξήγησε, δεν θα πεινάσουμε χωρίς τις μέλισσες, αλλά οτιδήποτε θεωρείται θρεπτικό — φρούτα, ξηροί καρποί, λαχανικά — είναι προϊόντα που απαιτούν επικονίαση από ζώα. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών επικονιάζεται είτε από τις μέλισσες.
Οι μέλισσες επικονιάζουν
Ο Ράιαν Μπέρρις, τρίτης γενιάς μελισσοκόμος και πρόεδρος της Μελισσοκομικής Ένωσης της Καλιφόρνια, σημείωσε ότι πολλοί δεν αντιλαμβάνονται πόσα φρούτα και λαχανικά εξαρτώνται από τις μέλισσες για να παραχθούν. Όπως ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times, η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι τα αμύγδαλα. Αλλά και προϊόντα όπως τα μύρτιλα, τα καρπούζια, ακόμα και τα κρεμμύδια και τα καρότα, χρειάζονται επικονίαση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 100 διαφορετικές καλλιέργειες εξαρτώνται από αυτήν τη διαδικασία.
Σήμερα υπάρχουν 20.000 είδη μελισσών στον πλανήτη, εκ των οποίων τα 4.000 είναι ενδημικά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι μέλισσες είναι από τους πιο γνωστούς και αγαπητούς επικονιαστές. Μία στις τρεις «μπουκιές» φαγητού εξαρτάται από επικονιαστές, ενώ μία στις τέσσερις οφείλεται σε μέλισσες.
Πέρα όμως από τον κρίσιμο ρόλο τους στην επικονίαση, οι μέλισσες προσφέρουν και πολύτιμα προϊόντα όπως το μέλι, η γύρη, η πρόπολη και ο βασιλικός πολτός — όλα με σημαντικά διατροφικά και θεραπευτικά οφέλη.
Το μέλι
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι θεωρούνται από τους πρώτους μελισσοκόμους στην ιστορία. Κατασκεύαζαν πήλινες κυψέλες και τις μετέφεραν με σχεδίες στον Νείλο, ώστε οι μέλισσες να επικονιάζουν τα λουλούδια κάθε εποχής. Το μέλι είχε ιερή υπόσταση και χρησιμοποιούνταν σε θρησκευτικές τελετές, στην ιατρική, ακόμη και ως νομισματική μονάδα ή προσφορά προς τους θεούς. Στον τάφο του Τουταγχαμών βρέθηκε σφραγισμένο βάζο με μέλι ηλικίας άνω των 2.000 ετών, το οποίο ήταν ακόμη βρώσιμο, αφού το μέλι δεν αλλοιώνεται.
Το μέλι διαθέτει μια ευρεία γκάμα θεραπευτικών ιδιοτήτων. Ανακουφίζει τον βήχα, ωφελεί την πέψη και τη στοματική υγεία, συμβάλλει στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας και της διάρροιας, προστατεύει την καρδιά και παρουσιάζει αντικαρκινική, αντιβακτηριακή, αντιφλεγμονώδη, αντιμυκητιακή και αντιοξειδωτική δράση.
Η Τζάνα Σμιντ, γιατρός φυσιοπαθητικής και βοτανολόγος, η οποία ασχολείται και με τη μελισσοκομία, επεσήμανε ότι δεν είναι όλα τα μέλια ίδια και υπογράμμισε τη σημασία τού να γνωρίζει κανείς την προέλευση του μελιού που καταναλώνει, καθώς πολλά προϊόντα του εμπορίου είναι συνθετικά ή τεχνητά. Σύμφωνα με την ίδια, το καλύτερο είναι το ντόπιο ανεπεξέργαστο μέλι, απευθείας από τον μελισσοκόμο. Όπως ανέφερε, οι σκουρόχρωμες ποικιλίες έχουν υψηλότερη περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά από τις ανοιχτόχρωμες και συνήθως παράγονται τον χειμώνα, όταν οι μέλισσες χρειάζονται περισσότερα θρεπτικά συστατικά — κάτι που μεταφέρεται τελικά και στον άνθρωπο.
Η ίδια ανέφερε επίσης ότι προσέθετε μέλι στο τσάι των παιδιών της πριν τον ύπνο, καθώς βοηθούσε στον καλύτερο ύπνο αλλά και στην προστασία των δοντιών από τα βακτήρια που προκαλούν τερηδόνα. Όπως σημείωσε, παρότι πρόκειται για γλυκαντική ουσία, το μέλι δεν ευνοεί την τερηδόνα — αντίθετα, την καταπολεμά.
Έρευνες έχουν επιβεβαιώσει ότι το μέλι καταπολεμά παθογόνα βακτήρια όπως η σαλμονέλα και το Ε. Coli, ενώ μελετάται και για τις αντικαρκινικές του ιδιότητες — κυρίως σε περιπτώσεις καρκίνου του μαστού, του ήπατος και του παχέος εντέρου, όπου έχει φανεί ότι έχει κυτταροτοξική δράση, αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό καρκινικών κυττάρων και εμποδίζει τη δημιουργία νέων αιμοφόρων αγγείων που τροφοδοτούν τους όγκους.
Σημειώνεται ότι το ωμό μέλι μπορεί να περιέχει σπόρια του Clostridium botulinum, τα οποία ενδέχεται να προκαλέσουν αλλαντίαση — ιδίως σε βρέφη. Για τον λόγο αυτό, συστήνεται γενικά να μη δίνεται ωμό μέλι σε παιδιά κάτω του ενός έτους.
Η γύρη
Η γύρη συλλέγεται από τις μέλισσες και αναμιγνύεται με το σάλιο τους, το οποίο περιέχει ειδικά ένζυμα. Στη συνέχεια αποθηκεύεται στις κυψέλες και μετατρέπεται σε μελισσόψωμο ή αμβροσία, που αποτελεί βασική τροφή για το σμήνος, καθώς περιέχει πρωτεΐνες, λιπαρά, βιταμίνες και μέταλλα. Η ζύμωσή της ενισχύει τη θρεπτική της αξία και καθιστά τα συστατικά της πιο απορροφήσιμα.
Η Σμιντ την περιγράφει ως «την τέλεια πολυβιταμίνη του Θεού», καθώς — όπως λέει — περιέχει σχεδόν κάθε γνωστό θρεπτικό συστατικό που χρειάζεται ο άνθρωπος, μαζί με υψηλή απορροφησιμότητα και αντιμικροβιακές, αντιμυκητιακές και αντιικές ιδιότητες. Πρόκειται επίσης για μια από τις πιο εύπεπτες πηγές πρωτεΐνης ανά γραμμάριο.
Γύρη (hanif66/Shutterstock)
Ανέφερε ότι η κατανάλωση γύρης δίνει διαρκή ενέργεια καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, χωρίς τις απότομες αυξομειώσεις που προκαλούν η καφεΐνη ή η ζάχαρη. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε, δεν πίνει καφέ, παρά μόνο παίρνει τη γύρη της κάθε πρωί — και αυτό αρκεί.
Υπάρχει αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον για τη γύρη των μελισσών, ιδίως λόγω των αντιμικροβιακών ιδιοτήτων της, οι οποίες μπορούν να καταπολεμήσουν μια μεγάλη ποικιλία παθογόνων μικροοργανισμών, συμπεριλαμβανομένων των βακτηρίων και των μυκήτων. Η ικανότητα αυτή είναι αξιοσημείωτη επειδή ορισμένα βακτήρια γίνονται ανθεκτικά στα αντιβιοτικά. Η γύρη των μελισσών (μελισσόψωμο) φαίνεται ότι μπορεί να καταπολεμήσει τα μικρόβια χωρίς να δημιουργήσει αντίσταση, γεγονός που ορισμένοι επιστήμονες πιστεύουν ότι οφείλεται στο ότι περιέχει πολλές διαφορετικές φυσικές ενώσεις που λειτουργούν συνεργατικά. Η γύρη των μελισσών υποστηρίζει επίσης τα καλά βακτήρια του οργανισμού, ωφελώντας τα υγιή μικρόβια του εντέρου — λειτουργώντας σαν προβιοτικό.
Η Σμιντ προσθέτει ότι ως ειδικός στη φυσική γονιμότητα, η γύρη της μέλισσας είναι το νούμερο ένα συμπλήρωμα γονιμότητας. «Αν το σκεφτείτε, είναι η γονιμότητα των φυτών. Γιατί να μην είναι γονιμότητα και για εμάς; Έτσι, μερικές φορές αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται. Το ζευγάρι αρχίζει να παίρνει γύρη μελισσών και μπαμ, είναι γόνιμο.»
Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η γύρη έχει ευρύτατο φάσμα πιθανών θεραπευτικών εφαρμογών, μεταξύ άλλων:
Βελτίωση του μεταβολικού συνδρόμου
Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας
Προστασία του ήπατος
Καρδιοπροστατευτική δράση
Μείωση του ουρικού οξέος
Αποτοξινωτική δράση (σε ζωικά μοντέλα)
Ρύθμιση ωοθηκικών λειτουργιών
Ανακούφιση από αλλεργίες
Βελτίωση της πέψης
Τόνωση του ανοσοποιητικού
Ενίσχυση της γνωστικής λειτουργίας
Σύμφωνα με τη Σμιντ, για να συλλέξουν μία κουταλιά του γλυκού γύρη, οι μέλισσες εργάζονται 8 ώρες την ημέρα επί δύο έως τέσσερις εβδομάδες και επισκέπτονται πάνω από 2 εκατομμύρια άνθη.
Η πρόπολη
Η πρόπολη, γνωστή και ως «κόλλα μέλισσας», είναι μια ρητινώδης ουσία που συλλέγουν οι μέλισσες από διάφορα είδη φυτών. Οι μέλισσες τη χρησιμοποιούν ως ένα είδος δομικού υλικού για την κυψέλη. Σφραγίζει τρύπες και ρωγμές, βελτιώνει τη δομική ακεραιότητα, εξομαλύνει την εσωτερική επιφάνεια της κυψέλης, διατηρεί σταθερή εσωτερική θερμοκρασία 95 βαθμών Κελσίου και προστατεύει την κυψέλη από τα στοιχεία της φύσης, τα αρπακτικά και τους παθογόνους μικροοργανισμούς. Μόλις σκληρύνει, συμβάλλει στη δημιουργία ενός αντισηπτικού εσωτερικού περιβάλλοντος.
Πρόπολη (Ihor Hvozdetskyi/Shutterstock)
Η Σμιντ προσφέρει έναν μακρύ κατάλογο με τα οφέλη της πρόπολης, ιδιαίτερα για τον εγκέφαλο. Σε αυτά περιλαμβάνονται η μείωση της φλεγμονής στον εγκέφαλο και του οξειδωτικού στρες, η συμβολή στη μείωση των τοξικών επιδράσεων του μεθυλομερκούριου — μια εξαιρετικά τοξική μορφή του υδραργύρου — και του αλουμινίου στον εγκέφαλο, η αύξηση της συναπτικής απόδοσης και η προστασία από τον νευροεκφυλισμό και τη γνωστική εξασθένιση. Επιπροσθέτως είναι ένα εξαιρετικό προβιοτικό και εξαιρετικό για την υγεία του εντέρου.
«Όταν υπάρχει μια λοίμωξη και δεν είμαι απόλυτα σίγουρη για το τι είναι, συνήθως χρησιμοποιώ πρόπολη — ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα καλύτερα από οτιδήποτε άλλο», είπε.
Μελέτες έχουν αποκαλύψει ότι αυτή η καταπληκτική ουσία έχει πολλές εφαρμογές για την ανθρώπινη υγεία και έχει τις ακόλουθες φαρμακευτικές ιδιότητες:
Αντιοξειδωτικές
Αντιφλεγμονώδεις
Αντιελκωτικές
Αντικαρκινικές
Ανοσοτροποποιητικές
Νευροπροστατευτικές
Αντιαλλεργικές
Καρδιοπροστατευτικές
Αντιδιαβητικές
Μελέτες σε ανθρώπους και ζώα έχουν δείξει ότι η πρόπολη διαθέτει ισχυρές θεραπευτικές ιδιότητες που ωφελούν σε πολλαπλές οξείες και χρόνιες ασθένειες — από αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο διαβήτης τύπου 2 και η ρευματοειδής αρθρίτιδα έως καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνο και COVID-19.
Σε μια τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη κλινική δοκιμή του 2021, 124 νοσηλευόμενοι ασθενείς με COVID-19 χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες. Δύο ομάδες έλαβαν βραζιλιάνικη πράσινη πρόπολη — 400 ή 800 χιλιοστόγραμμα ημερησίως — εκτός από την κανονική θεραπεία, ενώ η τρίτη ομάδα δεν έλαβε πρόπολη.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι ασθενείς που έλαβαν πρόπολη πήραν εξιτήριο από το νοσοκομείο πέντε έως έξι ημέρες νωρίτερα και όσοι έλαβαν 800 mg πρόπολης ημερησίως είχαν λιγότερη νεφρική βλάβη που σχετίζεται με τον COVID-19. Έτσι, οι συγγραφείς της μελέτης κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η πρόπολη είναι μια ασφαλής και αποτελεσματική συμπληρωματική θεραπεία για τους ασθενείς με COVID-19.
Ο βασιλικός πολτός
Ο βασιλικός πολτός χρησιμοποιείται εδώ και χιλιετίες ως ισχυρό θεραπευτικό μέσο από τον άνθρωπο. Είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στην κινεζική ιατρική, από την αρχαιότητα έως σήμερα. Πρόκειται για μια γενική τονωτική ουσία που, σύμφωνα με ειδικούς, ενισχύει την ανάπτυξη των οστών, των δοντιών και του εγκεφάλου, ενώ συμβάλλει στην αύξηση της γυναικείας γονιμότητας και στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης.
Ο βασιλικός πολτός είναι ένα λευκό, γαλακτώδες έκκριμα που παράγεται από εργάτριες μέλισσες για τη διατροφή των προνυμφών της βασίλισσας. Οι προνύμφες των κοινών εργατριών λαμβάνουν έναν διαφορετικό, φτωχότερο σε θρεπτικά συστατικά πολτό. Σύμφωνα με μελέτες, η υψηλής ποιότητας διατροφή που λαμβάνει η βασίλισσα είναι αυτή που της επιτρέπει να ζει έως και πέντε χρόνια και να γεννά έως 2.500 αυγά την ημέρα, τη στιγμή που μια εργάτρια ζει περίπου 45 ημέρες και δεν αναπαράγεται.
Βασιλικός πολτός (Bin Zhu/Shutterstock)
Πλούσιος σε πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπαρά, βιταμίνες και μέταλλα, ο βασιλικός πολτός αποτελεί βασική τροφή για τις μέλισσες. Σήμερα, χρησιμοποιείται από τους ανθρώπους ως συμπλήρωμα διατροφής, ως φαρμακευτικό μέσο και ως συστατικό σε καλλυντικά και προϊόντα περιποίησης.
Μελέτες έχουν καταδείξει ότι ο βασιλικός πολτός διαθέτει τις ακόλουθες φαρμακευτικές ιδιότητες:
Αντιοξειδωτικές
Αντιλιπιδαιμικές
Αντιπολλαπλασιαστικές
αντιμικροβιακές
Νευροπροστατευτικές
Αντιφλεγμονώδεις
Ανοσοτροποποιητικές
Αντιγηραντική δράση
Ήπια οιστρογονική επίδραση
Ωστόσο, η ειδικός Τζάνα Σμιντ δήλωσε πως, παρά τα πιθανά οφέλη, δεν συνιστά τη χρήση βασιλικού πολτού, καθώς η μέθοδος συγκομιδής του επιβαρύνει υπερβολικά τις μέλισσες και το μελίσσι για μια ελάχιστη ποσότητα. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, δεν της αρέσει η πρακτική αυτή γιατί θεωρεί ότι υπερβαίνει τα όρια της αρμονικής συμβίωσης με τις μέλισσες.
Σε μελέτη του 2023 διερευνήθηκε η επίδραση του βασιλικού πολτού στις ηπατικές ενζυματικές παραμέτρους και στους γλυκαιμικούς δείκτες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, σε υγιείς ενήλικες, ο βασιλικός πολτός δεν επηρέασε σημαντικά τη γλυκαιμική εικόνα ή τη λειτουργία του ήπατος. Ωστόσο, σε μελέτες μεγαλύτερης διάρκειας (άνω των 8 εβδομάδων) και σε πληθυσμούς με προϋπάρχουσες παθήσεις, παρατηρήθηκε σημαντική μείωση της γλυκόζης νηστείας στο αίμα — ένδειξη που συνδέεται άμεσα με την προδιαβητική κατάσταση και τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Γιατί πεθαίνουν οι μέλισσες
Η μείωση των πληθυσμών των μελισσών τα τελευταία χρόνια έχει καταγραφεί επανειλημμένως ως ανησυχητική. Ο Τζεφ Πέττις επεσήμανε ότι τα αίτια του φαινομένου είναι πολυπαραγοντικά και πολύπλοκα.
Κατά τον ίδιο, ένας βασικός λόγος είναι η απώλεια φυσικών ενδιαιτημάτων για τις μέλισσες, κυρίως εξαιτίας της εξάπλωσης των μονοκαλλιεργειών. Η έλλειψη ποικιλομορφίας περιορίζει την προσφορά ανθών και θρεπτικών συστατικών που χρειάζονται οι μέλισσες. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, καλλιέργειες τύπου «Roundup Ready», όπως το καλαμπόκι και η σόγια, δημιουργούν «στείρους» αγρούς χωρίς καθόλου ζιζάνια, πολλά από οποία είναι, στην πραγματικότητα, χρήσιμα για τις μέλισσες.
Ο δεύτερος βασικός παράγοντας είναι, σύμφωνα με τον Πέττις, η έκθεση σε φυτοφάρμακα, και τρίτος οι ασθένειες και τα παράσιτα που πλήττουν τις μέλισσες. Όπως ανέφερε, όλα αυτά τα στοιχεία συνδυάζονται με διάφορους τρόπους και επηρεάζουν τους πληθυσμούς, καθιστώντας τη μελισσοκομία ολοένα πιο δύσκολη.
Ο Πέττις πρόσθεσε ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν εμφανιστεί εξωγενή παράσιτα, μεταξύ των οποίων δύο είδη ακάρεων, ένα σκαθάρι από την Αφρική και πρόσφατα σφήκες από την Ασία. Όπως δήλωσε, η αλληλουχία αυτών των παραγόντων δημιουργεί διαρκές άγχος για τις μέλισσες, δυσχεραίνοντας την επιβίωσή τους.
Αναφορικά με το λεγόμενο «σύνδρομο κατάρρευσης αποικίας» (colony collapse disorder), ο Πέττις σημείωσε ότι, παρά τις έρευνες που ξεκίνησαν πριν από 20 χρόνια, δεν εντοπίστηκε ποτέ ένας και μοναδικός υπαίτιος. Αντιθέτως, φάνηκε πως πρόκειται για συνδυασμό παραγόντων που προκαλούν τον θάνατο των μελισσών.
Ένα από τα πιο επιβλαβή παράσιτα που έχουν καταγραφεί είναι το άκαρι Varroa destructor. Ο μελισσοκόμος Ράιαν Μπάρρις ανέφερε ότι πρόκειται για τον κυριότερο «δολοφόνο» των μελισσών, καθώς τρέφεται με λίπος και αιμολέμφο —ουσίες απαραίτητες για την ενέργεια και το ανοσοποιητικό σύστημα των μελισσών— ενώ ταυτόχρονα μεταφέρει ιούς, όπως τον ιό παραμόρφωσης των πτερυγίων, ο οποίος προκαλεί γενετικές παραμορφώσεις και αδυναμία πτήσης.
Ο Μπάρρις συμπλήρωσε ότι πολλοί κρατικοί και ομοσπονδιακοί ρυθμιστικοί φορείς δεν επιθυμούν την παρουσία μελισσών σε δημόσιες εκτάσεις, φοβούμενοι πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στους γηγενείς επικονιαστές, χωρίς ωστόσο να διαθέτουν επαρκή τεκμηρίωση. Κατά την άποψή του, αυτοί οι φορείς παραβλέπουν τις διαφορές ανάμεσα στους μελισσοκομικούς και τους γηγενείς επικονιαστές όσον αφορά το μέγεθος, τη γλώσσα (προβοσκίδα) και τις μεθόδους συλλογής νέκταρος και γύρης.
Η Σμιντ επεσήμανε ότι τα φυτοφάρμακα, περιλαμβανομένων των ζιζανιοκτόνων όπως το Roundup που περιέχει γλυφοσάτη, είναι ιδιαίτερα βλαβερά τόσο για τον ανθρώπινο οργανισμό όσο και για τις μέλισσες.
Ιδιαίτερα επικίνδυνα θεωρούνται και τα νεονικοτινοειδή, μια κατηγορία εντομοκτόνων που έχει κατακλύσει τη γεωργία τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Πρόκειται για ουσίες που καθιστούν ολόκληρο το φυτό τοξικό, επηρεάζοντας και το έδαφος, το νερό και την άγρια πανίδα. Τα νεονικοτινοειδή δρουν στο νευρικό σύστημα των μελισσών, διαταράσσοντας τη μνήμη και την ικανότητα προσανατολισμού τους — με αποτέλεσμα πολλές μέλισσες να μην καταφέρνουν να επιστρέψουν στο μελίσσι και τελικά να πεθαίνουν.
Μελέτες έχουν δείξει ότι τα νεονικοτινοειδή ευθύνονται για το 92% της αύξησης της τοξικότητας της γεωργίας στις ΗΠΑ προς τα έντομα. Εκτός από τις μέλισσες, έχουν συνδεθεί με τη μείωση πληθυσμών πουλιών και ψαριών, καθώς και με συγγενείς ανωμαλίες σε ελάφια. Επιπλέον, αυξάνονται οι ενδείξεις για σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία —ιδιαίτερα στα παιδιά. Σε μελέτη, νεονικοτινοειδή ανιχνεύθηκαν στα ούρα του 50% των παιδιών ηλικίας 3 έως 5 ετών, ενώ ελβετική έρευνα του 2020 ανίχνευσε τα ίδια χημικά στο πλάσμα και το εγκεφαλονωτιαίο υγρό όλων των παιδιών που λάμβαναν θεραπεία για λευχαιμία και λέμφωμα non-Hodgkin.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τις μέλισσες
Ευτυχώς, υπάρχουν πράγματα που μπορούμε όλοι να κάνουμε για να βοηθήσουμε τις μέλισσες και να υποστηρίξουμε αυτούς τους σημαντικούς επικονιαστές.
Φυτέψτε ντόπια λουλούδια και δέντρα, ειδικά αυτά που ανθίζουν όλο το καλοκαίρι, καθώς οι μέλισσες χρειάζονται τροφή από την άνοιξη έως το φθινόπωρο.
Αγοράστε τοπικό μέλι για να στηρίξετε τους μελισσοκόμους.
Αποφύγετε τη χρήση εντομοκτόνων ή φυτοφαρμάκων γύρω από την αυλή σας και χρησιμοποιήστε αντί αυτών φυσικές μεθόδους. Η Σμιντ λέει ότι η χρήση ξιδιού και νερού με λίγο αλάτι σκοτώνει τα ζιζάνια χωρίς να βλάψει τίποτα άλλο.
Επιτρέψτε σε μια περιοχή της αυλής ή του κήπου σας να είναι κατάφυτη ή λιγότερο περικομμένη για να παρέχει τροφή και περιβάλλοντα φωλιάσματος για τις μέλισσες.
Φυτέψτε έναν μελισσόκηπο με ενδημικά λουλούδια για να προσελκύσετε μέλισσες και άλλους επικονιαστές.
Δημιουργήστε έναν σταθμό ποτίσματος μελισσών με φιλτραρισμένο νερό χρησιμοποιώντας ένα βαθύ πιάτο με βότσαλα ή μάρμαρα κοντά σε ανθισμένα φυτά για να δώσετε στις μέλισσες ένα ασφαλές μέρος για να πίνουν.
Δημιουργήστε ένα σπιτάκι μελισσών που μπορείτε να κρεμάσετε στην αυλή σας για να δώσετε στις μέλισσες ένα μέρος για να ζήσουν.
Κρατήστε τις κυψέλες μακριά από πηγές ακτινοβολίας wifi και ηλεκτρομαγνητικών πεδίων, τα οποία επηρεάζουν αρνητικά τις μέλισσες.
Αν παρατηρήσετε ένα σμήνος μελισσών στην ιδιοκτησία σας, επικοινωνήστε με έναν τοπικό μελισσοκομικό σύλλογο, το πανεπιστημιακό τμήμα γεωργίας ή έναν τοπικό μελισσοκόμο για να τις συλλέξει, όχι με έναν εξολοθρευτή.
Ενθαρρύνετε τους νομοθέτες να φτιάξουν νόμους που υποστηρίζουν και προστατεύουν τις μέλισσες.
Διαδώστε την ευαισθητοποίηση σχετικά με τις μέλισσες και πώς μπορούμε να τις υποστηρίξουμε.
Η Σμιντ σέβεται τους μικροσκοπικούς επικονιαστές που μας προσφέρουν τόσα πολλά.
«Λέμε ότι εμείς φροντίζουμε τις μέλισσες, αλλά νιώθω πως στην πραγματικότητα εκείνες φροντίζουν εμάς — ξέρουν τι να κάνουν, αρκεί να τους προσφέρουμε έναν ασφαλή τόπο. Κι εκείνες απλώς εργάζονται ακούραστα και προσφέρουν, ξανά και ξανά.»
Η μετάβαση του Ηνωμένου Βασιλείου στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) δεν πρόκειται να οδηγήσει σε μείωση των τιμών ηλεκτρικού ρεύματος, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της British Gas.
Ο Κρις Ο’Σέι, επικεφαλής της Centrica – μητρικής εταιρείας της British Gas – ανέφερε στις 12 Μαΐου μέσω ανάρτησής του στο LinkedIn ότι η στροφή προς την πράσινη ενέργεια «δεν πρόκειται να μειώσει ουσιαστικά τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο από τα σημερινά επίπεδα».
Η Centrica, η οποία διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα χαρτοφυλάκια ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη, σχεδιάζει να επενδύσει έως και 4 δισ. λίρες (περίπου 4,72 δ δισ. ευρώ) μέχρι το τέλος του 2028.
Ο Ο’Σέι υποστήριξε ότι η τιμή συμβολαίου επί της διαφοράς (Contract For Difference-CFD) — δηλαδή η εγγυημένη πληρωμή της κυβέρνησης προς τους παραγωγούς ανανεώσιμης ενέργειας — όταν προσαρμοστεί στον πληθωρισμό, δείχνει ότι οι τιμές του 2012 για τις φθηνότερες μορφές ΑΠΕ, όπως η ηλιακή, η χερσαία αιολική και η σταθερή υπεράκτια αιολική ενέργεια, είναι πλέον συγκρίσιμες με τις σημερινές τιμές χονδρικής ενέργειας, χωρίς να τις υποσκελίζουν.
Πρόσθεσε δε ότι τεχνολογίες όπως η πλωτή υπεράκτια αιολική ενέργεια και τα παλιρροϊκά ρεύματα παραμένουν σημαντικά ακριβότερες.
Όπως επισήμανε, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορεί να προσφέρουν σταθερότητα τιμών και να προστατεύσουν από μελλοντικές διακυμάνσεις λόγω της διεθνούς αγοράς φυσικού αερίου, ωστόσο «σίγουρα δεν θα μειώσουν την τιμή». Παρότρυνε μάλιστα το κοινό να ζητά εξηγήσεις από όσους ισχυρίζονται το αντίθετο.
«Πρέπει να επικρατήσει η αλήθεια, για να ληφθούν σωστές αποφάσεις — να σταματήσει η διχαστική συζήτηση που βασίζεται σε βολικά αλλά ατεκμηρίωτα συνθήματα», έγραψε, υπογραμμίζοντας ότι στηρίζει πλήρως τη μετάβαση σε ένα καθαρότερο ενεργειακό σύστημα.
Η βρετανική νομοθεσία προβλέπει ότι έως το 2050 όλες οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα πρέπει να μηδενιστούν. Η χώρα θεωρείται παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών, ιδιαίτερα στην υπεράκτια αιολική ενέργεια, με μερίδιο περίπου 20% της παγκόσμιας εγκατεστημένης ισχύος, σύμφωνα με τον οργανισμό UK Research and Innovation.
Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφει και από τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικού ρεύματος παγκοσμίως. Όπως αναφέρουν επίσημα στοιχεία, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν ξεπεράσει τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ήταν μεταξύ των χαμηλότερων στην τότε ΕΕ-15.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η στροφή από τα ορυκτά καύσιμα προς καθαρές πηγές θα οδηγήσει τελικά σε χαμηλότερους λογαριασμούς.
Ο Εντ Μίλιμπαντ, υπουργός Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής με το Εργατικό Κόμμα, ο οποίος προωθεί το σχέδιο «Clean Power 2030» («Καθαρή ενέργεια 2030») για την πλήρη απαλλαγή της οικονομίας από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, έχει υποσχεθεί μείωση 300 λιρών (περίπου 354 ευρώ) στους μέσους ετήσιους λογαριασμούς ρεύματος μέχρι το 2030. Κατά τον ίδιο, η αύξηση των τιμών οφείλεται κυρίως στις διακυμάνσεις της παγκόσμιας αγοράς φυσικού αερίου.
Ο Εθνικός Διαχειριστής Ενεργειακού Συστήματος (National Energy System Operator-NESO) εκτιμά ότι το σχέδιο «Clean Power 2030» θα μπορούσε να κοστίζει 40 δισ. λίρες (περίπου 47,2 δισ. ευρώ) ή και περισσότερο ετησίως έως το τέλος της δεκαετίας.
Αντιτιθέμενοι στην πολιτική μηδενικών εκπομπών της Βρετανίας έχουν επισημάνει ότι οι ΑΠΕ επιβαρύνουν το κόστος των λογαριασμών.
Η δεξαμενή σκέψης «Net Zero Watch», η οποία εξετάζει κριτικά τις πολιτικές απανθρακοποίησης, αμφισβήτησε πρόσφατα τον ισχυρισμό ότι οι υψηλές τιμές οφείλονται στο φυσικό αέριο. Υποστήριξε ότι η τιμή του φυσικού αερίου έχει πλέον «μόνο μια ελάχιστη επίδραση στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των νοικοκυριών σε σύγκριση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από δέκα χρόνια».
Η ίδια δήλωσε μάλιστα ότι περίπου τα τρία τέταρτα της αύξησης των λογαριασμών από το 2015 προέρχονται από πολιτικές που σχετίζονται με το Μηδενικό Ισοζύγιο Άνθρακα (Net Zero), εκ των οποίων μια αύξηση 327 λιρών (περίπου 386 ευρώ) σε πραγματικούς όρους αποδίδεται κυρίως σε επιδοτήσεις για ΑΠΕ (83 λίρες), φόρους άνθρακα (39 λίρες), κόστος εξισορρόπησης του δικτύου (26 λίρες), Κόστος Αγοράς Ισχύος (26 λίρες) και ενίσχυση του δικτύου (23 λίρες).
Απαντώντας στα παραπάνω, εκπρόσωπος του Υπουργείου Ενεργειακής Ασφάλειας και Μηδενικών Εκπομπών δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι το Ηνωμένο Βασίλειο χτίζει ένα ενεργειακό μέλλον βασισμένο σε καθαρές, εγχώριες πηγές ενέργειας ώστε να απεξαρτηθεί από αγορές ορυκτών καυσίμων που ελέγχουν αυταρχικά καθεστώτα. Όπως ανέφερε, αυτή η στρατηγική είναι ο τρόπος για να προστατευτούν τα νοικοκυριά και τα δημόσια οικονομικά.
Σύμφωνα με την ανεξάρτητη έκθεση του NESO, το σχέδιο για καθαρή ενέργεια έως το 2030 είναι εφικτό και αναμένεται να προσφέρει ένα ασφαλέστερο ενεργειακό σύστημα, το οποίο «ενδέχεται να οδηγήσει σε χαμηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και μικρότερους λογαριασμούς».
