Τα μικροπλαστικά έχουν γίνει η νέα μεγάλη ανησυχία —συνδέονται με πολλούς κινδύνους για την υγεία και φαίνεται πως είναι αδύνατο να τα αποφύγουμε.
Ο Ρίτσαρντ Τόμσον (Richard Thompson), καθηγητής θαλάσσιας βιολογίας στο University of Plymouth στο Ηνωμένο Βασίλειο και ο πρώτος επιστήμονας που εισήγαγε τον όρο «μικροπλαστικά», ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι το πλαστικό βρίσκεται παντού —στον αέρα που αναπνέουμε, στο νερό που πίνουμε και στην τροφή που καταναλώνουμε.
Οι περισσότεροι άνθρωποι περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε εσωτερικούς χώρους, όπου η έκθεση στα μικροπλαστικά τείνει να είναι υψηλότερη. Η Δρ Ντεζιρέ Λαμπό (Dr. Desiree LaBeaud), παιδίατρος ειδική στις λοιμώξεις στο Stanford Medicine και συνιδρύτρια της διεπιστημονικής Ομάδας Εργασίας για τα Πλαστικά και την Υγεία του Στάνφορντ, εξήγησε στην Epoch Times ότι όλα τα πολυεστερικά και άλλα συνθετικά υφάσματα που φοράμε μετατρέπονται στη σκόνη του σπιτιού μας, την οποία εισπνέουμε, ενώ κατά το πλύσιμό τους απελευθερώνονται εκατομμύρια μικροπλαστικά στο νερό. Επεσήμανε ότι, παρόλο που είναι αδύνατο να αποφευχθούν πλήρως τα μικροπλαστικά, οι άνθρωποι μπορούν να προσπαθήσουν να μειώσουν την έκθεσή τους.
Αποφυγή του φούρνου μικροκυμάτων, προσοχή στη θερμότητα
Οι βασικοί τρόποι με τους οποίους αποκολλώνται μικροπλαστικά από τα αντικείμενα είναι η θέρμανση και η φυσική φθορά.
Η θερμότητα κάνει τα πλαστικά να μαλακώνουν και να χάνουν τη δομή τους, επιτρέποντας σε μικρά σωματίδια να αποκολληθούν πιο εύκολα. Το ζέσταμα φαγητού σε πλαστικές συσκευασίες σε φούρνο μικροκυμάτων, όπως και η έκθεση σε υπεριώδες φως, επιταχύνουν τη διαδικασία, καθώς αποδυναμώνουν τους δεσμούς που συγκρατούν το πλαστικό.
Μελέτη έχει δείξει ότι όλα τα πλαστικά δοχεία τροφίμων απελευθερώνουν περισσότερα μικροπλαστικά όταν εκτίθενται σε υψηλές θερμοκρασίες ή επαναλαμβανόμενο πλύσιμο με ζεστό νερό.
Η θέρμανση αντικολλητικών σκευών σε υψηλές θερμοκρασίες ή για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα επιταχύνει τη φθορά της επιφάνειας και την αποδόμηση της επικάλυψης, αυξάνοντας την απελευθέρωση σωματιδίων.
Πλαστικά προϊόντα που συχνά χρειάζονται αποστείρωση σε υψηλή θερμοκρασία, όπως τα μπιμπερό, είναι από τις χειρότερες περιπτώσεις, επειδή εκτίθενται σε θερμοκρασίες βρασμού.
Ακόμη και οι σακούλες τσαγιού που περιέχουν πλαστικό απελευθερώνουν μικροπλαστικά όταν μουλιάζουν σε ζεστό νερό. Άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με θερμότητα περιλαμβάνουν το πλυντήριο πιάτων, τους πλαστικούς βραστήρες και την απευθείας έκθεση στον ήλιο.
Τι μπορείτε να κάνετε για να μειώσετε την έκθεση:
-
Αποφύγετε τη χρήση φούρνου μικροκυμάτων ή θέρμανσης πλαστικών δοχείων.
-
Χρησιμοποιείτε γυάλινα ή κεραμικά σκεύη για ζέσταμα.
-
Μεταφέρετε το φαγητό σε γυάλινο ή κεραμικό σκεύος πριν το ζεστάνετε.
-
Επιλέξτε μπιμπερό από ανοξείδωτο χάλυβα ή γυαλί.
-
Προτιμήστε χύμα τσάι ή χάρτινες σακούλες χωρίς πλαστικό σφράγισμα.
-
Μην αφήνετε πλαστικά μπουκάλια νερού στον ήλιο.
Αντικατάσταση των φθαρμένων και γρατζουνισμένων πλαστικών
Όσο περισσότερο χρησιμοποιούνται τα πλαστικά, τόσο πιο γρήγορα αποδομούνται. Δοχεία με τραχιές, θολές ή γρατζουνισμένες επιφάνειες απελευθερώνουν πολύ περισσότερα μικροπλαστικά σε σχέση με καινούρια.
Μελέτη έχει δείξει ότι τα μελαμινικά πιάτα απελευθερώνουν έως και 22 φορές περισσότερα σωματίδια ύστερα από 100 κύκλους πλύσης. Ακόμη και μία μόνο γρατζουνιά σε αντικολλητικό τηγάνι μπορεί να παράγει περίπου 9.100 μικρο- και νανοπλαστικά, ενώ επιφάνεια με ρωγμές μπορεί να απελευθερώσει έως και 2,3 εκατομμύρια.
Ακόμη και τα πλαστικά που προορίζονται για μακροχρόνια χρήση δεν είναι απαλλαγμένα από κινδύνους· παλιά σκεύη ή δοχεία με λεκέδες, γρατζουνιές ή φθορά από θερμότητα απελευθερώνουν πολύ περισσότερα σωματίδια.
Τι μπορείτε να κάνετε:
-
Αντικαθιστάτε παλιά, φθαρμένα πλαστικά δοχεία και σκεύη.
-
Επιλέξτε τηγάνια από χυτοσίδηρο, ανοξείδωτο χάλυβα ή κεραμικά αντί για αντικολλητικά.
-
Πλένετε τα πλαστικά δοχεία στο χέρι, απαλά, και αποφύγετε το πλυντήριο πιάτων που επιταχύνει τη φθορά.
Προσοχή στα παραπλανητικά πλαστικά
Πολλά προϊόντα που διαφημίζονται ως οικολογικά ή βιώσιμα —όπως οι «βιοδιασπώμενες» σακούλες τσαγιού— εξακολουθούν να περιέχουν πλαστικό. Ορισμένες είναι σφραγισμένες με ανθεκτικό στη θερμότητα πλαστικό που δίνει πιο σταθερό περίγραμμα, ενώ άλλες επικαλύπτονται με λεπτή πλαστική μεμβράνη για να μην διαλύονται στο ζεστό νερό.
Χάρτινα ποτήρια και κουτιά φαγητού συχνά κρύβουν πλαστικό: η υδατοαπωθητική τους επένδυση, ένα λεπτό στρώμα πολυαιθυλενίου, τα εμποδίζει από το να διαρρέουν, αλλά μπορεί να απελευθερώνει μικροπλαστικά μέσα σε λίγα λεπτά επαφής με ζεστό νερό.
Ακόμη και τα αντικολλητικά τηγάνια συμβάλλουν στο πρόβλημα. Η επικάλυψή τους από πολυτετραφθοροαιθυλένιο (PTFE), γνωστή ως τεφλόν, αποτελεί μορφή πλαστικού της κατηγορίας «αιώνια χημικά», επειδή δεν αποδομείται σχεδόν ποτέ στο περιβάλλον.
Για περιορισμό της έκθεσης, προτιμήστε πραγματικά επιλογές ελεύθερες από πλαστικό, όπως ατύπωτο χαρτί, γυαλί, μέταλλο ή φυσικά υλικά όπως βαμβάκι και μαλλί.
Μείωση των συνθετικών υφασμάτων
Οι μικροΐνες από υφάσματα —πολύ μικρές ίνες που αποκολλώνται από συνθετικά υλικά όπως πολυεστέρας, νάιλον και ακρυλικό— αποτελούν από τις σημαντικότερες πηγές μικροπλαστικής ρύπανσης στο εσωτερικό του σπιτιού.
Πώς να μειώσετε την έκθεση:
-
Επιλέξτε φυσικά υφάσματα όπως βαμβάκι, λινό και μαλλί.
-
Πλένετε τα συνθετικά ρούχα σε γεμάτους κάδους, με κρύο νερό, και χρησιμοποιείτε πλυντήρια εμπρόσθιας φόρτωσης που μειώνουν την αποκόλληση ινών.
-
Απλώστε τα ρούχα αντί να τα στεγνώνετε σε στεγνωτήριο.
-
Καθαρίζετε συχνά με ηλεκτρική σκούπα με φίλτρο HEPA για να παγιδεύονται οι ινώδεις ρύποι.
Ελέγχος των προϊόντων προσωπικής φροντίδας
Πέρα από τις συσκευασίες που μπορεί να εκλύουν πλαστικό σε λοσιόν και σαμπουάν, πολλά καλλυντικά περιέχουν μικροπλαστικά στη σύνθεσή τους.
Αυτά περιλαμβάνουν όχι μόνο τα ορατά μικροσφαιρίδια απολέπισης, αλλά και πολλές συνθετικές ενώσεις όπως σιλικόνες και καρβομερή, οι οποίες δίνουν στα προϊόντα λεία, γυαλιστερή ή τζελ υφή.
Αν και αυτές οι ουσίες δεν ταξινομούνται επίσημα ως μικροπλαστικά, είναι τεχνητές, εξαιρετικά ανθεκτικές και δύσκολα αποδομούνται.
Ο Οργανισμός Plastic Pollution Coalition προειδοποιεί ότι οι σιλικόνες ενδέχεται να απελευθερώνουν χημικές ουσίες παρόμοιες με τα πλαστικά και ενδοκρινικούς διαταράκτες, όπως τα συμβατικά πλαστικά.
Για μείωση της έκθεσης, αναζητήστε προϊόντα σε γυάλινα δοχεία και ελέγχετε τις ετικέτες για σιλικόνες και καρβομερή.
Προσοχή στις πηγές τροφίμων
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συχνά περιέχουν περισσότερα μικροπλαστικά, τα οποία προσλαμβάνουν από τη συσκευασία και τη βιομηχανική επεξεργασία. Σημασία έχει και ο τρόπος αποθήκευσης: όξινες ή λιπαρές τροφές επιταχύνουν την υποβάθμιση των πλαστικών, ενώ τα ανθρακούχα ποτά αυξάνουν την πίεση στο εσωτερικό της συσκευασίας, επιτρέποντας τη μεταφορά περισσότερων σωματιδίων στο υγρό.
Πρακτικές για μείωση της έκθεσης:
-
Προτιμήστε φρέσκα τρόφιμα από αγορές παραγωγών ή καταστήματα επαναπλήρωσης για να αποφύγετε τις πλαστικές συσκευασίες.
-
Αποφύγετε τη μακροχρόνια αποθήκευση τροφών σε πλαστικά δοχεία.
-
Ξεπλένετε τροφές όπως ρύζι, ψάρι και κρέας πριν το μαγείρεμα για να απομακρύνετε επιφανειακούς ρύπους.
-
Επιλέξτε γυάλινα ή ανοξείδωτα μπουκάλια και δοχεία.
Ο Ρίτσαρντ Τόμσον τόνισε ως καλύτερη συμβουλή να προσπαθούμε να μην δημιουργούμε περισσότερα μικροπλαστικά.
Παρά την προσοχή που μπορούμε να δείχνουμε, τα μικροπλαστικά βρίσκονται παντού —ακόμη και στο έδαφος και στο νερό της βρύσης. Τα παραπάνω βήματα βοηθούν να περιορίσουμε ό,τι μπορούμε, όχι μόνο για τη μείωση της προσωπικής μας έκθεσης, αλλά και για να αποτρέψουμε την επιστροφή ακόμη περισσότερων μικροπλαστικών στο περιβάλλον.
Η επιστήμη εξακολουθεί να διερευνά τι ακριβώς συμβαίνει όταν τα μικροπλαστικά εισέλθουν στο σώμα μας· στο μεταξύ, μπορούμε να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να μειώσουμε την έκθεση όπου είναι δυνατόν.
