Λίγοι έχουν επηρεάσει τόσο βαθιά τη σύγχρονη επιστημονική κατανόηση όσο ο Ισαάκ Νεύτων.
Πολλοί γνωρίζουν την ιστορία του για το μήλο που τον ενέπνευσε, πέφτοντας στο κεφάλι του, να ερευνήσει τη δύναμη που θα γινόταν γνωστή ως βαρύτητα, καταλήγοντας αργότερα στην επιστημονική πραγματεία «Μαθηματικές αρχές της φυσικής φιλοσοφίας»· η δύναμη που τραβά ένα φρούτο προς το έδαφος είναι αυτή που κρατά και τους πλανήτες σε τροχιά.
Ενώ ο Νεύτων διέθετε αναμφίβολα οξεία παρατηρητικότητα και ακόρεστη περιέργεια, που τον οδήγησαν σε μερικές από τις πιο σημαντικές μαθηματικές και επιστημονικές ανακαλύψεις στην καταγεγραμμένη ιστορία, οι πολυάριθμες σημειώσεις και τα γραπτά του — ιδιαίτερα η τεράστια ποσότητα χειρογράφων που παρέμειναν αδημοσίευτα για εκατοντάδες χρόνια μετά το θάνατό του — αποκαλύπτουν ένα πιο βαθύ κίνητρο.
Όπως διαπιστώνεται, ο Νεύτων έγραψε περισσότερα για τη θεολογία παρά για τα επιστημονικά φαινόμενα. Σύμφωνα με όσους γνωρίζουν καλύτερα το σύνολο των γραπτών του, ο ίδιος δεν θεωρούσε τα δύο ως ξεχωριστές αναζητήσεις, αλλά ως μια ενιαία προσπάθεια να χαρτογραφήσει τη θεία τάξη του σύμπαντος.
Γνωστός για τη συνεισφορά του στην επιστήμη, ήταν επίσης ένας ευσεβής Χριστιανός, ένας αφοσιωμένος μελετητής των Γραφών και ένας από τους πιο εξέχοντες θεολόγους της εποχής του. Το επιστημονικό του έργο άνθιζε υπό τα βλέμματα όλου του κόσμου, ενώ οι ιδιωτικές θρησκευτικές του μελέτες αποτέλεσαν τις αόρατες ρίζες που τροφοδοτούσαν αυτά τα άνθη.
Ένας ευσεβής χριστιανός
Λόγω της αποδεδειγμένης μαθηματικής του ικανότητας, το 1669, σε ηλικία 26 ετών, ο Νεύτωνας διορίστηκε στην έδρα Lucasian Chair of Mathematics στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Εκείνη την εποχή, όλοι οι καθηγητές του Κέιμπριτζ έπρεπε να χειροτονηθούν από την Εκκλησία της Αγγλίας, αλλά ο Νεύτων αρχικά καθυστέρησε και τελικά αρνήθηκε να ορκιστεί.
Η άρνησή του δεν προήλθε από την έλλειψη πίστης ή την απόρριψη της Βίβλου, αλλά ακριβώς το αντίθετο: πίστευε ότι η εκκλησία είχε υιοθετήσει ορισμένες παρερμηνείες της Βίβλου, στις οποίες δεν μπορούσε να δηλώσει πίστη. Ο Νεύτωνας μιλούσε άπταιστα λατινικά και ελληνικά, και αυτές οι εκτενείς μελέτες των αρχικών γραφών τον οδήγησαν να απορρίψει ορισμένες αρχές της εκκλησίας — συγκεκριμένα εκείνες που αφορούσαν την Αγία Τριάδα.
Αν και δεν μίλησε ούτε έγραψε δημοσίως για τη διαφωνία του με το δόγμα της εκκλησίας, φοβούμενος ότι οι αμφιλεγόμενες θεολογικές διαμάχες θα μπορούσαν να εμποδίσουν ή να υπονομεύσουν την επιστημονική του έρευνα, η άρνησή του να χειροτονηθεί αποτέλεσε σοβαρή απειλή για την καριέρα του στην αρχή.
Ευτυχώς, ορισμένοι από τους συναδέλφους του υπέβαλαν αίτηση στον βασιλιά εκ μέρους του και τελικά του χορηγήθηκε ειδική απαλλαγή που τον εξαιρούσε από την υποχρέωση ορκωμοσίας και του επέτρεπε να παραμείνει στη θέση του στο Κέιμπριτζ. Εκείνη την εποχή περίπου, ο Νεύτωνας άρχισε να καταγράφει τις θεολογικές του έρευνες σε σημειωματάρια. Και αυτό δεν ήταν μια παροδική ιδιοτροπία για τον μεγάλο επιστήμονα, καθώς καθ’ όλη τη διάρκεια της υπόλοιπης ζωής του συνέχισε να γράφει και να αναθεωρεί τις εκτενείς θεολογικές του σημειώσεις και τις βιβλικές του ερμηνείες.
Άγαλμα του Ισαάκ Νεύτωνα, στο Trinity College. Κέιμπριτζ, 13 Μαρτίου 2012. (Dan Kitwood/Getty Images)
Πολλοί από τους συγχρόνους του γνώριζαν το ιδιωτικό του έργο και τον θεωρούσαν αυθεντία στη Βιβλική Θεολογία. Ο Νεύτωνας αλληλογραφούσε εκτενώς για θέματα βιβλικής ερμηνείας με διακεκριμένους στοχαστές και μελετητές, όπως ο φιλόσοφος Τζον Λοκ και ο επιφανής θεολόγος Τζον Μιλ. Σε κάποιο σημείο, ακόμη και ο Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρυ, ο ύπατος επίσκοπος της Εκκλησίας της Αγγλίας, δήλωσε ότι ο Νεύτωνας γνώριζε για τη Βίβλο περισσότερα από οποιοδήποτε μέλος του κλήρου.
Μια θεϊκή τάξη
Παρά το γεγονός ότι ο Νεύτων δεν δημοσίευσε ποτέ τον κύριο όγκο των θεολογικών του γραπτών, αυτά που δημοσίευσε κατά τη διάρκεια της ζωής του δεν άφηναν καμία αμφιβολία ως προς την πίστη του στον ευφυή σχεδιασμό του σύμπαντος από έναν θεϊκό δημιουργό. Αν και απέφυγε σχεδόν εντελώς το θέμα της Θεολογίας στο πιο διάσημο επιστημονικό του έργο, τις «Μαθηματικές αρχές της φυσικής φιλοσοφίας», όταν δημοσίευσε τη δεύτερη έκδοση του έργου, το 1713, συμπεριέλαβε ένα προσάρτημα γνωστό ως «Γενικό Σχόλιο», το οποίο είναι κατά το ήμισυ αφιερωμένο στη θεολογική του αντίληψη για το σύμπαν.
«Ο Υπέρτατος Θεός είναι ένα Ον αιώνιο, άπειρο, απολύτως τέλειο», γράφει. «Και από την αληθινή κυριαρχία Του προκύπτει ότι ο αληθινός Θεός είναι ένα ζωντανό, ευφυές και ισχυρό Ον. […] Δεν είναι αιωνιότητα και άπειρο, αλλά αιώνιος και άπειρος· δεν είναι διάρκεια ή χώρος, αλλά διαρκεί και είναι παρών […] με το να υπάρχει πάντα και παντού, συνιστά τη διάρκεια και τον χώρο».
Έτσι, ακόμη και κατά τη διάρκεια της ζωής του, η πίστη του Νεύτωνα σε μια θεϊκή τάξη και έναν υπέρτατο δημιουργό ήταν γνωστή. Αυτό που δεν ήταν γνωστό, όμως, ήταν η τεράστια έκταση των βιβλικών του γνώσεων και των γραπτών του. Τα αδημοσίευτα έγγραφά του περιελάμβαναν περισσότερα από 6 εκατομμύρια λέξεις, περίπου το ένα τρίτο των οποίων ήταν αφιερωμένο στη μελέτη των Γραφών και στη Θεολογία.
Μετά τον θάνατο του Νεύτωνα, το 1727, χιλιάδες σελίδες σημειώσεων και αδημοσίευτων γραπτών του πέρασαν στους πιο στενούς συγγενείς του, οι οποίοι φοβούμενοι ότι τα κείμενα θα προσβάλουν την εκκλησία και θα βλάψουν την επιστημονική φήμη του Νεύτωνα, τα κράτησαν κρυφά. Ως αποτέλεσμα, η πλειονότητα των εγγράφων του παρέμεινε άγνωστη στο κοινό για σχεδόν 150 χρόνια.
Το 1872, τα περισσότερα από τα επιστημονικά και μαθηματικά έγγραφα του Νεύτωνα δωρίστηκαν στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, όπου καταλογογραφήθηκαν και τέθηκαν στη διάθεση των μελετητών. Ωστόσο, τα υπόλοιπα έγγραφα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούσαν τη Θεολογία και τη βιβλική μελέτη, παρέμειναν στα χέρια ιδιωτών μέχρι που τέθηκαν σε δημοπρασία από τον Οίκο Sotheby’s το 1936.
Η δημοπρασία δεν πήρε δημοσιότητα και γενικά επισκιάστηκε από άλλες δημοπρασίες που πραγματοποιήθηκαν την ίδια περίοδο, με αποτέλεσμα τα έγγραφα να διασκορπιστούν σε διάφορους συλλέκτες και εμπόρους ανά τον κόσμο. Ωστόσο, λίγο μετά τη δημοπρασία, δύο άνδρες αποφάσισαν να αποκτήσουν ορισμένα τμήματα των χαμένων εγγράφων του Νεύτωνα.
Δημοπρασία του Οίκου Sotheby’s. Λονδίνο, 8 Ιουλίου 2004. (Graeme Robertson/Getty Images)
Σώζοντας τα χαμένα έγγραφα
Ο ένας από αυτούς τους άνδρες ήταν ο διακεκριμένος οικονομολόγος και μαθηματικός Τζον Μέιναρντ Κέινς (John Maynard Keynes), ο οποίος αναζητούσε κυρίως τις σημειώσεις του Νεύτωνα σχετικά με την αλχημεία, οι οποίες ήταν πολλές. Ο όρος αλχημεία έχει αρκετές σημασίες, και ενώ μερικές φορές συνδέεται με την αποκρυφιστική μαγεία, θεωρείται επίσης ότι έχει επηρεάσει την ανάπτυξη της σύγχρονης χημείας. Ακόμη και μεταξύ του Κέινς και άλλων μελετητών των κρυφών κειμένων του Νεύτωνα σχετικά με την αλχημεία, δεν φαίνεται να υπάρχει απόλυτη ομοφωνία σχετικά με το τι ακριβώς μελετούσε και γιατί.
Ο άλλος άνθρωπος που επεδίωκε ενεργά να αποκτήσει τα χαμένα έγγραφα του Νεύτωνα ήταν ο Εβραίος μελετητής και γλωσσολόγος Αβραάμ Γιαχούντα (Abraham Yahuda), ο οποίος συνέλεγε κυρίως τα θεολογικά γραπτά του Νεύτωνα.
Ο Γιαχούντα ήταν ραβινικός φιλόλογος, ο οποίος δίδασκε και έδινε διαλέξεις σε πολλά διακεκριμένα πανεπιστήμια στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο τις πρώτες δεκαετίες του 1900· ήταν επίσης συλλέκτης σπάνιων χειρογράφων. Αν και ήταν ένας καταξιωμένος γλωσσολόγος που μελέτησε τα πρώιμα γραπτά πολλών πολιτισμών, το κύριο πεδίο μελέτης του ήταν η φιλολογία της Τορά. Για εκείνον, ο Νεύτων ήταν κάποιος που ενδιαφερόταν επίσης βαθιά για την ακριβή ερμηνεία της συμβολικής γλώσσας της Παλαιάς Διαθήκης.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1930, ο Γιαχούντα είχε αποκτήσει χιλιάδες σελίδες από τα χειρόγραφα του Νεύτωνα, με τα οποία κατέφυγε στο Λονδίνο όταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Στις αρχές του 1940, ο γνωστός του και ‘συνάδελφος’ μελετητής Άλμπερτ Αϊνστάιν βοήθησε να κανονιστεί το ταξίδι του Γιαχούντα και της συζύγου του στη Νέα Υόρκη, και αργότερα εκείνο το καλοκαίρι οι δύο άνδρες συναντήθηκαν στο καλοκαιρινό καταφύγιο του Αϊνστάιν στα Όρη Αντιρόντακ. Προφανώς, συζήτησαν για τα χαμένα έγγραφα του Νεύτωνα που είχε αποκτήσει ο Γιαχούντα, επειδή ο Αϊνστάιν τού έγραψε αργότερα σχετικά:
«Τα γραπτά του Νεύτωνα για βιβλικά θέματα μου φαίνονται ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, επειδή παρέχουν βαθιά γνώση των χαρακτηριστικών πνευματικών γνωρισμάτων και των μεθόδων εργασίας αυτού του σημαντικού ανθρώπου. Η θεϊκή προέλευση της Βίβλου είναι για τον Νεύτωνα απολύτως βέβαιη, μια πεποίθηση που έρχεται σε περίεργη αντίθεση με τον κριτικό σκεπτικισμό που χαρακτηρίζει τη στάση του απέναντι στις εκκλησίες.»
Στην επιστολή του, ο Αϊνστάιν εξέφρασε επίσης τη λύπη του για το γεγονός ότι τα περισσότερα από τα προπαρασκευαστικά έργα των φυσικών γραπτών του Νεύτωνα είχαν χαθεί ή καταστραφεί, αλλά ήταν πεπεισμένος ότι τα θεολογικά έργα μπορούσαν να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη σκέψη και τις μεθόδους του Άγγλου επιστήμονα. Τουλάχιστον, κατέληξε, «έχουμε αυτόν τον τομέα των έργων του σχετικά με τα προσχέδια της Βίβλου και τις επαναλαμβανόμενες τροποποιήσεις τους. Αυτά τα ως επί το πλείστον αδημοσίευτα γραπτά μάς χαρίζουν μια πολύ ενδιαφέρουσα ματιά στο πνευματικό εργαστήριο αυτού του μοναδικού στοχαστή».
Αν και ο Γιαχούντα δεν δημοσίευσε ούτε πούλησε ποτέ τη συλλογή των κειμένων του Νεύτωνα, έγραψε για αυτά και ήταν ένας από τους πρώτους μελετητές που κατάλαβε και υπογράμμισε τη σημασία της θεολογίας του Νεύτωνα στο ευρύτερο έργο του. Μετά τον θάνατό του, το 1952, η σύζυγός του δώρισε τα έγγραφα στην Εβραϊκή Εθνική και Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ, όπου για πρώτη φορά έγιναν διαθέσιμα στο κοινό.
Η υπογραφή του Ισαάκ Νεύτωνα σε βιβλίο με επιστολές του. Βασιλική Εταιρεία, Λονδίνο, 24 Νοεμβρίου 2009. (Peter Macdiarmid/Getty Images)
Μέσα στις επόμενες δεκαετίες, πολλοί ακαδημαϊκοί και συγγραφείς άρχισαν να μελετούν και να δημοσιεύουν άρθρα σχετικά με τα θεολογικά κείμενα του Νεύτωνα, προσφέροντας τελικά μια διευρυμένη προοπτική στη σκέψη ενός από τους πιο σημαντικούς επιστήμονες του κόσμου. Στις αρχές του αιώνα και στα χρόνια που ακολούθησαν, διάφοροι οργανισμοί, μεταξύ των οποίων και το The Newton Project, ανέλαβαν να καταγράψουν και να δημοσιεύσουν τα χαμένα θεολογικά κείμενα του Ισαάκ Νεύτωνα, πολλά από τα οποία είναι πλέον διαθέσιμα στο ευρύ κοινό και εύκολα προσβάσιμα στο διαδίκτυο.
Η αναζήτηση του Νεύτωνα για το σχέδιο του Θεού
Το έργο «Μαθηματικές αρχές της φυσικής φιλοσοφίας», που δημοσιεύθηκε στα λατινικά το 1687 και στο οποίο ο Νεύτων διατυπώνει τους νόμους της κίνησης και της παγκόσμιας βαρύτητας, είναι ίσως η πιο σημαντική επιστημονική πραγματεία που έχει γραφτεί ποτέ, όχι μόνο για τις γνώσεις που παρέχει σχετικά με την κλασική μηχανική και τη λειτουργία του φυσικού κόσμου, αλλά και για την πρόοδο που επέφερε στις επιστημονικές μεθόδους έρευνας.
Το έργο του Νεύτωνα επηρέασε πολλούς επιστημονικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των Μαθηματικών, της Οπτικής και της Φυσικής. Οι μελέτες του για τα πρίσματα και το φάσμα του φωτός τον οδήγησαν στο να σχεδιάσει και να κατασκευάσει το πρώτο ανακλαστικό τηλεσκόπιο, ενώ έκανε και τις πρώτες προσπάθειες να υπολογίσει την ταχύτητα του ήχου. Ως μαθηματικός, ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε τις αρχές του σύγχρονου λογισμού και υπήρξε πρωτοπόρος σε πολλούς τομείς των μαθηματικών θεωριών και υπολογισμών.
Ενώ η επιρροή του στην ιστορία της επιστήμης είναι γνωστή και αναμφισβήτητη, η σημασία του ως θεολόγου έχει γίνει πλήρως γνωστή μόνο πρόσφατα, με τη δημοσίευση των χαμένων εγγράφων του.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Νεύτων ήταν ένας άνθρωπος με βαθιά πίστη και ότι η πίστη αυτή ενέπνευσε και διαμόρφωσε την επιστημονική του έρευνα. Όπως γράφει στο Γενικό Σχόλιο, «αυτό το πανέμορφο σύστημα του ήλιου, των πλανητών και των κομητών, θα μπορούσε να προέλθει μόνο από τη βουλή και την κυριαρχία ενός ευφυούς και ισχυρού όντος».
Τα προσωπικά δεδομένα δεν είναι απλές πληροφορίες. Στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα, έχουν μετατραπεί σε ένα είδος εμπορεύματος που μπορεί να πουληθεί, να ανταλλαχθεί ή να αξιοποιηθεί για απάτες και εκβιασμούς. Όταν μια διαρροή δεδομένων γίνεται είδηση, πολλοί σκέφτονται ότι αφορά μόνο εταιρείες, τράπεζες ή μεγάλους οργανισμούς. Στην πραγματικότητα, σχεδόν κάθε πολίτης μπορεί να γίνει στόχος, ακόμη κι αν θεωρεί ότι δεν είναι σημαντικός. Γιατί όμως τα προσωπικά δεδομένα έχουν αξία; Και τι ακριβώς κάνουν οι κυβερνοεισβολείς με αυτά;
Στο ψηφιακό περιβάλλον, η πληροφορία ισοδυναμεί με δύναμη. Ένα όνομα, μία διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ένας αριθμός τηλεφώνου ή ένα ΑΦΜ μπορεί να μοιάζουν ασήμαντα μεμονωμένα. Όταν όμως συνδυαστούν, δημιουργούν ένα πλήρες προφίλ που επιτρέπει σε κάποιον να μιμηθεί την ταυτότητα ενός ανθρώπου ή να τον στοχοποιήσει με απόλυτη ακρίβεια. Οι κυβερνοεισβολείς, που αποκτούν τέτοια στοιχεία από διαρροές ή επιθέσεις σε συστήματα, συχνά τα αντιμετωπίζουν όπως ένας έμπορος αντιμετωπίζει ένα προϊόν· τα ταξινομούν, τα «καθαρίζουν» (δηλαδή ελέγχουν αν είναι ενεργά) και στη συνέχεια τα διαθέτουν σε αγορές του υποκόσμου του διαδικτύου.
Δεν έχουν όλα τα δεδομένα την ίδια αξία. Υπάρχει διαβάθμιση, ανάλογα με το πόσο χρήσιμα είναι και πόσο εύκολα μπορούν να αξιοποιηθούν. Τα πιο συνηθισμένα «πακέτα» δεδομένων περιλαμβάνουν:
Διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και κωδικούς πρόσβασης: Πρόκειται για την πιο συχνή περίπτωση, επειδή πολλοί χρησιμοποιούν τον ίδιο κωδικό σε πολλές υπηρεσίες.
Αριθμούς τηλεφώνου: Χρησιμοποιούνται για απάτες μέσω γραπτών μηνυμάτων ή για δημιουργία ψεύτικων λογαριασμών.
Στοιχεία ταυτότητας: Όνομα, διεύθυνση, ημερομηνία γέννησης, ΑΦΜ, αριθμός ταυτότητας ή διαβατηρίου.
Στοιχεία πληρωμών: Αριθμοί καρτών, ημερομηνίες λήξης και κωδικοί ασφαλείας ή πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες.
Ιατρικά ή ευαίσθητα δεδομένα: Αυτά είναι πιο σπάνια, αλλά συχνά θεωρούνται ιδιαίτερα πολύτιμα για εκβιασμούς.
Όσο πιο πλήρες είναι ένα προφίλ, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να χρησιμοποιηθεί για κλοπή ταυτότητας ή οικονομική απάτη.
Οι βασικοί τρόποι αξιοποίησης των προσωπικών δεδομένων
Η πώληση δεδομένων είναι μόνο η αρχή. Οι κυβερνοεισβολείς δεν περιορίζονται στο εμπόριο, αλλά αξιοποιούν τα στοιχεία για διάφορες μορφές εγκληματικής δραστηριότητας.
1. Κλοπή λογαριασμών και πρόσβαση σε υπηρεσίες
Η πιο άμεση χρήση είναι η απόπειρα σύνδεσης σε λογαριασμούς ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, κοινωνικών δικτύων, ηλεκτρονικών αγορών ή ακόμη και τραπεζών. Αν ο κωδικός που διέρρευσε ταιριάζει με κάποιον ενεργό λογαριασμό, ο κυβερνοεισβολέας αποκτά πρόσβαση.
Ο έλεγχος αυτός γίνεται συχνά αυτοματοποιημένα, με χιλιάδες δοκιμές σε λίγα λεπτά. Έτσι, ένας κωδικός που χρησιμοποιείται ξανά και ξανά μπορεί να οδηγήσει σε «ντόμινο» παραβιάσεων.
2. Απάτες που μοιάζουν απόλυτα αληθινές
Όταν κάποιος έχει τα σωστά στοιχεία, μπορεί να στήσει πειστικές παγίδες. Μπορεί να στείλει μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή γραπτά μηνύματα στο κινητό τηλέφωνο που φαίνονται να προέρχονται από τράπεζα, εταιρεία ταχυμεταφορών, δημόσια υπηρεσία ή γνωστό κατάστημα.
Η διαφορά σε σχέση με τις παλιότερες απάτες είναι ότι σήμερα μπορούν να είναι στοχευμένες· να αναφέρουν το όνομα του θύματος, να χρησιμοποιούν τη σωστή διεύθυνση ή να εμφανίζουν πληροφορίες που δίνουν την αίσθηση «νόμιμης επικοινωνίας».
3. Κλοπή ταυτότητας και άνοιγμα λογαριασμών
Η κλοπή ταυτότητας είναι από τα πιο επικίνδυνα σενάρια. Με πλήρη στοιχεία, κάποιος μπορεί να επιχειρήσει να ανοίξει λογαριασμούς, να εκδώσει κάρτες, να κάνει αιτήσεις για δάνεια ή να νοικιάσει υπηρεσίες στο όνομα άλλου.
Ακόμη κι αν δεν ολοκληρωθεί μια τέτοια ενέργεια, η απόπειρα μπορεί να δημιουργήσει μπλεξίματα, χρονοβόρες διαδικασίες και οικονομική ζημία.
4. Εκβιασμοί και απειλές
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα δεδομένα χρησιμοποιούνται για εκβιασμό. Αυτό γίνεται συνήθως όταν υπάρχουν προσωπικές πληροφορίες, φωτογραφίες, μηνύματα ή στοιχεία που μπορούν να εκθέσουν κάποιον.
Ακόμη και όταν οι απειλές είναι ψευδείς, οι δράστες ποντάρουν στον φόβο και στην αμηχανία του θύματος, ζητώντας χρήματα για να μη δημοσιεύσουν κάτι.
5. Δημιουργία ψεύτικων προφίλ και απάτες σε τρίτους
Τα προσωπικά δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για να εξαπατηθούν άλλοι άνθρωποι. Για παράδειγμα, ένας κυβερνοεισβολέας μπορεί να δημιουργήσει ψεύτικο προφίλ στα κοινωνικά δίκτυα με κλεμμένα στοιχεία, να υποδυθεί κάποιον και να ζητήσει χρήματα από φίλους ή συγγενείς.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η απάτη πλήττει όχι μόνο το θύμα του οποίου τα στοιχεία κλάπηκαν, αλλά και το κοινωνικό του περιβάλλον.
Γιατί αξίζουν χρήματα ακόμη και τα «απλά» δεδομένα
Πολλοί πιστεύουν ότι οι κυβερνοεισβολείς ενδιαφέρονται μόνο για τραπεζικούς λογαριασμούς. Στην πραγματικότητα, ακόμη και μια απλή λίστα με διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορεί να αποφέρει κέρδος, επειδή:
Χρησιμοποιείται για μαζικές καμπάνιες εξαπάτησης
Ελέγχεται για κωδικούς που χρησιμοποιούνται και σε άλλες εφαρμογές/λογαριασμούς
Συνδυάζεται με άλλες διαρροές και δημιουργεί πιο πλήρη προφίλ
Βοηθά στη στόχευση συγκεκριμένων ομάδων (π.χ. πελάτες τράπεζας, χρήστες εφαρμογών, εργαζόμενοι σε εταιρεία)
Το κέρδος προκύπτει από τον όγκο. Ένα μεμονωμένο προφίλ μπορεί να μην φαίνεται πολύτιμο, αλλά εκατομμύρια προφίλ δημιουργούν μια τεράστια αγορά.
Πώς μπορεί να προστατευτεί ο πολίτης
Απόλυτη ασφάλεια δεν υπάρχει, όμως η ζημιά μπορεί να περιοριστεί σημαντικά με ορισμένες βασικές κινήσεις:
Χρησιμοποίησε διαφορετικούς κωδικούς σε κάθε υπηρεσία. Αν ένας κωδικός διαρρεύσει, δεν θα «ανοίξει» όλους τους λογαριασμούς.
Ενεργοποίησε επαλήθευση δύο παραγόντων όπου υπάρχει διαθέσιμη.
Μην πατάς συνδέσμους σε ύποπτα μηνύματα, ακόμη κι αν φαίνονται αληθινά.
Έλεγξε αν τα στοιχεία σου εμφανίζονται σε γνωστές διαρροές (μέσω αξιόπιστων υπηρεσιών ενημέρωσης).
Κράτα ενημερωμένες τις συσκευές και τις εφαρμογές σου.
Πρόσεξε τις τηλεφωνικές απάτες που ζητούν «κωδικούς» ή «επιβεβαίωση» στοιχείων.
Το πιο σημαντικό είναι να αντιμετωπίζουμε τα προσωπικά δεδομένα σαν κάτι που έχει πραγματική αξία — γιατί ακριβώς έτσι τα αντιμετωπίζουν και οι κυβερνοεισβολείς.
Η εποχή που οι ψηφιακές απειλές αφορούσαν μόνο «ειδικούς» έχει περάσει. Σήμερα, τα προσωπικά δεδομένα είναι ένας από τους βασικούς στόχους της ψηφιακής εγκληματικότητας, και η αξιοποίησή τους μπορεί να πάρει πολλές μορφές, από απλές απάτες μέχρι σοβαρές περιπτώσεις κλοπής ταυτότητας.
Και όσο τα δεδομένα κυκλοφορούν σε μεγάλους όγκους στο διαδίκτυο, τόσο περισσότερο θα αυξάνεται και η αξία τους για όσους ξέρουν να τα εκμεταλλεύονται.
Ο Μάνος Χατζιδάκις (1925–1994) υπήρξε συνθέτης, διανοούμενος και δημόσιος στοχαστής, και θεωρείται δικαίως μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της σύγχρονης Ελλάδας. Με το πολύπλευρο έργο και την ελεύθερη σκέψη του, καθοδήγησε την πολιτιστική ταυτότητα της χώρας προς νέες κατευθύνσεις. Στην παρούσα αναφορά εξετάζονται η μουσική του πορεία και συνεισφορά, η πνευματική και φιλοσοφική του στάση, οι κοινωνικές και πολιτικές του παρεμβάσεις, καθώς και η δημόσια εικόνα και ο μύθος που τον συνοδεύει μέχρι σήμερα. Μέσα από παραδείγματα, χαρακτηριστικές φράσεις του ίδιου και μαρτυρίες, αναδεικνύεται το ύφος και το ήθος του Μάνου Χατζιδάκι, που τον κατέστησαν μια εμβληματική μορφή του ελληνικού πολιτισμού.
Μουσική πορεία: Σημαντικά έργα, διεθνής αναγνώριση και συμβολή
Η ενασχόληση του Χατζιδάκι με τη μουσική ξεκίνησε από νεαρή ηλικία. Γεννημένος στην Ξάνθη το 1925, έλαβε μαθήματα πιάνου, βιολιού και ακορντεόν και έδειξε νωρίς το ταλέντο του. Ήδη κατά τη διάρκεια της Κατοχής, συνεργάστηκε με το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν, συνθέτοντας μουσική για παραστάσεις αρχαίου δράματος. Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 έκανε μια τολμηρή κίνηση, που έμελλε να επηρεάσει την ελληνική μουσική ιστορία: το 1949 έδωσε μια ιστορική διάλεξη για το ρεμπέτικο τραγούδι, υπερασπιζόμενος τη βαθιά ελληνική του αξία σε μια εποχή που το ρεμπέτικο θεωρείτο περιθωριακό και υποδεέστερο είδος. Με τη διάλεξη αυτή — που συνοδεύτηκε από συναυλία με τον Μάρκο Βαμβακάρη και τη Σωτηρία Μπέλλου — ο 23χρονος τότε Χατζιδάκις έθεσε τις βάσεις για την αναγνώριση του ρεμπέτικου ως πολύτιμου πολιτισμικού κεφαλαίου της χώρας. Αν και αργότερα αποστασιοποιήθηκε από την καθαρά λαϊκή μουσική, θεωρώντας ότι το σύγχρονο λαϊκό τραγούδι είχε αρχίσει να αλλοιώνεται, συνέχισε να πιστεύει πως τα γνήσια λαϊκά στοιχεία πρέπει να ενσωματώνονται σε πιο λόγιες φόρμες, αναδεικνύοντας την πλούσια ελληνική παράδοση.
Τη δεκαετία του 1950, ο Χατζιδάκις συνέθετε ασταμάτητα μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο, δημιουργώντας τραγούδια που έγιναν μεγάλες επιτυχίες. Έγραψε μουσική για σημαντικές ταινίες, όπως η «Στέλλα» (1955) του Μιχάλη Κακογιάννη και « Ο Δράκος» (1956) του Νίκου Κούνδουρου. Το 1959 κέρδισε το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού με το «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου», εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή για το ελληνικό τραγούδι με ερμηνεύτρια τη Νανά Μούσχουρη. Την ίδια περίοδο έγραψε το διάσημο τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά» για την ταινία «Ποτέ την Κυριακή» (1960) του Ζυλ Ντασσέν, το οποίο γνώρισε τεράστια επιτυχία εντός και εκτός Ελλάδας. Η διεθνής αναγνώριση του Χατζιδάκι κορυφώθηκε το 1960, όταν τιμήθηκε με το βραβείο Όσκαρ καλύτερου τραγουδιού για «Τα παιδιά του Πειραιά» — ήταν ο πρώτος Έλληνας συνθέτης που απέσπασε Όσκαρ, γεγονός που τον έκανε παγκοσμίως γνωστό, ενώ το συγκεκριμένο τραγούδι έγινε σύμβολο της μεταπολεμικής Ελλάδας και ακουγόταν σε όλο τον κόσμο. Ο ίδιος ο Χατζιδάκις αντιμετώπισε με μετριοπάθεια αυτή τη διάκριση: «Για μένα το Όσκαρ δεν αποτελεί στεφάνωμα μιας σταδιοδρομίας αλλά το αληθινό μου ξεκίνημα. Μπορεί ένα απλό τραγούδι να μου έφερε το Όσκαρ, οι φιλοδοξίες μου όμως και οι υποχρεώσεις μου δεν σταματούν σε αυτό…», είπε αργότερα, υποδηλώνοντας ότι θεωρούσε την επιτυχία αυτή αφετηρία για μεγαλύτερα καλλιτεχνικά επιτεύγματα. Είναι αξιοσημείωτο ότι δεν παρευρέθηκε καν στην τελετή απονομής — το αγαλματίδιο του Όσκαρ στάλθηκε ταχυδρομικά στην Ελλάδα.
Μετά την επιτυχία του Όσκαρ, ο Χατζιδάκις επέλεξε να παραμείνει για ένα διάστημα στο εξωτερικό. Την περίοδο 1966–1972 έζησε στη Νέα Υόρκη, όπου διεύρυνε τους ορίζοντές του και ήρθε σε επαφή με τα διεθνή μουσικά ρεύματα, όπως την τζαζ, την ποπ και τη ροκ. Συνέθεσε μουσική για μπαλέτο και κινηματογράφο, και το 1967 ανέβασε στο Broadway τη θεατρική διασκευή του «Ποτέ την Κυριακή» με τίτλο Illya Darling. Καρπός της αμερικανικής του περιόδου ήταν και ο περίφημος ορχηστρικός δίσκος «Το Χαμόγελο της Τζοκόντας» (Gioconda’s Smile, 1965), ένα έργο υψηλής αισθητικής που σηματοδότησε τη συνάντηση της ελληνικής μουσικής με διεθνείς επιρροές. Παρά την ώσμωση με τα αμερικανικά μουσικά ρεύματα, ο Χατζιδάκις διατήρησε τον ελληνικό πυρήνα στο έργο του, παραμένοντας πιστός στην καλλιτεχνική του συνείδηση και αποφεύγοντας να καλλιεργήσει μια εικόνα κοσμοπολίτη «σταρ». Ο ίδιος παρέμεινε αυστηρά προσηλωμένος στις αρχές του, αντιμετωπίζοντας με σκεπτικισμό τη χολιγουντιανή λάμψη και την επιφανειακή προβολή της Ελλάδας στο εξωτερικό.
Η επιστροφή του στην Ελλάδα, το 1972, εγκαινίασε την ωριμότερη φάση της δημιουργίας του. Την ίδια χρονιά ολοκλήρωσε έναν από τους σημαντικότερους κύκλους τραγουδιών του, τον «Μεγάλο Ερωτικό», πάνω σε αρχαία και νέα ελληνική ποίηση, επιβεβαιώνοντας τη φήμη του ως συνθέτη που μπορούσε να μελοποιήσει βαθιά αισθησιακά και φιλοσοφημένα έργα. Στη μεταπολιτευτική περίοδο, ο Χατζιδάκις ανέλαβε ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των πολιτιστικών θεσμών: από το 1975 έως το 1982 διετέλεσε διευθυντής της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, διευθυντής του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας και αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Η θητεία του στο Τρίτο Πρόγραμμα (1975–1982) έγραψε ιστορία, καθώς ανέβασε κατακόρυφα τον πήχυ της ποιότητας στην ελληνική ραδιοφωνία με εκπομπές λόγου και τέχνης υψηλού επιπέδου και πρωτότυπες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Μέσα από αυτές τις θέσεις, υπηρέτησε με αφοσίωση τον ελληνικό πολιτισμό, συνδυάζοντας την ευαισθησία του καλλιτέχνη με την οργανωτική ικανότητα ενός οραματιστή. Τη δεκαετία του 1980, ακολουθώντας το ανήσυχο πνεύμα του, ίδρυσε το περιοδικό «Τέταρτο» και το 1989 δημιούργησε την Ορχήστρα των Χρωμάτων, ένα μουσικό σύνολο αφιερωμένο στην ανάδειξη σπάνιων έργων της κλασικής και σύγχρονης μουσικής. Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες καταδεικνύουν ότι ο Χατζιδάκις δεν ήταν απλώς ένας παραγωγικός συνθέτης, αλλά ένας αναμορφωτής της ελληνικής μουσικής σκηνής. Μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη, θεωρείται θεμελιωτής του έντεχνου ελληνικού τραγουδιού, συνδυάζοντας δημιουργικά τη λόγια μουσική με τη λαϊκή παράδοση και δημιουργώντας ένα νέο είδος τραγουδιού που απευθυνόταν τόσο στο συναίσθημα όσο και στη σκέψη. Τα τραγούδια του Χατζιδάκι δεν ήταν απλώς μελωδίες για διασκέδαση — ήταν ποιητικά και φιλοσοφικά σχόλια πάνω στην ελληνική ψυχή, γεμάτα λυρισμό και βαθιά νοήματα. Με το έργο του επηρέασε βαθιά μια ολόκληρη γενιά δημιουργών — συνθέτες, ποιητές, σκηνοθέτες, διανοούμενους — που μαθήτευσαν στο προσωπικό του ύφος, τη λιτότητα και την ευαισθησία της κάθε του νότας.
Πνευματική και φιλοσοφική στάση: Απόψεις για κοινωνία, πολιτισμό και τέχνη
Ο Μάνος Χατζιδάκις δεν ήταν απλώς ένας χαρισματικός μουσουργός, αλλά και ένας βαθύτατα στοχαστικός άνθρωπος. Για εκείνον, η μουσική υπερέβαινε τα όρια της ψυχαγωγίας — ήταν τρόπος σκέψης, στάση ζωής και εργαλείο κατανόησης του κόσμου. Επηρεασμένος από τη λογοτεχνία και την ποίηση (θαυμαστής του Καβάφη, του Ελύτη, του Γκάτσου και άλλων ποιητών), ανέπτυξε μία φιλοσοφία της τέχνης που έδινε έμφαση στην αυθεντικότητα του αισθήματος και στην πνευματική διάσταση της δημιουργίας. Ο ίδιος πίστευε ότι το τραγούδι και γενικά η τέχνη οφείλουν να αποκαλύπτουν την αλήθεια της ανθρώπινης ψυχής και να καλλιεργούν την ευαισθησία, αντί να λειτουργούν ως φτηνός εντυπωσιασμός ή μέσο μαζικής εκτόνωσης. Σε ένα χαρακτηριστικό του κείμενο, δηλώνει:
«Το τραγούδι δεν είναι σύνθημα ή πράξη εκτονώσεως… Ούτε μαστίχα για το στόμα αθλητικών εφήβων ή συντροφιά νυχτερινή για οδηγούς ταξί και φορτηγών. Είναι μια σχέση υπεύθυνη, μια πράξη ερωτική ανάμεσά μας που μας αποκαλύπτει. Τελετουργία που απαιτεί, τόσο από σας όσο και από μένα, μια προετοιμασία θρησκευτική…»
Με αυτά τα λόγια, ο Χατζιδάκις υπογράμμιζε ότι το τραγούδι για εκείνον ήταν μια ιεροτελεστία επικοινωνίας των ψυχών, μια ερωτική πράξη με την ευρύτερη έννοια — δηλαδή μια πράξη αγάπης, αλήθειας και αποκάλυψης μεταξύ δημιουργού και ακροατή. Απέρριπτε, λοιπόν, την αντίληψη της τέχνης ως εύκολου θεάματος ή εργαλείου προπαγάνδας. «Δεν είναι το τραγούδι μου απλοϊκό κι ευχάριστο σαν το τενεκεδένιο σήμα μιας πολιτικής παράταξης ή ενός αθλητικού συλλόγου… Είναι μια μυστική πηγή, μια στάση πρέπουσα και ηθική απέναντι στα ψεύδη του καιρού μας», είχε γράψει χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως η τέχνη του δεν κολακεύει τις συνήθειες ή την αδράνεια του κοινού, αλλά επιδιώκει να ταρακουνήσει και να αφυπνίσει.
Η πνευματική στάση του διεπόταν από ανθρωπισμό, ελευθεροφροσύνη και μια έμφυτη αντιδογματική διάθεση. Ο ίδιος αυτοχαρακτηριζόταν ως «δημοκράτης αστός, ουμανιστής και αναθεωρητής της δεξιάς», υπονοώντας ότι πίστευε στις φιλελεύθερες αξίες του Διαφωτισμού και της αστικής δημοκρατίας, αλλά παράλληλα επαναπροσδιόριζε την παραδοσιακή ‘δεξιά’ σκέψη με έναν πιο προοδευτικό, ανοιχτόμυαλο τρόπο. Δήλωνε μάλιστα: «Ποτέ δεν υπήρξα αντικομμουνιστής. Εγώ περιέχω και τον αριστερό. Ο αριστερός, όμως, δεν με περιέχει», μια φράση που αντανακλά την πεποίθησή του ότι το άτομο οφείλει να σκέφτεται ελεύθερα, πέρα από στεγανά παράταξης — ένιωθε ότι η δική του ιδιοσυγκρασία χωρούσε μέσα της και τις κοινωνικές ανησυχίες της αριστεράς, ενώ εκείνοι που ήταν δογματικά ταγμένοι σε μία πλευρά δεν μπορούσαν να κατανοήσουν πλήρως τη δική του πολύπλευρη στάση.
Η κριτική του ματιά στην κοινωνία και τον πολιτισμό ήταν οξυδερκής και συχνά αιρετική. Σε μια εποχή που ο λαϊκισμός κέρδιζε έδαφος, ο Χατζιδάκις ύψωσε το ανάστημά του απέναντι στο πνευματικό τέλμα και τη χυδαιότητα. Με το ελεύθερο πνεύμα, τις ειλικρινείς παραινέσεις και τις ανιδιοτελείς παρεμβάσεις του, αντέταξε στον χυδαίο λαϊκισμό τη βαθιά παιδεία, την πίστη του στην ελευθερία και τα ανθρώπινα ιδεώδη. Για παράδειγμα, ως διευθυντής του Τρίτου Προγράμματος, δεν δίστασε να συγκρουστεί με αντιλήψεις χαμηλής αισθητικής, προωθώντας την ποιοτική μουσική, την ποίηση, το θέατρο και τον προβληματισμό από το ραδιόφωνο. Σε άρθρα και ομιλίες του, καυτηρίασε τη μεταπολιτευτική κίτρινη κουλτούρα και τις στρεβλώσεις της μαζικής ψυχαγωγίας, αποκαλώντας τη μουσική βιομηχανία «βιοτεχνία» που παράγει προϊόντα μαζικής κατανάλωσης χωρίς ψυχή. Αντιθέτως, υπερασπίστηκε με πάθος την αισθητική της απλότητας, του μέτρου και της αρμονίας, στοιχεία που θεωρούσε θεμελιώδη για μια αυθεντική καλλιτεχνική δημιουργία. Η ελευθερία της έκφρασης και η πνευματική ανεξαρτησία ήταν αδιαπραγμάτευτες αξίες γι’ αυτόν, ακόμα κι αν αυτό σήμαινε ότι συχνά βρισκόταν σε διάσταση με τις «μόδες» ή τις κυρίαρχες τάσεις της εποχής του. Όπως ανέφερε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο Χατζιδάκις συνειδητά απέκλινε από τις κυρίαρχες τάσεις, ακολουθώντας δικούς του κανόνες δημιουργίας και διάδοσης των ιδεών του. Με ρηξικέλευθες απόψεις παρενέβαινε στη δημόσια σφαίρα, ξεπερνώντας ιδεολογικές αγκυλώσεις του καιρού του και επηρεάζοντας δραστικά τους ίδιους τους «κανόνες» του παιχνιδιού. Η ικανότητά του να πρωτοπορεί πνευματικά, υπερβαίνοντας συμβάσεις, τον ανέδειξε σε έναν καθολικό διανοούμενο του 20ού αιώνα.
Μάνος Χατζιδάκις (ΑΠΕ-ΜΠΕ)
Συνοπτικά, η φιλοσοφική στάση του Μάνου Χατζιδάκι χαρακτηριζόταν από βάθος, ειλικρίνεια και ακεραιότητα. Έβλεπε την τέχνη ως λυτρωτική δύναμη που μπορεί να εξευγενίσει τον άνθρωπο, και τον καλλιτέχνη ως μάγο-ιερέα που φωτίζει τις κρυφές γωνιές της ανθρώπινης ύπαρξης. Με την ίδια ευαισθησία προσέγγιζε και τα κοινωνικά φαινόμενα, απορρίπτοντας την ασχήμια, το ψεύδος και τον φανατισμό. Η κληρονομιά των ιδεών του — τα γραπτά δοκίμιά του, οι συνεντεύξεις και οι στίχοι του — παραμένουν μέχρι σήμερα πηγή έμπνευσης και προβληματισμού για τον ρόλο της τέχνης και του πολιτισμού στην κοινωνία.
Κοινωνική και πολιτική στάση: Δημόσιες παρεμβάσεις και η θέση του απέναντι στην εξουσία
Παρά το ότι δεν ανήκε ποτέ σε κάποιο κόμμα ή οργανωμένο πολιτικό χώρο, ο Χατζιδάκις ήταν ένας βαθιά πολιτικοποιημένος άνθρωπος υπό την ευρεία έννοια — ένας ευαίσθητος δέκτης των κοινωνικών διεργασιών και ένας θαρραλέος σχολιαστής των πολιτικών τεκταινόμενων. Οι δημόσιες παρεμβάσεις του υπήρξαν πολυάριθμες και συχνά αιφνιδίαζαν με την ευθύτητα και τη διορατικότητά τους. Δεν δίσταζε να τοποθετηθεί δημόσια πάνω σε κρίσιμα ζητήματα, με λόγο αιχμηρό αλλά και ποιητικό. Όπως έχει ειπωθεί, με τις παρεμβάσεις του λειτούργησε σαν «προβολέας» που φώτισε για 50 χρόνια (1943–1993) πτυχές της προσωπικής και εθνικής ζωής, αφυπνίζοντας συνειδήσεις.
Κατά τη δικτατορία των συνταγματαρχών (1967–1974), η στάση του Χατζιδάκι υπήρξε αξιοσημείωτα συνεπής με το ελεύθερο πνεύμα του. Ο ίδιος έφυγε από την Ελλάδα λίγο πριν την επιβολή του πραξικοπήματος και παρέμεινε στο εξωτερικό για το μεγαλύτερο διάστημα της επταετίας, αποφεύγοντας οποιαδήποτε νομιμοποίηση του καθεστώτος. Σε μεταγενέστερη συνέντευξή του, όταν ρωτήθηκε ποια ήταν η στάση του στη δικτατορία, έδωσε μια αποστομωτική απάντηση που συνοψίζει το ήθος του: «Υπήρξα συνεπής με τις πεποιθήσεις μου και με τον εαυτό μου. Δεν αντιστάθηκα. Δεν συνεργάστηκα. Τις δυσκολίες τις πέρασα μέσα μου. Δεν καταδέχομαι να απολογηθώ». Με αυτά τα λόγια ο Χατζιδάκις παραδέχεται με ειλικρίνεια ότι δεν συμμετείχε ενεργά στην αντίσταση (δεν εμφανιζόταν ως «ήρωας»), όμως ταυτόχρονα δεν συνεργάστηκε με το καθεστώς, επέλεξε να ζήσει διακριτικά στο περιθώριο της δικτατορικής πραγματικότητας χωρίς να προδώσει τις αξίες του. Τις εσωτερικές του δυσκολίες — τον πόνο για όσα συνέβαιναν στην πατρίδα — τις βίωσε μόνος, σιωπηλά, αρνούμενος να δώσει λογαριασμό σε όσους ίσως τον ήθελαν είτε συνεργάτη είτε ‘επαναστάτη βιτρίνας’. Χαρακτηριστικά ανέφερε: «Δεν ταλαιπωρήθηκα φανερά. Άλλωστε, όσους ταλαιπωρήθηκαν στη διάρκεια της δικτατορίας, ήρθε το ΠΑΣΟΚ και… τους υπουργοποίησε», εκφράζοντας έτσι με αιχμηρό τρόπο την κριτική του στη μετέπειτα εκμετάλλευση της αντιστασιακής ιδιότητας από το πολιτικό σύστημα. Και συνέχισε, λέγοντας πως η σκέψη του είναι με εκείνους που βασανίστηκαν αληθινά και έμειναν ανώνυμοι, οι οποίοι μπορεί να συνεχίζουν να υποφέρουν ακόμα και στη μεταπολίτευση — «μ’ αυτούς είμαι μαζί. Μ’ αυτούς συνυπάρχω, κι όχι με τους φανερά ‘ταλαιπωρηθέντες’ άρα και αμειφθέντες». Τα λόγια αυτά αποκαλύπτουν τον βαθύ ανθρωπισμό και την αντικομφορμιστική του σκέψη: ο Χατζιδάκις δεν χάιδευε αυτιά ούτε της αριστεράς ούτε της δεξιάς, αλλά στεκόταν αλληλέγγυος στους πραγματικά αδικημένους, ενώ παράλληλα στηλίτευε την υποκρισία και τον οπορτουνισμό όπου κι αν τους έβλεπε.
Μετά την πτώση της χούντας, ο Χατζιδάκις έπαιξε ενεργό ρόλο στα δημόσια πράγματα μέσω του πολιτισμού, αλλά πάντα τηρούσε κριτικές αποστάσεις από την κρατική εξουσία. Ανέλαβε μεν κρατικές θέσεις (όπως αναφέρθηκε, διηύθυνε το Τρίτο Πρόγραμμα και την Κρατική Ορχήστρα), όμως ποτέ δεν έγινε μέρος κανενός κομματικού μηχανισμού. Στα χρόνια της μεταπολίτευσης, δεν δίστασε να συγκρουστεί λεκτικά τόσο με συντηρητικούς κύκλους όσο και με την ανερχόμενη λαϊκίστικη κουλτούρα. Ένα παράδειγμα της παρεμβατικότητάς του ήταν η διοργάνωση των Αγώνων Ελληνικού Τραγουδιού στην Κέρκυρα (1981-82), όπου προσπάθησε να δώσει βήμα σε ποιοτική ελληνική μουσική, αντιτάσσοντάς τη στα φτηνά πρότυπα των εμπορικών φεστιβάλ. Μέσω του περιοδικού Τέταρτο, άσκησε δριμεία κριτική σε ζητήματα όπως η παραχάραξη της Ιστορίας ή ο κομματισμός στην τέχνη — γνωστή είναι η αρθρογραφία του για τα Δεκεμβριανά του 1944, όπου έγραψε με γενναιότητα αλήθειες για τον Εμφύλιο, προκαλώντας αντιδράσεις από όλες τις πλευρές. Ο δημόσιος λόγος του Χατζιδάκι, είτε σε συνεντεύξεις είτε στα γραπτά του, διακρινόταν από μια σπάνια ειλικρίνεια και παρρησία. Δεν φοβόταν να τα βάλει ούτε με ιερά τέρατα ούτε με τα ταμπού της εποχής. Για παράδειγμα, είχε παρομοιάσει τον φανατισμό κάθε είδους με «φασισμό που ζει μέσα μας», επισημαίνοντας πως ο φασισμός ελλοχεύει εντός κάθε ανθρώπου και μπορεί να μας διαβρώσει είτε πιστεύουμε στον σοσιαλισμό είτε στη δημοκρατία, αν δεν έχουμε παιδεία και ψυχική υγεία. Σε μια τολμηρή του διατύπωση, μάλιστα, σημείωσε ότι και τα απολυταρχικά καθεστώτα της αριστεράς (ο «κομμουνισμός» όπως εφαρμόστηκε σε ορισμένες χώρες) δεν ήταν παρά μια νεότερη ενδυμασία του ίδιου φασιστικού φαινομένου. Τέτοιες δηλώσεις δείχνουν τον αντισυμβατικό τρόπο σκέψης του: ο Χατζιδάκις απεχθανόταν κάθε μορφή ολοκληρωτισμού, είτε δεξιού είτε αριστερού, και υπεράσπιζε με πάθος τη δημοκρατία, αλλά και μια δημοκρατία ουσιαστική, χωρίς φανατισμούς και μισαλλοδοξία.
Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Χατζιδάκις συχνά παρεξηγήθηκε πολιτικά. Κάποιοι τον χαρακτήριζαν «δεξιό», επειδή δεν εντάχθηκε ποτέ στην αριστερά και συνεργάστηκε με κυβερνήσεις της συντηρητικής παράταξης στον πολιτιστικό τομέα. Ωστόσο, όπως εξηγούν και όσοι τον γνώριζαν, αυτή η ταμπέλα είναι ανεπαρκής. Ο θετός του γιος, Γιώργος, είχε πει: «Ο Χατζιδάκις δεν ήταν δεξιός — έτσι δήλωναν οι άλλοι. […] Διεκδικούσε ελεύθερη σκέψη και δράση και σ’ έναν μεγάλο βαθμό το πέτυχε. Ήθελε να είναι ένας ελεύθερος πολίτης… Οι απόψεις και οι ιδέες του ήταν ανατρεπτικές, όχι όμως με την έννοια της αναρχίας… Πίστευε στην ανατροπή οποιουδήποτε συντηρητικού, δογματικού και υποκριτικού στοιχείου». Πράγματι, ο Χατζιδάκις έμοιαζε να στέκει υπεράνω των παραδοσιακών πολιτικών διαχωρισμών, όντας στην ουσία ένας ριζοσπάστης φιλελεύθερος διανοούμενος. Η πολιτική του στάση συνοψίζεται στην αταλάντευτη προσήλωση στην ελευθερία (της σκέψης, της έκφρασης, της δημιουργίας) και στην απέχθεια προς την κατάχρηση εξουσίας. Όταν βρέθηκε σε θέσεις ευθύνης, τις χρησιμοποίησε για να προωθήσει το κοινό καλό και όχι ιδιοτελείς σκοπούς. Όταν πάλι διαφωνούσε με την εξουσία (όπως συνέβη το 1982, που παραιτήθηκε από το Τρίτο Πρόγραμμα λόγω παρεμβάσεων), δεν δίστασε να συγκρουστεί και να αποσυρθεί παρά να υποχωρήσει από τις αρχές του.
Συμπερασματικά, ο Μάνος Χατζιδάκις λειτούργησε ως ενεργός και ανήσυχος πολίτης, χωρίς κομματική ταυτότητα αλλά με ξεκάθαρες αξίες. Επέκρινε κάθε μορφή αυταρχισμού αλλά υπερασπιζόταν το δικαίωμα στην αντίθεση. Ο δημόσιος λόγος του — από την περίοδο της ΕΠΟΝ στα νεανικά του χρόνια μέχρι τις παρεμβάσεις του στο Τέταρτο τη δεκαετία του ’80 — αποτελεί υπόδειγμα πνευματικής εντιμότητας και θάρρους. Δεν είναι τυχαίο που έχει χαρακτηριστεί «ενοχλητικός πολίτης» με την καλή έννοια, διότι αμφισβητούσε δημιουργικά τα κακώς κείμενα. Μένοντας πάντοτε πιστός στον εαυτό του, ο Χατζιδάκις άφησε ένα πολιτικό αποτύπωμα μοναδικό: απέδειξε πως ένας καλλιτέχνης μπορεί να επηρεάσει την κοινωνία βαθιά, όχι με συνθήματα, αλλά με το ήθος, την κριτική του σκέψη και το παράδειγμά του.
Δημόσια εικόνα και ‘μύθος’: Η πρόσληψη του Χατζιδάκι από την ελληνική κοινωνία και η επιρροή του σήμερα
Στα χρόνια που ακολούθησαν τον θάνατό του το 1994, η μορφή του Μάνου Χατζιδάκι όχι μόνο δεν ξεθώριασε στη συλλογική μνήμη, αλλά αντιθέτως αναδείχθηκε σε έναν διαχρονικό μύθο της ελληνικής κουλτούρας. Στην ελληνική κοινωνία το όνομά του είναι συνώνυμο της ποιότητας, της ευαισθησίας και της πνευματικότητας. Συχνά αποκαλείται με προσωνύμια που αντανακλούν τη διττή του φύση ως ρομαντικού και ασυμβίβαστου: τον έχουν χαρακτηρίσει «Μεγάλο Ερωτικό» (από τον τίτλο του διάσημου έργου του, αλλά και για τον βαθύ ερωτισμό που διαπνέει τη μουσική του) και «μεγάλο αναρχικό της αστικής τάξης», υπονοώντας τον αντισυμβατικό, αντιεξουσιαστικό του χαρακτήρα που συνυπάρχει με την αστική του καλλιέργεια. Η τραγουδίστρια Νατάσσα Μποφίλιου, γενιάς πολύ νεότερης, έγραψε πρόσφατα: «Ο ευαίσθητος. Ο αναρχικός. Ο μέγας», περιγράφοντας έτσι τον Χατζιδάκι με τρεις λέξεις, και σημείωσε ότι το έργο του είναι μια «μήτρα» που γέννησε τραγούδια τα οποία μας ξύπνησαν, μας έκαναν να δακρύσουμε και να ξεφύγουμε για λίγο από τη θνητή καθημερινότητα. Αυτή η φράση συμπυκνώνει το πώς βιώνουν οι νεότεροι δημιουργοί την επιρροή του: ως κάτι το συγκλονιστικά όμορφο και λυτρωτικό, που αντηχεί πέρα από τον χρόνο.
Η διαχρονικότητα του έργου του Χατζιδάκι είναι αδιαμφισβήτητη. Ήδη τρεις δεκαετίες μετά τον θάνατό του, τα τραγούδια και οι μουσικές του εξακολουθούν να γονιμοποιούν τη σύγχρονη μουσική παραγωγή, έχοντας μια μοναδική απήχηση στο κοινό. Συνθέσεις του όπως το «Χάρτινο το φεγγαράκι», το «Πώς να κρατήσω το φως που βασιλεύει», οι «Μπαλάντες της οδού Αθηνάς» ή τα ορχηστρικά θέματα από το «Καταραμένο φίδι» ακούγονται ξανά και ξανά σε συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, βρίσκοντας συνεχώς νέο ακροατήριο. Σχολεία και ωδεία διδάσκουν τη μουσική του, φεστιβάλ αφιερώνουν ενότητες στο έργο του, ενώ τα βινύλια και τα CD με τις ηχογραφήσεις του παραμένουν σε κυκλοφορία εμπνέοντας ακροατές κάθε ηλικίας. Νέοι καλλιτέχνες συνεχίζουν να διασκευάζουν τραγούδια του ή να πατούν στα αισθητικά του χνάρια, αποδεικνύοντας ότι το ύφος του είναι ζωντανό μέχρι σήμερα. Όπως έχει γραφτεί, «το έργο του συνεχίζει να εμπνέει νέες γενιές δημιουργών, ενώ τα τραγούδια του εξακολουθούν να ακούγονται σε συναυλίες, σχολεία, φεστιβάλ και προσωπικές στιγμές των ανθρώπων». Πράγματι, από το «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου» μέχρι τον «Μεγάλο Ερωτικό» κι από τα λαϊκά μοτίβα μέχρι τις συμφωνικές αρμονίες, το μουσικό του σύμπαν συνδέει το ατομικό με το συλλογικό και το ελληνικό με το παγκόσμιο. Είναι μια παρακαταθήκη που θυμίζει πως η ελληνική τέχνη μπορεί να είναι ταυτόχρονα βαθιά τοπική και οικουμενική.
Η δημόσια εικόνα του Μάνου Χατζιδάκι στην Ελλάδα έχει λάβει διαστάσεις θρυλικές. Η πολιτεία και οι φορείς πολιτισμού τιμούν τακτικά τη μνήμη του. Το 2025, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του, οργανώθηκαν αφιερωματικές εκδηλώσεις, συναυλίες και εκθέσεις. Μάλιστα, το υπουργείο Πολιτισμού κήρυξε το έτος 2026 «Αφιερωματικό Έτος Μάνου Χατζιδάκι», ως έναν ελάχιστο φόρο τιμής στον κορυφαίο συνθέτη που τόσο βαθιά σημάδεψε την ελληνική μουσική. Στην ανακοίνωση αυτή επισημαίνεται ότι το έργο του Χατζιδάκι εξακολουθεί να αποτελεί ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, και εξαίρεται η προσφορά του στη σύζευξη της λόγιας μουσικής με την παράδοση, καθώς και η διάδοση των φιλελεύθερων ιδεών του μέσω των γραπτών και των δημόσιων παρεμβάσεών του. Τέτοιες πρωτοβουλίες φανερώνουν την εθνική αναγνώριση που απολαμβάνει ο Χατζιδάκις: θεωρείται πλέον κλασικός, ένας σύγχρονος ‘κλασικός’ Έλληνας δημιουργός.
Παράλληλα, ο μύθος του Χατζιδάκι διατηρείται ζωντανός και μέσω της νοσταλγίας και της αγάπης του απλού κόσμου. Υπάρχει η αίσθηση ότι στην εποχή μας — με τις πολιτιστικές και κοινωνικές κρίσεις — η απουσία μιας φωνής όπως του Χατζιδάκι είναι αισθητή. «Καθώς η Ελλάδα νοσεί εκ νέου, η απουσία του Χατζιδάκι γίνεται σχεδόν επώδυνη», έγραψε εύστοχα ένας σχολιαστής, εκφράζοντας το κοινό αίσθημα ότι λείπει σήμερα ένας πνευματικός άνθρωπος του διαμετρήματός του, που θα μπορούσε να μιλήσει με αλήθεια και αγάπη για τα πράγματα. Πολλές φράσεις του Χατζιδάκι κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα και στις συζητήσεις, σαν γνωμικά διαχρονικής σοφίας — είτε πρόκειται για την αντίθεσή του στον φανατισμό είτε για τον ορισμό του τραγουδιού ως πράξης ερωτικής είτε για την αξία του να είσαι «Ευρωπαίος και Έλληνας μαζί» όπως εκείνος έλεγε. Αυτό δείχνει ότι ο λόγος του παραμένει επίκαιρος και λειτουργεί ως σημείο αναφοράς.
Συνολικά, η ελληνική κοινωνία αντιλαμβάνεται τον Μάνο Χατζιδάκι ως σύμβολο πολιτισμού. Στο πρόσωπό του συμπυκνώνονται ιδανικά και μνήμες: η μεταπολεμική αναγέννηση της χώρας, τα ωραία χρόνια του ελληνικού κινηματογράφου, η ποιότητα στο ελληνικό τραγούδι, η αντίσταση στον φασισμό, η πνευματική αναζήτηση. Ο μύθος του δεν είναι κάτι ψεύτικο ή εξιδανικευμένο· στηρίζεται ακριβώς στο γεγονός ότι ο Χατζιδάκις έζησε όπως μίλησε και δημιούργησε, με συνέπεια και πάθος. Το ύφος και το ήθος του — η ευγένεια, το χιούμορ, η αισθητική λεπτότητα, η πνευματική του ακαταδεξία προς κάθε τι ευτελές — έχουν γίνει μέτρο σύγκρισης. Για πολλούς, ο Χατζιδάκις αντιπροσωπεύει τη «γαλήνια δύναμη» της τέχνης, που μπορεί να αλλάξει την κοινωνία προς το καλύτερο χωρίς τυμπανοκρουσίες.
Η κληρονομιά του Μάνου Χατζιδάκι είναι τεράστια: αφ’ ενός το μουσικό του έργο, που χαρίζει φως και μελωδία επί έναν αιώνα τώρα αφ’ ετέρου το πνευματικό του παράδειγμα, που εμπνέει σεβασμό και θαυμασμό. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η σύγχρονη ελληνική πολιτιστική ταυτότητα εν πολλοίς διαμορφώθηκε από τη δική του καθοδήγηση. Και καθώς ο χρόνος προχωρά, ο Μάνος Χατζιδάκις παραμένει παρών: στα τραγούδια που σιγοψιθυρίζονται, στις συζητήσεις για την τέχνη και την πολιτική, στα όνειρα όσων πιστεύουν ότι ο πολιτισμός μπορεί να μας κάνει καλύτερους. Με φως και μελωδία, ο Χατζιδάκις συνεχίζει να φωτίζει την Ελλάδα του σήμερα, δικαιώνοντας τον χαρακτηρισμό του ως μια από τις μεγαλύτερες μορφές της ιστορίας και της κουλτούρας μας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αγοράσουν, να προσαρτήσουν ή, αν χρειαστεί, να καταλάβουν στρατιωτικά τη Γροιλανδία «για λόγους εθνικής ασφάλειας», πριν παγιωθούν στην περιοχή ρωσικά ή κινεζικά συμφέροντα. Το νησί, που αποτελεί αυτόνομο έδαφος της Δανίας, βρίσκεται πάνω σε κρίσιμες θαλάσσιες λωρίδες για τη ναυσιπλοΐα και είναι πλούσιο σε κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες.
Ο Τραμπ έχει πει ότι, «είτε τους αρέσει είτε όχι», η Γροιλανδία σύντομα θα ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πιθανά σενάρια περιλαμβάνουν το να γίνει η Γροιλανδία αμερικανικό έδαφος όπως οι Παρθένοι Νήσοι ή ελεύθερα συνδεδεμένο κράτος μέσω ειδικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παρόμοιες συμφωνίες με τη Μικρονησία, τα Νησιά Μάρσαλ και το Παλάου, παρέχοντάς τους σημαντική οικονομική βοήθεια, ενώ οι ίδιες έχουν αρμοδιότητα για την ασφάλεια και την άμυνα.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξέφρασε για πρώτη φορά την πρόθεσή του να αγοράσει τη Γροιλανδία το 2019, κατά την πρώτη του θητεία· τώρα, η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ εκφράζει μια αίσθηση κατεπείγοντος ως προς την ενσωμάτωσή της. Στις 14 Ιανουαρίου, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, είχαν συνάντηση με Δανούς και Γροιλανδούς αξιωματούχους, η οποία αν και χαρακτηρίστηκε από τον Δανό υπουργό Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, «ειλικρινής αλλά και εποικοδομητική», δεν οδήγησε σε κάποια συμφωνία.
Η κυβέρνηση Τραμπ στηρίζει επίσης εξορυκτικά έργα στη Γροιλανδία, με έμφαση στις σπάνιες γαίες του αρκτικού νησιού, που είναι το μεγαλύτερο στον κόσμο. Όντας κατά 50% μεγαλύτερη από την Αλάσκα και τριπλάσια από το Τέξας, η ενσωμάτωσή της θα αποτελούσε τη μεγαλύτερη εδαφική επέκταση στην ιστορία των ΗΠΑ.
Ανταγωνισμός για την κυριαρχία
Ένα από τα αίτια που επικαλείται ο Αμερικανός πρόεδρος για να υποστηρίξει την αναγκαιότητα να περιέλθει η Γροιλανδία υπό αμερικανική κατοχή είναι η ρωσική και κινεζική παρουσία στην περιοχή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια και τον έλεγχο της αρκτικής ζώνης.
Το 2007, η Ρωσία φύτεψε ρωσική σημαία στον βυθό του Βόρειου Πόλου. Από τότε, έχει εκσυγχρονίσει περισσότερες από 50 παλιές σοβιετικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η ρωσική παρουσία στην Αρκτική περιλαμβάνει πλέον έξι στρατιωτικές βάσεις ξηράς, 10 σταθμούς ραντάρ, 14 αεροδρόμια και 16 λιμάνια βαθέων υδάτων. Η ακτογραμμή της Ρωσίας καλύπτει περισσότερους από τους μισούς υδάτινους όγκους του Αρκτικού Ωκεανού και, σύμφωνα με έκθεση του Αυγούστου 2025 του Atlas Institute for International Affairs, διαθέτει περισσότερα παγοθραυστικά, ορισμένα από αυτά πυρηνοκίνητα, από όλο τον υπόλοιπο κόσμο μαζί.
Ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, δήλωσε τον Νοέμβριο 2025 ότι είναι σημαντικό να ενισχύεται με συνέπεια η θέση της Ρωσίας στην Αρκτική, να αναπτύσσονται συνολικά οι υλικοτεχνικές δυνατότητες της χώρας και να διασφαλίζεται η ανάπτυξη μιας υποσχόμενης αρκτικής μεταφορικής διόδου από την Αγία Πετρούπολη έως το Βλαδιβοστόκ.
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν βάσεις απευθείας στον Αρκτικό Ωκεανό. Διαθέτουν πέντε βάσεις στην Αρκτική, τέσσερις στην Αλάσκα και τη Διαστημική Βάση Πιτούφικ στη Γροιλανδία.
Ρωσικό πυρηνοκίνητο παγοθραυστικό στον Βόρειο Πόλο, στις 18 Αυγούστου 2021. (Ekaterina Anisimova/AFP μέσω Getty Images)
Ο Έρικ Κόουλ (Eric Cole), πρώην αξιωματικός της CIA και διευθύνων σύμβουλος της Secure Anchor, δήλωσε ότι η σημασία της Γροιλανδίας από την οπτική της εθνικής άμυνας δεν είναι αμελητέα και θα ενισχυθεί με τον χρόνο. Όπως ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times, ότι η γεωγραφική θέση της Γροιλανδίας την τοποθετεί ακριβώς κάτω από τις συντομότερες αεροπορικές διαδρομές μεταξύ Βόρειας Αμερικής, Ευρώπης και Ευρασίας, γεγονός που την καθιστά φυσικό σημείο παρατήρησης για την παρακολούθηση αεροπορικής και πυραυλικής δραστηριότητας.
Σύμφωνα με τον Κόουλ, αισθητήρες εγκατεστημένοι στη Γροιλανδία μπορούν να εντοπίζουν αεροσκάφη, διαστημικά αντικείμενα και εκτοξεύσεις πυραύλων που διαφορετικά θα παρέμεναν απαρατήρητα έως πολύ αργότερα στην πορεία τους και ότι αυτή η έγκαιρη ανίχνευση είναι κρίσιμη τόσο για τις αμερικανικές δυνάμεις όσο και για το ΝΑΤΟ, καθώς αυξάνει τον χρόνο προειδοποίησης και βελτιώνει τις επιλογές συντονισμένης ανταπόκρισης. Για συστήματα άμυνας που βασίζονται σε επίγεια και διαστημικά μέσα, η Γροιλανδία προσφέρει ιδανική πρόσβαση σε πολική τροχιά λόγω της γεωγραφικής της θέσης.
Ο ειδικός σε επιχειρήσεις που αφορούν το διάστημα, Πατ Τζέιμσον (Pat Jameson), δήλωσε στην Epoch Times ότι οι δορυφόροι σε πολική τροχιά είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι για τις σύγχρονες δυνατότητες συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης, λόγω της μοναδικής οπτικής της Γης που παρέχουν. Η περιοχή λειτουργεί επίσης ως κόμβος για τη σύντηξη δεδομένων από δορυφόρους, συστοιχίες ραντάρ και θαλάσσιους αισθητήρες σε μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα, σύμφωνα με τον Κόουλ, ο οποίος σημειώνει ότι καθώς οι αρκτικές διαδρομές ανοίγουν λόγω της κλιματικής αλλαγής, ο ρόλος της Γροιλανδίας ως σταθερό σημείο επιτήρησης ενισχύεται και ότι, στην ουσία, λειτουργεί ως προωθημένο παρατηρητήριο για ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφαλείας του Βόρειου Ατλαντικού.
Το 2018, η Κίνα αυτοχαρακτηρίστηκε «σχεδόν αρκτικό κράτος», δηλώνοντας «σημαντικός ενδιαφερόμενος» στις αρκτικές υποθέσεις, στο πλαίσιο της οικοδόμησης αυτού που αποκάλεσε «Πολικό Δρόμο Μεταξιού», τον οποίο εντάσσει στην παγκόσμια πρωτοβουλία «Μία ζώνη, ένας δρόμος» ή Νέος Δρόμος Μεταξιού. Ανάλυση του 2024, της RAND Corp., καταδεικνύει ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας (ΚΚΚ) έχει αυξήσει την αρκτική παρουσία του από τη δεκαετία του 1990, με κρατικά υποστηριζόμενες κινεζικές εταιρείες να επενδύουν σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο, έρευνες για ορυκτά, υποδομές, καθώς και στην ανάπτυξη θαλάσσιων διαδρομών μέσω της Αρκτικής.
Αμυντική στρατηγική
Ο πρώην διπλωμάτης και αξιωματούχος του υπουργείου Πολέμου των ΗΠΑ, Αρμάντ Κουτσινιέλo, δήλωσε στην Epoch Times ότι η Γροιλανδία γίνεται ολοένα και πιο σημαντική για την αμυντική στρατηγική των ΗΠΑ, καθώς προσφέρει πέντε βασικά στρατηγικά και επιχειρησιακά οφέλη για τις Ηνωμένες Πολιτείες — συγκεκριμένα τη δυνατότητα εγκατάστασης ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης, δυνατότητες επιτήρησης του διαστήματος, παρακολούθηση ναυτικών κινήσεων στον Βόρειο Ατλαντικό, πρόσβαση σε νέες ναυτιλιακές διαδρομές και κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών και στοιχείων σπάνιων γαιών που χρησιμοποιούνται στις σύγχρονες τεχνολογίες. Σημείωσε δε ότι με το λιώσιμο των πολικών πάγων, η περιοχή μετατρέπεται σε πεδίο εντεινόμενου ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, κυρίως με τη Ρωσία αλλά και την Κίνα.
Η Γροιλανδία οριοθετείται από δύο θαλάσσιες διόδους, οι οποίες συνδέουν τον Αρκτικό Ωκεανό με τον Βόρειο Ατλαντικό: το Στενό Ντέιβις στη Θάλασσα Μπάφιν στα δυτικά και το Κενό Γροιλανδίας-Ισλανδίας-Ηνωμένου Βασιλείου στο Στενό της Δανίας, στη Θάλασσα της Γροιλανδίας, στα ανατολικά.
Ακτές της Γροιλανδίας, 4 Μαΐου 2025. (John Fredricks/The Epoch Times)
Η Θούλη, που πλέον ονομάζεται Διαστημική Βάση Πιτούφικ, παραμένει η μοναδική επίσημη αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στη Γροιλανδία, ένα βασικό προκεχωρημένο φυλάκιο έγκαιρης προειδοποίησης με 150 στρατιωτικούς, σε «απόσταση αναπνοής» από ρωσικές αεροπορικές βάσεις σε νησιά του Αρκτικού Ωκεανού, συμπεριλαμβανομένης της Αεροπορικής Βάσης Ναγκούρσκογε, όπου δορυφορικές εικόνες έχουν δείξει ρωσική ανάπτυξη ισχυρών μαχητικών Μιγκ-31, γνωστών και ως Φόξχαουντ. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι πλέον η Γροιλανδία μπορεί να είναι ακόμη πιο σημαντική γεωστρατηγικά από όσο ήταν στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου και του Ψυχρού Πολέμου.
Εμπορικές διαδρομές
Ένα στρατηγικό πλεονέκτημα στις διευρυνόμενες αρκτικές εμπορικές διαδρομές, θα μπορούσε να έχει εκτεταμένα οφέλη Ηνωμένες Πολιτείες, ισχυρίζεται ο Χουάν Κάρλος Λασκουρέιν-Γκρόσβενορ (Juan Carlos Lascurain-Grosvenor), διευθύνοντα σύμβουλο της Grosvenor Square Consulting Group.
Ο Γκρόσβενορ, αναλυτής εμπορίου και συναλλαγών, εξήγησε στην Epoch Times ότι οι σύγχρονες αλυσίδες εφοδιασμού δεν είναι εύθραυστες λόγω της απόστασης αλλά λόγω της συγκέντρωσης. Καθώς υπερβολικά μεγάλο μέρος του εμπορίου εξακολουθεί να εξαρτάται από λίγα σημεία διέλευσης και δικαιοδοσίες, τα οποία μπορεί να διαταραχθούν πολιτικά, στρατιωτικά ή μέσω κυρώσεων, οι αρκτικές διαδρομές προσφέρουν έναν πρόσθετο άξονα για ενέργεια, εμπορεύματα και στρατηγικά φορτία, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο.
Όπως παρατήρησε, για τις ευρωπαϊκές και βορειοαμερικανικές αγορές, αυτό αφορά λιγότερο τη μείωση της διάρκειας της μεταφοράς και περισσότερο τη διασφάλιση απέναντι σε γεωπολιτικούς «κραδασμούς», ενώ από πλευράς τιμολόγησης, ακόμη και η ύπαρξη εναλλακτικών διαδρομών μειώνει με τον χρόνο τα ασφάλιστρα κινδύνου, κάτι που έχει σημασία για ασφαλιστές, δανειστές, εμπόρους εμπορευμάτων και κυβερνήσεις. Κατά τον Γκρόσβενορ, η ουσιαστική οικονομική επίδραση μιας αμερικανικής κατοχής της Γροιλανδίας θα βρισκόταν στον «σχεδιασμό εφοδιασμού υπό κρατική κυριαρχία» για εμπορεύματα όπως το υγροποιημένο φυσικό αέριο και τα κρίσιμα ορυκτά.
Το θαλάσσιο εμπόριο θεωρείται ευρέως η ραχοκοκαλιά της παγκόσμιας οικονομίας, επειδή είναι ο πιο οικονομικά αποδοτικός τρόπος μεταφοράς μεγάλων ποσοτήτων βαρέων αγαθών. Ο ίδιος ανέφερε ότι η συνεργασία ή ο έλεγχος σε μέρη που αποκαλούνται «θαλάσσια σημεία στραγγαλισμού», όπως οι διώρυγες του Παναμά και του Σουέζ, είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως επειδή εχθρικά καθεστώτα μπορούν να περιορίσουν την πρόσβαση σε αυτές τις κρίσιμες υδάτινες διόδους και να αυξήσουν το κόστος των αγαθών ή να προκαλέσουν ελλείψεις.
Ο Γκρόσβενορ δήλωσε ότι, αν επιτραπεί στη Ρωσία ή την Κίνα να «θέσουν τους κανόνες στην Αρκτική», οι μακροοικονομικές συνέπειες θα μπορούσαν να είναι ιδιαιτέρως αρνητικές και μακράς διάρκειας. Ανέφερε ότι η Ρωσία έχει ήδη δείξει πως αντιμετωπίζει την ενέργεια, την υλικοτεχνική υποστήριξη και τη γεωγραφία ως πολιτικά όπλα, ενώ η Κίνα χρησιμοποιεί τον έλεγχο υποδομών και την εξάρτηση από χρηματοδότηση για να παγιώνει την επιρροή της επί δεκαετίες — κατά την εκτίμησή του, κανένα από τα δύο μοντέλα δεν παράγει αποτελεσματικές αγορές, διάφανη τιμολόγηση ή νομική βεβαιότητα, στοιχεία που, όπως είπε, απαιτούν το παγκόσμιο εμπόριο και οι κεφαλαιαγορές.
Η στρατιωτική και εμπορική κίνηση έχει αυξηθεί σημαντικά σε δύο διακοπτόμενες αρκτικές θαλάσσιες λωρίδες τις τελευταίες δύο δεκαετίες: στο Βορειοδυτικό Πέρασμα, που ακολουθεί την καναδική αρκτική ακτή, και στη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, η οποία εκτείνεται κατά μήκος των τεράστιων αρκτικών ακτογραμμών της Ρωσίας. Το Βορειοδυτικό Πέρασμα, μήκους 900 μιλίων, είναι αξιόπιστα ανοικτό μόνο για σύντομα χρονικά «παράθυρα», όμως οι λωρίδες διέλευσης αυξάνονται καθώς λιώνουν οι πάγοι.
Ο Καναδός ταξίαρχος Ντανιέλ Ριβιέρ, διοικητής της Joint Task Force North, δείχνει την εγγύτητα μεταξύ της καναδικής Αρκτικής και άλλων βόρειων χωρών, στο Γέλοουναϊφ. Καναδάς, 23 Ιανουαρίου 2025. (Sebastien St-Jean/AFP μέσω Getty Images)
Σύμφωνα με έκθεση του Belfer Center for Science and International Affairs του Χάρβαρντ, από το 1906 έως το 2006 υπήρξαν μόνο 69 πλήρεις διελεύσεις μέσω του Βορειοδυτικού Περάσματος. Ο αριθμός αυτός ισοφαρίστηκε μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, με 69 ταξίδια να ολοκληρώνοντας μεταξύ 2006 και 2010. Ανάλυση του Canadian International Council, που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο 2025, ανέφερε ότι περισσότερα από δώδεκα πλοία διέσχισαν το πέρασμα το 2023, όπως και το 2024. Σύμφωνα με το Center for Arctic Policy Studies του Πανεπιστημίου του Φέρμπανκς, έως τη δεκαετία του 2030, ενδέχεται να μπορούν τα εμπορικά φορτηγά πλοία να διαπλέουν το Βορειοδυτικό Πέρασμα και άλλα τμήματα του Αρκτικού Ωκεανού χωρίς τη συνοδεία παγοθραυστικών, για ολοένα και μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
Το διεθνές νομικό καθεστώς του Βορειοδυτικού Περάσματος αμφισβητείται, όπως σημειώνει η έκθεση του Χάρβαρντ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι αποτελεί διεθνές στενό, ενώ ο Καναδάς διεκδικεί κυριαρχία επί ολόκληρου του περάσματος, το οποίο μειώνει κατά ~3.500 ναυτικά μίλια τη θαλάσσια μεταφορά φορτίων από τη δυτική Ευρώπη προς την Ασία μέσω της Διώρυγας του Παναμά. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, η Ρωσία στηρίζει τις καναδικές διεκδικήσεις, λόγω της δικής της αποκλειστικής διεκδίκησης επί της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής μήκους 3.500 μιλίων.
Ο ρωσικός στόλος, που διαθέτει οκτώ πυρηνοκίνητα παγοθραυστικά, κρατά τη διαδρομή ανοικτή για ολοένα μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, σύμφωνα με τη ρωσική κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Rosatom. Το Arctic Institute αναφέρει σε έκθεσή του ότι η Μόσχα προωθεί τη θαλάσσια λωρίδα ως εναλλακτική που «γλιτώνει χρόνο και χρήμα» έναντι της Διώρυγας του Σουέζ, μειώνοντας τον χρόνο πλεύσης μεταξύ Ευρώπης και Ασίας έως και κατά 50%.
Η Ρωσία συνεργάζεται με την Κίνα για την ανάπτυξη αρκτικών θαλάσσιων διαδρομών, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης της Διαπολικής Θαλάσσιας Διαδρομής, η οποία περνά πάνω από τον Βόρειο Πόλο και είναι συντομότερη και βαθύτερη από το Βορειοδυτικό Πέρασμα ή τη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή. Ένα από τα πρώτα πλοία που χρησιμοποίησαν αυτή τη διαδρομή, το 2012, ήταν ένα κινεζικό παγοθραυστικό.
Σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά
Ενώ ο Τραμπ έχει τονίσει τη σημασία της Γροιλανδίας για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ στο πλαίσιο του γεωστρατηγικού ανταγωνισμού με τη Ρωσία, αναλυτές λένε ότι είναι περισσότερο η γεωλογία της αυτό που την καθιστά σημαντική, ιδίως στο πλαίσιο της προσπάθειας να σπάσει η κινεζική κυριαρχία στην παγκόσμια αγορά μετάλλων και ορυκτών. Η επένδυση στη Γροιλανδία θα τοποθετούσε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία κοντά σε ταχέως διευρυνόμενες θαλάσσιες λωρίδες, ανταγωνιζόμενη την κυριαρχία της Ρωσίας και διαταράσσοντας τις πολικές φιλοδοξίες της Κίνας, τοποθετώντας αμερικανικά συμφέροντα πάνω από δυνητικά προσοδοφόρα κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών.
Οι κινεζικές μονάδες επεξεργασίας σχεδόν μονοπωλούν την παγκόσμια αγορά κρίσιμων ορυκτών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαρτώνται πλήρως από την Κίνα για 15 από τα 54 εμπορεύματα, σύμφωνα με τον πρόσφατα επικαιροποιημένο Κατάλογο Κρίσιμων Ορυκτών της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ, και εξαρτώνται εν μέρει από κινεζικές εισαγωγές για τουλάχιστον άλλα 31. Η Κίνα παράγει πάνω από το 70% των επεξεργασμένων μετάλλων παγκοσμίως και το 90% των σπάνιων γαιών που χρειάζονται οι αμερικανικοί κατασκευαστές και οι εργολάβοι άμυνας.
Η Γροιλανδία είναι πλούσια σε σιδηρομετάλλευμα, γραφίτη, βολφράμιο, παλλάδιο, βανάδιο, ψευδάργυρο, χρυσό, ουράνιο, χαλκό και πετρέλαιο. Όμως, τα εκτιμώμενα 1,5 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι στοιχείων σπάνιων γαιών στο υπέδαφος της νήσου προσελκύουν μεγαλύτερη προσοχή σε ένα σκληρό περιβάλλον, όπου είναι δύσκολη η εξόρυξη. Μόλις εννέα μεταλλευτικές επιχειρήσεις έχουν ξεκινήσει στο νησί από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με έκθεση αυτού του μήνα του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (Center for Strategic and International Studies). Μόνο δύο λειτουργούν σήμερα στη Γροιλανδία: το ορυχείο ανορθοσίτη White Mountain και το ορυχείο χρυσού Nalunaq.
Τουλάχιστον τρία σχέδια για έργα έχουν προταθεί για την εξόρυξη σπάνιων γαιών από μεγάλα κοιτάσματα στο Τανμπρίζ και στο Κβάνεφιελντ, στη νοτιοδυτική Γροιλανδία. Η κυβέρνηση Τραμπ στηρίζει ένα, ίσως δύο, από αυτά τα έργα.
Ο γεωλόγος Τόμας Βάρμινγκ παρουσιάζει τοποθεσίες όπου έχουν ανακαλυφθεί κοιτάσματα σπάνιων ορυκτών και πολύτιμων μετάλλων, σε χάρτη γεωλογικής έρευνας, στο Πανεπιστήμιο της Γροιλανδίας, κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο AFP, στο Νούουκ. Γροιλανδία, 5 Μαρτίου 2025. (Odd Andersen/AFP μέσω Getty Images)
Τον Ιούνιο 2025, η Export-Import Bank των ΗΠΑ έστειλε επιστολή ενδιαφέροντος προς την Critical Metals Corp. για δάνειο 120 εκατομμυρίων δολαρίων, ώστε να χρηματοδοτηθεί το ορυχείο σπάνιων γαιών Τανμπρίζ, σύμφωνα με την έκθεση του Center for Strategic and International Studies. Το δάνειο, εφόσον εγκριθεί, θα αποτελεί την πρώτη υπερπόντια επένδυση της κυβέρνησης σε εξόρυξη. Η Critical Metals Corp. απέκτησε συμμετοχή στο έργο αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες άσκησαν πιέσεις στο Τανμπρίζ για να αποτραπεί η πώληση του κοιτάσματος σε Κινέζο αγοραστή.
Η καναδική Amaroq διαπραγματεύεται με την κυβέρνηση Τραμπ για αμερικανική επένδυση στην εξερεύνηση χρυσού, χαλκού, γερμανίου, γαλλίου και άλλων κοιτασμάτων κρίσιμων ορυκτών στη Γροιλανδία. Επίσης τον Ιούνιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνώρισε το έργο εξόρυξης γραφίτη στο Αμιτσόκ ως στρατηγικό έργο στο πλαίσιο του Critical Raw Materials Act. Τον Δεκέμβριο του 2025, η Γροιλανδία εξέδωσε 30ετή άδεια εκμετάλλευσης για το κοίτασμα Αμιτσόκ στη λονδρέζικη GreenRoc Mining — πρόκειται για την τρίτη άδεια που χορήγησε η Γροιλανδία πέρυσι.
Ωστόσο, η ανάπτυξη στην τοποθεσία Κβάνεφιελντ, η οποία περιέχει σημαντικά κοιτάσματα νεοδυμίου, δυσπροσίου και άλλων σπάνιων γαιών, έχει βαλτώσει από το 2019 λόγω ανησυχιών για κινεζική επένδυση στο έργο. Παρότι μια αυστραλιανή εταιρεία, η Greenland Minerals, έχει την πλειοψηφική ιδιοκτησία του έργου, μια κινεζική εταιρεία σπάνιων γαιών, η Shanghai Resources, είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος και στρατηγικός εταίρος της δραστηριότητας, σύμφωνα με έκθεση αυτού του μήνα του Atlantic Council.
Αξιωματούχοι έχουν επίσης εκφράσει την ανησυχία ότι, σε αντίθεση με την περιοχή Τανμπρήζ, υπάρχει εκτιμώμενη ποσότητα 270.000 τόνων ουρανίου στο κοίτασμα Κβάνεφιελντ, γεγονός που το καθιστά το όγδοο μεγαλύτερο κοίτασμα ουρανίου στον κόσμο. Ωστόσο, η εξόρυξη είναι παράνομη βάσει γροιλανδικού νόμου του 2021.
Η πρόσφατη ιρανική εξέγερση αποτελεί το πιο πρόσφατο επεισόδιο σε έναν μακροχρόνιο κύκλο κοινωνικών αναταραχών στο Ιράν.
Από την Ιρανική Επανάσταση του 1979 έως τα κινήματα διαμαρτυρίας των ετών 2009, 2017-18, 2019 και 2022, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει δείξει σταθερά ότι επιβιώνει μέσω συνδυασμού καταστολής, συστημικής βίας και χειραγώγησης των θεσμών ασφαλείας. Το πρόσφατο ξέσπασμα των διαδηλώσεων, με αιτίες όπως η υποτίμηση του νομίσματος, η ακρίβεια βασικών αγαθών και η συσσώρευση κοινωνικών αδικιών, επιβεβαιώνει τη μακροχρόνια τάση: οι κοινωνικές εντάσεις στο Ιράν συχνά εκδηλώνονται με πανεθνική διάσταση και εξαπλώνονται σε μεγάλες και μικρές πόλεις.
Η ιρανική εξέγερση ξεκίνησε από την καθημερινή ταπείνωση. Ένα νόμισμα σε κατάρρευση, αγορές που άδειασαν, οικογένειες που αδυνατούν να καλύψουν βασικές ανάγκες και μια νεότερη γενιά που έχει βιώσει αρκετά ψεύδη ώστε να αναγνωρίζει το ένστικτο του φόβου στο καθεστώς. Η αντίδραση υπήρξε η πιο σοβαρή πανεθνική πρόκληση για την Ισλαμική Δημοκρατία από το 1979, με διαδηλώσεις και στις 31 επαρχίες της χώρας.
Η απάντηση του κράτους ήταν άμεση και προβλέψιμη. Πραγματικά πυρά, μαζικές συλλήψεις, αναγκαστικές ομολογίες, συνοπτικές δίκες και η χρήση των εκτελέσεων ως δημόσιου παραδειγματισμού. Οι αριθμοί των νεκρών παραμένουν σκόπιμα θολοί. Ακόμα και οι χαμηλότερες εκτιμήσεις, ωστόσο, σκιαγραφούν μια δυναμική σφαγής, Οι εβδομαδιαίες διακοπές του διαδικτύου μετέτρεψαν τη χώρα σε μαύρη τρύπα πληροφόρησης, ενώ οικογένειες αναζητούσαν συγγενείς που εξαφανίζονταν στο σωφρονιστικό σύστημα.
Σε αυτό το πλαίσιο εμφανίστηκε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, συνδυάζοντας ασυνήθιστα άμεση ρητορική με ορατά στρατιωτικά σήματα. Η μεταστάθμευση στρατηγικών βομβαρδιστικών, η ενίσχυση ναυτικών και αεροπορικών δυνατοτήτων και η αυξημένη επιφυλακή σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή ερμηνεύτηκαν στην περιοχή όχι ως ασκήσεις αλλά ως μήνυμα: εάν το καθεστώς προχωρούσε σε μαζικές εκτελέσεις, θα υπήρχαν συνέπειες.
Για πολλούς Ιρανούς, αυτό φάνηκε διαφορετικό από την καθιερωμένη δυτική ρητορική. Υποδήλωνε, ίσως για πρώτη φορά μετά από καιρό, ότι η εξωτερική πίεση θα μπορούσε να μεταφραστεί σε πράξη. Όταν στη συνέχεια ανακοινώθηκε ότι οι εκτελέσεις σταματούν, η κλιμάκωση πάγωσε και η αίσθηση άμεσης σύγκρουσης υποχώρησε.
Η πρόσφατη, φαινομενική υποχώρηση της Τεχεράνης όσον αφορά τις μαζικές εκτελέσεις αντικυβερνητικών διαδηλωτών παρουσιάστηκε διεθνώς ως διπλωματική επιτυχία. Για πολλούς στο Ιράν, ωστόσο, δεν σημαίνει σωτηρία αλλά γνώριμη σιωπή πριν από το επόμενο κύμα καταστολής. Ένα καθεστώς που έχει επιβιώσει για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες μέσω συστηματικής βίας δεν εγκαταλείπει τις μεθόδους του λόγω προειδοποιήσεων. Προσαρμόζεται και περιμένει.
Σύμφωνα με μαρτυρίες που διέρρευσαν, η παύση δεν συνοδεύτηκε από ελευθερία αλλά από στρατιωτικοποίηση της καθημερινότητας. Άρματα μάχης στους δρόμους, ένοπλες δυνάμεις ασφαλείας και ένας πληθυσμός ουσιαστικά εγκλωβισμένος στα σπίτια του. Οι διαδηλώσεις δεν σταμάτησαν επειδή ικανοποιήθηκαν αιτήματα, αλλά επειδή ο φόβος επιβλήθηκε με μαζικές δολοφονίες.
Για την ιρανική κοινωνία, η προσωρινή αναστολή των εκτελέσεων δεν ισοδυναμεί με ακύρωση. Ιστορικά, σημαίνει αναβολή. Περισσότερο χρόνο για ανακρίσεις, βασανιστήρια, αναγκαστικές ομολογίες και δίκες κεκλεισμένων των θυρών, μακριά από τα φώτα της διεθνούς προσοχής. Η ανακούφιση συνυπάρχει με την ανησυχία ότι η εκδίκηση θα έρθει αθόρυβα.
Η παρέμβαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, σε συνδυασμό με την ορατή στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, δημιούργησε ένα σπάνιο παράδειγμα όπου η ρητορική υποστήριξης συνοδεύτηκε από στρατηγικά σήματα. Η τοποθέτηση στρατηγικών βομβαρδιστικών στο Ντιέγκο Γκαρσία, η ενίσχυση εναέριου ανεφοδιασμού και η αυξημένη επιφυλακή των δυνάμεων στο Κουβέιτ και τη Μέση Ανατολή επιβεβαιώνουν ότι η αμερικανική πολιτική στοχεύει σε αποτροπή, όχι σε άμεση σύγκρουση. Ιστορικά, η Δύση έχει συχνά περιοριστεί σε εκφράσεις αλληλεγγύης ή καταδίκης, χωρίς να δεσμεύεται σε πράξεις που θα μπορούσαν να αλλάξουν την πραγματική ισορροπία δυνάμεων. Αυτή η ασυμμετρία μεταξύ λόγων και πράξεων έχει επαναληφθεί σε περιπτώσεις όπως η Ουκρανία, η Συρία και η Λευκορωσία.
Οι στρατηγικοί περιορισμοί που αντιμετώπιζε ο Λευκός Οίκος ήταν πραγματικοί. Ένα αμερικανικό πλήγμα στο Ιράν θα έπρεπε να είναι περιορισμένο, χωρίς να πυροδοτήσει περιφερειακή σύγκρουση που θα περιλάμβανε πληρεξουσίους από τον Λίβανο έως την Υεμένη, επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και αποσταθεροποίηση των αγορών. Τα κράτη του Κόλπου φοβούνταν να γίνουν πεδίο αντιποίνων, ενώ η παγκόσμια οικονομία παρέμενε ευάλωτη. Παρότι αντιμετωπίζουν την Ισλαμική Δημοκρατία ως στρατηγική απειλή, παραμένουν βαθιά επιφυλακτικά απέναντι σε σενάρια κλιμάκωσης που θα μπορούσαν να πλήξουν τις ίδιες τους τις κοινωνίες και οικονομίες. Η ασφάλεια των ενεργειακών εγκαταστάσεων, των λιμανιών και των θαλάσσιων διαδρόμων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα πολιτικής σταθερότητας για τις κυβερνήσεις τους. Ως εκ τούτου, η αμερικανική στρατηγική έπρεπε να λάβει υπ’ όψιν όχι μόνο την αποτροπή του Ιράν αλλά και τη διατήρηση της συνοχής των συμμαχιών.
Το Ιράν έχει επενδύσει επί δεκαετίες σε μια στρατηγική ασύμμετρης αποτροπής, βασισμένη σε ένα εκτεταμένο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και δικτύων πληρεξουσίων. Αυτή η αρχιτεκτονική δεν αποσκοπεί στην ήττα των Ηνωμένων Πολιτειών σε μια συμβατική σύγκρουση, αλλά στην επιβολή δυσανάλογου κόστους μέσω κλιμάκωσης χαμηλής έως μεσαίας έντασης. Ένα περιορισμένο αμερικανικό πλήγμα θα μπορούσε συνεπώς να ενεργοποιήσει ένα φάσμα αντιποίνων που εκτείνεται από επιθέσεις σε στρατιωτικούς στόχους και ενεργειακές υποδομές έως παρεμβολές στη ναυσιπλοΐα κρίσιμων θαλάσσιων οδών.
Αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί ένα κλασικό δίλημμα αποτροπής: όσο πιο περιορισμένη είναι η αμερικανική απάντηση, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να εκληφθεί ως διαχειρίσιμη από την Τεχεράνη. Όσο πιο εκτεταμένη είναι τόσο μεγαλώνει η πιθανότητα ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η επιλογή της στρατιωτικής πίεσης λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο σηματοδότησης παρά ως προοίμιο σύγκρουσης.
Η Ισλαμική Δημοκρατία κατανοεί πλήρως τη δυτική ασυμμετρία. Γνωρίζει ότι μπορεί να αντέξει τη ρητορική καταδίκη, να περιμένει τον κύκλο των μέσων ενημέρωσης και να επαναλάβει την καταστολή όταν η προσοχή στραφεί αλλού. Το καθεστώς διαθέτει ισχυρούς θεσμούς όπως το Ιρανικό Ισλαμικό Σώμα Επαναστατικής Φρουράς (IRGC) και την πολιτοφυλακή Basij, οι οποίοι οργανώνουν, συντονίζουν και εκτελούν επιχειρήσεις καταστολής με υψηλή αποτελεσματικότητα. Η ιστορική χρήση εκτελέσεων ως εργαλείου αποτροπής και δημόσιου μαθήματος είναι καταγεγραμμένη σε όλες τις προηγούμενες εξεγέρσεις, υπογραμμίζοντας τη δομική συνέπεια της στρατηγικής βίας.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τους διαδηλωτές προκύπτει όταν η εξωτερική ενθάρρυνση δεν συνοδεύεται από συνεχή πίεση. Το καθεστώς μπορεί να αντιληφθεί τις δηλώσεις αλληλεγγύης ως ‘διακοσμητικές’ και να ενισχύσει τις τακτικές του, ενεργώντας πιο αποτελεσματικά, πιο ήσυχα και πιο αδίστακτα. Η αναπαραγωγή αυτού του μοτίβου σε δεκαετίες εξεγέρσεων υποδεικνύει ότι οι πληθυσμοί που ενθαρρύνονται χωρίς προστασία ενδέχεται να υποστούν μεγαλύτερους κινδύνους από την ίδια την καταστολή.
Η πρόσφατη κρίση στο Ιράν υπογραμμίζει ότι η υποστήριξη ενός λαού σε εξέγερση συνεπάγεται κόστος. Παρατεταμένες κυρώσεις, αποδοχή αντιποίνων και στρατηγική δέσμευση είναι απαραίτητα για να μετατραπεί η ρητορική σε πραγματική προστασία. Η επανάληψη μοτίβων, τόσο από την πλευρά της Ισλαμικής Δημοκρατίας όσο και από τη Δύση, αναδεικνύει μια δομική ασυμμετρία. Οι πληθυσμοί ενθαρρύνονται να εξεγερθούν, ενώ όσοι τους ενθαρρύνουν διατηρούν την επιλογή να αποσυρθούν. Η διαφορά μεταξύ επιτυχίας και καταστροφής δεν εξαρτάται από τις διακηρύξεις, αλλά από την ετοιμότητα να υποστηριχθούν οι δεσμεύσεις με πράξεις που θα αλλάξουν πραγματικά την ισορροπία δυνάμεων.
Στο τέλος του μήνα, η ίδια απορία επιστρέφει σε χιλιάδες σπίτια: «Πώς γίνεται και δεν φτάνουν τα χρήματα;». Η απάντηση, τις περισσότερες φορές, δεν βρίσκεται σε μία και μόνο μεγάλη δαπάνη. Βρίσκεται σε ένα σύνολο μικρών δαπανών που αθροίζονται, δημιουργώντας μια μόνιμη «τρύπα» στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Τα λεγόμενα «κρυφά» έξοδα δεν είναι απαραίτητα αόρατα. Είναι, όμως, υποτιμημένα· ποσά που φαίνονται αμελητέα όταν πληρώνονται μεμονωμένα, αλλά γίνονται σημαντικά όταν επαναλαμβάνονται κάθε εβδομάδα ή κάθε μήνα. Σε μια καθημερινότητα όπου οι βασικές υποχρεώσεις (στέγη, ενέργεια, τρόφιμα) πιέζουν ήδη, αυτές οι «μικρές» χρεώσεις συχνά κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στην ισορροπία και στην έλλειψη.
Ακολουθούν επτά κατηγορίες δαπανών που εμφανίζονται συστηματικά στα ελληνικά νοικοκυριά, χωρίς να αντιμετωπίζονται πάντοτε ως «κανονικό» έξοδο.
1. Συνδρομές που συνεχίζουν να τρέχουν
Το μοντέλο της συνδρομής έχει περάσει από την ψυχαγωγία σχεδόν σε κάθε υπηρεσία· ταινίες, μουσική, αποθήκευση αρχείων, εφαρμογές, ψηφιακά εργαλεία. Το πρόβλημα ξεκινά όταν μια δωρεάν δοκιμή μετατρέπεται σε αυτόματη χρέωση ή όταν, μέσα σε λίγους μήνες, συσσωρεύονται τρεις και τέσσερις παράλληλες υπηρεσίες.
Για πολλά νοικοκυριά, οι μηνιαίες χρεώσεις είναι χαμηλές αν τις δεις μία προς μία, όμως στο σύνολο καταλήγουν να αποτελούν ένα σταθερό ποσό που δεν αντιστοιχεί πάντα σε πραγματική χρήση.
2. Τραπεζικές προμήθειες και χρεώσεις «ευκολίας»
Μικρές τραπεζικές χρεώσεις, που συχνά περνούν απαρατήρητες, μπορούν να λειτουργήσουν ως σταθερό έξοδο· προμήθειες για μεταφορές χρημάτων, πληρωμές μέσω τρίτων, αναλήψεις από ΑΤΜ άλλης τράπεζας, συνδρομητικές υπηρεσίες λογαριασμού ή κόστη κάρτας. Ο καταναλωτής συνήθως το αντιλαμβάνεται όταν κάνει τον απολογισμό του μήνα και βλέπει δεκάδες μικρές χρεώσεις που δεν θυμάται να έκανε.
3. Μετακινήσεις: το κόστος δεν είναι μόνο τα καύσιμα
Το αυτοκίνητο αποτελεί για πολλούς αναγκαίο εργαλείο, αλλά το πραγματικό κόστος μετακίνησης είναι ευρύτερο· καύσιμα, διόδια, στάθμευση, συντήρηση, μικροεπισκευές, ασφάλιστρα, τέλη. Όταν οι καθημερινές διαδρομές πολλαπλασιάζονται (σχολείο, εργασία, υποχρεώσεις, ψώνια), το ποσό φουσκώνει χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτό, επειδή «σπάει» σε πολλές διαφορετικές πληρωμές.
4. «Αόρατη» κατανάλωση σε ρεύμα και νερό
Στα περισσότερα σπίτια, η κατανάλωση ενέργειας δεν συνδέεται μόνο με τις ώρες χρήσης. Συνδέεται και με τη συνήθεια· συσκευές σε αναμονή, φορτιστές μόνιμα στην πρίζα, θερμοσίφωνας που μένει περισσότερο ανοιχτός από όσο χρειάζεται, κλιματιστικά χωρίς σωστή ρύθμιση, μικρές διαρροές που αργούν να εντοπιστούν. Τα ποσά γίνονται «ορατά» όταν έρθει ο λογαριασμός —δηλαδή, όταν είναι πλέον αργά για διορθώσεις μέσα στον ίδιο μήνα.
5. Οι μικροαγορές της ημέρας
Οι μικρές αγορές εκτός σπιτιού είναι από τις πιο χαρακτηριστικές διαρροές. Ένας καφές, ένα έτοιμο γεύμα, μια «μικρή» παραγγελία, ένα νερό ή αναψυκτικό —όλα μοιάζουν ασήμαντα μεμονωμένα. Στην πράξη, όμως, όταν γίνονται καθημερινά, σχηματίζουν ένα κόστος που λειτουργεί σαν δεύτερος λογαριασμός.
Και το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τέτοιες αγορές συνήθως δεν καταγράφονται στον προϋπολογισμό με την ίδια σοβαρότητα όπως το ενοίκιο ή τα τρόφιμα.
6. Αγορά τροφίμων χωρίς λίστα
Στα τρόφιμα δεν «χάνεται» χρήμα μόνο στις τιμές. Χάνεται και στην οργάνωση. Αγορές χωρίς λίστα, προϊόντα που αγοράζονται διπλά επειδή δεν θυμόμαστε τι υπάρχει στο ντουλάπι, τρόφιμα που λήγουν πριν καταναλωθούν, επιλογές ευκολίας που κοστίζουν περισσότερο. Σε αρκετά σπίτια, ένα μέρος του προϋπολογισμού καταλήγει κυριολεκτικά στον κάδο —χωρίς το νοικοκυριό να το έχει υπολογίσει.
7. Κοινωνικές υποχρεώσεις
Δώρα, γενέθλια, γιορτές, τραπέζια, έξοδοι, βαφτίσεις, μετακινήσεις, «κάτι μικρό» για μια επίσκεψη. Αυτές οι δαπάνες σπανίως έχουν σταθερό ρυθμό, άρα σπανίως μπαίνουν σε σταθερή γραμμή προϋπολογισμού. Ακριβώς γι’ αυτό εμφανίζονται ως «έκτακτες», ακόμη κι όταν στην πραγματικότητα είναι προβλέψιμες μέσα στη χρονιά.
Όταν τα «μικρά» γίνονται «μεγάλα»
Η δημοφιλής συμβουλή «κόψε τα περιττά» συχνά ακούγεται γενική και ασαφής. Στην πράξη, όμως, αυτό που πιέζει περισσότερο δεν είναι πάντα μια μεγάλη θυσία, αλλά οι επαναλαμβανόμενες μικρές χρεώσεις που συσσωρεύονται χωρίς έλεγχο. Εκεί βρίσκεται συχνά το κρυφό περιθώριο εξοικονόμησης.
Μια απλή, πρακτική αρχή μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο εκκίνησης· αν ένα έξοδο επαναλαμβάνεται, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πάγιο —ακόμα κι αν είναι μικρό. Μόνο έτσι φαίνονται καθαρά τα πραγματικά έξοδα του μήνα.
Ένας σύντομος έλεγχος κινήσεων καρτών, λογαριασμών και μετρητών για 7 ημέρες, με καταγραφή κάθε μικρής δαπάνης, αρκεί συνήθως για να βγάλει στην επιφάνεια το πρόβλημα. Γιατί, στο τέλος, το ερώτημα «πού πήγαν τα χρήματα» σπάνια έχει μία απάντηση. Έχει πολλές — και οι περισσότερες είναι κρυμμένες μέσα στη ρουτίνα.
Η Κίνα, η χώρα που κάποτε τιμωρούσε την απόφαση μιας οικογένειας να αποκτήσει δεύτερο παιδί, σήμερα εκλιπαρεί τον πληθυσμό της να τεκνοποιήσει. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι από το 2026, θα καλύπτει πλήρως τα ιατρικά έξοδα τοκετού, σε μια πρωτοφανή πολιτική στροφή, που όμως έρχεται πολύ αργά για να διορθώσει τις ιστορικές συνέπειες δεκαετιών κρατικής παρέμβασης στη δημογραφία.
Παράλληλα, οι τοπικές αρχές επιδοτούν διαδικασίες εξωσωματικής γονιμοποίησης με ποσά έως και 10.000 γουάν, και 3.000 γουάν για τεχνητή γονιμοποίηση. Την ίδια στιγμή, από την 1η Ιανουαρίου, τα προφυλακτικά και τα αντισυλληπτικά υπάγονται ξανά σε ΦΠΑ 13%, καταργώντας μια φορολογική απαλλαγή που ίσχυε από το 1993.
Αυτές οι κινήσεις, ωστόσο, δεν αντιμετωπίζουν το πραγματικό πρόβλημα, δηλαδή τη μετατροπή της αντίληψης της κοινωνίας για τα παιδιά, που μετά από δεκαετίες κρατικής καθοδήγησης, από προτεραιότητα θεωρούνται οικονομικό βάρος.
Τα επίσημα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Η συνολική πληθυσμιακή βάση της Κίνας μειώθηκε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, φτάνοντας τα 1,408 δισεκατομμύρια το 2024, με πτώση κατά 1,39 εκατομμύρια άτομα. Αν και ο αριθμός γεννήσεων αυξήθηκε ελαφρά σε 9,54 εκατομμύρια το 2024 από 9,02 εκατομμύρια το 2023, οι θάνατοι ήταν περισσότεροι (10,93 εκατ.)
Το ποσοστό γεννήσεων ανά 1.000 κατοίκους αυξήθηκε ελάχιστα σε 6,77, παραμένοντας πολύ κάτω από τα επίπεδα αντικατάστασης πληθυσμού. Οι γεννήσεις έχουν μειωθεί δραματικά από τα τέλη της πολιτικής του ενός παιδιού: στις αρχές της δεκαετίας του 2010 υπήρχαν σχεδόν 18-19 εκατομμύρια γεννήσεις ετησίως, πολύ πάνω από τα σημερινά επίπεδα.
Προβλέψεις του ΟΗΕ δείχνουν ότι αυτή η πτωτική τάση πιθανώς θα συνεχιστεί. Ο ετήσιος αριθμός γεννήσεων στην Κίνα αναμένεται να πέσει σε μόλις 6,1 εκατομμύρια έως το 2054, σύμφωνα με τις επικρατούσες δημογραφικές εκτιμήσεις , χωρίς σημαντική ανάκαμψη.
Αιτίες της αποτυχίας των πολιτικών υπερ-κινήτρων
Η κληρονομιά της πολιτικής του ενός παιδιού
Η διαβόητη πολιτική του ενός παιδιού που εφαρμόστηκε από το 1980 έως το 2015 όχι μόνο απέτυχε να ελέγξει το πλεόνασμα πληθυσμού, όπως αρχικά σχεδιάστηκε, αλλά διαμόρφωσε κοινωνικές αντιλήψεις που σήμερα αποθαρρύνουν τους νέους από το να ξεκινήσουν οικογένεια.
Για γενιές, τα παιδιά γίνονταν αντιληπτά ως οικονομικό βάρος, εμπόδιο στην καριέρα των γονέων και πιθανή πηγή ευθύνης σε μια χώρα με υψηλό ανταγωνισμό και αυξημένο κόστος ζωής.
Αυτό το συλλογικό ψυχολογικό υπόβαθρο δεν διαγράφεται με φοροαπαλλαγές ή επιδοτήσεις. Για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, το κράτος δίδασκε στους πολίτες του ότι τα πολλά παιδιά είναι πρόβλημα, τα αδέλφια είναι περιττή πολυτέλεια, η γονεϊκότητα είναι εμπόδιο στην πρόοδο.
Οι οικογένειες τιμωρήθηκαν, διασύρθηκαν ή πιέστηκαν. Οι εξαναγκαστικές αμβλώσεις και στειρώσεις παρουσιάστηκαν ως κρατικά επιτεύγματα. Το αποτέλεσμα ήταν μια κοινωνία που εσωτερίκευσε την ιδέα ότι το παιδί δεν είναι φυσική προέκταση της ζωής, αλλά επιλογή υψηλού κόστους και ρίσκου.
Απτοί οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες
Η Κίνα αντιμετωπίζει αύξηση του κόστους στέγασης και εκπαίδευσης, μειωμένο αριθμό γάμων — με μόλις 6,1 εκατομμύρια γάμους το 2024, από 7,68 εκατομμύρια το 2023 — εργασιακή ανασφάλεια και υπερ ανταγωνιστικό περιβάλλον εργασίας που δυσχεραίνουν την απόφαση για παιδί.
Το κόστος στέγασης και εκπαίδευσης, ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα, παραμένει αρκετά υψηλό. Περισσότερο για τις γυναίκες, η μητρότητα εξακολουθεί να συνοδεύεται από επαγγελματικές κυρώσεις, παρά τις επίσημες διακηρύξεις περί ισότητας.
Το φάντασμα της γήρανσης
Παράλληλα με τη μείωση των γεννήσεων, η Κίνα γερνά με ταχύ ρυθμό. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 2024 πάνω από 310 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν 60 ετών και άνω, ή περίπου 22% του συνολικού πληθυσμού. Αυτό σημαίνει ότι ο αριθμός των εργαζομεένων μειώνεται, ενώ η πίεση για υποστήριξη ηλικιωμένων αυξάνεται, μια παραδοξότητα για μια χώρα που στο παρελθόν φοβόταν τον υπερπληθυσμό.
Ακόμα και με πολιτικές όπως επιδοτήσεις για παιδιά έως 3 ετών, φορολογικές ελαφρύνσεις, ελεύθερο τοκετό κ.ά., η κοινωνική κουλτούρα δεν αλλάζει με διατάγματα. Η απόφαση για το παιδί αφορά προσωπικές, οικονομικές και πολιτισμικές επιλογές που δεν μπορούν να αγοραστούν από το κράτος.
Το γεγονός ότι η Κίνα επέβαλε ΦΠΑ 13% σε προφυλακτικά και αντισυλληπτικά θεωρείται από πολλούς αναλυτές μέτρο περισσότερο συμβολικό παρά ουσιαστικό.
Μπορεί μια κοινωνία που έχει εκπαιδευτεί να βλέπει τα παιδιά ως βάρος να αλλάξει νοοτροπία μέσα σε μία ή δύο γενιές; Η απάντηση δεν βρίσκεται στα επιδόματα, αλλά στην ουσιαστική αλλαγή των κοινωνικών δομών: πραγματική στήριξη στην παιδική φροντίδα, εργασιακή ευελιξία για γονείς, κοινωνικά δίκτυα που ενθαρρύνουν τη δημιουργία οικογένειας.
Η Google Quantum AI, τμήμα της τεχνολογικής Alphabet Inc. με έδρα την Καλιφόρνια, ανακοίνωσε στις 9 Δεκεμβρίου 2024 ότι ανέπτυξε ένα κβαντικό τσιπ με την ονομασία Willow, το οποίο μπορούσε να εκτελεί υπολογισμούς σε ένα κλάσμα του χρόνου που θα χρειαζόταν ένας παραδοσιακός υπερυπολογιστής.
Ο Χάρτμουτ Νέβεν (Hartmut Neven), ιδρυτής και επικεφαλής της Google Quantum AI, δήλωσε ότι ένας κβαντικός υπολογιστής θα μπορούσε να ωφελήσει την ανθρωπότητα, προωθώντας την επιστημονική ανακάλυψη, αναπτύσσοντας χρήσιμες εφαρμογές και αντιμετωπίζοντας μερικές από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της κοινωνίας.
Τον Μάρτιο 2025, ερευνητές στην Κίνα ανακοίνωσαν ότι δημιούργησαν έναν κβαντικό υπολογιστή, τον Zuchongzhi 3.0, ο οποίος είχε την ίδια υπολογιστική ισχύ με το τσιπ Willow.
Ειδικοί εκτιμούν ότι η κβαντική υπολογιστική μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά ωφέλιμη για την κοινωνία, αλλά και ότι θα μπορούσε να επιτρέψει σε κράτη και κακόβουλους παράγοντες να παραβιάσουν την κρυπτογράφηση που προστατεύει τραπεζικούς λογαριασμούς, ιατρικά αρχεία, στρατιωτικά μυστικά και κρυπτονομίσματα.
Ο Ντέιβιντ Καρβάλιο (David Carvalho), ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Naoris Protocol, την οποία περιέγραψε ως το πρώτο αποκεντρωμένο πλέγμα κυβερνοασφάλειας παγκοσμίως, που τροφοδοτείται από μια μετα-κβαντική αλυσίδα συστοιχιών, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι «όλα τα μυστικά έχουν ουσιαστικά ημερομηνία λήξης».
Πρόσθεσε ότι κράτη αποθηκεύουν μεγάλον όγκο κρυπτογραφημένων δεδομένων που διακινούνται στο διαδίκτυο και τα οποία θα ήταν ευάλωτα σε αυτό που είναι γνωστό στη βιομηχανία ως «Ημέρα Q», δηλαδή τη στιγμή κατά την οποία ένας κβαντικός υπολογιστής θα καταφέρει τελικά να «σπάσει» την κρυπτογράφηση.
Συλλογή δεδομένων εν όψει της Ημέρας Q
Ο Καρβάλιο ανέφερε ότι τα κρυπτογραφημένα δεδομένα συλλέγονται από κράτη και εχθρικούς παράγοντες, «περιμένοντας» οι κβαντικοί υπολογιστές να μπορέσουν να τα «ανοίξουν» στο μέλλον.
Ο Ντάνιελ Μπούρρους (Daniel Burrus), μοντερνιστής με έδρα το Σαν Ντιέγκο και συγγραφέας βιβλίων με μεγάλη εμπορική επιτυχία, δήλωσε στην Epoch Times ότι η «Ημέρα Q» θα μπορούσε να συμβεί μέσα στα επόμενα 10 έως 14 χρόνια. Ωστόσο, οι κβαντικοί υπολογιστές είναι ευαίσθητοι σε σφάλματα, κάτι που περιορίζει το επίπεδο πολυπλοκότητας που μπορούν να διαχειριστούν.
Ανέφερε ότι οι σχεδιαστές τους εργάζονται πάνω σε συστήματα ανοχής σφαλμάτων, τα οποία θα εξομαλύνουν αυτά τα σφάλματα καθώς αυξάνεται το μέγεθος του υπολογιστή σε qubit, δηλαδή στις μονάδες κβαντικής πληροφορίας.
Ο Μπούρρους προέβλεψε ότι οι υπολογιστές με ανοχή σφαλμάτων θα τεθούν σε λειτουργία μεταξύ 2030 και 2035, αλλά σε ανεπαρκή κλίμακα ώστε να έχουν σημαντική επίδραση. Πρόσθεσε, όμως, ότι καθώς θα πλησιάζουμε στο 2040 θα μπορούσαν να προκύψουν μεγάλης κλίμακας προβλήματα για παλαιά κρυπτογραφικά συστήματα.
Ο κβαντικός επεξεργαστής Willow της Google και ο Zuchongzhi 3.0 της Κίνας διαθέτουν υπολογιστική ισχύ 105 qubit το καθένα, αλλά για να παραβιάσει ένας κβαντικός υπολογιστής το είδος κρυπτογράφησης που προστατεύει τραπεζικούς λογαριασμούς, ιατρικά αρχεία, στρατιωτικά μυστικά και αλυσίδες συστοιχιών, θα χρειαζόταν να διαθέτει αρκετά εκατομμύρια qubit.
Ακαδημαϊκή μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2022 από ερευνητές του University of Sussex στο Ηνωμένο Βασίλειο διαπίστωσε ότι ένας κβαντικός υπολογιστής που θα αποτελείται από 13 εκατομμύρια φυσικά qubit θα μπορούσε να παραβιάσει την κρυπτογράφηση του Bitcoin μέσα σε μία ημέρα, ενώ ένας με 317 εκατομμύρια κυβιτ θα μπορούσε να το κάνει μέσα σε μία ώρα.
Ο Μαρκ Γουέμπερ (Mark Webber), επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, είχε δηλώσει τότε ότι η εκτιμώμενη απαίτηση των 13 έως 300 εκατομμυρίων φυσικών qubit υποδείκνυε πως το Bitcoin θα έπρεπε να θεωρείται ασφαλές από κβαντική επίθεση προς το παρόν, αλλά ότι οι τεχνολογίες κβαντικής υπολογιστικής αναπτύσσονται γρήγορα, με τακτικές ανακαλύψεις που επηρεάζουν τέτοιες εκτιμήσεις και καθιστούν ένα τέτοιο σενάριο πολύ πιθανό μέσα στα επόμενα 10 χρόνια.
Σε ανάρτησή του σε ιστολόγιο, ο Νέβεν ανέφερε ότι το Willow εκτέλεσε έναν τυπικό υπολογισμό ελέγχου απόδοσης σε λιγότερο από πέντε λεπτά, κάτι που, κατά τα λεγόμενά του, θα απαιτούσε από έναν από τους ταχύτερους υπερυπολογιστές της εποχής μας 10 σεπτίλιον έτη, δηλαδή 10 στην 25η δύναμη (10²⁵), αριθμό που υπερβαίνει κατά πολύ την ηλικία του σύμπαντος.
Ωστόσο, ο Κίαραν Χίκεϋ (Ciarán Hickey), επίκουρος καθηγητής στη Σχολή Φυσικής του University College Dublin στην Ιρλανδία, δήλωσε στην διαδικτυακή εκπομπή Futureproof ότι δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση για έναν χρήσιμο υπολογισμό. Εξήγησε ότι είχε δημιουργηθεί και σχεδιαστεί αποκλειστικά για να λειτουργεί ως μέτρο σύγκρισης για κβαντικούς υπολογιστές και ότι στο ερώτημα αν μπορεί να κάνει και άλλους υπολογισμούς εξίσου γρήγορα, η απάντηση προς το παρόν είναι αρνητική.
Όπως παρατήρησε, θεωρητικά, ένας κβαντικός υπολογιστής θα μπορούσε στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί για να «σπάσει» την κρυπτογράφηση. Σήμερα, εξήγησε, όταν γίνεται μια συναλλαγή σε τραπεζικό λογαριασμό, μέρος των δεδομένων κρυπτογραφείται και ένας κβαντικός υπολογιστής θα μπορούσε να «σπάσει» αυτή την κρυπτογράφηση πολύ εύκολα.
Τους τελευταίους μήνες ανακοινώθηκαν επιπλέον εξελίξεις στην κβαντική υπολογιστική. Τον Νοέμβριο, η Quantinuum παρουσίασε τον Helios, τον οποίο χαρακτήρισε ως τον «πιο ακριβή κβαντικό υπολογιστή» στον κόσμο. Τον Δεκέμβριο, η Horizon Quantum Computing ανακοίνωσε ότι ολοκλήρωσε τη συναρμολόγηση ενός κβαντικού υπολογιστή στα κεντρικά της γραφεία στη Σιγκαπούρη. Η IBM ανακοίνωσε επίσης πρόοδο με τον κβαντικό υπολογιστή Nighthawk και δήλωσε, στις 12 Νοεμβρίου, ότι βρίσκεται εντός χρονοδιαγράμματος ώστε να παράγει «κβαντική υπολογιστική με ανοχή σφαλμάτων έως το 2029».
Ο Μπούρρους ανέφερε ότι βλέπει τον κόσμο μέσα από «ισχυρές τάσεις», δηλαδή εξελίξεις που θα εκδηλωθούν, και «ρευστές τάσεις», που μπορεί να εκδηλωθούν ή να μην εκδηλωθούν. Ένας κβαντικός υπολογιστής με τεράστιες υπολογιστικές δυνατότητες αποτελεί ισχυρή τάση· η αξία μιας ισχυρής τάσης είναι πως επιτρέπει να διακρίνεται η ανατροπή πριν προκαλέσει ανατροπή και να εντοπίζονται προβλήματα πριν εμφανιστούν, εξήγησε.
Μετα-κβαντική κρυπτογραφία
Ο Μπούρρους είπε ότι γι’ αυτόν τον λόγο πολλές εταιρείες εργάζονται πάνω στη μετα-κβαντική κρυπτογραφία (Post-Quantum Cryptography – PQC), η οποία θα προσέθετε ένα επίπεδο προστασίας ικανό να αντιμετωπίσει έναν κβαντικό υπολογιστή. Το λογισμικό μπορεί να αναπτυχθεί ενώ το υλικό βρίσκεται ακόμη υπό ανάπτυξη. Όπως παρατήρησε, η μετα-κβαντική κρυπτογραφία αποτελεί «στρατηγική μετριασμού» για την «Ημέρα Q».
Το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ έχει δημοσιεύσει ένα σχέδιο δράσης, το οποίο εκτιμά ότι ένας «κβαντικός υπολογιστής σχετικός με την κρυπτογραφία» θα μπορούσε να είναι διαθέσιμος έως το 2030. Τον Μάιο του 2022, ο Λευκός Οίκος δημοσίευσε ένα μνημόνιο εθνικής ασφάλειας, το NSM-10, στο οποίο αναφέρεται ότι οι υπηρεσίες πρέπει να προετοιμαστούν από τώρα για να εφαρμόσουν μετα-κβαντική κρυπτογραφία, λόγω της απειλής που θέτουν πιθανοί μελλοντικοί κβαντικοί υπολογιστές. Τον Νοέμβριο του 2022, ο Λευκός Οίκος έστειλε υπόμνημα στους επικεφαλής όλων των ομοσπονδιακών υπηρεσιών και εκτελεστικών τμημάτων, περιγράφοντας τη σημασία της προετοιμασίας για την «Ημέρα Q».
Τα κρυπτονομίσματα εμφανίζονται ως ιδιαίτερα ευάλωτα στην κβαντική υπολογιστική. Ο Καρβάλιο ανέφερε ότι η δυσάρεστη αλήθεια είναι πως κάθε αλυσίδα συστοιχιών είναι ευάλωτη στην κρυπτογραφία ελλειπτικής καμπύλης στο πλαίσιο της κβαντικής υπολογιστικής. Επεσήμανε ότι ο πρώτος κβαντικός κυβερνοεισβολέας θα έχει προβάδισμα, κάτι που δυνητικά θα του δώσει πρόσβαση σε όλες τις αλυσίδες συστοιχιών, ιδίως σε εκείνες που έχουν εκτεθεί ή σε όσες έχουν πραγματοποιήσει οποιαδήποτε συναλλαγή.
Ένα δυστοπικό σενάριο
Ο επιστήμονας Πωλ Μπένιοφ (Paul Benioff) είχε προβλέψει για πρώτη φορά την εφεύρεση των κβαντικών υπολογιστών στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και το 1984 κυκλοφόρησε η ταινία «Ο Εξολοθρευτής». Η ταινία διαδραματίζεται σε ένα δυστοπικό μέλλον, στο οποίο ένας εξαιρετικά ισχυρός υπολογιστής με την ονομασία Skynet αποκτά συνείδηση του εαυτού του και κηρύσσει πόλεμο στην ανθρωπότητα.
Ο Καρβάλιο υποστήριξε ότι αν οι άνθρωποι δεν ενσωματώσουν από τώρα ανθεκτικότητα απέναντι στα κβαντικά συστήματα στα έργα, τις διαδικασίες, τις υποδομές και τα δεδομένα τους, μπορεί σύντομα να είναι πολύ αργά. Τα δεδομένα είναι μεν κρυπτογραφημένα, αλλά πολύ σύντομα θα αποκρυπτογραφηθούν και τα κλειδιά που τα προστατεύουν θα είναι διαθέσιμα, προειδοποίησε, συγκρίνοντας την κατάσταση με την πλοκή της ταινίας όπου ο ήρωας τον οποίο υποδύεται ο Άρνολντ Σβαρτσενέγκερ επιστρέφει στο παρελθόν για να αλλάξει το μέλλον.
Πρόκειται για παρόμοια κατάσταση, εξήγησε, με την έννοια ότι για να σωθεί το μέλλον χρειάζεται ανθεκτικότητα έναντι των κβαντικών συστημάτων ήδη από τώρα, επειδή οι μελλοντικές κβαντικές δυνατότητες θα αποκαλύψουν προηγούμενα κλειδιά, τα οποία, όπως είπε, αφορούν το μέλλον, το παρελθόν και το παρόν.
Ωστόσο, οι ρυθμιστικές αρχές στις ΗΠΑ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη επίγνωση της απειλής από τους κβαντικούς υπολογιστές, είπε, αναφέροντας ότι υπάρχουν επιταγές για κάθε κρίσιμη υποδομή που συνεργάζεται με την κυβέρνηση, εργολάβους του στρατού και συναφείς φορείς, ώστε να είναι ανθεκτική έναντι κβαντικών κυβερνοεπιθέσεων πριν από το 2030 και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πριν από το 2028.
Βρισκόμαστε στο 2026 και ο χρόνος δεν είναι πολύς, επεσήμανε. Πρέπει να διασφαλιστεί ανθρώπινη εποπτεία σε όσα γίνονται, ώστε να μη δημιουργηθεί ένας κόσμος τύπου «Εξολοθρευτή», κάτι που είναι τεχνικά δυνατό.
Νέοι άνθρωποι που στο παρελθόν αυτοπροσδιορίζονταν ως διεμφυλικοί έχουν καταθέσει τα τελευταία χρόνια δεκάδες αγωγές, αν και μέχρι σήμερα δεν έχουν καταφέρει να κερδίσουν ετυμηγορία υπέρ τους. Είναι γνωστοί ως «άτομα που απομεταβαίνουν», δηλαδή άτομα που μετανιώνουν για την αλλαγή του φύλου τους, συχνά αφότου επέφεραν μη αναστρέψιμες αλλαγές στο σώμα τους μέσω φαρμακευτικής αγωγής και χειρουργικών επεμβάσεων, κατόπιν συμβουλής επαγγελματιών υγείας.
Φέτος, αρκετές υποθέσεις στις ΗΠΑ, που ξεπέρασαν τη φάση της απόρριψης και της διαιτησίας, προχωρούν προς τις δικαστικές αίθουσες σε όλη τη χώρα. Αυτές οι υποθέσεις αντιμετωπίζουν εμπόδια, όπως παραγραφές, ανώτατα όρια στις αποζημιώσεις για ιατρική αμέλεια και τεράστια νομικά έξοδα, για διαδικασίες που μπορεί να παρατείνονται επί χρόνια.
Μία υπόθεση στη Νέα Υόρκη, η οποία έχει προγραμματιστεί να εκδικαστεί αυτή την εβδομάδα, αφορά ένα κορίτσι που στα 16 της πίστευε ότι ήταν αγόρι και υποβλήθηκε σε διπλή μαστεκτομή τον Δεκέμβριο του 2019, σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα. Έκτοτε, έχει απομεταβεί. Η υπόθεση, Fox Varian vs. Kenneth Einhorn et al (Φοξ Βάριαν κατά Κέννεθ Άινχορν και άλλων), κατατέθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο της Κομητείας Ουέστσεστερ το 2023, με εναγομένους τη θεραπεύτρια της εφήβου, τον γιατρό της και τις ιατρικές δομές που εμπλέκονταν.
Η σημασία της αγωγής είναι εμφανής στους δικηγόρους της Fiedler Deutsch, έμπειρου δικηγορικού γραφείου της Νέας Υόρκης που εκπροσωπούν άτομα που απομεταβαίνουν στην αγωγή ιατρικής αμέλειας. Στην ιστοσελίδα του γραφείου σημειώθηκε, σε ανάρτηση του Απριλίου 2025 με τίτλο «Κατανόηση των υποθέσεων απομετάβασης: ένδικα μέσα για ανηλίκους που επηρεάστηκαν από φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου», ότι η υπόθεση «ενδέχεται να είναι η πρώτη του είδους της στη χώρα που θα οδηγηθεί σε δίκη».
Οι επαγγελματίες υγείας που εμπλέκονται στην υπόθεση κατηγορούνται για αμέλεια και για πρόκληση πόνου, οδύνης και ψυχικής δοκιμασίας «μόνιμου χαρακτήρα» στην ενάγουσα, η οποία παλαιότερα ήταν γνωστή ως Ιζαμπέλλα Μπάζιλε (Isabella Basile), σύμφωνα με τα δικαστικά έγγραφα. Σύμφωνα με την αγωγή, οι εναγόμενοι φέρονται να παρέλειψαν να ενημερώσουν την έφηβη για «τους κινδύνους και τις εναλλακτικές» που συνδέονταν με τις ιατρικές πράξεις στις οποίες υποβλήθηκε.
Οι εναγόμενοι αρνήθηκαν οποιαδήποτε παρανομία, υποστηρίζοντας σε δικαστικά έγγραφα ότι, κατά τον χρόνο της επέμβασης, «η ενάγουσα εξακολουθούσε να αυτοπροσδιορίζεται ως αγόρι, ήταν ευχαριστημένη χωρίς στήθος και δεν μετάνιωνε για την απόφασή της».
Ούτε οι δικηγόροι των εναγομένων ούτε οι δικηγόροι της ενάγουσας σχολίασαν την υπόθεση, όταν επικοινώνησε μαζί τους η εφημερίδα The Epoch Times.
Υποστηρικτές της απομετάβασης συγκεντρώνονται έξω από το συνέδριο της Παιδιατρικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας στο Σαν Ντιέγκο. ΗΠΑ, 6 Μαΐου 2023. (John Fredricks/The Epoch Times)
Ο Νικ Γουίτνυ (Nick Whitney), πλέον εταίρος στο δικηγορικό γραφείο Childers Law στη Φλόριντα, γνωρίζει από πρώτο χέρι τι απαιτείται για να κερδηθεί μια μεγάλη υπόθεση ιατρικής αμέλειας. Εργάστηκε ως δικηγόρος σε δίκη εκπροσωπώντας μια οικογένεια σε υπόθεση «ιατρικής απαγωγής» κατά του παιδιατρικού νοσοκομείου Johns Hopkins All Children’s Hospital στο Σαιντ Πήτερσμπεργκ της Φλόριντα. Η υπόθεση έγινε ευρέως γνωστή από το ντοκιμαντέρ «Take Care of Maya» του Netflix το 2023 και κατέληξε σε αρχική ετυμηγορία 261 εκατ. δολαρίων σε βάρος των εναγομένων, τη μεγαλύτερη στην ιστορία της πολιτείας.
Ο Γουίτνυ ανέφερε στην Epoch Times, μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος, ότι μια νίκη στην υπόθεση απομετάβασης στη Νέα Υόρκη θα συγκλόνιζε το ιατρικό κατεστημένο και θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η παιδιατρική δυσφορία φύλου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Προέβλεψε ότι, αν ένας από αυτούς τους γενναίους ενάγοντες επικρατήσει, «τα νοσοκομεία και οι γιατροί θα τρέχουν πανικόβλητοι». Διευκρίνισε ότι το πιο άμεσο και ουσιαστικό αποτέλεσμα θα ήταν ένας εξαναγκαστικός απολογισμός, καθώς οι γιατροί και τα νοσοκομεία θα έπρεπε να υπολογίσουν διαφορετικά τους κινδύνους και να αποφασίσουν αν η νομική τους έκθεση εξακολουθεί να ‘επιτρέπει’, όπως το έθεσε, τη θυματοποίηση παιδιών και εφήβων.
Ο Τζόναθαν Χάλλιχαν (Jonathan Hullihan), νομικός σύμβουλος του δικηγορικού γραφείου Remnant Law Firm στο Γούντλαντς του Τέξας, ο οποίος στο παρελθόν υπερασπίστηκε γιατρούς σε ζητήματα προτύπων φροντίδας που προέκυψαν από συνταγογραφήσεις ιβερμεκτίνης κατά την πανδημία της COVID-19, παρατήρησε ότι μια νίκη στην υπόθεση της Νέας Υόρκης θα μπορούσε να αλλάξει τους συσχετισμούς σε Πολιτείες με πιο γενναιόδωρες προθεσμίες παραγραφής.
Παρά τη δραματική αύξηση των διαδικασιών μετάβασης και των χειρουργικών επεμβάσεων σε ανηλίκους, οι αγωγές απομετάβασης αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια, είπε. Για παράδειγμα, το Themis Resource Fund απαριθμεί 23 υποθέσεις ατόμων που απομεταβαίνουν, με τις περισσότερες να έχουν κατατεθεί μεταξύ 2022 και 2024. Ωστόσο, πολλές έχουν απορριφθεί ή έχουν διευθετηθεί ή παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Οι μεταρρυθμίσεις στο δίκαιο αδικοπραξιών, σε ζητήματα όπως τα ανώτατα όρια αποζημιώσεων και οι παραγραφές, αποτελούν μεγάλα εμπόδια, είπε ο Χάλλιχαν. Το κόστος εξασφάλισης ιατρικών εμπειρογνωμόνων για την αξιολόγηση αποκλίσεων από το πρότυπο φροντίδας μπορεί να ξεπεράσει τα 50.000 δολάρια. Ο Χάλλιχαν δήλωσε στην Epoch Times ότι, με αυτές τις μεταρρυθμίσεις σε ισχύ, συχνά παρεμποδίζονται βάσιμες αξιώσεις και προστατεύονται οι πάροχοι από λογοδοσία, ιδίως όταν η μετάνοια για μια συχνά μη αναστρέψιμη επέμβαση εμφανίζεται χρόνια αργότερα.
Άνθρωποι συγκεντρώνονται για να μοιραστούν εμπειρίες απομετάβασης μπροστά από το κτίριο του Πολιτειακού Καπιτωλίου της Καλιφόρνιας. Σακραμέντο, ΗΠΑ, 10 Μαρτίου 2023. (John Fredricks/The Epoch Times)
Πέρα από την υπόθεση της Νέας Υόρκης, δύο ακόμη υποθέσεις ατόμων που απομεταβαίνουν αναμένεται να οδηγηθούν σε δίκη φέτος.
Σε αυτές περιλαμβάνεται η υψηλού προφίλ υπόθεση στην Καλιφόρνια που κατέθεσε η Χλόη Κόουλ (Chloe Cole) κατά των Kaiser Foundation Hospitals, γιατρών, θεραπευτών και άλλων. Η Κόουλ είναι δημόσια προβεβλημένη ως άτομο που απομεταβαίνει και πολέμια της ιατρικής μετάβασης παιδιών με δυσφορία φύλου. Προσέφυγε κατά των Kaiser Foundation Hospitals και άλλων, έχοντας υποστεί μαστεκτομή όταν ήταν 15 ετών.
Η υπόθεσή της, που κατατέθηκε από τα Dhillon Law Group, LiMandri & Jonna LLP και το Center for American Liberty, οδεύει προς δίκη, αφού το Τρίτο Εφετείο της Καλιφόρνιας αποφάνθηκε αυτό το φθινόπωρο ότι δεν ήταν υποχρεωτικό να οδηγηθεί η υπόθεση σε διαιτησία. Σύμφωνα με την αγωγή, οι εναγόμενοι «έδειξαν δόλια, καταπιεστική και κακόβουλη συμπεριφορά», δίνοντάς της ανακριβείς ή ψευδείς πληροφορίες σχετικά με τον κίνδυνο αυτοκτονίας και ενισχύοντας την εσφαλμένη πεποίθησή της ότι οι υπηρεσίες μετάβασης φύλου θα έλυναν τα ζητήματα ψυχικής υγείας της. Η Κόουλ είπε στην Epoch Times, σε πρόσφατη συνέντευξη, ότι οι γιατροί παρενέβησαν ιατρικά, χωρίς προηγουμένως να αντιμετωπίσουν την ψυχική της υγεία, περιλαμβανομένων συμπτωμάτων που έμοιαζαν με αυτισμό.
Η Κόουλ άρχισε να αυτοπροσδιορίζεται ως αγόρι στην εφηβεία και επεδίωξε σωματικές αλλαγές ώστε να ταιριάξει με αυτή την εικόνα που ανέπτυξε για τον εαυτό της. Στα 13 της τής συνταγογραφήθηκαν αναστολείς εφηβείας και τεστοστερόνη. Τελικά, χειρουργοί προχώρησαν σε διπλή μαστεκτομή.
Η Κόουλ είπε ότι αναμένει να οριστεί ημερομηνία δίκης φέτος ή τον επόμενο χρόνο και ότι ανυπομονεί να αποκαλύψει όσα έχει κάνει το Kaiser, όχι μόνο σε εκείνη, αλλά σε χιλιάδες παιδιά στην Καλιφόρνια και σε ολόκληρες τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό που θέλει κυρίως είναι να καταστεί η υπόθεσή της δεδικασμένο, δείχνοντας σε άλλα παιδιά και οικογένειες ότι μπορούν να ζητήσουν δικαίωση.
Το Kaiser αρνήθηκε οποιαδήποτε παρανομία και ζήτησε την απόρριψη της αγωγής. Το ίδρυμα δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Η Χλόη Κόουλ, άτομο που έχει απομεταβεί και υπέρμαχος των δικαιωμάτων των παιδιών, στο συνέδριο AmFest της Turning Point USA, στο Φοίνιξ. Αριζόνα, ΗΠΑ, 20 Δεκεμβρίου 2025. (Lei Chen/The Epoch Times)
Άλλη επερχόμενη δίκη είναι η υπόθεση στη Νεμπράσκα που αφορά τη Λούκα Χάιν (Luka Hein), με εναγομένους τους University of Nebraska Medical Center Physicians, Nebraska Medical Center, γιατρούς, θεραπευτές και άλλους. Η υπόθεση Χάιν, που κατατέθηκε το 2023 από δικηγόρους του Thomas More Society, του Center for American Liberty και τον δικηγόρο ιατρικής αμέλειας της Νεμπράσκα Τζεφ Ντάουνινγκ (Jeff Downing), έχει προγραμματιστεί να εκδικαστεί τον Αύγουστο. Ωστόσο, πρέπει πρώτα να ξεπεράσει αιτήσεις για συνοπτική κρίση σε ακρόαση στις 4 Φεβρουαρίου.
Σύμφωνα με την αγωγή, η Χάιν υποβλήθηκε σε χειρουργική αφαίρεση και των δύο μαστών της το 2018, σε ηλικία 16 ετών, ως πρώτο βήμα της «φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου» που της παρείχαν γιατροί στο Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο της Νεμπράσκα. Η αγωγή υποστηρίζει ότι οι γιατροί της και το ιατρικό κέντρο ενήργησαν με αμέλεια και παραβίασαν τον Νόμο Προστασίας Καταναλωτή της Νεμπράσκα, κατηγορίες που οι εναγόμενοι αρνούνται.
Σε δήλωσή της μετά την κατάθεση της αγωγής, η Χάιν ανέφερε ότι περνούσε την πιο σκοτεινή και χαοτική περίοδο της ζωής της και ότι, αντί να της δοθεί η βοήθεια που χρειαζόταν, οι γιατροί μετέτρεψαν αυτό το χάος σε πραγματικότητα επιβεβαιώνοντάς το, και την έπεισαν να προχωρήσει σε ιατρική παρέμβαση χωρίς να μπορεί να κατανοήσει πλήρως τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις και συνέπειες.
Η Χάιν εντάχθηκε σε μια «κλινική φροντίδας φύλου» που λειτουργούσε από το ακαδημαϊκό προσωπικό του ιατρικού κέντρου. Εκεί, σύμφωνα με την αγωγή, το προσωπικό δεν αμφισβήτησε τον αυτοπροσδιορισμό της ως διεμφυλικό άτομο. Η αγωγή υποστηρίζει ότι επιβεβαιώνοντας άμεσα τη Λούκα, οι εναγόμενοι κατέληξαν να βλέπουν τα πάντα μέσα από το πρίσμα της διεμφυλικότητας, αποκλείοντας άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να είναι η αιτία/οι αιτίες της δυσφορίας της.
Σύμφωνα με την αγωγή, το ακαδημαϊκό προσωπικό του ιατρικού κέντρου χρησιμοποιεί το μοντέλο «επιβεβαίωσης φύλου». Επιβεβαιώνουν το επιλεγμένο φύλο του ασθενούς και στη συνέχεια εγκρίνουν ιατρικές πράξεις βάσει του Ολλανδικού Πρωτοκόλλου, το οποίο προβλέπει αναστολείς εφηβείας, ορμόνες σχετικές με το φύλο και χειρουργική επέμβαση.
Σύμφωνα με το δικόγραφο, το μοντέλο αυτού του πρωτοκόλλου βασίστηκε σε αδύναμα στοιχεία για το ότι οι διεμφυλικοί ασθενείς ωφελούνται από ιατρικές παρεμβάσεις.
Η Λούκα Χάιν, άτομο που έχει απομεταβεί, μιλά στο κτίριο του Πολιτειακού Καπιτωλίου της Καλιφόρνιας στο Σακραμέντο. Καλιφόρνια, ΗΠΑ, 28 Μαρτίου 2023. (John Fredricks/The Epoch Times)
Την άνοιξη του 2025, το υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ δημοσίευσε μια ανασκόπηση 409 σελίδων για τις ιατρικές διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για παιδιά με δυσφορία φύλου. Η έκθεση υποστηρίζει την ψυχοθεραπεία ως «μη επεμβατική εναλλακτική λύση στις ενδοκρινικές και χειρουργικές παρεμβάσεις», επειδή τα οφέλη των ορμονών ή της χειρουργικής δεν έχουν τεκμηριωθεί.
Ομοίως, ευρωπαϊκές χώρες έχουν απομακρυνθεί από την ιατρική παρέμβαση μετά τη δημοσίευση, το 2024, της έκθεσης Κας (Cass) στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία οδήγησε σε απομάκρυνση από το μοντέλο «επιβεβαίωσης φύλου» για τα παιδιά.
Η αγωγή της Χάιν υποστηρίζει ότι οι γιατροί έχουν ευθύνη να αποκλείουν όλες τις άλλες πιθανές αιτίες της δυσφορίας ενός ασθενούς πριν στραφούν σε μη αναστρέψιμες πράξεις, όπως διπλή μαστεκτομή ή υστερεκτομή. Σύμφωνα με την αγωγή, κατά την προώθηση των υπηρεσιών τους, οι εναγόμενοι χρησιμοποίησαν περιγραφές όπως «ορμονοθεραπεία αρρενοποίησης» για να περιγράψουν ιατρικές παρεμβάσεις για τη δυσφορία φύλου.
Η αγωγή ισχυρίζεται ότι αυτές οι ακίνδυνες εκ πρώτης όψεως περιγραφές διαδικασιών, όπως προωθήθηκαν από τους εναγόμενους, είναι παραπλανητικές επειδή δεν πρόκειται για θεραπεία. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το αντίθετο, καθώς αντί να θεραπεύουν, αυτές οι διαδικασίες προκαλούν βλάβη που οδηγεί σε δυσλειτουργία και δυσπλασία του εφηβικού σώματος και εγκεφάλου.
Δικηγόρος των εναγομένων δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Καθώς ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϋ ετοιμάζεται να επισκεφθεί την Κίνα από τις 13 έως τις 17 Ιανουαρίου για συναντήσεις με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, τον πρωθυπουργό Λι Τσιανγκ και επιχειρηματικούς παράγοντες, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η Ένωση Φάλουν Ντάφα του Καναδά τον καλούν να δώσει προτεραιότητα στα ανθρώπινα δικαιώματα και να θέσει με έμφαση το ζήτημα της διακρατικής καταστολής σε καναδικό έδαφος, παράλληλα με τις συζητήσεις που αναμένεται να αφορούν το εμπόριο, την ενέργεια, τη γεωργία και τη διεθνή ασφάλεια, σύμφωνα με το Γραφείο του Πρωθυπουργού.
Η επίσκεψη αυτή θα είναι η πρώτη επίσημη επίσκεψη Καναδού πρωθυπουργού στην Κίνα μετά το ταξίδι του Τζάστιν Τρυντώ το 2017, και εντάσσεται στην προσπάθεια της κυβέρνησης να ανανεώσει τις σχέσεις με το Πεκίνο.
Σε επιστολή της 9ης Ιανουαρίου προς τον Κάρνεϋ, ο Καναδικός Συνασπισμός για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Κίνα (Canadian Coalition on Human Rights in China) — συνασπισμός εννέα οργανώσεων — τον προέτρεψε να δράσει για την αντιμετώπιση των εκτεταμένων παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διαπράττει το κινεζικό καθεστώς, συμπεριλαμβανομένης της εκστρατείας διακρατικής καταστολής που λαμβάνει χώρα στον Καναδά. Ο συνασπισμός ζήτησε το ταξίδι να «σηματοδοτηθεί τη σαφή πρόθεση» του Καναδά να τεθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα στο κέντρο της σχέσης των δύο κρατών.
Ο συνασπισμός ανέφερε ότι η σχέση του Καναδά με την Κίνα αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες προτεραιότητες της εξωτερικής πολιτικής που αντιμετωπίζει ο Κάρνεϋ ως πρωθυπουργός, η σημασία της οποίας αφορά τόσο οικονομικά και γεωπολιτικά θέματα όσο και θέματα ασφαλείας. Οι ανησυχίες για το ιστορικό παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχει το Πεκίνο απαιτούν πολύ σοβαρή και μελετημένη προσοχή, καθώς και μια συνολική στρατηγική που θα διασφαλίζει ότι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα είναι κεντρική στις σχέσεις και στις συναλλαγές των δύο χωρών, σημείωσε.
Ο Τσουκ Κουάν (Cheuk Kwan), συμπρόεδρος της Ένωσης για τη Δημοκρατία στην Κίνα (Association for Democracy in China) στο Τορόντο, υποστήριξε ότι ο Καναδάς δεν διαθέτει μια τέτοια στρατηγική, ώστε τα ανθρώπινα δικαιώματα να «εμφανίζονται ως εξέχοντα σε όλο το εύρος» της σχέσης της Οττάβα με το Πεκίνο. Σε δήλωσή του, στις 12 Ιανουαρίου, ανέφερε ότι έχει έρθει η ώρα τα ανθρώπινα δικαιώματα να τεθούν στην πρώτη γραμμή της σχέσης αυτής και ότι αυτή είναι η μόνη ηθική και ταυτόχρονα βιώσιμη οδός.
Ο Σέραπ Θέρτσιν (Sherap Therchin), εκτελεστικός διευθυντής της Επιτροπής Καναδά-Θιβέτ (Canada Tibet Committee), ανέφερε σε δήλωσή του στις 12 Ιανουαρίου ότι, σύμφωνα με την εκτίμηση πολλών ειδικών, η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κίνα έχει επιδεινωθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια. Σημείωσε ότι ταυτόχρονα, έχει παρατηρηθεί ότι τόσο ο Καναδάς όσο και η ευρύτερη διεθνής κοινότητα έχουν δώσει προτεραιότητα στα εμπορικά συμφέροντα, κατευνάζοντας μάλλον την κινεζική κυβέρνηση αντί να την αμφισβητούν.
Ο συνασπισμός ανέφερε ότι οι οργανώσεις του έχουν τεκμηριώσει αύξηση παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το κινεζικό καθεστώς, στις οποίες περιλαμβάνεται και μία εντατική εκστρατεία καταστολής ακτιβιστών για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα τα τελευταία χρόνια, τόσο εντός όσο και εκτός Κίνας.
Η εν λόγω εκστρατεία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα υποθέσεων, από τις οποίες ο συνασπισμός παρέθεσε εκείνες του εκδότη από το Χονγκ Κονγκ Τζίμμυ Λάι, του οποίου η οικογένεια βρίσκεται στον Καναδά, της ακτιβίστριας υπέρ της δημοκρατίας από το Χονγκ Κονγκ Τσόου Χανγκ-τουνγκ, του Καναδού Τζο Τέι, του Ουιγούρου-Καναδού Χουσεΐν Τζελίλ, του ακτιβιστή υπέρ της δημοκρατίας Γουάνγκ Μπινγκτζάνγκ, ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ που έχουν συλληφθεί από το καθεστώς στην Κίνα και έχουν οικογένειες στον Καναδά, του Θιβετιανού βουδιστή ηγέτη Παντσέν Λάμα, καθώς και μεγάλου αριθμού χριστιανών ποιμένων σε όλη την Κίνα.
Ακτιβιστές κρατούν πλακάτ με τη φωτογραφία του Κινέζου δικηγόρου ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γουάνγκ Τσουαντζάνγκ, ο οποίος είναι υπό κράτηση, και της συζύγου του, Λι Γουεντζού, σε συγκέντρωση έξω από το Γραφείο Διασύνδεσης της Κίνας. Χονγκ Κονγκ, 26 Δεκεμβρίου 2018. (Anthony Wallace/AFP μέσω Getty Images)
Η Σιμόν Ανσέ (Simone Hanchet), διευθύντρια επικοινωνίας στο Raoul Wallenberg Centre for Human Rights, υποστήριξε ότι είναι κρίσιμο ο Κάρνεϋ να τοποθετήσει τα ανθρώπινα δικαιώματα στο επίκεντρο της σχέσης Καναδά–Κίνας, καθώς επιδιώκει να αναθερμάνει τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Ανέφερε ότι η αδυναμία επίτευξης αυτού του στόχου στο παρελθόν είχε καταστροφικές συνέπειες για ορισμένους Καναδούς σε ατομικό επίπεδο.
Ο συνασπισμός σημείωσε επίσης ότι η Κίνα συνεχίζει να διαθέτει σημαντικούς πόρους σε επιχειρήσεις επιρροής και παρενόχλησης στον Καναδά, από τις οποίες πολλές στρέφονται και δρουν κατά ομάδων του ίδιου του συνασπισμού. Παρότι η Οττάβα έχει ακολουθήσει ποικίλες προσεγγίσεις στο παρελθόν για να θέσει το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Πεκίνο, αυτές έμοιαζαν αποσπασματικές και ασυντόνιστες. Οι αδυναμίες της στρατηγικής του Καναδά και τα λάθη που έγιναν όσον αφορά την προβολή αυτού του θέματος στις διμερείς σχέσεις δεν πρέπει να επαναληφθούν, τόνισε.
Στο ίδιο πλαίσιο παρεμβάσεων πριν από την επίσκεψη, η Human Rights Watch ανέφερε σε δελτίο Τύπου, στις 9 Ιανουαρίου, ότι ο Κάρνεϋ θα πρέπει να θέσει τα ανθρώπινα δικαιώματα στο κέντρο του ταξιδιού του.
Η Μάγια Ουάνγκ (Maya Wang), αναπληρώτρια διευθύντρια για την Ασία στη Human Rights Watch, υποστήριξε ότι ο Κάρνεϋ θα πρέπει να αναγνωρίσει πως η εντεινόμενη καταστολή από το κινεζικό καθεστώς απειλεί όχι μόνο τα δικαιώματα των ανθρώπων στην Κίνα, αλλά και τα θεμελιώδη συμφέροντα και τις αξίες του Καναδά. Όπως σημείωσε, ο πρωθυπουργός θα πρέπει να διασφαλίσει πως οι επαφές με την κινεζική κυβέρνηση για το εμπόριο και την ασφάλεια θα συνάδουν με τις αξίες του Καναδά, οι οποίες περιλαμβάνουν την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ συμμετέχουν σε παρέλαση για τον τερματισμό της δίωξης κατά του Φάλουν Γκονγκ στην Κίνα. Ουάσιγκτον, 20 Ιουλίου 2017. (The Epoch Times)
Ο οργανισμός ανέφερε ότι ο Κάρνεϋ θα πρέπει να θέσει ζητήματα όπως η σχέση μεταξύ καταναγκαστικής εργασίας και εξαγωγών, η δίωξη και η φυλάκιση υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και η στοχοποίηση επικριτών του καθεστώτος σε άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Καναδά.
Διακρατική καταστολή
Παράλληλα, η Ένωση Φάλουν Ντάφα του Καναδά κάλεσε τον Κάρνεϋ, εν όψει της επίσκεψης, να προτρέψει το Πεκίνο να απελευθερώσει δέκα (10) ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ που είναι συγγενείς Καναδών και κρατούνται στην Κίνα για λόγους συνείδησης, ενώ ζήτησε επίσης να τεθεί το ζήτημα της κινεζικής διακρατικής καταστολής σε καναδικό έδαφος, την οποία χαρακτήρισε επιθετική μορφή ξένης παρέμβασης.
Η Ένωση ανέφερε ότι από το 2024 οι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ έχουν δει αύξηση των ψευδών απειλών για ένοπλες και βομβιστικές επιθέσεις, με περισσότερες από 160 απειλές να στοχοποιούν την κοινότητά τους παγκοσμίως. Όπως σημείωσε, τουλάχιστον 127 από αυτές τις απειλές στρέφονταν κατά του Shen Yun Performing Arts, μιας μη κερδοσκοπικής ομάδας κλασικού κινεζικού χορού με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία ιδρύθηκε από ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ.
Ο εκπρόσωπος της Ένωσης, Τζόελ Τσίπκαρ (Joel Chipkar), ανέφερε σε ανακοίνωσή του, στις 11 Ιανουαρίου, ότι οι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ παραμένουν η μεγαλύτερη ομάδα κρατουμένων συνείδησης στην Κίνα και ότι, για πάνω από 26 χρόνια, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) χρησιμοποιεί τον κρατικό μηχανισμό για να δυσφημεί, να συλλαμβάνει, να βασανίζει και να φιμώνει εκατομμύρια ανθρώπους. Υπογράμμισε ότι η δίωξη παραμένει σοβαρή, συστηματική και αμείωτη, σημειώνοντας ότι μόνο το 2025 καταδικάστηκαν 750 ασκούμενοι σε μακροχρόνιες ποινές φυλάκισης, πολλοί από τους οποίους είναι ηλικιωμένοι.
Η Ένωση ζητά από τον Κάρνεϋ να υποστηρίξει την απελευθέρωση όλων των ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ, συμπεριλαμβανομένων των δέκα συγγενών Καναδών που κρατούνται για λόγους συνείδησης στην Κίνα. Κατονομάστηκαν οι Λιτζόνγκ Χε, Λανγίνγκ Κονγκ, Λιτζουάν Γκάο, Γιουνχέ Τζανγκ, Μινγκγκουάνγκ Σιε, Σινγκτζούν Λι, Τζιανγκγί Σουν, Φουτζούν Ε, Λι Ζουό και Σουάνγκ Σουν.
Ο κάτοικος Τορόντο Λίτζι Χε μιλά σε συγκέντρωση του Φάλουν Ντάφα έξω από το κινεζικό προξενείο στο Τορόντο, στις 10 Δεκεμβρίου 2024, καλώντας το κινεζικό καθεστώς να απελευθερώσει τον αδελφό του, Λιτζόνγκ Χε, ο οποίος κρατείται από τον Ιανουάριο του 2023 επειδή ασκεί Φάλουν Γκονγκ. (NTD)
Ο Τσίπκαρ ανέφερε ότι οι οικογένειες υποφέρουν, καθώς οι άνθρωποί τους αντιμετωπίζουν συστηματικά βασανιστήρια, κακοποίηση, ακόμη και θάνατο μέσα στο κινεζικό σωφρονιστικό σύστημα, έχοντας καταδικαστεί σε ποινές έως και εννέα ετών έπειτα από δίκες-παρωδίες.
Ο Τσίπκαρ περιέγραψε το Φάλουν Γκονγκ, γνωστό και ως Φάλουν Ντάφα, ως μία παραδοσιακή κινεζική άσκηση που συνδυάζει διαλογιστικές ασκήσεις και ηθικές διδασκαλίες που επικεντρώνονται στις αρχές της αλήθειας, της καλοσύνης και της ανεκτικότητας. Ανέφερε ότι όταν άρχισε να διδάσκεται δημόσια στην Κίνα το 1992, εξαπλώθηκε πολύ γρήγορα φθάνοντας, έως το 1999, τους 70 έως 100 εκατομμύρια οπαδούς, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του κινεζικού κράτους.
Παρά το γεγονός ότι σήμερα ασκείται σε περισσότερες από 100 χώρες, η Ένωση ανέφερε ότι οι ασκούμενοι αντιμετωπίζουν σκληρή και συστηματική καταστολή από το ΚΚΚ κοντά τρεις δεκαετίες πλέον, με αναφορές για αυθαίρετη φυλάκιση, βασανιστήρια, καταναγκαστική εργασία, σωματική και σεξουαλική κακοποίηση, καθώς και εξαναγκαστικές αφαιρέσεις οργάνων.
Η Ένωση υποστήριξε ότι η δίωξη αυτή έχει περάσει τα σύνορα και εκδηλώνεται ως διακρατική καταστολή και σε καναδικό έδαφος. Σε έκθεση που υπέβαλε το 2024 στην Επιτροπή Διερεύνησης Ξένης Παρέμβασης του Καναδά, τεκμηρίωσε περισσότερα από 25 χρόνια διακρατικής καταστολής στον Καναδά, συμπεριλαμβανομένων παρενοχλήσεων, κυβερνοεπιθέσεων, παρακολούθησης, προπαγάνδας μίσους, βίας και παρεμβάσεων σε δημόσιες εκδηλώσεις.
Η ίδια έκθεση, σύμφωνα με την Ένωση, ανέφερε και τον αποκλεισμό ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ από τοπικές εκδηλώσεις, απόπειρες υποκλοπής ταυτότητας και εκφοβισμό συγγενών, καθώς και πιέσεις προς αιρετούς αξιωματούχους ώστε να αποσύρουν τη στήριξή τους από το Φάλουν Γκονγκ. Ο Τσίπκαρ υποστήριξε ότι αν ο πρωθυπουργός θέσει αυτά τα ζητήματα στους Κινέζους αξιωματούχους, θα δώσει ελπίδα στα θύματα, θα στηρίξει τις καναδικές οικογένειες που βάλλονται από τις τακτικές του Πεκίνου, και θα στείλει σαφές μήνυμα ότι ο Καναδάς δεν ανέχεται καταστολή στο έδαφός του.
Shen Yun
Σε επιστολή της 9ης Ιανουαρίου προς τον πρωθυπουργό, η Ένωση ανέφερε ακόμη την ανησυχία της ότι η διακρατική καταστολή έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, στοχεύοντας τόσο τους ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ όσο και το Shen Yun Performing Arts, το οποίο περιέγραψε ως παγκοσμίως αναγνωρισμένη ομάδα κλασικού κινεζικού χορού που ιδρύθηκε από ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ με στόχο την αναβίωση του παραδοσιακού κινεζικού πολιτισμού πριν από τον κομμουνισμό, καθώς και την προβολή των θρησκευτικών διώξεων στην Κίνα.
Η Ένωση ανέφερε ότι το Shen Yun και η κοινότητα του Φάλουν Γκονγκ έχουν αντιμετωπίσει παρενόχληση, παραπληροφόρηση, παρακολούθηση, καθώς και απειλές για βομβιστικές ενέργειες και ένοπλες επιθέσεις στον Καναδά και σε άλλες δημοκρατικές χώρες, σημειώνοντας ότι τέτοιες ενέργειες συνιστούν σοβαρή εγκληματική δραστηριότητα. Οι απειλές έγιναν κατά θεάτρων που είχαν προγραμματίσει να φιλοξενήσουν παραστάσεις του Shen Yun κατά την παγκόσμια περιοδεία του για το 2025.
Ανέφερε ότι το 2025 σημειώθηκαν περιστατικά σε τέσσερα θέατρα στον Καναδά: στο Μισσισσάουγκα, στο Κίτσενερ, στο Μόντρεαλ και στο Βανκούβερ. Απειλητικά μηνύματα μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προειδοποιούσαν ότι θα υπάρξει βία αν οι παραστάσεις προχωρούσαν, σε μια προφανή προσπάθεια την ακύρωσή τους. Ορισμένα από τα μηνύματα προέρχονταν από την Κίνα, όπως διαπιστώθηκε, και υπήρχαν ενδείξεις εμπλοκής των κινεζικών Αρχών, σημείωσε.
Αυλαία του Shen Yun Performing Arts στο Living Arts Centre, στο Μισσισσάουγκα. Οντάριο, Καναδάς, 25 Μαρτίου 2022. (The Epoch Times)
Η Ένωση υποστήριξε ότι η κυβέρνηση του Καναδά έχει ευθύνη να θέσει αυτές τις ανησυχίες στην κινεζική ηγεσία, ώστε να προστατεύσει την ασφάλεια και την ευημερία των Καναδών και να υπερασπιστεί το θεμελιώδες δικαίωμα στην ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης όσων αναζήτησαν καταφύγιο και ελευθερία στον Καναδά.
Πέρα από τη βλάβη που προκαλείται στην κοινότητα του Φάλουν Γκονγκ και στο Shen Yun, σημείωσε, παρόμοιες ενέργειες συνιστούν άμεση απειλή για την κυριαρχία του Καναδά, τη δημόσια ασφάλεια και τις δημοκρατικές αξίες, αφού αυτά τα περιστατικά εντάσσονται σε μια συντονισμένη εκστρατεία διακρατικής καταστολής με στόχο τη φίμωση κάθε αντίλογου, τον εκφοβισμό των κοινοτήτων και την άσκηση επιρροής σε καναδικούς θεσμούς.
