Παρασκευή, 01 Μαΐ, 2026

Η επόμενη μέρα του ευρώ: Το μεγάλο δίλημμα της ΕΚΤ και το ελληνικό αποτύπωμα στα νέα μας χαρτονομίσματα

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ανακοίνωσε πρόσφατα μια ριζική αλλαγή: τον πλήρη επανασχεδιασμό των χαρτονομισμάτων του ευρώ. Μετά από περισσότερα από είκοσι χρόνια ζωής, το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα ετοιμάζεται να αποκτήσει μια νέα, πιο σύγχρονη και απτή ταυτότητα, με τις τελικές αποφάσεις για τα σχέδια να αναμένονται το 2026 και την κυκλοφορία των νέων τραπεζογραμματίων να τοποθετείται αρκετά χρόνια αργότερα.
Η πρωτοβουλία αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική ανανέωση. Είναι μια συνειδητή απόφαση με βαθύ συμβολισμό, που στόχο έχει να φέρει τα χαρτονομίσματα «πιο κοντά στους Ευρωπαίους κάθε ηλικίας και προέλευσης». Η ίδια η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει τονίσει ότι τα μετρητά είναι ένα απτό και ορατό σύμβολο της ευρωπαϊκής ενότητας, ιδίως σε περιόδους κρίσης.

Από τις γέφυρες στην «Ευρώπη» – Η ιστορία των χαρτονομισμάτων

Η πρώτη σειρά των τραπεζογραμματίων του ευρώ τέθηκε σε κυκλοφορία το 2002, σηματοδοτώντας την έλευση του νέου ενιαίου νομίσματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο σχεδιασμός τους ήταν αποτέλεσμα μιας προσεκτικής και συνειδητής πολιτικής απόφασης, που απέφευγε την απεικόνιση συγκεκριμένων εθνικών συμβόλων ή ορόσημων. Αντί για αυτό, η θεματολογία τους βασίστηκε σε αφηρημένες αναπαραστάσεις αρχιτεκτονικών ρυθμών από διάφορες εποχές, με παράθυρα και πύλες στην μπροστινή όψη και γέφυρες στην πίσω.

Αυτή η προσέγγιση ήταν αναγκαία για την επιτυχή εκκίνηση του εγχειρήματος, καθώς επέτρεπε την υιοθέτηση του νέου νομίσματος χωρίς να προκληθούν εντάσεις ή να δοθεί η αίσθηση ότι ένα κράτος-μέλος προβάλλεται περισσότερο από τα υπόλοιπα. Η αφαίρεση υπήρξε το μέσο για να διασφαλιστεί η ουδετερότητα και να τονιστεί η «κοινή» φύση του νομίσματος. Ωστόσο, αυτή η επιλογή, αν και αποτελεσματική στην αρχή, δημιούργησε ένα νομισματικό σύμβολο που δεν ήταν άμεσα συνδεδεμένο με κάποια απτή, ανθρώπινη ή φυσική κληρονομιά.

Η σειρά «Ευρώπη»: Η εξέλιξη της ασφάλειας

Στη συνέχεια, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε στη σταδιακή κυκλοφορία της δεύτερης σειράς τραπεζογραμματίων, γνωστής ως «Σειρά Ευρώπη», η οποία ολοκληρώθηκε το 2019 με τις αξίες των €100 και €200. Η εισαγωγή αυτής της σειράς δεν ήταν μια αισθητική αλλαγή, αλλά μια κρίσιμη κίνηση για την ενίσχυση της ασφάλειας έναντι της παραχάραξης, χρησιμοποιώντας τις πιο εξελιγμένες τεχνολογικές προόδους στην παραγωγή τραπεζογραμματίων.

Παράλληλα, τα νέα τραπεζογραμμάτια είναι πιο ανθεκτικά και δεν χρειάζεται να αντικαθίστανται τόσο συχνά, κάτι που συμβάλλει στη μείωση του κόστους αλλά και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η σειρά ονομάστηκε «Ευρώπη» επειδή ενσωμάτωσε στα χαρακτηριστικά ασφαλείας της μια προσωπογραφία της Ευρώπης, μορφή από την ελληνική μυθολογία, η οποία προέρχεται από αρχαίο αγγείο που βρίσκεται στο Λούβρο. Αυτή η επιλογή, μαζί με την απεικόνιση της αρπαγής της Ευρώπης από τον Δία στο ελληνικό κέρμα των 2€, υποδηλώνει μια λεπτή αλλά σταθερή προσπάθεια ενσωμάτωσης ευρωπαϊκών μυθολογικών συμβόλων κοινής προέλευσης. Η ιστορία των χαρτονομισμάτων του ευρώ αντικατοπτρίζει, λοιπόν, την εξέλιξη της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Από μια προσεκτική, νεοσύστατη ένωση που απέφευγε τις εθνικές αναφορές, σε έναν πιο ώριμο θεσμό που αναζητά απτούς, κοινούς συμβολισμούς.

Το μεγάλο δίλημμα: Οι δύο δρόμοι για το νέο ευρώ

Η ΕΚΤ έχει ξεκινήσει μια πρωτόγνωρη για τα δεδομένα της διαδικασία, προσκαλώντας τους Ευρωπαίους πολίτες να συμμετάσχουν ενεργά στην επιλογή του νέου σχεδίου. Η διαδικασία ξεκίνησε με τη δημιουργία μιας συμβουλευτικής ομάδας εμπειρογνωμόνων από κάθε χώρα της ευρωζώνης, στην οποία συμμετέχει και ο Έλληνας καλλιτέχνης και καθηγητής, Κώστας Βαρώτσος. Οι προτάσεις της ομάδας αυτής αποτέλεσαν τη βάση για δημόσιες έρευνες στις οποίες συμμετείχαν περισσότεροι από 365.000 Ευρωπαίοι, εκφράζοντας τις προτιμήσεις τους για τα πιθανά θέματα των νέων τραπεζογραμματίων.

Αυτή η στρατηγική είναι μια ριζική αλλαγή από την παραδοσιακή «top-down» προσέγγιση της κεντρικής τραπεζικής. Η ΕΚΤ επιλέγει έναν «bottom-up» τρόπο, προκειμένου να καταστήσει τα νέα χαρτονομίσματα πιο οικεία στους πολίτες της Ευρώπης, ενισχύοντας τη δημοκρατική νομιμοποίηση του νομίσματος. Η διαβούλευση αυτή είναι ένα εργαλείο για τη δημιουργία αίσθησης ιδιοκτησίας και ενότητας, σε μια εποχή που η εμπιστοσύνη στους υπερεθνικούς θεσμούς δοκιμάζεται.

Η επιλογή των θεμάτων

Από τις διαβουλεύσεις με τους πολίτες και τους εμπειρογνώμονες, προέκυψαν δύο επικρατέστερα θέματα που αντανακλούν διαφορετικές πτυχές της ευρωπαϊκής ταυτότητας: το «Ευρωπαϊκός Πολιτισμός» και το «Ποταμοί και Πουλιά».

Το θέμα «Ευρωπαϊκός Πολιτισμός» εστιάζει στην πλούσια πολιτιστική κληρονομιά, σε κοινούς πολιτιστικούς χώρους και σε εμβληματικές προσωπικότητες που διαμόρφωσαν την ήπειρο. Αποτελεί μια αναδρομή στο παρελθόν και στην πνευματική παρακαταθήκη που έχει κληροδοτηθεί στις νεότερες γενιές. Αντίθετα, το θέμα «Ποτάμια και Πουλιά» επικεντρώνεται στη φύση, στην ανθεκτικότητα και την ποικιλομορφία των οικοσυστημάτων της Ευρώπης. Είναι μια ματιά στο μέλλον, στις σύγχρονες αξίες της προστασίας του περιβάλλοντος και της βιωσιμότητας. Η τελική επιλογή μεταξύ των δύο αυτών θεμάτων θα αντικατοπτρίζει το δίλημμα της Ευρώπης: να τιμήσει την ιστορία της ή να αγκαλιάσει μια νέα, πιο οικολογική και προοδευτική ταυτότητα.

Η Ευρώπη της Τέχνης και της Ιστορίας

Το θέμα «Ευρωπαϊκός Πολιτισμός» προτείνει συγκεκριμένα μοτίβα που απεικονίζουν κοινούς πολιτιστικούς χώρους και εμβληματικές προσωπικότητες της Ευρώπης. Η επιλογή αυτή αποτελεί μια ρηξικέλευθη προσέγγιση που δείχνει την εμπιστοσύνη της ΕΚΤ στην κοινή αναγνώριση αυτών των μορφών από όλους τους Ευρωπαίους. Η επιλογή τους δεν βασίζεται στην εθνικότητα, αλλά στην καθολική τους προσφορά στον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Για παράδειγμα, η Μαρία Κάλλας, αν και ελληνικής καταγωγής, είναι μια παγκόσμια προσωπικότητα της όπερας, και η συμπερίληψή της τιμά μια μορφή τέχνης που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Παρομοίως, η συμπερίληψη της νομπελίστριας Μαρί Κιουρί αναγνωρίζει τη συνεισφορά των γυναικών και της επιστήμης στην ευρωπαϊκή πρόοδο.

Προτάσεις ανά χαρτονόμισμα:

  • €5: Παραστατικές τέχνες – Μαρία Κάλλας

  • €10: Μουσική – Λούντβιχ βαν Μπετόβεν

  • €20: Πανεπιστήμια και σχολεία – Μαρί Κιουρί

  • €50: Βιβλιοθήκες – Μιγκέλ ντε Θερβάντες

  • €100: Μουσεία – Λεονάρντο ντα Βίντσι

  • €200: Δημόσιες πλατείες – Μπέρθα φον Ζούτνερ

Η Ευρώπη της φύσης και των θεσμών

Το εναλλακτικό θέμα, «Ποτάμια και Πουλιά», είναι εξίσου συμβολικό και στραμμένο προς το μέλλον. Η επιλογή αυτής της θεματικής συνδέει την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση με την περιβαλλοντική συνείδηση. Τα ποτάμια αποτελούν τις φυσικές αρτηρίες της Ευρώπης, συνδέοντας χώρες και λαούς, ενώ τα πουλιά συμβολίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία, την πολυμορφία και την ανθεκτικότητα.

Η τοποθέτηση των ευρωπαϊκών θεσμών στην πίσω όψη των χαρτονομισμάτων είναι μια ισχυρή συμβολική κίνηση. Υποδηλώνει ότι οι θεσμοί αυτοί αποτελούν το θεσμικό «έδαφος» πάνω στο οποίο βασίζεται η προστασία της φύσης και η ευρωπαϊκή συνεργασία. Ενώ το θέμα «Πολιτισμός» κοιτάζει προς το παρελθόν, το «Ποτάμια και Πουλιά» κοιτάζει ξεκάθαρα προς το μέλλον και τις σύγχρονες προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και της βιωσιμότητας.

Προτάσεις ανά χαρτονόμισμα:

  • €5: Ορεινή πηγή – Wallcreeper | Πίσω όψη: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

  • €10: Καταρράκτης – Kingfisher | Πίσω όψη: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

  • €20: Κοιλάδα ποταμού – Bee-eater | Πίσω όψη: ΕΚΤ

  • €50: Μαιανδρικός ποταμός – White stork | Πίσω όψη: ΔΕΕ

  • €100: Εκβολές – Avocet | Πίσω όψη: Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

  • €200: Θαλασσογραφία – Northern gannet | Πίσω όψη: Ελεγκτικό Συνέδριο

Το ελληνικό αποτύπωμα στο χαρτονόμισμα

Στην πρωτοποριακή διαδικασία της ΕΚΤ, η Ελλάδα δεν ήταν απλώς ένας παρατηρητής. Ο Έλληνας καλλιτέχνης και καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Κώστας Βαρώτσος, επιλέχθηκε ως εμπειρογνώμονας για τη συμβουλευτική ομάδα που ανέλαβε τη συλλογή προτάσεων για τα νέα θέματα των χαρτονομισμάτων. Η συμμετοχή ενός Έλληνα ειδικού σε αυτό το υψηλού επιπέδου συμβουλευτικό όργανο έχει ιδιαίτερο συμβολισμό. Δείχνει την αναγνώριση του ελληνικού πολιτιστικού και καλλιτεχνικού αποτυπώματος στην Ευρώπη, απομακρύνοντας την παλαιότερη αντίληψη για την Ελλάδα ως απλό κρίκο της ευρωπαϊκής οικονομίας και αναγνωρίζοντας τον ρόλο της ως κοιτίδα πολιτισμού.

Πρωταγωνιστής στην παραγωγή των 5€

Πέρα από τη συμβολική της συμμετοχή, η Ελλάδα έχει αναλάβει έναν κεντρικό ρόλο στην υλική παραγωγή των τραπεζογραμματίων. Για το 2024, η ΕΚΤ έχει αναθέσει στην Ελλάδα, μαζί με την Ισπανία, την εκτύπωση του συνόλου των 313,8 εκατομμυρίων χαρτονομισμάτων των 5€ που απαιτούνται για όλη την ευρωζώνη. Αυτή η ανάθεση δεν είναι μια απλή εφοδιαστική απόφαση. Η κατανομή της παραγωγής λαμβάνει υπ’ όψιν κριτήρια αποτελεσματικότητας και το κόστος εκτύπωσης. Η ανάθεση στην Ελλάδα αποτελεί, επομένως, μια κίνηση εμπιστοσύνης και μια επιβράβευση της τεχνογνωσίας της Τράπεζας της Ελλάδος. Δείχνει ότι η χώρα διαθέτει τα κατάλληλα τυπογραφεία υψηλής ασφάλειας και την απαιτούμενη εξειδίκευση για την παραγωγή ενός τόσο κρίσιμου χαρτονομίσματος, ενισχύοντας τον ρόλο της ως βασικού πυλώνα στην υλική υποδομή του Ευρωσυστήματος.

Τα κέρματα της Ελλάδας – Ιστορία και συλλεκτική αξία

Ενώ τα χαρτονομίσματα του ευρώ κινούνται προς μια υπερεθνική θεματολογία, τα κέρματα παρέχουν σε κάθε χώρα τη δυνατότητα να διατηρεί και να προβάλλει τη δική της ιστορία και πολιτισμό. Το Νομισματικό Πρόγραμμα του 2024 της Ελλάδας αποτελεί μια εξαιρετική απόδειξη αυτής της στρατηγικής. Περιλαμβάνει την έκδοση αναμνηστικών και συλλεκτικών νομισμάτων με θέματα που αναδεικνύουν σημαντικά γεγονότα και προσωπικότητες της ελληνικής ιστορίας.

Συγκεκριμένα, το πρόγραμμα περιλαμβάνει δύο αναμνηστικά κέρματα κυκλοφορίας των 2€, αφιερωμένα στα «150 Χρόνια από τη Γέννηση της Πηνελόπης Δέλτα» και στα «50 Χρόνια από την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας». Επιπλέον, εκδίδονται συλλεκτικά νομίσματα, όπως αυτά που τιμούν τα «20 Χρόνια από τους Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας» και τα «20 Χρόνια από την Κατάκτηση του EURO 2004». Η μεγάλη ποικιλία των θεμάτων (ιστορικά γεγονότα, μυθολογία, αθλητισμός, όπως οι «Μύθοι του Αισώπου») καθιστά τα νομίσματα αυτά αντικείμενα συλλογής, πέρα από την ονομαστική τους αξία.

Παραδείγματα:

  • 200€ (Χρυσό): 150 Χρόνια από τη γέννηση της Πηνελόπης Δέλτα (750 τεμάχια)

  • 100€ (Χρυσό): Ελληνική Μυθολογία – Ήφαιστος (1.200 τεμάχια)

  • 10€ (Αργυρό): 20 Χρόνια από το EURO 2004 (2.000 τεμάχια)

  • 2€ (Αναμνηστικό): 50 Χρόνια από την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας (740.500 τεμάχια)

Το μέλλον των μετρητών: Μια δέσμευση που κρατάει

Παρά την ραγδαία άνοδο των ψηφιακών πληρωμών και τη συζήτηση για την ψηφιακή οικονομία, η ζήτηση για φυσικά μετρητά παραμένει ισχυρή στην ευρωζώνη.Η δήλωση της ΕΚΤ ότι «τα τραπεζογραμμάτια ευρώ έχουν έρθει για να μείνουν» αποτελεί μια σαφή απάντηση στους επικριτές του φυσικού χρήματος. Τα μετρητά δεν αποτελούν μόνο ένα μέσο πληρωμής, αλλά και ένα απτό σύμβολο σταθερότητας, ιδίως σε περιόδους κρίσης. Η επένδυση σε νέα σχέδια και τεχνολογίες δείχνει ότι η ΕΚΤ βλέπει τα μετρητά ως μακροπρόθεσμο κομμάτι του νομισματικού συστήματος.

Το κόστος και το χρονοδιάγραμμα

Η παραγωγή των τραπεζογραμματίων του ευρώ είναι μια συλλογική προσπάθεια των εθνικών κεντρικών τραπεζών υπό την εποπτεία της ΕΚΤ. Η διαδικασία περιλαμβάνει την πρόβλεψη της ετήσιας ζήτησης, την κατανομή της παραγωγής σε 11 τυπογραφεία υψηλής ασφάλειας σε όλη την Ευρώπη και τη διανομή τους, με την αντίστοιχη εθνική τράπεζα να αναλαμβάνει το κόστος για το μερίδιο που της έχει ανατεθεί. Το κόστος της παραγωγής και της διαχείρισης των μετρητών είναι σημαντικό, συμπεριλαμβανομένης της συντήρησης των ΑΤΜ, και μετακυλίεται έμμεσα στους καταναλωτές.

Το μακρύ χρονοδιάγραμμα για την κυκλοφορία των νέων χαρτονομισμάτων, με τις τελικές αποφάσεις να αναμένονται το 2026 και την παραγωγή να ξεκινάει «αρκετά χρόνια μετά», υπογραμμίζει τη σύνθετη φύση του εγχειρήματος. Η εκτεταμένη προθεσμία δίνει χρόνο για την παραγωγή, την εκπαίδευση του κοινού στα νέα χαρακτηριστικά ασφαλείας και την ομαλή μετάβαση.

«Μπλοκάρετε τα πάντα»: Το νέο κύμα διαδηλώσεων στη Γαλλία

Στις 10 Σεπτεμβρίου 2025 ξεκίνησε το κίνημα «Bloquons Tout» με στόχο να παραλύσει η Γαλλία, ως απάντηση στις μεγάλες περικοπές. Οι διαδηλωτές κάλεσαν σε μπλόκα και απεργίες σε όλη τη χώρα.

Το κίνημα «Μπλοκάρετε τα πάντα» γεννήθηκε φέτος ως χαλαρά οργανωμένη διαδικτυακή μορφή διαμαρτυρίας, χωρίς εμφανείς ηγέτες, αλλά έχει αγκαλιαστεί από προοδευτικούς και μαχητικούς ακτιβιστές.

Μέχρι στιγμής, οι συμμετέχοντες έχουν προκαλέσει κυκλοφοριακές αναταραχές και συγκρούσεις με την αστυνομία, κηρύσσοντας ως στόχο τους το «μπλοκάρισμα των πάντων» ως αντίδραση στην πολιτική ελίτ της χώρας.

Τη Δευτέρα, οι αρχές απάντησαν με την ανάπτυξη 80.000 αστυνομικών και χωροφυλάκων σε όλη τη Γαλλία. Σημειώθηκαν σχεδόν 300 συλλήψεις κατά τη διάρκεια διάσπαρτων ενεργειών σε πόλεις όπως το Παρίσι και η Μασσαλία. Η εταιρεία αυτοκινητοδρόμων Vinci ανέφερε διακοπές της κυκλοφορίας σε εθνικούς αυτοκινητόδρομους.

Κύμα δυσαρέσκειας

Οι διαδηλώσεις αντανακλούν μια ευρύτερη δυσαρέσκεια απέναντι στην ηγεσία του προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν. Την παραμονή των κινητοποιήσεων, ο Μακρόν διόρισε ως πέμπτο πρωθυπουργό μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια τον Σεμπαστιέν Λεκονί, πρώην συντηρητικό και σύμμαχό του, που ασπάζεται το πρόγραμμά του από το 2017, προκαλώντας την οργή της αντιπολίτευσης. Αντίπαλοι και από τα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος κατηγόρησαν τον Μακρόν για αυταρχισμό.

Για τη Γαλλία, οι διαμαρτυρίες δεν είναι πρωτοφανές φαινόμενο. Δεν είναι λίγοι οι σχολιαστές που συγκρίνουν την παρούσα κινητοποίηση με το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων του 2018, το οποίο ξεκίνησε με αφορμή τον φόρο στα καύσιμα και εξελίχθηκε σε εξέγερση εναντίον των μεταρρυθμίσεων Μακρόν.

Κατηγορίες για ακραίους

Επικριτές, ανάμεσά τους αστυνομικά συνδικάτα και πολιτικοί, κατηγορούν το κίνημα «Μπλοκάρετε τα πάντα» ότι έχει πέσει στα χέρια ακραίων στοιχείων και εργαλειοποιείται από την άκρα αριστερά.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X τη Δευτέρα, ο εκπρόσωπος της Ένωσης Εθνικής Αστυνομίας, Ρουντί Μανά, επικεντρώθηκε στα μπλόκα δρόμων στη Μασσαλία, δηλώνοντας: «Αυτό που ξεκίνησε ως μαζική συνάθροιση πολιτών και εργαζομένων, κουρασμένων από τις καθημερινές δυσκολίες τους, έχει καταληφθεί από αντιφασίστες και ακροαριστερούς, που βρίσκονται εκεί για να καταστρέψουν και να σπείρουν το χάος», σύμφωνα με αγγλική μετάφραση.

Ο Ορελιέν Βεράν, συντηρητικός πολιτικός και δημοτικός σύμβουλος Παρισιού στο Παρί Σαντρ και εκπρόσωπος της ομάδας Changer Paris, επέρριψε ευθύνες στο προοδευτικό κόμμα «Ανυπότακτη Γαλλία» (LFI) για την καλλιέργεια χάους, υπογραμμίζοντας: «Εργαλειοποιημένοι από το LFI, που σπέρνει χάος στους δρόμους και στο κοινοβούλιο, το κίνημα «Μπλοκάρετε τα πάντα» έχει ήδη μετατραπεί σε «Σπάστε τα πάντα», όπως έγραψε σε ανάρτησή του στο X, σύμφωνα με μετάφραση.

Κύμα υποστήριξης

Εκλεγμένη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Ιούνιο με το ψηφοδέλτιο της «Ανυπότακτης Γαλλίας», η Ρίμα Χασάν χαρακτήρισε τη διαδήλωση «συλλογική αφύπνιση συνείδησης, πολιτικής και πολιτών, απέναντι σε ένα καπιταλιστικό, νεο-αποικιοκρατικό, αντικοινωνικό, αυταρχικό σύστημα, συνένοχο στη γενοκτονία στη Γάζα». Πρόσθεσε δε ότι «σε όλη τη Γαλλία, η τοπική και δημοκρατική λαϊκή αντίσταση οργανώνεται σε λαϊκές συνελεύσεις».

Οι νεολαιίστικες οργανώσεις της LFI ενθαρρύνουν και μαθητές λυκείου να συμμετάσχουν στη διαμαρτυρία. Ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν, εμβληματική μορφή του κόμματος, ανέφερε στις 6 Σεπτεμβρίου στο X: «Θέλουμε να γεννήσουμε τη νέα Γαλλία, των γυναικών, της θάλασσας, του διαστήματος και τόσων άλλων.  Να απελευθερώσουμε την πατρίδα από τις αλυσίδες του χρήματος, του καπιταλισμού. Να ελευθερώσουμε την ανθρωπότητα». Ενθαρρύνοντας τις κινητοποιήσεις στις 10 Σεπτεμβρίου, ο Μελανσόν δημοσίευσε: «Οι καλές ιδέες συνεχίζουν να βλασταίνουν εκεί όπου το έδαφος είναι γόνιμο».

Πρόβλημα χρέους

Οι διαδηλώσεις αποτελούν αντίδραση στο πακέτο λιτότητας που εισηγήθηκε ο πρωθυπουργός Φρανσουά Μπαϊρού. Τον Ιούλιο, ο Μπαϊρού, ο οποίος αποπέμφθηκε τη Δευτέρα, είχε ανακοινώσει περικοπές ύψους 43,8 δισ. ευρώ έως το 2026, περιλαμβάνοντας τη «πάγωμα» των δαπανών κοινωνικών επιδομάτων και την κατάργηση αργιών όπως η Δευτέρα του Πάσχα και η Ημέρα της Νίκης στην Ευρώπη.

Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας αναμένεται να ξεπεράσει τα 3 τρισ. ευρώ φέτος, φθάνοντας περίπου το 110% του ΑΕΠ, πολύ πάνω από τα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες εκτιμούν πως το έλλειμμα θα διατηρηθεί άνω του 5,5% έως και το 2026.

Η Πολωνία κατέρριψε ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που παραβίασαν τον εναέριο χώρο της

Οι πολωνικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν, στις 9 Σεπτεμβρίου, ότι κατέρριψαν αδιευκρίνιστο αριθμό μη επανδρωμένων αεροσκαφών που είχαν παραβιάσει τον εναέριο χώρο της χώρας κατά τη διάρκεια ρωσικής επίθεσης εναντίον της Ουκρανίας.

Σύμφωνα με σχετική ανάρτηση στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης Χ, οι στρατιωτικές αρχές τόνισαν ότι η επίθεση της Ρωσικής Ομοσπονδίας σε ουκρανικό έδαφος προκάλεσε μια «πρωτοφανή παραβίαση» του πολωνικού εναέριου χώρου από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, κάτι που χαρακτήρισαν ως «πράξη επιθετικότητας» με πραγματική απειλή για την ασφάλεια των πολιτών.

Όπως διευκρινίστηκε, η στρατιωτική διοίκηση έδωσε εντολή για άμεση αμυντική αντίδραση. Τα πολωνικά και συμμαχικά μέσα ραντάρ εντόπισαν αρκετά αντικείμενα, με τον επιχειρησιακό διοικητή των ενόπλων δυνάμεων να αποφασίζει την εξουδετέρωση όσων κρίνονταν επικίνδυνα. Μερικά από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που παραβίασαν τον εναέριο χώρο καταρρίφθηκαν, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη έρευνες για τον εντοπισμό των σημείων πτώσης τους.

Ο υπουργός Άμυνας Βλαντισλάβ Κοσινιάκ-Καμίς δήλωσε ότι πολωνικά αεροσκάφη χρησιμοποίησαν οπλισμό εναντίον «εχθρικών αντικειμένων» και επεσήμανε ότι η χώρα βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τη διοίκηση του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, ο στρατός κάλεσε τους κατοίκους των περιοχών όπου διεξάγονται επιχειρήσεις να παραμείνουν στα σπίτια τους.

Η Πολωνία, μέλος της στρατιωτικής συμμαχίας του ΝΑΤΟ, συνορεύει με την Ουκρανία και θεωρείται κράτος πρώτης γραμμής στον απόηχο του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας. Η Βαρσοβία έχει τεθεί σε κατάσταση αυξημένου συναγερμού για την πιθανότητα εισόδου αντικειμένων στον εναέριο χώρο της μετά το περιστατικό του 2022, όταν ένας ουκρανικός πύραυλος έπληξε κατά λάθος πολωνικό χωριό προκαλώντας τον θάνατο δύο ανθρώπων, λίγους μήνες μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής.

Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη με τους υπουργούς που είναι αρμόδιοι για την κρατική ασφάλεια, καθώς και συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου σε πλήρη σύνθεση, η οποία αναμένεται να διεξαχθεί στις 08:00, τοπική ώρα (09:00 ώρα Ελλάδας), σύμφωνα με εκπρόσωπό του.

Ο Τουσκ ανέφερε λίγο πριν από τις 07:00 (ώρα Ελλάδας) μέσω του Χ ότι η επιχείρηση βρισκόταν σε εξέλιξη και πρόσθεσε πως είχε ενημερώσει τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούττε, για την κατάσταση και τις ενέργειες της Πολωνίας, σημειώνοντας ότι οι δύο άνδρες παραμένουν σε συνεχή επικοινωνία.

Το αεροδρόμιο Σοπέν της Βαρσοβίας, το μεγαλύτερο της χώρας, έκλεισε σύμφωνα με τον ιστότοπο της αμερικανικής υπηρεσίας πολιτικής αεροπορίας (FAA), λόγω «απρόβλεπτης στρατιωτικής δραστηριότητας συνδεόμενης με την κρατική ασφάλεια». Σύμφωνα με την ίδια πηγή, έκλεισαν και άλλα αεροδρόμια νωρίς το πρωί.

Αρχικά δεν υπήρξε καμία ανακοίνωση από τις πολωνικές αρχές. Στη συνέχεια, η εταιρεία που διαχειρίζεται το αεροδρόμιο της πρωτεύουσας έκανε γνωστό ότι «λόγω ενεργειών κρατικών υπηρεσιών και των ενόπλων δυνάμεων για την εγγύηση της ασφάλειας, ο εναέριος χώρος σε τμήμα της χώρας, συμπεριλαμβανομένου του αεροδρομίου Σοπέν, έκλεισε προσωρινά». Όπως διευκρινίστηκε, το αεροδρόμιο παραμένει ανοικτό, χωρίς ωστόσο να εκτελούνται πτήσεις.

Τον Αύγουστο, η Βαρσοβία επέδωσε στη Μόσχα διαμαρτυρία, μετά τη συντριβή και την έκρηξη μη επανδρωμένου αεροχήματος στο ανατολικό τμήμα της χώρας, κάνοντας λόγο για «εσκεμμένη πρόκληση».

Ο Πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι, που εξελέγη πρόσφατα, εκτίμησε χθες, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Ουκρανία, ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι έτοιμος να διατάξει εισβολή και σε άλλες χώρες μετά την Ουκρανία. Ο ίδιος εξέφρασε την ελπίδα πως θα υπάρξει «μακροπρόθεσμη» και «μόνιμη ειρήνη» την οποία «έχουν ανάγκη οι χώρες μας», προσθέτοντας ωστόσο ότι θεωρεί τον Ρώσο πρόεδρο έτοιμο να προχωρήσει σε νέες επιθετικές ενέργειες.

Με πληροφορίες από Reuters και ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το Κίεβο υπέβαλε επίσημα αίτημα στο ΔΝΤ για ένα νέο πρόγραμμα δανεισμού

Η Ουκρανία ζήτησε από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) ένα νέο πρόγραμμα χρηματοδότησης καθώς ο πόλεμος με την Ρωσία συνεχίζεται, διατηρώντας τις στρατιωτικές δαπάνες υψηλές, δήλωσε σήμερα η πρωθυπουργός της χώρας.

Η Ουκρανία δαπανά περίπου το 60% του συνολικού προϋπολογισμού της για να χρηματοδοτήσει την πολεμική προσπάθεια και βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην οικονομική υποστήριξη των δυτικών της συμμάχων για να καλύψει το κόστος των συντάξεων, τους μισθούς στον δημόσιο τομέα και τις ανθρωπιστικές δαπάνες.

«Οι εχθροπραξίες συνεχίζονται και το σχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού για το 2016 έχει καταρτιστεί, με δεδομένο ότι ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει ακόμη» δήλωσε μέσω ανάρτησης της στην πλατφόρμα Χ η πρωθυπουργός Γιούλια Σβιριντένκο.

Η ίδια είπε ότι υπέβαλε επισήμως επιστολή προς το ΔΝΤ για ένα νέο πρόγραμμα δανειοδότησης, κατά την διάρκεια συνάντησης που είχε στο Κίεβο με τον επικεφαλής της αποστολής επιτήρησης του ΔΝΤ στην Ουκρανία Γκάβιν Γκρέι.

Οι ομάδες θα συνεχίσουν τις συνομιλίες για το εν λόγω πρόγραμμα τους επόμενους μήνες δήλωσε η Σβιριντένκο «με στόχο να διασφαλίσουμε μια θετική απόφαση από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΔΝΤ έως το τέλος του τρέχοντος έτους».

Η ίδια δεν ανέφερε το ποσό των χρημάτων τα οποία θα ζητήσει η κυβέρνηση στο πλαίσιο του νέου προγράμματος.

Η Ουκρανία έχει λάβει περίπου 10,6 δισεκατομμύρια δολάρια στο πλαίσιο του υφιστάμενου προγράμματος Εκτεταμένης Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης ύψους 15,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών.

Διαλύθηκε κατασκοπευτικό δίκτυο της Λευκορωσίας στην Ευρώπη, ανακοίνωσε η τσεχική υπηρεσία πληροφοριών

Οι υπηρεσίες πληροφοριών της Τσεχίας, της Ουγγαρίας και της Ρουμανίας εξάρθρωσαν φερόμενο ως κατασκοπευτικό δίκτυο που λειτουργούσε υπό την καθοδήγηση των λευκορωσικών μυστικών υπηρεσιών, όπως ανακοίνωσε στις 8 Σεπτεμβρίου η Υπηρεσία Πληροφοριών της Τσεχικής Δημοκρατίας (BIS).

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση στην ιστοσελίδα της BIS, η κοινή ευρωπαϊκή ομάδα πρακτόρων εντόπισε Λευκορώσους πράκτορες και συνεργάτες που δρούσαν σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.

Μεταξύ αυτών που ταυτοποιήθηκαν είναι και ένας ανώνυμος πρώην αξιωματούχος της Υπηρεσίας Πληροφοριών και Ασφαλείας της Μολδαβίας, ο οποίος, σύμφωνα με τη BIS, παρέδιδε διαβαθμισμένες πληροφορίες στη Λευκορωσική Κρατική Υπηρεσία Ασφαλείας, γνωστή ως KGB-RB.

Ο διευθυντής της BIS, Μίχαελ Κουντέλκα, σχολίασε την επιχείρηση, επισημαίνοντας: «Αυτή είναι μία ακόμη υπόθεση που αποδεικνύει πόσο καθοριστικής σημασίας είναι η διεθνής συνεργασία στη σημερινή κατάσταση ασφαλείας. Αποτελεί επίσης απάντηση σε όσους ισχυρίζονται ότι η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών δήθεν δεν λειτουργεί».

Ο Κουντέλκα τόνισε ότι το δίκτυο κατασκόπων της KGB-RB κατέστη δυνατό να αναπτυχθεί χάρη στην ελεύθερη μετακίνηση προσώπων σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, λόγω της Συνθήκης Σένγκεν.

«Για να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά αυτές οι εχθρικές δραστηριότητες στην Ευρώπη, είναι απαραίτητο να περιοριστεί η κίνηση διαπιστευμένων διπλωματών από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία στον χώρο Σένγκεν», υπογράμμισε χαρακτηριστικά, αφήνοντας να εννοηθεί πως Μόσχα και Μινσκ προσπαθούν να χρησιμοποιούν το διπλωματικό καθεστώς ως κάλυψη για τις κατασκοπευτικές τους δραστηριότητες.

Το Υπουργείο Εξωτερικών της Τσεχίας ανακοίνωσε πως, σε συνάρτηση με την επιχείρηση, απέλασε έναν Λευκορώσο διπλωμάτη, ο οποίος φέρεται να εργαζόταν για τις λευκορωσικές υπηρεσίες πληροφοριών. «Δεν θα ανεχθούμε την κατάχρηση της διπλωματικής κάλυψης για λογαριασμό της κατασκοπείας», ανέφερε το υπουργείο χωρίς να κατονομάζει τον διπλωμάτη.

Σε ανάλογο ύφος, ο υπουργός Εξωτερικών της Τσεχίας Γιαν Λιπάφσκι έγραψε τη Δευτέρα στην πλατφόρμα X: «Ευχαριστώ τη BIS και τη διπλωματία της Τσεχίας για τον εντοπισμό και την τιμωρία των κατασκόπων της Λευκορωσίας. Στη χώρα μας, δεν θα αφήσουμε πράκτορες να δρουν ανενόχλητοι. Θα υπερασπιστούμε τη Τσεχία».

Σύλληψη υπόπτου στη Ρουμανία

Η ρουμανική υπηρεσία καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος ανακοίνωσε στις 8 Σεπτεμβρίου τη σύλληψη ενός 47χρονου, πρώην ανώτατου στελέχους της μολδαβικής υπηρεσίας πληροφοριών, με την κατηγορία της προδοσίας.

Η Διεύθυνση για την Εξιχνίαση Οργανωμένου Εγκλήματος και Τρομοκρατίας (DIICOT) διευκρίνισε πως ο ύποπτος διέρρεε κρατικά απόρρητα στη λευκορωσική KGB από το 2024 έως τη στιγμή της σύλληψής του.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της DIICOT, μεταξύ 2024 και 2025, ο Μολδαβός ύποπτος πραγματοποίησε δύο συναντήσεις στη Βουδαπέστη, με αξιωματούχους της KGB-RB, με σκοπό «τη διαβίβαση οδηγιών και την ανταλλαγή πληρωμών για τις παρεχόμενες υπηρεσίες».

Η διευρωπαϊκή αυτή επιχείρηση βρίσκεται υπό την εποπτεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τη Δικαστική Συνεργασία σε Ποινικές Υποθέσεις (Eurojust).

Σύμμαχοι της Ρωσίας

Η Λευκορωσία διοικείται από τον πρόεδρο Αλεξάντερ Λουκασένκο, στενό σύμμαχο του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο Λουκασένκο υπήρξε ανώτερος γραφειοκράτης της ΕΣΣΔ κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου και εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος της Λευκορωσίας το 1994, θέση από την οποία παραμένει αμετακίνητος.

Ο Λευκορώσος πρόεδρος επέτρεψε στη Ρωσία να χρησιμοποιήσει το έδαφος της χώρας του ως ορμητήριο για την εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, όταν οι ρωσικές δυνάμεις εισήλθαν στην Ουκρανία από τον βορρά τις πρώτες ημέρες του πολέμου.

Το Μινσκ επέτρεψε επίσης στη Μόσχα να τοποθετήσει τακτικά πυρηνικά όπλα ρωσικής προέλευσης σε λευκορωσικό έδαφος, προκαλώντας ανησυχία σε γειτονικά κράτη, όπως η Πολωνία.

Τον Δεκέμβριο του 2023 ο Λουκασένκο δήλωσε ότι η φιλοξενία ρωσικών πυρηνικών όπλων στοχεύει στην αποτροπή απειλών από την Πολωνία, μέλος του ΝΑΤΟ. Στις 4 Μαρτίου 2025, ο Λουκασένκο και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψαν συνθήκη αμοιβαίας ασφάλειας, που δεσμεύει τις δύο χώρες να συνεργάζονται στους τομείς της ασφάλειας, να αντιδρούν από κοινού σε πράξεις ή απειλές επιθετικότητας και να παρέχουν άμεση στρατιωτική, τεχνική και άλλη βοήθεια μεταξύ τους.

Η Epoch Times επικοινώνησε με την κυβέρνηση της Λευκορωσίας για κάποιο σχόλιο, αλλά δεν έλαβε απάντηση μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.

Με την συμβολή των Associated Press και Κρις Σάμερς

Νορβηγικές εκλογές 2024: Σταθερότητα, δεξιά στροφή και νέα πολιτικά διλήμματα

Το Εργατικό Κόμμα, που ηγείται της κυβέρνησης της Νορβηγίας, εξασφάλισε δεύτερη συνεχόμενη θητεία ως κυβέρνηση μειοψηφίας στις εκλογές της 8ης Σεπτεμβρίου, ενώ το λαϊκιστικό Κόμμα Προόδου (Fremskrittspartiet) κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό στην ιστορία του.

Το κόμμα του πρωθυπουργού Γιόνας Γκαρ Στρέ και τέσσερις μικρότεροι προοδευτικοί εταίροι συγκέντρωσαν συνολικά 87 έδρες, ξεπερνώντας το όριο της απόλυτης πλειοψηφίας (85) στη Στορτίγκ, με καταμετρημένο το 99% των ψηφοδελτίων.

Από αυτές τις έδρες, οι 53 ανήκουν στο Εργατικό Κόμμα. Οι υπόλοιπες κατανέμονται στο Κόμμα του Κέντρου (ευρωσκεπτικιστικό και αγροτικό), το Σοσιαλιστικό Αριστερό Κόμμα (SV), το Κόκκινο Κόμμα (Rødt) και το Πράσινο Κόμμα (Miljøpartiet de Grønne).

Το Εργατικό Κόμμα θα συνεχίσει να κυβερνά ως μειοψηφία, εξαρτώμενο σε μεγάλο βαθμό από τη στήριξη των συμμάχων του για την ψήφιση κρίσιμων νομοσχεδίων, όπως οι προϋπολογισμοί.

Για να εξασφαλίσει τη συναίνεση, ο Στρέ αναμένεται να βρεθεί αντιμέτωπος με δύσκολες διαπραγματεύσεις για ζητήματα όπως οι αυξήσεις φόρων στους εύπορους, η περαιτέρω εξερεύνηση πετρελαίου και η αποεπένδυση από ισραηλινές εταιρείες που σχετίζονται με το κρατικό επενδυτικό ταμείο της χώρας, ύψους 2 τρισ. δολαρίων – το μεγαλύτερο στον κόσμο, σύμφωνα με το Sovereign Wealth Fund Institute.

«Ξέραμε ότι θα ήταν οριακά και έτσι έγινε», δήλωσε ο Στρέ σε υποστηρικτές του Εργατικού Κόμματος, πανηγυρίζοντας τη νίκη τους, σύμφωνα με τη νορβηγική οικονομική εφημερίδα Finansavisen. «Και ξέραμε ότι έπρεπε να τα δώσουμε όλα – και το κάναμε. Γι’ αυτό είναι φανταστικό να στέκομαι δίπλα σας και να σας λέω ‘‘τα καταφέραμε’’. Ανατολή, Δύση, Βοράς και Νότος, είδαμε τα αποτελέσματα. Είμαστε το κόμμα για την πόλη και την επαρχία, χέρι-χέρι», πρόσθεσε.

Στροφή προς τη δεξιά

Η ψηφοφορία της Δευτέρας ανέδειξε παράλληλα μια μετατόπιση προς τα δεξιά, καθώς το λαϊκιστικό Κόμμα Προόδου κατάφερε να κατακτήσει 48 από τις συνολικά 169 έδρες – υπερδιπλάσιες σε σύγκριση με τις προηγούμενες εκλογές.

Η ηγέτις του, Σίλβι Λίστογκ, 47 ετών, υποσχέθηκε σημαντικές μειώσεις φόρων και περιορισμό των δημόσιων δαπανών, ειδικά για την πράσινη ενέργεια και τη διεθνή βοήθεια. Έχει αναφέρει ως πολιτικά της πρότυπα τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, Ρόναλντ Ρίγκαν, και τη Μάργκαρετ Θάτσερ, πρώτη γυναίκα πρωθυπουργό της Βρετανίας.

Η Λίστογκ χαρακτήρισε τα αποτελέσματα ως «οι καλύτερες εκλογές στα 52 χρόνια ιστορίας του κόμματος», σύμφωνα με τη νορβηγική ιστοσελίδα VG. Ωστόσο, εμφανίστηκε και επιφυλακτική, δηλώνοντας στους οπαδούς της: «Η σκιά στη χαρά είναι, βέβαια, ότι δεν καταφέραμε να έχουμε μια νέα πλειοψηφία στη Νορβηγία.

Με βάση τα αποτελέσματα που λάβαμε, η χώρα έχει μπροστά της τέσσερα δύσκολα χρόνια», όπως μετέδωσε η κρατική τηλεόραση NRK. «Βλέπουμε μια ιστορική στροφή της νορβηγικής πολιτικής προς τα αριστερά, αλλά τα επόμενα τέσσερα χρόνια, το Κόμμα Προόδου θα είναι η μεγαλύτερη δύναμη της αντιπολίτευσης στη Στορτίγκ».

Οι βασικές προκλήσεις

Η προεκλογική περίοδος κυριαρχήθηκε από θέματα όπως ο φόρος περιουσίας, οι πολεμικές συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Γάζα, καθώς και η βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου της χώρας.

Το Εργατικό Κόμμα στήριξε τη διατήρηση του φόρου περιουσίας, που συνίσταται σε προοδευτική επιβάρυνση πάνω σε καθαρή περιουσία (ακίνητα, καταθέσεις, μετοχές και επιχειρηματικά κεφάλαια), όταν αυτή υπερβαίνει τα 1,76 εκατ. νορβηγικές κορόνες. Ο ανώτατος συντελεστής του φόρου – που καταβάλλεται τόσο σε κρατικό όσο και σε δημοτικό επίπεδο – ανέρχεται στο 1,1%.

Από την πλευρά του, το Κόμμα Προόδου ζητά την κατάργηση του φόρου, υποστηρίζοντας ότι τιμωρεί επιχειρηματίες και ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτέλεσε επίσης μείζον ζήτημα για τους Νορβηγούς, καθώς η χώρα συνορεύει στον Αρκτικό με τη Ρωσία. Έρευνα του Ινστιτούτου Ειρηνευτικής Έρευνας Όσλου (PRIO) τον Αύγουστο, δείχνει πως το 59% των Νορβηγών θεωρούν πιθανό νέο πόλεμο στην Ευρώπη την επόμενη δεκαετία, έναντι 55% πέρυσι.

Η Νορβηγία, μέλος του ΝΑΤΟ, έχει ως υπουργό Οικονομικών τον Γενς Στόλτενμπεργκ, ο οποίος υπηρέτησε ως γενικός γραμματέας της Συμμαχίας από το 2014 έως το 2024.

Ο πόλεμος του Ισραήλ με τη Χαμάς και η κατάσταση στη Γάζα ενδέχεται να διαδραματίσουν ρόλο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ του Εργατικού Κόμματος και των συμμάχων του, καθώς κόμματα όπως το Κόκκινο ζητούν περαιτέρω απεμπλοκή του κρατικού ταμείου από ισραηλινές εταιρείες.

Ήδη από τις 30 Ιουνίου, το fund έχει αποεπενδύσει από 23 ισραηλινές εταιρείες, σύμφωνα με τη Norges Bank Investment Management, που διαχειρίζεται το ταμείο, εν μέσω ανησυχιών για παραβιάσεις διεθνών κανόνων.

Τέλος, ο τομέας του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, που μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία κάλυψε τη θέση της Gazprom ως κορυφαίου προμηθευτή φυσικού αερίου στην Ευρώπη, δοκιμάζει τις αντοχές της νέας κυβέρνησης. Τα κόμματα Ρετ, Πράσινοι και SV ζητούν περιορισμό στις νέες άδειες εξόρυξης, ενώ το Κόμμα του Κέντρου τάσσεται υπέρ της περαιτέρω ανάπτυξης της βιομηχανίας.

Η ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία και η καναδική προοπτική

Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, δήλωσε: «Υπάρχει ζήτηση στην Ευρώπη για καναδικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο», αφήνοντας να εννοηθεί ότι τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ίσως είναι πρόθυμα να καταβάλουν υψηλότερο τίμημα για να εξασφαλίσουν «συμβατική» ενέργεια από τον Καναδά.

Υπογράμμισε, μάλιστα, την επιτακτική ανάγκη να βρεθούν αξιόπιστες ενεργειακές πηγές, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η οποία άφησε την Ε.Ε. εξαρτημένη από έναν «μη αξιόπιστο εταίρο» για την προμήθεια πετρελαίου και αερίου.

Σε πρόσφατη συνέντευξή της στο CTV Question Period, η Μετσόλα τόνισε ότι η Ε.Ε. αναζητά πλέον πιο αξιόπιστες συνεργασίες: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζεται για να απεξαρτηθεί από τη ρωσική ενέργεια, τόσο εντείνοντας τους κλιματικούς της στόχους, όσο και αναζητώντας εναλλακτικές πηγές», επισήμανε, προσθέτοντας: «Τα σχέδια για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν επαρκούν για να καλύψουν το έλλειμμα».

Συνεχίζοντας, δήλωσε: «Πού να στραφούμε; Πού να κοιτάξουμε; Οφείλουμε να κοιτάξουμε διατλαντικά», υπογραμμίζοντας ότι οι συζητήσεις για την προμήθεια ενέργειας μεταξύ Ε.Ε. και Καναδά βρίσκονται σε εξέλιξη.

Η Μετσόλα εξήγησε και τις οικονομικές παραμέτρους των νέων ενεργειακών συνεργασιών: «Το να πληρώσουμε περισσότερο για καναδικό πετρέλαιο ή αέριο μπορεί τελικά να μη βγει πιο ακριβό μακροπρόθεσμα, αν αυτό σημαίνει ότι συνεργαζόμαστε με έναν σύμμαχο και αξιόπιστο προμηθευτή».

«Στο τέλος της ημέρας, τι εννοούμε όταν μιλάμε για κόστος;», αναρωτήθηκε, δίνοντας έμφαση στο τίμημα που συνεπάγεται η αποδέσμευση από τη Ρωσία. Η Μετσόλα συμπλήρωσε: «Έχουμε επίσης ίσως ακόμη πιο αναξιόπιστους εταίρους, από τους οποίους εισάγουμε ορυκτά καύσιμα, καθώς πρέπει να κρατήσουμε χαμηλούς τους λογαριασμούς ενέργειας».

Οι χώρες της Ευρώπης βρίσκονται πλέον σε επισφαλή θέση, καθώς, όπως τόνισε η Μετσόλα, συχνά στηρίζονται σε αναξιόπιστους προμηθευτές, λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας: «Το να είσαι κοντά γεωγραφικά δεν αποτελεί απαραίτητα και το καταλληλότερο κριτήριο για την επιλογή προμηθευτή».

Στάθηκε στη σημασία των διακρατικών σχέσεων μεταξύ συμμάχων: «Αν κάτι κυριάρχησε στη συζήτησή μας, είναι ακριβώς το ποιοι είναι οι φίλοι και οι σύμμαχοι σε μια εποχή που ο κόσμος μοιάζει να φλέγεται», τόνισε, χαρακτηρίζοντας τον Καναδά σταθερό εταίρο: «Γι’ αυτό μιλάμε για κοινές συνεργασίες. Δεν συζητάμε μόνο για άμυνα ή ασφάλεια. Συζητάμε και για στρατηγική αυτονομία, που σημαίνει επίσης αξιόπιστες και προβλέψιμες πηγές τροφοδοσίας, και ο Καναδάς είναι μέσα στο πλαίσιο αυτό».

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ προωθεί τη σύσφιγξη των ενεργειακών και οικονομικών δεσμών με την Ευρώπη, βλέποντας σε αυτή την κατεύθυνση ευκαιρίες για καναδικά εξαγωγικά προϊόντα, ειδικά εν μέσω εμπορικών τριβών με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο υπουργός Ενέργειας, Τιμ Χότζσον, αναφέρθηκε στις δυνατότητες του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), σημειώνοντας ότι το συγκεκριμένο προϊόν μπορεί να καταστήσει τον Καναδά «ενεργειακή υπερδύναμη». Σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου, εξήγησε: «Σήμερα, γερμανικές εταιρείες εξετάζουν την προμήθεια LNG από τη δυτική ακτή, το οποίο θα ανταλλαγεί ώστε να καλυφθούν οι γερμανικές ενεργειακές ανάγκες στην περιοχή του Ατλαντικού, αξιοποιώντας έτσι την καναδική παραγωγή».

Το αυξημένο ενδιαφέρον για το LNG σηματοδοτεί στροφή από την πολιτική του πρώην πρωθυπουργού Τζάστιν Τριντό υπέρ των εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Ο Τριντό είχε υποστηρίξει παλαιότερα ότι δεν υπάρχει επαρκής αγορά για την εξαγωγή LNG στην Ευρώπη, εκφράζοντας αμφιβολίες για τη σκοπιμότητα κατασκευής τερματικού σταθμού εξαγωγών στον Ατλαντικό, χαρακτηρίζοντας το έργο υπερβολικά δαπανηρό.

Αυτή τη στιγμή, ο Καναδάς διαθέτει μόνο έναν μεγάλο τερματικό σταθμό εξαγωγής LNG, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη επτά νέα έργα εξαγωγών και μία υποδομή στη Βρετανική Κολομβία. Ο Χότζσον εκτίμησε ότι οι παραπάνω επενδύσεις μπορεί να αγγίξουν τα 109 δισ. δολάρια, με δυνατότητα παραγωγής 50,3 εκατ. τόνων LNG ετησίως. Το επερχόμενο έργο Wood Fibre LNG στο Σκουάμις φιλοδοξεί να γίνει ο πρώτος σταθμός εξαγωγής LNG με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα παγκοσμίως, ενώ τα υπόλοιπα project είτε βρίσκονται υπό ανάπτυξη είτε σε στάδιο έγκρισης.

Ο Γάλλος πρωθυπουργός χάνει την ψήφο εμπιστοσύνης

Ο Γάλλος πρωθυπουργός Φρανσουά Μπαϊρού έχασε στις 8 Σεπτεμβρίου την ψήφο εμπιστοσύνης, γεγονός που επιδείνωσε το πολιτικό και οικονομικό αδιέξοδο στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, καθώς η αντιπολίτευση είχε δεσμευθεί να τον απομακρύνει.

Η κατάρρευση της κυβέρνησης μειοψηφίας φαίνεται να βαθαίνει τα προβλήματα της χώρας, με τον πρόεδρο Εμμανουέλ Μακρόν να καλείται να βρει ακόμη έναν πολιτικό που θα επιχειρήσει να περάσει τον αμφιλεγόμενο προϋπολογισμό από τη Βουλή. Σύμφωνα με τη Le Monde, η κυβέρνηση έχασε την ψήφο εμπιστοσύνης με 194 ψήφους υπέρ και 364 κατά.

Το κόμμα «Αναγέννηση» του Μακρόν ηγείται μιας εύθραυστης συμμαχίας μειοψηφίας που στηριζόταν σε συμμάχους, όπως το Δημοκρατικό Κίνημα (MoDem) του Μπαϊρού.

Λίγο πριν από την ψηφοφορία, ο Μπαϊρού τόνισε προς τους βουλευτές ότι μπορεί να είχαν τη δύναμη να ρίξουν την κυβέρνηση, αλλά όχι να «σβήσουν την πραγματικότητα». Επεσήμανε πως οι δαπάνες θα συνεχίσουν να αυξάνονται, ενώ το βάρος του χρέους, που χαρακτήρισε ήδη δυσβάσταχτο, θα γίνει βαρύτερο και πιο δαπανηρό. Υπογράμμισε ακόμη ότι διακυβεύεται «η ίδια η επιβίωση της Γαλλίας».

Στις 15 Ιουλίου, ο Μπαϊρού είχε παρουσιάσει στη Γερουσία δραστικά μέτρα για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος κατά 43,8 δισ. ευρώ το 2026. Το σχέδιο προέβλεπε πάγωμα των κοινωνικών δαπανών και κατάργηση ορισμένων αργιών, όπως η Δευτέρα του Πάσχα, την οποία χαρακτήρισε άνευ «θρησκευτικής σημασίας», και η 8η Μαΐου, Ημέρα της Νίκης στην Ευρώπη.

Το σχέδιο στόχευε στη μείωση του δημόσιου χρέους, που αναμένεται φέτος να ξεπεράσει τα 3 τρισ. ευρώ (περίπου 110% του ΑΕΠ). Η Ευρωπαϊκή Ένωση συστήνει στα κράτη-μέλη να περιορίζουν το χρέος τους κάτω από το 60% του ΑΕΠ και τα ελλείμματα κάτω από το 3%. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΕ τον Μάιο, το έλλειμμα της Γαλλίας προβλέπεται να μειωθεί στο 5,6% του ΑΕΠ το 2025 και να αυξηθεί ελαφρώς στο 5,7% το 2026.

Από την πλευρά της, η Μαρίν Λεπέν, επικεφαλής του «Εθνικού Συναγερμού», υποστήριξε σε ανάρτησή της ότι ο Μπαϊρού και οι συνεργάτες του επιδιώκουν να φορτώσουν στους Γάλλους πολίτες νέους φόρους ύψους 20 δισ. ευρώ, διερωτώμενη πώς είναι δυνατόν να παρουσιάζεται ως μοναδική λύση η συνεχής επιβάρυνση των πολιτών.

Ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν, ηγετική μορφή του κόμματος «Ανυπότακτη Γαλλία» (LFI), είχε καλέσει ήδη από τις 6 Σεπτεμβρίου σε απελευθέρωση της χώρας από «τα δεσμά του χρήματος και του καπιταλισμού», μιλώντας για τη γέννηση μιας Νέας Γαλλίας.

Στις 8 Σεπτεμβρίου, ο εθνικός συντονιστής της LFI, Μανουέλ Μπομπάρ, ανέφερε ότι η πτώση του Μπαϊρού αποτελεί «καλό νέο» για τη Γαλλία και τον λαό της, τονίζοντας πως το κόμμα του αγωνίζεται για ουσιαστική πολιτική αλλαγή και δεν πρόκειται να εμπλακεί σε «σκοτεινές συμφωνίες για αξιώματα». Την ίδια ημέρα, είχε προαναγγείλει την πρόθεση να ανατρέψει τον Μπαϊρού και τον Μακρόν.

Αντίθετα, σε ομιλία του, ο ηγέτης των Ρεπουμπλικανών Λωράν Βωκιέ εξέφρασε την υποστήριξή του προς τον πρωθυπουργό, προειδοποιώντας για «μονοπάτι αστάθειας» και χαρακτηρίζοντας την πολιτική αστάθεια «δηλητήριο για την οικονομία».

Η Γαλλία είχε βρεθεί σε παρόμοια θέση τον Δεκέμβριο του 2024, όταν κατέρρευσε η κυβέρνηση του τότε πρωθυπουργού Μισέλ Μπαρνιέ πριν καν περάσει τον προϋπολογισμό. Ο Μπαϊρού ανέλαβε τότε καθήκοντα πρωθυπουργού και επέζησε μιας πρώτης πρότασης μομφής στις 16 Ιανουαρίου, την οποία είχαν καταθέσει κόμματα της αριστεράς.

Στη συνέχεια έκανε χρήση του άρθρου 49.3 του Συντάγματος για να περάσει τον προϋπολογισμό του 2025 χωρίς ψηφοφορία, καθώς η διάταξη αυτή επιτρέπει την παράκαμψη αδιεξόδων σε κρίσιμες νομοθεσίες. Στις ανακοινώσεις του Ιουλίου, πάντως, δεν περιέλαβε περικοπές στις αμυντικές δαπάνες.

Ο ίδιος, γεννημένος το 1951, έχει υποστηρίξει ότι μέρος της ευθύνης για την οικονομική κρίση βαραίνει τη δική του γενιά, δηλαδή τους άνω των 60 ετών. Σε συνέντευξή του, στις 31 Αυγούστου, ανέφερε ότι όταν ήταν νέος η Γαλλία είχε «μηδενικό χρέος και εντυπωσιακή ανάπτυξη», προσθέτοντας ότι η γενιά του οφείλει να συμβάλει στη μείωση του βάρους του χρέους για τους νεότερους.

Του Owen Evans

Με πληροφορίες από το Reuters

Η ΕΕ γυρίζει σελίδα στις σχέσεις με τις ΗΠΑ

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση «γύρισε σελίδα» σε ό,τι αφορά τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με δηλώσεις που μεταδόθηκαν τη Δευτέρα.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθορίζει τη συνολική πολιτική κατεύθυνση και τις προτεραιότητες της ΕΕ, ωστόσο δεν διαπραγματεύεται ούτε εγκρίνει τους νόμους που διέπουν το μπλοκ – αρμοδιότητα που ανήκει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Σε συνέντευξή του στους Financial Times, ο Κόστα αναφέρθηκε στο παρελθόν: «Αν γυρίσετε εννέα μήνες πίσω, τον Ιανουάριο, όλοι είχαν έντονη ανησυχία, ιδίως για τις σχέσεις μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τους τελευταίους εννέα μήνες καταφέραμε να σταθεροποιήσουμε τις διατλαντικές σχέσεις. Αν θυμάστε τις πρώτες του δηλώσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση, θαρρείς πως ανήκουν στο παρελθόν, πριν δέκα χρόνια. Τώρα όμως θεωρώ ότι έχουμε γυρίσει σελίδα και πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτή τη νέα σταθερότητα, κοιτώντας μπροστά, για να συνεχίσουμε τη συνεργασία μας με τις ΗΠΑ».

Παρά τις συνεχιζόμενες προκλήσεις, όπως οι δασμοί, η τεχνολογική νομοθεσία και οι αμυντικές δαπάνες που συχνά λειτουργούν ως σημεία τριβής, ο Κόστα εξέφρασε την ελπίδα του για περαιτέρω βελτίωση των σχέσεων: «Οι φίλοι δεν συμφωνούν πάντα σε όλα».

Στις 5 Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή – εκτελεστικό όργανο της ΕΕ – επέβαλε πρόστιμο 3,5 δισ. δολαρίων στην Google για παραβίαση των αντιμονοπωλιακών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η έρευνα διαπίστωσε ότι η εταιρεία κυριαρχούσε στην αγορά των υπηρεσιών διακομιστών διαφημίσεων και εργαλείων αγοράς διαφημιστικού χώρου, με προϊόντα όπως το DoubleClick for Publishers και τα Google Ads.

Η Κομισιόν διέταξε την Google να σταματήσει τις πρακτικές ευνοϊκής μεταχείρισης δικών της υπηρεσιών και να εξαλείψει τις εγγενείς συγκρούσεις συμφερόντων στην αλυσίδα εφοδιασμού διαδικτυακής διαφήμισης.

Η απόφαση αυτή προκάλεσε την αντίδραση του Τραμπ, ο οποίος απείλησε με την εκκίνηση εμπορικής έρευνας με στόχο την ακύρωση των ευρωπαϊκών προστίμων.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ανέφερε: «Δεν μπορούμε να αφήσουμε να συμβεί αυτό στη λαμπρή και πρωτόγνωρη αμερικανική ευρηματικότητα· αν συμβεί, θα αναγκαστώ να ξεκινήσω διαδικασίες σύμφωνα με το τμήμα 301 ώστε να ακυρωθούν οι άδικες κυρώσεις που επιβάλλονται σε αυτές τις αμερικανικές εταιρείες που καταβάλλουν φόρους».

Ο Κόστα αναφέρθηκε επίσης στον συντονισμό της ΕΕ με τις ΗΠΑ ως προς τις νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, με αφορμή τις δηλώσεις του Τραμπ στις 7 Σεπτεμβρίου για τη μετάβαση σε νέα φάση επιβολής κυρώσεων κατά της Μόσχας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε πως ηγέτες ευρωπαϊκών χωρών θα επισκεφθούν τις ΗΠΑ για να συζητήσουν την επίλυση του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.

Ο Επίτροπος Εμπορίου και Οικονομικής Ασφάλειας της ΕΕ, Μάρος Σέφτσοβιτς, εκφράζοντας τη συγκρατημένη αισιοδοξία του Κόστα, χαιρέτισε την εκτελεστική εντολή που υπέγραψε ο Τραμπ για μείωση των δασμών στις εξαγωγές ευρωπαϊκών αυτοκινήτων.

«Χαιρετίζω την εκτελεστική εντολή ως κομβικό βήμα για την υλοποίηση της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΗΠΑ», έγραψε ο Σέφτσοβιτς στην πλατφόρμα Χ. Η συμφωνία προβλέπει μείωση των δασμών σε αυτοκίνητα και ανταλλακτικά αυτοκινήτων στο 15% και περιλαμβάνει βασικές εξαιρέσεις από το πλαφόν.

Τον Αύγουστο, οι ΗΠΑ και η ΕΕ ανακοίνωσαν πλαίσιο εμπορικής συμφωνίας που περιορίζει το μεγαλύτερο μέρος των αμερικανικών δασμών στις ευρωπαϊκές εξαγωγές στο 15% και δεσμεύει την Ευρώπη σε νέες, σημαντικές αγορές αμερικανικής ενέργειας, τεχνολογίας και αμυντικού εξοπλισμού.

Ωστόσο, ορισμένες πτυχές της συμφωνίας, κυρίως σχετικά με τα αυτοκίνητα, παραμένουν ανεφάρμοστες, αφήνοντας τα ευρωπαϊκά οχήματα αντιμέτωπα με δασμούς εισαγωγής 27,5% στις ΗΠΑ, τη δεύτερη σημαντικότερη αγορά μετά το Ηνωμένο Βασίλειο.

Οι ρωσικές επιθέσεις δείχνουν απροθυμία για διαπραγματεύσεις και τερματισμό του πολέμου

Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Κηθ Κέλλογκ, δήλωσε ότι η Ρωσία εντείνει τον πόλεμό της κατά της Ουκρανίας αντί να προχωρά σε ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Μετά τη μεγαλύτερη σε μέγεθος επίθεση με μη επανδρωμένα και πυραύλους που έχει εξαπολύσει έως τώρα η Μόσχα, η οποία έπληξε αρκετές ουκρανικές πόλεις στις 7 Σεπτεμβρίου, ο Κέλλογκ εξέφρασε την ανησυχία του.

Όπως τόνισε, «η κλίμακα της επίθεσης ανέδειξε την απροθυμία της Μόσχας να τερματίσει τον πόλεμο μέσω διπλωματίας, ακόμη κι ενώ η Ουάσιγκτον πιέζει για ειρήνη».

Επεσήμανε δε ότι η ιστορία έχει δείξει πως τέτοιες επιθετικές ενέργειες μπορούν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, σημειώνοντας: «Γι’ αυτόν τον λόγο ο πρόεδρος Τραμπ εργάζεται για να βάλει τέλος σε αυτόν τον πόλεμο».

Παρά τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις, οι ΗΠΑ προσπαθούν να μεσολαβήσουν για μια ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Κιέβου και Μόσχας. Ο Κέλλογκ παρατήρησε: «Η επίθεση δεν αποτελεί ένδειξη ότι η Ρωσία θέλει να δώσει διπλωματική λύση σε αυτόν τον πόλεμο».

Υπενθύμισε ότι τον Ιούλιο, ο πρόεδρος Τραμπ είχε θέσει προθεσμία πενήντα ημερών στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν να επιβάλει κατάπαυση του πυρός, απειλώντας σε αντίθετη περίπτωση με σημαντικούς αμερικανικούς δασμούς κατά χωρών που συναλλάσσονται με τη Ρωσία. Ωστόσο, ο Τραμπ στη συνέχεια μείωσε την προθεσμία έως τις 8 Αυγούστου, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για τη συνέχιση των ρωσικών επιθέσεων.

Την ημέρα της ρωσικής επίθεσης, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν ήταν ικανοποιημένος και άφησε να εννοηθεί ότι ενδέχεται να επιβληθούν νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Όταν ρωτήθηκε για την πιθανότητα εφαρμογής νέων μέτρων, απάντησε καταφατικά: «Ναι, είμαι [έτοιμος να περάσω στη δεύτερη φάση των κυρώσεων κατά της Μόσχας]».

Στις δηλώσεις του προς τους δημοσιογράφους, ο Τραμπ ανέφερε ότι σχεδιάζει να επικοινωνήσει σύντομα με τον Πούτιν, επισημαίνοντας: «Θα το τελειώσουμε το θέμα Ρωσίας-Ουκρανίας. Θα το τελειώσουμε».

Η νέα του προσέγγιση δείχνει μετατόπιση από την επιδίωξη μιας προσωρινής κατάπαυσης του πυρός προς τη διασφάλιση μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας. Όπως δήλωσε στις 16 Αυγούστου, «όλοι κατέληξαν ότι ο καλύτερος τρόπος να τερματιστεί αυτός ο φρικτός πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας είναι να καταλήξουμε άμεσα σε ειρηνευτική συμφωνία, η οποία θα βάλει οριστικό τέλος στον πόλεμο, κι όχι σε μια απλή κατάπαυση του πυρός που συχνά δεν διαρκεί».