GUY BIRCHALL

Η Ουκρανία παρέλαβε την πρώτη της φετινή ποσότητα υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως ανακοίνωσε στις 4 Φεβρουαρίου η κρατική εταιρεία ενέργειας Naftogaz. Σε συνεργασία με την πολωνική Orlen, η Naftogaz εξασφάλισε την παραλαβή της πρώτης παρτίδας αμερικανικού LNG που θα φτάσει στην Ουκρανία το 2026, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της εταιρείας.

Η παραδοθείσα ποσότητα ανέρχεται σχεδόν στα 100 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, αρκετά για να καλύψουν τις ανάγκες περίπου 700.000 οικογενειών για έναν μήνα στη διάρκεια του χειμώνα. Το δεξαμενόπλοιο που μετέφερε το φυσικό αέριο χρειάστηκε 20 ημέρες για να φτάσει στην Πολωνία από τις ΗΠΑ, ενώ η Naftogaz εκτιμά ότι συνολικά οι εισαγωγές αμερικανικού LNG στην Ουκρανία θα μπορούσαν να αγγίξουν το 1 δισεκατομμύριο κυβικά μέτρα το 2026.

Η είδηση έρχεται λίγες μόλις ημέρες αφότου η ελληνική εταιρεία ενέργειας Atlantic Sea LNG Trade — προϊόν σύμπραξης δύο ελληνικών ομίλων — υπέγραψε την πρώτη της συμφωνία για τροφοδοσία της Ουκρανίας με αμερικανικό LNG, με την πρώτη παράδοση να προγραμματίζεται για τον Μάρτιο, όπως έκανε γνωστό η Atlantic Sea στις 2 Φεβρουαρίου. Το εγχείρημα αποτελεί κοινοπραξία μεταξύ της ΑΚΤΩΡ, του κατασκευαστικού ομίλου, και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, προμηθευτή ενέργειας.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΔΕΠΑ, το LNG θα προμηθεύει η βρετανική BP μέσω της αμερικανικής της μονάδας και θα το αγοράζει η Naftogaz. H Atlantic Sea επισημαίνει πως η μέγιστη ποσότητα μπορεί να φτάσει έως και 1 τεραβατώρα, αναλόγως της διαθεσιμότητας των δικτύων μεταφοράς φυσικού αερίου που εμπλέκονται στη διαδρομή.

Το φορτίο του αμερικανικού LNG θα φτάσει στον τερματικό σταθμό της Ρεβυθούσας και θα μεταφερθεί στην Ουκρανία μέσω αγωγού που συνδέει την Ελλάδα με την Ουκρανία διασχίζοντας τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία, στον λεγόμενο «Κάθετο Διάδρομο». Πρόκειται για μια περιφερειακή πρωτοβουλία ενεργειακών υποδομών στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, που δημιουργεί έναν κάθετο διάδρομο μεταφοράς φυσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά, αξιοποιώντας και ενισχύοντας υφιστάμενα δίκτυα και διασυνδέσεις, με στόχο την παράδοση μη ρωσικού αερίου από την Ελλάδα σε Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία, Ουγγαρία και Σλοβακία.

Ο «Κάθετος Διάδρομος» δεν αποτελεί έναν ενιαίο νέο αγωγό, αλλά εναρμονισμένο δίκτυο το οποίο στηρίζουν από κοινού οι εμπλεκόμενες χώρες, με τμήματα του παλαιού Διαβαλκανικού Αγωγού — που μετέφερε ρωσικό φυσικό αέριο προς την περιοχή — να αλλάζουν πλέον ροή. Την κίνηση αυτή είχαν στηρίξει εξ αρχής οι ΗΠΑ· ο Οργανισμός Ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών το χαρακτηρίζει κεντρικό στοιχείο της ενεργειακής διαφοροποίησης στην Ευρώπη το 2025.

Την ανακοίνωση για την επερχόμενη παράδοση υποδέχθηκαν με ιδιαίτερη ικανοποίηση η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, που την χαρακτήρισε «εξαιρετική εξέλιξη» μέσω ανάρτησής της στο X, αλλά και η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Κίεβο, δηλώνοντας πως πρόκειται για «κέρδος και για την Ουκρανία και για την Αμερική» και αποτελεί ένα νέο δίκτυο που θα αντικαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη, αναδεικνύοντας παράλληλα τη στήριξη της αμερικανικής επιχειρηματικότητας στην ενεργειακή ασφάλεια της Ουκρανίας.

Η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως διαμετακομιστικός κόμβος φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή ήπειρο, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε τον περασμένο μήνα την απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού αερίου από τα τέλη του 2027. Η Atlantic Sea είχε συνάψει πέρυσι συμφωνία για εισαγωγή 700 εκατ. κυβικών μέτρων αμερικανικού LNG ετησίως, με έναρξη από το 2030 — το πρώτο μακροπρόθεσμο ελληνικό συμβόλαιο με αμερικανική εταιρεία, σε μια προσπάθεια των ΗΠΑ να καλύψουν το κενό που αφήνει η Μόσχα στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η έλευση αμερικανικού φυσικού αερίου αποτελεί θετική είδηση για την Ουκρανία, η οποία αντιμετωπίζει την πιο βαριά ενεργειακή κρίση της εν καιρώ πολέμου, καθώς ο τομέας ενέργειας έχει πληγεί από τις ρωσικές επιθέσεις, το κρύο και τις ζημιές σχεδόν τεσσάρων ετών σύρραξης.

«Κανείς στον κόσμο δεν έχει βρεθεί μπροστά σε τέτοια πρόκληση,» δήλωσε στις 16 Ιανουαρίου ο υπουργός Ενέργειας της Ουκρανίας, Ντένις Σμίγκαλ. «Δεν έχει απομείνει ούτε ένας σταθμός παραγωγής ενέργειας στην Ουκρανία που να μην έχει χτυπηθεί από τον εχθρό. Χιλιάδες μεγαβάτ παραγωγής έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας.»

Με πληροφορίες από το Reuters

Ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, δήλωσε πως η Μόσχα δεν ενδιαφέρεται για την πρόκληση ενός παγκοσμίου πολέμου, σύμφωνα με δηλώσεις του που δημοσιεύθηκαν στις 2 Φεβρουαρίου. «Φυσικά, δεν ενδιαφερόμαστε για μια παγκόσμια σύρραξη. Δεν είμαστε τρελοί. Ποιος χρειάζεται έναν παγκόσμιο πόλεμο;» τόνισε χαρακτηριστικά.

Ο Μεντβέντεφ, που πλέον κατέχει τη θέση του αναπληρωτή προέδρου του Ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας, ανέλυσε περαιτέρω τη θέση του σε συνέντευξή του στο ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS: «Ούτε και τότε επιδιώξαμε να αρχίσουμε την ειδική στρατιωτική επιχείρηση. Είχαμε επανειλημμένα προειδοποιήσει τη Δύση και τις χώρες του ΝΑΤΟ, προσκαλώντας τους σε διαπραγματεύσεις και ζητώντας να λάβουν υπόψη τα συμφέροντα της Ρωσικής Ομοσπονδίας, να καθορίσουν τα όρια της περαιτέρω διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και να εγκαταλείψουν την ιδέα της ένταξης της Ουκρανίας στη Συμμαχία, διότι ήδη τότε είχαμε εδαφική διαφορά με την Ουκρανία για την Κριμαία».

Περιέγραψε την αντίδραση της Δύσης ως «κατηγορηματική άρνηση», δηλώνοντας: «Ήταν αμετακίνητοι, λέγοντας: ‘θα κάνουμε ό,τι θέλουμε και θα ενταχθεί όποιος επιθυμεί’. Κι έτσι, δημιούργησαν ένα σοβαρό παγκόσμιο πρόβλημα».

Αναφερόμενος στη στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία, την οποία το Κίεβο και οι σύμμαχοί του χαρακτηρίζουν εισβολή μεγάλης κλίμακας, ο Μεντβέντεφ εξέφρασε ανησυχία για τον ενδεχόμενο κίνδυνο παγκοσμίου σύρραξης, παρά την επανέναρξη επαφών μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον. «Πιστεύω ότι οι κίνδυνοι είναι πολύ υψηλοί και δεν έχουν μειωθεί», ανέφερε.

Ως κρίσιμο ζήτημα που θα μπορούσε να πυροδοτήσει παγκόσμιο πόλεμο, προσδιόρισε το «όλο και χαμηλότερο όριο αντοχής», ανακαλώντας: «Παλαιότερα, όταν ήμουν νέος, οι ηγετικές χώρες – η Σοβιετική Ένωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι χώρες του ΝΑΤΟ, το Σύμφωνο της Βαρσοβίας – πάγωναν ακόμη και στη σκέψη πιθανής πυρηνικής αντιπαράθεσης. Έλεγαν: ‘αυτό δεν πρέπει να συμβεί, γιατί δεν πρέπει ποτέ να συμβεί’. Αυτή ήταν η αρχή που τηρούσαν όλοι οι πολιτικοί».

Ο Μεντβέντεφ σχολίασε την τρέχουσα γεωπολιτική συγκυρία – ιδίως υπό την κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν – προειδοποιώντας: «Το ένα φέρνει το άλλο. Ένα χτύπημα, μια απάντηση. Άλλο χτύπημα, άλλη απάντηση. Και τότε όλο αυτό θα συνεχιστεί, με την αντίδραση να είναι παγκόσμια και απολύτως καταστροφική για όλους».

Επισήμανε ως μείζον πρόβλημα την άρνηση της Δύσης να αναγνωρίσει τις ρωσικές ανησυχίες, λέγοντας: «Αυτό είναι σήμερα ένα σοβαρό διεθνές πρόβλημα. Γι’ αυτό, δυστυχώς, δεν μπορεί να αποκλειστεί μια παγκόσμια σύρραξη. Πιστεύω πως ο κίνδυνος είναι πολύ μεγάλος και διαρκώς αυξάνεται».

Όσον αφορά τη λήξη της ισχύος της Συνθήκης Νέας Μείωσης Στρατηγικών Όπλων (New START), που υπεγράφη το 2010 και εκπνέει στις 5 Φεβρουαρίου, ο Μεντβέντεφ προειδοποίησε: «Δεν θέλω να πω ότι αυτό σημαίνει αυτομάτως καταστροφή ή πυρηνικό πόλεμο, αλλά θα πρέπει να σημάνει συναγερμό σε όλους. Το ρολόι που μετρά τον χρόνο αναμφισβήτητα θα επιταχυνθεί ξανά».

Υπογράμμισε τη σημασία αυτών των συμφωνιών: «Όταν υπάρχει συνθήκη, υπάρχει εμπιστοσύνη. Όταν δεν υπάρχει, τότε αυτή εξαντλείται. Το ότι βρισκόμαστε πλέον σε αυτή την κατάσταση είναι ξεκάθαρη ένδειξη κρίσης στις διεθνείς σχέσεις. Αυτό είναι απολύτως προφανές».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία διαθέτουν σχεδόν το 90% των πυρηνικών όπλων παγκοσμίως, με τη Ρωσία να διατηρεί περίπου 5.459 πυρηνικές κεφαλές και τις Ηνωμένες Πολιτείες περίπου 5.177, σύμφωνα με την Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων.

Στις 15 Ιανουαρίου, η Ρωσία δήλωσε ότι εξακολουθεί να περιμένει απάντηση από την Ουάσιγκτον σχετικά με την επέκταση ή αντικατάσταση της τελευταίας εν ισχύ συμφωνίας ελέγχου πυρηνικών όπλων. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε κατά το παρελθόν υποστηρίξει πως ακόμη κι αν η συνθήκη λήξει, «θα επιτύχουμε μια καλύτερη συμφωνία».

Με τη συμβολή των Reuters και Ευγενία Φιλιμιανοβα

Το Κρεμλίνο επανέλαβε την πρόσκλησή του προς τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να επισκεφθεί τη Μόσχα για συνομιλίες ειρήνης. Η σχετική δήλωση έγινε στις 29 Ιανουαρίου, αμέσως μετά την ανταλλαγή νεκρών του πολέμου μεταξύ των δύο χωρών, ενώ δεν υπήρξε κανένα σχόλιο για τις προτάσεις να συμφωνήσουν Μόσχα και Κίεβο σε παύση των επιθέσεων στις ενεργειακές τους υποδομές.

Ερωτηθείς από το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS σχετικά με το ενδεχόμενο οι συνομιλίες να διεξαχθούν αλλού, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε: «Συζητούμε ακόμη για τη Μόσχα». Συμπλήρωσε πως «οι διπλωμάτες λένε ότι οι υποθέσεις αυτού του είδους είναι ακατάλληλες» και πρόσθεσε ότι το Κρεμλίνο δεν έχει ακόμη λάβει απάντηση από τον Ζελένσκι.

Οι δηλώσεις του Πεσκόφ ακολούθησαν εκείνες του συμβούλου του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, Γιούρι Ουσακόφ, ο οποίος μία ημέρα νωρίτερα είχε επίσης επαναλάβει την πρόσκληση. «Ο πρόεδρός μας έχει δηλώσει αρκετές φορές στους δημοσιογράφους ότι, αν ο Ζελένσκι είναι πράγματι έτοιμος για συνάντηση, τότε θα ήμασταν ευτυχείς να τον προσκαλέσουμε στη Μόσχα», ανέφερε ο Ουσακόφ. Τόνισε ότι η στάση του Κρεμλίνου είναι «απολύτως λογική» και επανέλαβε: «Δεν έχουμε αρνηθεί ποτέ, και δεν θα αρνηθούμε, αυτού του είδους τις επαφές».

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι βασικά στοιχεία για τέτοιες συνομιλίες είναι η καλή προετοιμασία τους και ο στόχος να επιτευχθούν συγκεκριμένα θετικά αποτελέσματα. Ο Ουσακόφ υπενθύμισε ότι η ιδέα συνάντησης των δύο ηγετών είχε συζητηθεί σε παλαιότερες τηλεφωνικές συνομιλίες μεταξύ Πούτιν και του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Σε προηγούμενη συνάντηση, ο Ζελένσκι είχε απορρίψει ανάλογη πρόταση, δηλώνοντας: «Δεν θα μπορούσα να πάω στην πρωτεύουσα μιας χώρας που εκτοξεύει πυραύλους κατά της χώρας μου κάθε μέρα» και πρότεινε, αντ’ αυτού, να μεταβεί ο Πούτιν στο Κίεβο.

Η νέα πρόσκληση του Κρεμλίνου έρχεται έπειτα από δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, στις 28 Ιανουαρίου, ο οποίος χαρακτήρισε τη διαφωνία για τα εδάφη ως το κεντρικό ζήτημα. «Είναι ακόμη μια γέφυρα που πρέπει να διαβούμε. Παραμένει ένα χάσμα, αλλά τουλάχιστον έχουμε καταφέρει να περιορίσουμε το πεδίο των διαφορών σε ένα βασικό σημείο, το οποίο πιθανότατα θα αποδειχτεί εξαιρετικά δύσκολο», δήλωσε.

Η Ρωσία επιμένει σε πλήρη παράδοση της περιοχής του Ντονμπάς, παρά το γεγονός ότι η Ουκρανία διατηρεί τον έλεγχο περίπου του 20% της επαρχίας Ντονιέτσκ και αντιστέκεται στις απαιτήσεις να παραχωρήσει αυτά τα εδάφη με αντάλλαγμα την ειρήνη.

Πρόσφατα, εκπρόσωποι της Ρωσίας, της Ουκρανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών συναντήθηκαν για πρώτη φορά επισήμως σε τριμερή συνάντηση στο Αμπού Ντάμπι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ ο επόμενος γύρος αναμένεται την 1η Φεβρουαρίου. Ο πρόεδρος των Εμιράτων, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ αλ-Ναϊάν, δέχθηκε τις ευχαριστίες του Πούτιν για τη φιλοξενία αυτών των ειρηνευτικών συνομιλιών.

Ωστόσο, ορισμένοι σκληροπυρηνικοί στη Ρωσία αντιτίθενται σθεναρά στην προοπτική διαπραγματεύσεων. Ο Ραμζάν Καντίροφ, πιστός σύμμαχος του Κρεμλίνου και ηγέτης της Τσετσενίας, δήλωσε: «Αυτό το κράτος δεν θα υπάρξει. Πιστεύω ότι ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει. Διαπραγματεύσεις, μετά από όλα όσα έχουν συμβεί, είμαι αντίθετος», σύμφωνα με το TASS. Ο Καντίροφ παρίστατο στις συνομιλίες στο Κρεμλίνο που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Εμιρατινού προέδρου.

Με πληροφορίες από το Reuters