Οι καλλιτεχνικές μας παραδόσεις είναι γεμάτες σοφία. Μπορούμε να κοιτάξουμε στο παρελθόν και, με ανοιχτά μυαλά και καρδιές, να απορροφήσουμε τα μαθήματα της πολιτιστικής μας ιστορίας. Η ιταλική Αναγέννηση είναι γεμάτη από σπουδαίες ιστορίες που οδήγησαν σε εξαιρετικά έργα τέχνης, και η ιστορία του Μιχαήλ Άγγελου αποτελεί ένα διαχρονικό παράδειγμα.
Η ιστορία ξεκινά στη Ρώμη του 16ου αιώνα, η οποία εξελίσσεται γρήγορα σε πολιτιστικό κέντρο του δυτικού κόσμου. Σε ηλικία 33 ετών, ο Μιχαήλ Άγγελος κλήθηκε από τον Πάπα Ιούλιο Β’ να ζωγραφίσει την οροφή της Καπέλα Σιξτίνα. Ο Μιχαήλ Άγγελος δεν ήταν ζωγράφος – ήταν γλύπτης – και όταν του ζητήθηκε να ζωγραφίσει την οροφή, απάντησε: «Η ζωγραφική δεν είναι η τέχνη μου».
Η οροφή της Σιξτίνα ζωγραφίστηκε μεταξύ 1508-1512, από τον Μιχαήλ Άγγελο. Οροφογραφία, Καπέλα Σιξτίνα, Βατικανό. (Public Domain)
Γιατί τότε ο Πάπας Ιούλιος Β’ ζήτησε από τον Μιχαήλ Άγγελο να ζωγραφίσει αντί να σμιλεύσει; Σύμφωνα με τον Τζόρτζιο Βαζάρι «Οι ζωές των πιο εξαιρετικών ζωγράφων, γλυπτών και αρχιτεκτόνων» («Le Vite de più eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani, da Cimabue insino a’ tempi nostri», Giorgio Vasari, 1550), ο Μιχαήλ Άγγελος υποπτευόταν ότι ο Μπραμάντε (Bramante), ένας ιδιαίτερα σεβαστός αρχιτέκτονας που εργαζόταν για τον Πάπα Ιούλιο Β’, ήθελε να καταστρέψει τη φήμη του, βάζοντάς τον να ζωγραφίσει την οροφή της Καπέλα Σιξτίνα:
«Με αυτόν τον τρόπο φάνηκε δυνατό στον Μπραμάντε και σε άλλους ανταγωνιστές του [Μιχαήλ Άγγελου] να τον απομακρύνουν από τη γλυπτική, στην οποία τον έβλεπαν τέλειο, και να τον βυθίσουν στην απόγνωση, πιστεύοντας ότι αν τον ανάγκαζαν να ζωγραφίσει, θα έκανε έργο λιγότερο άξιο επαίνου, αφού δεν είχε εμπειρία από τα χρώματα της τοιχογραφίας…»
Είναι αλήθεια ότι ο Μιχαήλ Άγγελος δεν είχε εμπειρία στην τοιχογραφία, αλλά αυτό δεν τον απέτρεψε. Ο Γουίλιαμ Γουάλας (William Wallace), κορυφαίος εμπειρογνώμονας στον Μιχαήλ Άγγελο, παρατηρεί ότι «την εποχή της Σιξτίνα, ο Μιχαήλ Άγγελος προσπαθεί ακόμη να γίνει ο μεγαλύτερος καλλιτέχνης όλων των εποχών. Συμπεριφέρεται περισσότερο σαν τον καλλιτέχνη που σμίλευσε τον ‘Δαβίδ’: ‘Είμαι ο καλύτερος γλύπτης. Τώρα, θα γίνω ο καλύτερος ζωγράφος. Θα γίνω ο μεγαλύτερος καλλιτέχνης όλων των εποχών’. Υποφέρει ακόμα από την ύβρη της νιότης».
Για τέσσερα εξαντλητικά χρόνια, ο Μιχαήλ Άγγελος πήρε όσα έμαθε για την τοιχογραφία και ζωγράφισε ακούραστα την οροφή της Καπέλα Σιξτίνα. Παρόλο που δεν είχε την εκπαίδευση ενός ζωγράφου, κατέληξε να ολοκληρώσει μία από τις μεγαλύτερες και πιο εκπληκτικές τοιχογραφίες στην ιστορία. Το έργο του δεν ήταν εύκολο – σύμφωνα με το βιβλίο του Ρος Κινγκ «Ο Μιχαήλ Άγγελος και η οροφή του Πάπα» («Michelangelo and the Pope’s Ceiling», Ross King, 2002), ο Μιχαήλ Άγγελος έπρεπε να αντιμετωπίσει οικογενειακά ζητήματα, αντιπαλότητες, τεχνικές ατυχίες και πολιτικές ίντριγκες. Στα προσωπικά του σημειωματάρια, ο ίδιος περιγράφει επανειλημμένα τα προβλήματά του ενώ ζωγράφιζε την οροφή: «Ζω εδώ περιτριγυρισμένος από τις μεγαλύτερες ανησυχίες, υποφέροντας από τη μεγαλύτερη σωματική κόπωση: Δεν έχω κανέναν φίλο και δεν θέλω κανέναν – δεν έχω χρόνο για να φάω την απαραίτητη τροφή».
Ο Μιχαήλ Άγγελος δεν άφησε τις κακουχίες να τον αποθαρρύνουν. Αντιθέτως, μετέτρεψε τις δοκιμασίες του σε οπτική δοξολογία του θείου. Ο Κινγκ αναφέρει ότι ο Μιχαήλ Άγγελος δεν ήταν ικανοποιημένος από το αρχικό σχέδιο με τους 12 αποστόλους και ζήτησε την άδεια του Πάπα να είναι ακόμη πιο φιλόδοξος και να χρησιμοποιήσει το ανθρώπινο σώμα για να εξερευνήσει το εύρος της ανθρώπινης σχέσης με τον Θεό. Ο Πάπας συμφώνησε και το αρχικό σχέδιο των 12 αποστόλων μετατράπηκε σε ένα πολύπλοκο σχέδιο που περιελάμβανε περισσότερες από 300 μορφές.
Ο Μιχαήλ Άγγελος συμπεριέλαβε όχι μόνο θέματα από τον Χριστιανισμό, αλλά και μορφές από τον Ιουδαϊσμό και τον παγανισμό. «Η Σιξτίνα δεν είναι μόνο εννέα ιστορίες της Γένεσης. Είναι ολόκληρη η σφαιρική εικόνα της δημιουργίας», εξηγεί ο Γουάλας. «Είναι τα πάντα. Δεν είναι ένας διαχωρισμός μεταξύ χριστιανισμού και παγανισμού. Είναι η Δημιουργία του Θεού, ο οποίος δημιούργησε την παγανιστική αρχαιότητα πριν δημιουργήσει τον χριστιανισμό. Αυτός δημιούργησε τον κόσμο. Οι Σίβυλλες είναι το αντίστοιχο των προφητών, είναι ο παγανιστικός κόσμος πριν έρθει ο Χριστιανισμός. Έτσι, έχουμε παγανιστικές Σίβυλλες [στη Σιξτίνα], έχουμε και εβραϊκές ιστορίες στη Σιξτίνα. Η Σιξτίνα δεν είναι χριστιανική, εβραϊκή ή παγανιστική – είναι όλη η δημιουργία.»
Μελέτη για τη Σίβυλλα της Λιβύης, μεταξύ 1510-1511 από τον Μιχαήλ Άγγελο. Κόκκινη κιμωλία, λευκή κιμωλία και κάρβουνο σε χαρτί, 287 εκ επί 220 εκ. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη. (Public Domain)
Η Σίβυλλα της Λιβύης, μεταξύ 1508-1512, από τον Μιχαήλ Άγγελο. Τοιχογραφία, Καπέλα Σιξτίνα, Βατικανό. (Public Domain)
Ο Μιχαήλ Άγγελος όχι μόνο συμπεριέλαβε χριστιανικές, ιουδαϊκές και ειδωλολατρικές μορφές σε μια σύνθεση, αλλά ζωγράφισε και μια οπτική απεικόνιση του Θεού – κάτι σπάνιο για τους καλλιτέχνες. «Πρόκειται για τον Θεό και την αρχή της δημιουργίας του Θεού, και Του αξίζει να ζωγραφιστεί», λέει ο Γουάλας. «Είναι αλήθεια ότι στην παλαιότερη χριστιανική τέχνη, μερικές φορές ο Θεός δεν απεικονίζεται ή είναι μόνο το χέρι του ή κάτι τέτοιο, οπότε είναι πολύ τολμηρό να φανταστεί κανείς πώς είναι ο Θεός. Ο Μιχαήλ Άγγελος μας έδωσε μια εικόνα του Θεού που έχει γίνει ο κανόνας για το πώς μοιάζει ο Θεός για πολλούς ανθρώπους στον κόσμο».
Αυτή η απεικόνιση του Θεού, η «Δημιουργία του Αδάμ» είναι μια από τις πιο εμβληματικές εικόνες στον κόσμο. Ο Μιχαήλ Άγγελος ζωγράφισε τον Αδάμ τη στιγμή της αφύπνισής του, όπου και συναντά τον δημιουργό του. Ένας ξαπλωμένος Αδάμ κοιτάζει με λαχτάρα τα μάτια του Θεού και απλώνει το χέρι του για να αγγίξει τον δημιουργό του. Ο Θεός -μαζί με τις βιβλικές μορφές που τον περιβάλλουν- κινείται με μεγάλη ορμή προς τον Αδάμ. Ικανοποιημένος από το δημιούργημά του, ο Θεός απλώνει το χέρι του για να αγγίξει τον Αδάμ.
Λεπτομέρεια από τη «Δημιουργία του Αδάμ», μεταξύ 1508-1512, από τον Μιχαήλ Άγγελο. Τοιχογραφία, Καπέλα Σιξτίνα, Βατικανό. (Public Domain)
Ο χώρος μεταξύ των δακτύλων του Αδάμ και του Θεού είναι τόσο κοντά, αλλά και τόσο μακριά: «Τα λίγα εκατοστά που χωρίζουν τις άκρες των δακτύλων τους είναι η μεγαλύτερη αναστολή του χρόνου και της αφήγησης στην ιστορία της τέχνης», λέει ο Γουάλας στο βιβλίο του «Μιχαήλ Άγγελος: Ο καλλιτέχνης, ο άνθρωπος και η εποχή του» («Michelangelo: The Artist, the Man, and His Times», 2011). Αν ο Αδάμ κατέβαλε λίγη περισσότερη προσπάθεια, αν μπορούσε να ανταποκριθεί στην προσπάθεια του Θεού, φαίνεται ότι θα άγγιζε τον Θεό και ο διαχωρισμός μεταξύ τους θα έπαυε να υπάρχει.
Αφότου ζωγράφισε πάνω από 300 μορφές σε περισσότερες από 150 ξεχωριστές εικαστικές ενότητες, ο Μιχαήλ Άγγελος ολοκλήρωσε την οροφή προς ικανοποίηση του Πάπα Ιουλίου Β’. Η οροφή της Σιξτίνα αποκαλύφθηκε την Ημέρα των Αγίων Πάντων, την 1η Νοεμβρίου 1512.
Η οροφή της Σιξτίνα ζωγραφίστηκε μεταξύ 1508-1512 από τον Μιχαήλ Άγγελο. Τοιχογραφία, Καπέλα Σιξτίνα, Βατικανό. (Public Domain)
«Είναι αρκετά αξιοθαύμαστο και αξιοσημείωτο το γεγονός ότι επέμεινε δεδομένου τού τι αντιμετώπιζε», σχολιάζει ο Γουάλας. «Το ίδιο το γεγονός της ζωγραφικής μιας οροφής είναι από μόνο του εκπληκτικό. Υπήρχαν όλων των ειδών τα προβλήματα. Πρέπει να θαυμάσουμε ότι επέμεινε υπό απίστευτη πίεση, αντιμετωπίζοντας προκλήσεις που είναι αδιανόητες – πολλοί άλλοι άνθρωποι θα τα είχαν παρατήσει, αλλά εκείνος όχι.»
Εδώ βρίσκεται ένα ψήγμα σοφίας: Ο Μιχαήλ Άγγελος επέμεινε στις δυσκολίες του με πίστη και ισχυρή επιθυμία να εκφράσει οπτικά το θείο. Αν και κλήθηκε να ολοκληρώσει ένα έργο που του ήταν ξένο, όχι μόνο στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων, αλλά και ξεπέρασε τις προσδοκίες. Η εμπνευσμένη προσπάθειά του να εκφράσει το θείο μέσω της ανθρώπινης μορφής, παρά τις πολλές δυσκολίες, τον βοήθησε να δημιουργήσει ένα θαύμα που συνεχίζουμε να εκτιμούμε 500 χρόνια μετά.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε στις 2 Μαρτίου ότι η Ευρώπη πρέπει να συνεχίσει να παρέχει χρηματοδότηση στην Ουκρανία για να διατηρήσει τη θέση της κατά τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, και ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύεται για τη χρηματοδότηση εξαγωγών σχεδόν 2 δισεκατομμυρίων ευρώ για την προμήθεια της Ουκρανίας με 5.000 πυραύλους αεράμυνας.
Ο Στάρμερ φιλοξένησε μια σύνοδο κορυφής για την ασφάλεια στο Λονδίνο στις 2 Μαρτίου στην οποία συμμετείχαν Ευρωπαίοι και παγκόσμιοι ηγέτες, για τον σχεδιασμό μίας πρότασης για κατάπαυση του πυρός που θα παρουσιαστεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο πλαίσιο της προσπάθειας για τον τερματισμό του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας.
Ο Στάρμερ τόνισε ότι παρά τη διακοπή των συνομιλιών στον Λευκό Οίκο στις 28 Φεβρουαρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ένας σημαντικός σύμμαχος της Βρετανίας.
«Οι ΗΠΑ είναι ένας αξιόπιστος σύμμαχος του Ηνωμένου Βασιλείου για πολλές δεκαετίες και συνεχίζουν να είναι», είπε ο Στάρμερ. «Δεν υπάρχουν δύο χώρες τόσο στενά ευθυγραμμισμένες όσο οι δύο χώρες μας», πρόσθεσε, δηλώνοντας ότι επεξεργάζεται ένα ειρηνευτικό σχέδιο για την Ουκρανία με σκοπό να λάβει την υποστήριξη των ΗΠΑ και προειδοποίησε ότι η Ευρώπη θα πρέπει να αναλάβει την υπεράσπισή της.
Η σύνοδος των ηγετών του Στάρμερ στις 2 Μαρτίου έρχεται σε αντίθεση με τη συνάντηση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο στις 28 Φεβρουαρίου, κατά την οποία ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ τον επέπληξε λέγοντας ότι δεν είναι έτοιμος για ειρήνη και ότι δεν είναι ευγνώμων για την υποστήριξη της Αμερικής στην άμυνα του έθνους του ενάντια στην τριετή σύγκρουση με τη Ρωσία.
Ο Στάρμερ είπε ότι εργάζεται για την αποκατάσταση των συζητήσεων για την ειρήνη και ότι χρησιμοποιεί την κατάρρευση της 28ης Φεβρουαρίου ως μία ευκαιρία για να επανασυνδεθεί με τον Τραμπ, τον Ζελένσκι και τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν αντί να «εντείνει τη ρητορική».
«Συμφωνήσαμε τώρα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και πιθανώς έναν ή δύο άλλοι, θα εκπονήσουμε μαζί με την Ουκρανία ένα σχέδιο κατάπαυσης πυρός, το οποίο θα συζητήσουμε ύστερα με τις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε ο Στάρμερ στο BBC, προσθέτοντας ότι ο ίδιος και ο Μακρόν έχουν μιλήσει με τον Τραμπ μετά από τη συνάντηση του τελευταίου με τον Ζελένσκι.
Στη σύνοδο κορυφής, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν για τη στήριξη της άμυνας της ηπείρου όσον αφορά την υπεράσπιση της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένων των συζητήσεων για τη δημιουργία ευρωπαϊκής στρατιωτικής δύναμης που θα σταλεί στη σπαρασσόμενη από τον πόλεμο χώρα για να βοηθήσει στην κατάπαυση πυρός. Ο Στάρμερ πρότεινε ότι η στρατιωτική δύναμη θα περιλαμβάνει έναν «συνασπισμό προθύμων».
Αν και δεν εμπιστεύεται τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Στάρμερ είπε ότι εμπιστεύεται τον Τραμπ: «Αν πιστεύω τον Ντόναλντ Τραμπ όταν λέει ότι θέλει διαρκή ειρήνη; Η απάντηση σε αυτό είναι ναι».
Ο Βρετανός πρωθυπουργός πρόσθεσε ότι «οι έντονες συζητήσεις» για την απόκτηση εγγύησης ασφάλειας από τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένα από τα τρία συστατικά της διαρκούς ειρήνης.
«Εάν πρόκειται να υπάρξει συμφωνία, εάν πρόκειται να υπάρξει τερματισμός του πολέμου, τότε αυτή τη συμφωνία πρέπει να την υπερασπιστούμε, γιατί το χειρότερο από όλα θα είναι να υπάρξει μια προσωρινή παύση και μετά να έρθει ξανά ο Πούτιν», επεσήμανε ο Στάρμερ. «Αυτό έχει συμβεί στο παρελθόν. Νομίζω ότι είναι ένας πραγματικός κίνδυνος και γι’ αυτό πρέπει να διασφαλίσουμε ότι εάν υπάρξει συμφωνία, θα είναι μια διαρκής συμφωνία, όχι μια προσωρινή παύση».
Στη σύνοδο κορυφής, που πραγματοποιήθηκε στο Lancaster House — μια έπαυλη 200 ετών κοντά στα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ — συμμετείχαν ηγέτες από τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Δανία, την Ιταλία, την Ολλανδία, τη Νορβηγία, την Πολωνία, την Ισπανία, τον Καναδά, τη Φινλανδία, τη Σουηδία, την Τσεχία και τη Ρουμανία.
Άλλοι παρευρισκόμενοι ήταν ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ,και οι πρόεδροι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Πρόκειται και για μία κίνηση υποστήριξης των Ευρωπαίων προς τον Ζελένσκι, μετά από την επίμαχη συνάντησή του με τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο, στην οποία οι δύο ηγέτες ήρθαν σε ρήξη, χωρίς να υπογράψουν τη συμφωνία για τις σπάνιες γαίες, που προωθούσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Μετά την άφιξη του Ουκρανού προέδρου στη Βρετανία την 1η Μαρτίου, ο Στάρμερ τον αγκάλιασε.
«Όπως ακούσατε από τις επευφημίες στον δρόμο έξω, έχετε την πλήρη υποστήριξη του Ηνωμένου Βασιλείου», είπε ο Στάρμερ. «Στεκόμαστε στο πλευρό σας, στο πλευρό της Ουκρανίας, για όσο διάστημα χρειαστεί.»
Ο Στάρμερ δεσμεύτηκε επίσης να αυξήσει τις στρατιωτικές δαπάνες στο 2,5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) έως το 2027. Ενδέχεται να ακολουθήσουν το παράδειγμά του και άλλα ευρωπαϊκά έθνη.
Την 1η Μαρτίου, ο Τσέχος πρωθυπουργός Πετρ Φιάλα είπε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες τουλάχιστον στο 3% του ΑΕΠ, καθώς η ήπειρος αντιμετωπίζει μια ιστορική δοκιμασία άμυνας.
«Αν δεν εντείνουμε την προσπάθειά μας αρκετά γρήγορα και αφήσουμε τον επιτιθέμενο να υπαγορεύσει τους όρους του, δεν θα έχουμε καλή κατάληξη», δήλωσε.
Κάνοντας έκκληση για ενότητα μεταξύ των Ευρωπαίων γειτόνων του, ο Μακρόν ενέκρινε περισσότερες αμυντικές δαπάνες, αφού είπε ότι ήταν θεμιτό για τις Ηνωμένες Πολιτείες να μετατοπίσουν το στρατιωτικό τους επίκεντρο στην Κίνα και την Ασία.
«Θα έπρεπε να είχαμε ξυπνήσει νωρίτερα», είπε ο Μακρόν. «Έχω πει εδώ και χρόνια ότι χρειαζόμαστε μια περισσότερο κυρίαρχη, περισσότερο ενωμένη, περισσότερο ανεξάρτητη Ευρώπη.»
Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Oρμπάν προέτρεψε την ΕΕ να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία, απειλώντας να μπλοκάρει τη σύνοδο κορυφής για την Ουκρανία την Πέμπτη 6 Μαρτίου, σε επιστολή που εστάλη σήμερα στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Το Γαλλικό Πρακτορείο έλαβε γνώση της επιστολής αυτής και επαλήθευσε την αυθεντικότητά της μιλώντας με Ευρωπαίους διπλωμάτες.
«Είμαι πεπεισμένος ότι η ΕΕ, όπως και οι ΗΠΑ, πρέπει να ξεκινήσουν απευθείας συνομιλίες με τη Ρωσία για κατάπαυση πυρός και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία», γράφει στην επιστολή του ο Oρμπάν.
Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των 27 κρατών-μελών της ΕΕ θα συναντηθούν στις Βρυξέλλες την Πέμπτη για να συζητήσουν την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και να προσπαθήσουν να επιτύχουν μια συμφωνία για ένα νέο πακέτο στρατιωτικής βοήθειας για το Κίεβο.
Μετά την μετωπική αντιπαράθεσή με τον προέδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσιγκτον, χθες Παρασκευή, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι καλείται να διαπραγματευτεί «εγγυήσεις ασφαλείας».
Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας έχει προτείνει οι 27 να δεσμευτούν σε νέες χορηγήσεις όπλων το συντομότερο δυνατό στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων, συστημάτων αεράμυνας και βλημάτων πυροβολικού.
Η εναντίωση του Oρμπάν στην αποστολή στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία καθιστούν δύσκολες τις διαπραγματεύσεις εντός της ΕΕ για οποιαδήποτε νέα στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο, ιδίως μετά την έναρξη απευθείας συνομιλιών Μόσχας και Ουάσιγκτον για την Ουκρανία.
«Προτείνω να μην επιχειρήσουμε να εγκρίνουμε γραπτά συμπεράσματα για την Ουκρανία στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο» προκειμένου να αποφευχθούν ‘διαιρέσεις’», έγραψε ο Oρμπάν.
Οι Ευρωπαίοι έχουν ήδη παράσχει περίπου 134 δισ. ευρώ βοήθεια στην Ουκρανία, εκ των οποίων λίγο λιγότερο από 50 δισ. ευρώ είναι σε στρατιωτική υποστήριξη.
Στον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας συμφώνησαν σήμερα το Λαϊκό Κόμμα (ÖVP), το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPÖ) και οι φιλελεύθεροι NEOS. Καγκελάριος της πρώτης τρικομματικής κυβέρνησης της Αυστρίας, η οποία συγκροτείται σχεδόν έξι μήνες μετά τις εκλογές της 29ης Σεπτεμβρίου 2024, θα είναι ο αρχηγός του ÖVP Κρίστιαν Στόκερ. Ως βασικές προτεραιότητες τίθενται η δημοσιονομική εξυγίανση και ο έλεγχος της μετανάστευσης, ενώ προβλέπεται και «συνταγματική απαγόρευση» της μαντίλας για κορίτσια έως 14 ετών.
Το 200σέλιδο κυβερνητικό πρόγραμμα στο οποίο συμφώνησαν τα κόμματα «είναι αποτέλεσμα της πιο επίπονης προσπάθειας στην ιστορία των αυστριακών κυβερνήσεων», δήλωσε ο κος Στόκερ και έκανε λόγο για «εργασία μέρα και νύχτα». Οι τρεις αρχηγοί στις τοποθετήσεις τους ανέδειξαν το στοιχείο του συμβιβασμού «για το καλό της χώρας» και έκαναν λόγο για «ιστορική πρόκληση» που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή η Αυστρία. «Αυτό που χρειάζεται είναι μια κυβέρνηση η οποία θα έχει τη δύναμη να αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση», δήλωσε ο κος Στόκερ. «Τώρα κάνουμε το σωστό μαζί», συμπλήρωσε ο αρχηγός του SPÖ και μελλοντικός αντικαγκελάριος Αντρέας Μπάμπλερ και εξήγησε ότι «το να κάνουμε συμβιβασμούς είναι μια παλιά αυστριακή αρετή και έτσι το κυβερνητικό πρόγραμμα δεν προέρχεται 100% ούτε από εμάς ούτε από κανένα κόμμα του κυβερνητικού συνασπισμού».
Σχετικά με το περιεχόμενο του κυβερνητικού προγράμματος στο θέμα του ασύλου, ο μελλοντικός καγκελάριος προανήγγειλε «υποχρεωτικό πρόγραμμα ενσωμάτωσης από την πρώτη μέρα», στην τριετή διάρκεια του οποίου οι μετανάστες θα λαμβάνουν μόνο περιορισμένες κοινωνικές παροχές. Στο ίδιο πλαίσιο, σχεδιάζεται «συνταγματική απαγόρευση της μαντίλας» για κορίτσια έως 14 ετών και αναστολή της οικογενειακής επανένωσης, ενώ η κυβέρνηση διατηρεί το δικαίωμα να επιβάλει πάγωμα της διαδικασίας ασύλου βάσει της ρήτρας έκτακτης ανάγκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην οικονομία, ο Κρίστιαν Στόκερ περιέγραψε την Αυστρία ως «τόπο επιχειρήσεων» και αναφέρθηκε σε σχέδιο για μείωση του κόστους εργασίας, αλλά «μόνο εφόσον το επιτρέπει ο προϋπολογισμός». Παράλληλα, θα δημιουργηθεί ανεξάρτητη «υπηρεσία απορρύθμισης», με στόχο τον περιορισμό της γραφειοκρατίας.
Στα δημοσιονομικά, με την Αυστρία να απειλείται με διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος από την ΕΕ, ο Αντρέας Μπάμπλερ δήλωσε ότι «ο προϋπολογισμός θα είναι ο μοχλός με τον οποίο θα μπορέσουμε να ξεπεράσουμε όλες τις προκλήσεις». Ο προϋπολογισμός θα αναδιαρθρωθεί, σημείωσε, «αλλά με πιο ισορροπημένο τρόπο από αυτόν που προτάθηκε στις αρχικές διαπραγματεύσεις, οι οποίες διακόπηκαν τον Ιανουάριο». Όπως είπε, στο εξής οι εταιρίες ενέργειας και οι επιχειρήσεις ακινήτων θα πρέπει να συνεισφέρουν περισσότερο, μέσω τραπεζικών εισφορών, φόρων μεταβίβασης ακινήτων και εισφορών από τους προμηθευτές ενέργειας. Θα δημιουργηθεί επίσης ταμείο μετασχηματισμού, με αντικείμενο την υποστήριξη της μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Η κυβέρνηση θα επιβάλει κοινωνικό τιμολόγιο για την ενέργεια και την πρωτοβάθμια περίθαλψη και θα διαθέσει στους νέους μια συνδρομή σε εφημερίδες, ενώ θα εντατικοποιήσει τον έλεγχο σε πλατφόρμες όπως το ΤikTok. Στην παιδεία, το δεύτερο έτος του νηπιαγωγείου θα καταστεί υποχρεωτικό.
Η Μπεάτε Μάινλ-Ράιζινγκερ, αρχηγός των NEOS, οι οποίοι θα συμμετάσχουν για πρώτη φορά σε κυβερνητικό σχήμα, δήλωσε ότι το κόμμα της μπαίνει στην κυβέρνηση «με βαριά καρδιά» και παραδέχθηκε ότι οι μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις «δοκίμασαν τα νεύρα των πολιτών». Υποσχέθηκε ωστόσο ότι το κυβερνητικό πρόγραμμα θα δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα του λαού της Αυστρίας, αν και, όπως είπε, «τα επόμενα δύο χρόνια θα είναι δύσκολα, δεδομένης της δημοσιονομικής στενότητας» και επεσήμανε ότι υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις στο θέμα της ενδεχόμενης αύξησης των ορίων σύνταξης. Οι NEOS θα πρέπει την Κυριακή να θέσουν το κυβερνητικό πρόγραμμα στη γενική συνέλευση των μελών τους και απαιτείται η έγκριση τουλάχιστον των δύο τρίτων προκειμένου να καταστεί οριστική η συμμετοχή του κόμματος στην κυβέρνηση.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι αποχώρησε από τον Λευκό Οίκο την Παρασκευή, αφότου η συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον αντιπρόεδρο Βανς εξελίχθηκε σε έντονη αντιπαράθεση.
Οι δύο χώρες είχαν κανονίσει τη συνάντηση ως ευκαιρία για τον Ουκρανό ηγέτη να συναντηθεί με τον Τραμπ και να οριστικοποιήσει μια συμφωνία συνεργασίας που θα έδινε στις Ηνωμένες Πολιτείες πρόσβαση στον πλούτο των φυσικών πόρων της Ουκρανίας.
Ο Τραμπ έχει επιδιώξει να διαπραγματευτεί μια γρήγορη λήξη του συνεχιζόμενου πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας. Έχει επίσης προωθήσει τη συμφωνία για πρόσβαση στους φυσικούς πόρους της Ουκρανίας ως τρόπο ανάκτησης μέρους των κεφαλαίων που έχουν ήδη συνεισφέρει οι Ηνωμένες Πολιτείες στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας.
Ακόμα και πριν από τη συνάντηση, ο Τραμπ και ο Ζελένσκι είχαν συγκρουστεί για τους στόχους της συμφωνίας φυσικών πόρων και τις ευρύτερες προσπάθειες του Τραμπ να προάγει τη διαπραγμάτευση μιας ειρηνικής διευθέτησης της σύγκρουσης. Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ χαρακτήρισε τον Ζελένσκι δικτάτορα, ενώ ο Ζελένσκι επέκρινε τις προσπάθειες του Τραμπ να εμπλέξει τη Μόσχα σε ειρηνευτικές συνομιλίες.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο κύριος υποστηρικτής του Κιέβου από τότε που οι ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Ουκρανία το 2022, και έχουν διαθέσει περισσότερα από 174 δισεκατομμύρια δολάρια για την Ουκρανία. Ο Ζελένσκι, εν τω μεταξύ, έχει επιμείνει ότι μια συμφωνία για τους φυσικούς πόρους της Ουκρανίας θα πρέπει να περιλαμβάνει νέες εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ για την Ουκρανία.
Τα αντικρουόμενα οράματα του Τραμπ και του Ζελένσκι έγιναν εμφανή καθώς συζητήθηκαν μπροστά σε δημοσιογράφους, σε συνέντευξη Τύπου στο Οβάλ Γραφείο. Τελικά, ο Ζελένσκι αποχώρησε νωρίς από τον Λευκό Οίκο, και ο Τραμπ δήλωσε στην πλατφόρμα Truth Social ότι ο Ουκρανός ηγέτης «δεν είναι έτοιμος για Ειρήνη αν εμπλέκεται η Αμερική, επειδή αισθάνεται ότι η συμμετοχή μας του δίνει μεγάλο πλεονέκτημα στις διαπραγματεύσεις».
«Δεν θέλω πλεονέκτημα, θέλω ειρήνη. Ασέβησε προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής στο πολύτιμο Οβάλ Γραφείο. Μπορεί να επιστρέψει όταν είναι έτοιμος για Ειρήνη», έγραψε ο Τραμπ.
Ο Ζελένσκι πιέζει για όπλα και εγγυήσεις ασφαλείας
Καθώς άνοιγε τη συνέντευξη Τύπου στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ αναγνώρισε κάποιες από τις παλαιότερες εντάσεις που είχε με τον Ζελένσκι, δηλώνοντας: «Είχαμε μια μικρή διαφωνία στις διαπραγματεύσεις, αλλά αυτό λύθηκε τέλεια».
Στη συνέχεια, στράφηκε στη συμφωνία για τους φυσικούς πόρους της Ουκρανίας, λέγοντας ότι θα συνεπαγόταν μια «μεγάλη δέσμευση από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Η συζήτηση εξελίχθηκε καθώς οι δύο ηγέτες απαντούσαν σε ερωτήσεις του Τύπου στο Οβάλ Γραφείο. Ο Τραμπ πίεσε για την οριστικοποίηση της συμφωνίας για τα ορυκτά πριν από περαιτέρω συζητήσεις σχετικά με εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία.
Ο Ζελένσκι, με τη σειρά του, ζητούσε επανειλημμένα πρόσθετη στρατιωτική υποστήριξη για την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών συστημάτων αεράμυνας. Ο Ουκρανός ηγέτης έθεσε την πιθανότητα η Ουκρανία να μοιραστεί τις άδειες παραγωγής των drone της σε αντάλλαγμα για άδειες παραγωγής αμερικανικών συστημάτων αεράμυνας.
«Ακόμη και μετά τον πόλεμο, χρειαζόμαστε το έθνος μας να είναι ήρεμο… γι’ αυτό χρειαζόμαστε αυτή την αεροπορική ασπίδα», είπε ο Ζελένσκι, επισημαίνοντας ότι οι ευρωπαϊκές χώρες είναι μεν πρόθυμες να παράσχουν τις δικές τους εγγυήσεις ασφαλείας, αλλά χωρίς περαιτέρω εγγυήσεις από τις ΗΠΑ, οι ευρωπαϊκές δεσμεύσεις δεν θα είναι «τόσο ισχυρές όσο χρειάζεται».
Ο Τραμπ έδειξε ότι θα ήταν πρόθυμος να υποστηρίξει περισσότερες αποστολές όπλων στην Ουκρανία και εξέφρασε την ελπίδα ότι οι περισσότερες από αυτές τις αποστολές δεν θα χρειαστούν αν επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία με τη Μόσχα.
«Ελπίζω να μην χρειαστεί να στείλω πολλά γιατί, ελπίζω, θα το έχουμε τελειώσει», είπε ο Τραμπ.
Ο Ζελένσκι λέει «όχι στους συμβιβασμούς», αρνείται την κατάπαυση πυρός με τους όρους του Τραμπ
Καθ’ όλη τη διάρκεια της συζήτησης στο Οβάλ Γραφείο, ο Ζελένσκι έδειξε απροθυμία να συμβιβαστεί με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν για να επιτύχει κατάπαυση πυρός με τη Ρωσία. Ο Ουκρανός ηγέτης αναφέρθηκε στον Πούτιν ως «δολοφόνο και τρομοκράτη».
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Ζελένσκι πιθανότατα θα πρέπει να κάνει συμβιβασμούς για να επιτύχει ειρήνη με τη Ρωσία. Απαντώντας στις δηλώσεις του Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ επανέλαβε: «Νομίζω ότι θα πρέπει πάντα να κάνετε συμβιβασμούς. Δεν γίνονται συμφωνίες χωρίς συμβιβασμούς, οπότε σίγουρα θα πρέπει να κάνετε κάποιους συμβιβασμούς, αλλά ελπίζουμε ότι δεν θα είναι τόσο μεγάλοι όσο νομίζουν ορισμένοι», είπε ο Τραμπ.
Ο Ζελένσκι αντέδρασε, λέγοντας ότι η Μόσχα είχε παραβιάσει 25 προηγούμενες προσπάθειες διαπραγμάτευσης μιας διευθέτησης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας πριν από την εισβολή του 2022.
«Δεν μπορούμε απλώς να μιλάμε για κατάπαυση του πυρός και να μιλάμε και να μιλάμε. Δεν θα λειτουργήσει», είπε ο Ουκρανός ηγέτης.
Ο Ζελένσκι είπε ότι ο Πούτιν ξεκίνησε τον πόλεμο, και μια ειρηνική διευθέτηση θα πρέπει να ακολουθεί την αρχή ότι αυτός που άρχισε τον πόλεμο πρέπει να πληρώσει για τις ζημιές.
Καθώς οι συζητήσεις συνεχίζονταν, ο Τραμπ αντιμετώπισε ερωτήσεις σχετικά με το αν ευθυγραμμιζόταν με τον Πούτιν μέσω της διαπραγματευτικής του στάσης. Ο Τραμπ είπε ότι δεν προσπαθεί να ευθυγραμμιστεί με κανέναν από τους δύο ηγέτες και ότι δεν γίνεται να καταδικάσει τις ενέργειες του Πούτιν και ταυτόχρονα να έχει παραγωγικές ειρηνευτικές συνομιλίες με τον Ρώσο ηγέτη.
«Θέλετε να πω τρομερά πράγματα για τον Πούτιν και μετά να πω ‘Γεια σου Βλαντίμιρ, πώς πάμε με τη συμφωνία;’ Αυτό δεν λειτουργεί», είπε ο Τραμπ.
Ξεσπά διαφωνία καθώς ο Ζελένσκι αντιπαρατίθεται με τον Βανς και αμφισβητεί την αμερικανική διπλωματία
Καθώς η συζήτηση συνεχιζόταν, ο Βανς υπερασπίστηκε τις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να διαπραγματευτεί μια ειρηνική διευθέτηση. Ο Ζελένσκι απάντησε επισημαίνοντας παλαιότερες ανεπιτυχείς προσπάθειες διπλωματίας, αναφέροντας μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και ανταλλαγής αιχμαλώτων του 2019 μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Ο Ζελένσκι είπε ότι η Ρωσία δεν τήρησε ποτέ τους όρους αυτής της συμφωνίας.
«Για τι είδους διπλωματία μιλάτε, Τζ.Ντ.;» ρώτησε ο Ζελένσκι.
«Μιλάω για το είδος της διπλωματίας που θα τερματίσει την καταστροφή της χώρας σας», απάντησε ο Βανς. «Κύριε πρόεδρε, με όλο το σεβασμό, νομίζω ότι είναι ασεβές να έρχεστε στο Οβάλ Γραφείο και να προσπαθείτε να επιχειρηματολογείτε γι’ αυτό μπροστά στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης».
Μετά από κάποια αντιπαράθεση μεταξύ του Ζελένσκι και του Βανς σχετικά με την καταλληλότητα της προσέγγισης του Ζελένσκι στο να ζητά περισσότερη βοήθεια από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ουκρανός πρόεδρος υπονόησε ότι, αν και η σύγκρουση μπορεί να μην αποτελεί άμεσο πρόβλημα για τις Ηνωμένες Πολιτείες, «θα το αισθανθείτε στο μέλλον».
Ο Τραμπ, που φάνηκε να προσβάλλεται από αυτή τη διατύπωση, παρενέβη:
«Δεν το ξέρετε αυτό», είπε. «Μην μας λέτε τι θα αισθανθούμε. Επειδή δεν είστε σε θέση να το υπαγορεύσετε αυτό».
Ο Τραμπ και ο Βανς λένε ότι ο Ζελένσκι στερείται διαπραγματευτικής ισχύος
Καθώς ο Ζελένσκι εξέφραζε τις αμφιβολίες του για την αποτελεσματικότητα της διπλωματίας, ο Τραμπ προειδοποίησε ξανά ότι ο Ζελένσκι στερείται διαπραγματευτικής ισχύος για να προωθήσει μια πιο σκληρή διαπραγματευτική στάση.
«Δεν έχετε τα χαρτιά αυτή τη στιγμή. Με εμάς, αρχίζετε να έχετε χαρτιά», είπε ο Τραμπ, με διακοπές από τον Ζελένσκι.
«Δεν παίζω χαρτιά. Είμαι πολύ σοβαρός», παρενέβη ο Ουκρανός ηγέτης.
«Παίζετε τζόγο με τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Παίζετε τζόγο με τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο», συνέχισε ο Τραμπ. «Και αυτό που κάνετε είναι πολύ ασεβές προς τη χώρα — αυτή τη χώρα — που σας υποστήριξε πολύ περισσότερο από ό,τι πολλοί είπαν ότι θα έπρεπε.»
Ο Τραμπ επαίνεσε τις ουκρανικές δυνάμεις που συνεχίζουν να πολεμούν σε έναν δύσκολο πόλεμο και απέδωσε μεγάλο μέρος αυτής της επιτυχίας στην αμερικανική υποστήριξη.
«Αν δεν είχατε τον στρατιωτικό μας εξοπλισμό, αυτός ο πόλεμος θα είχε τελειώσει σε δύο εβδομάδες», είπε ο Τραμπ.
Ο Τραμπ απειλεί να αποσύρει την αμερικανική υποστήριξη αν ο Ζελένσκι δεν κάνει συμφωνία
Καθώς οι συζητήσεις παρέμεναν τεταμένες, ο Βανς πρότεινε οι συνομιλίες να συνεχιστούν κεκλεισμένων των θυρών, αντί μπροστά στον Τύπο. «Ας πάμε να συζητήσουμε αυτές τις διαφωνίες, αντί να προσπαθούμε να τις λύσουμε μπροστά στα αμερικανικά μέσα, ενώ κάνετε λάθος», είπε ο Βανς στον Ζελένσκι.
Ο Τραμπ είπε ότι ένας από τους λόγους που επέτρεψε την εξέλιξη της διαφωνίας μπροστά στα μέσα ενημέρωσης για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα ήταν ότι θεωρούσε πως ήταν καλό για το κοινό να δει πώς κατέρρεαν οι συνομιλίες.
Σε ένα από τα τελευταία του σχόλια προτού το προσωπικό του Λευκού Οίκου οδηγήσει τους δημοσιογράφους έξω από το Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ είπε στον Ζελένσκι: «Ο λαός σας είναι πολύ γενναίος, αλλά είτε θα κάνετε μια συμφωνία είτε αποχωρούμε».
«Αν αποχωρήσουμε, θα πολεμήσετε μόνοι σας», συνέχισε ο Τραμπ. «Δεν νομίζω ότι θα είναι πολύ ωραία, αλλά θα πολεμήσετε.»
Μετά το δημόσιο τμήμα της συνάντησης, ο Ζελένσκι κλήθηκε να αποχωρήσει νωρίς από τον Λευκό Οίκο χωρίς να υπογράψει τη συμφωνία οικονομικής συνεργασίας.
Η συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο μεταξύ του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι μετατράπηκε σε έντονη αντιπαράθεση, αφού τόσο ο Τραμπ όσο και ο αντιπρόεδρος Βανς κατηγόρησαν τον Ουκρανό ηγέτη για έλλειψη ευγνωμοσύνης.
Οι δύο πλευρές επρόκειτο να υπογράψουν συμφωνία για τους φυσικούς πόρους στις 28 Φεβρουαρίου, αλλά αυτή ακυρώθηκε μετά την ανοιχτή σύγκρουση, κατά την οποία οι Αμερικανοί ηγέτες διαφώνησαν με τη δημόσια επιμονή του Ζελένσκι για εγγυήσεις ασφαλείας.
Ο Βανς, απαντώντας στον Ζελένσκι, δήλωσε: «Είναι ασεβές να έρχεσαι στο Οβάλ Γραφείο και να προσπαθείς να επιχειρηματολογήσεις γι’ αυτό μπροστά στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης».
Ο Βανς τόνισε ότι η Ουκρανία «δεν βρίσκεται σε πολύ καλή θέση», λέγοντας στον Ζελένσκι: «Δεν έχεις τα χαρτιά αυτή τη στιγμή μαζί μας».
«Παίζεις με τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Ρισκάρεις έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο», πρόσθεσε ο αντιπρόεδρος, κατηγορώντας στη συνέχεια τον Ουκρανό ηγέτη για αγνωμοσύνη, ρωτώντας τον: «Έχεις πει ευχαριστώ έστω και μια φορά σε όλη αυτή τη συνάντηση;»
Ο Τραμπ παρενέβη στη συζήτηση, προειδοποιώντας τον Ζελένσκι ότι βρίσκεται σε δύσκολη θέση στις διαπραγματεύσεις και διακινδυνεύει να χάσει εντελώς την αμερικανική υποστήριξη.
«Είτε θα κάνεις μια συμφωνία είτε αποχωρούμε», είπε ο Τραμπ.
Ο Τραμπ ανέφερε ότι μια συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ουκρανίας θα μπορούσε να θέσει τον Ζελένσκι σε καλύτερη διαπραγματευτική θέση, αλλά επέπληξε τον Ουκρανό ηγέτη, λέγοντας: «Δεν φαίνεσαι καθόλου ευγνώμων». Ύστερα, διέταξε τον Τύπο να εγκαταλείψει το Οβάλ Γραφείο.
Η συμφωνία ακυρώθηκε
Μετά τη συνάντηση κεκλεισμένων των θυρών, ο Τραμπ ανέφερε σε ανάρτησή του στο Truth Social λίγα λεπτά αργότερα ότι ο Ζελένσκι «δεν είναι έτοιμος για ειρήνη αν εμπλέκεται η Αμερική».
«Ασέβησε στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής στο πολύτιμο Οβάλ Γραφείο. Μπορεί να επιστρέψει όταν είναι έτοιμος για ειρήνη», πρόσθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε αργότερα ότι δεν υπογράφηκε καμία συμφωνία και η προγραμματισμένη κοινή συνέντευξη Τύπου για το απόγευμα ακυρώθηκε. Ο Ζελένσκι έχει αποχωρήσει από τον Λευκό Οίκο.
Ο Τραμπ επιδίωξε να διαπραγματευτεί μια γρήγορη λήξη του συνεχιζόμενου πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας. Η συμφωνία για πρόσβαση στα ορυκτά της Ουκρανίας είναι ένας τρόπος να ανακτήσουν οι ΗΠΑ μέρος των κεφαλαίων που έχουν ήδη συνεισφέρει στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας.
Εν τω μεταξύ, ο Ζελένσκι επιμένει ότι μια συμφωνία για τους φυσικούς πόρους της Ουκρανίας θα πρέπει να περιλαμβάνει πρόσθετες εγγυήσεις ασφαλείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Νωρίτερα στη συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ υποβάθμισε τη σημασία των νέων εγγυήσεων ασφαλείας.
«Η ασφάλεια είναι τόσο εύκολη. Αυτό είναι περίπου το 2% του προβλήματος. Δεν ανησυχώ για την ασφάλεια. Ανησυχώ για την ολοκλήρωση της συμφωνίας. Η ασφάλεια είναι το εύκολο μέρος», είπε ο Τραμπ.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι η Ουκρανία θα μπορούσε ενδεχομένως να δει πρόσθετες αποστολές αμερικανικών όπλων, αλλά έδειξε ότι επικεντρώνεται στον τερματισμό της σύγκρουσης αντί να συνεχίσει να στηρίζει το Κίεβο στη μάχη.
«Ελπίζω να μην χρειαστεί να στείλω πολλά, γιατί ελπίζω ότι θα το έχουμε τελειώσει», είπε ο Τραμπ.
Ο Ζελένσκι απάντησε λίγο αργότερα, επιμένοντας ότι μια συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει πιο συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας.
«Δεν θα δεχτούμε ποτέ απλώς μια κατάπαυση του πυρός», είπε ο Ουκρανός ηγέτης.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει ότι ο Ζελένσκι θα πρέπει να κάνει παραχωρήσεις στη Ρωσία, ως μέρος της τελικής συμφωνίας για να τερματιστούν οι μάχες μεταξύ των δύο χωρών.
Όταν ρωτήθηκε ποιες παραχωρήσεις θα πρέπει πιθανόν να κάνει η Ουκρανία, ο Τραμπ είπε: «Δεν θέλω να σας πω τώρα, αλλά μπορώ να σας πω ότι το ΝΑΤΟ μπορείτε να το ξεχάσετε. Αυτό, νομίζω – αυτός είναι πιθανώς ο λόγος που ξεκίνησε όλο αυτό».
Η Μόσχα πάντοτε θεωρούσε τη συμμετοχή της Ουκρανίας στη συμμαχία του ΝΑΤΟ ως μια απαράδεκτη απειλή.
Πριν από την επίσκεψη στον Λευκό Οίκο, ο Ζελένσκι είχε δηλώσει ότι ήλπιζε επίσης να συζητήσει αν οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να σταματήσουν τη στρατιωτική τους βοήθεια προς την Ουκρανία και, αν ναι, αν θα επιτρεπόταν στο Κίεβο να αγοράσει απευθείας αμερικανικά όπλα.
Είχε πει επίσης ότι ήθελε να μάθει αν η Ουκρανία θα επιτρεπόταν να χρησιμοποιήσει παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για να αγοράσει όπλα και αν η Ουάσιγκτον θα άρει τις κυρώσεις που ισχύουν αυτή τη στιγμή για τη Μόσχα.
Τρία χρόνια μετά τον πόλεμο της Ουκρανίας, γίνονται τα πρώτα βήματα προς μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντιμίρ Ζελένσκι επισκέπτεται τον Λευκό Οίκο στις 28 Φεβρουαρίου για να συζητήσει ένα πλαίσιο μεταξύ Κιέβου και Ουάσιγκτον που θα μπορούσε να ανταλλάξει μεγάλα κέρδη από τα ορυκτά σπάνιων γαιών και το φυσικό αέριο της Ουκρανίας, με πιθανές εγγυήσεις ασφαλείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
Η Ουάσιγκτον και η Μόσχα συμφώνησαν επίσης να αρχίσουν να εργάζονται προς ένα πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου. Αυτές οι συζητήσεις, αν και βρίσκονται στα αρχικά στάδια, φαίνεται πιθανό να οδηγήσουν σε συμφωνία των Ηνωμένων Πολιτειών στο αίτημα της Μόσχας να μην εξετάσει ποτέ την Ουκρανία για ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι πιστεύει ότι ο Ζελένσκι θα πρέπει να κάνει παραχωρήσεις στη Ρωσία και η αμερικανική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένει κανείς ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να διατηρήσει τα προπολεμικά της σύνορα.
Πολλά απομένουν να επιλυθούν πριν τελειώσει η σύγκρουση, αλλά είναι σαφές ότι ο πρώτος ευρωπαϊκός κατακτητικός πόλεμος του 21ου αιώνα έχει αναδιαμορφώσει ριζικά την Ευρώπη, τόσο εντός όσο και εκτός χάρτη.
Από μια λαϊκή εξέγερση μέχρι τη συνεχιζόμενη εισβολή της Ρωσίας, εδώ είναι μια ματιά σε μερικά από τα μεγαλύτερα γεγονότα που διαμόρφωσαν τον πόλεμο.
Euromaidan
Ένα κύμα μαζικών διαδηλώσεων συγκλόνισε τα αστικά κέντρα σε όλη την Ουκρανία τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2013, με τα μεγαλύτερα πλήθη να συγκεντρώνονται στο Maidan Nezalezhnosti (πλατεία Ανεξαρτησίας) στο Κίεβο.
Οι διαμαρτυρίες πυροδοτήθηκαν από την αιφνιδιαστική απόφαση του τότε προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς να μην υπογράψει μια συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) που είχε προηγουμένως εγκριθεί από το Κοινοβούλιο.
Αυτή η συμφωνία θα είχε δεσμεύσει την Ουκρανία σε μέτρα κατά της διαφθοράς και πρόσθετες οικονομικές, δικαστικές, και χρηματοπιστωτικές μεταρρυθμίσεις για να αυξήσει τη συμβατότητα της πολιτικής της με τα κράτη της ΕΕ.
Θα είχε επίσης συμμορφώσει σταδιακά τις βιομηχανίες της Ουκρανίας με τα τεχνικά και καταναλωτικά πρότυπα της ΕΕ, ενώ θα είχε αυξήσει την πολιτική και οικονομική υποστήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία.
Αντίθετα, ο Γιανουκόβιτς εγκατέλειψε τη συμφωνία και μονομερώς επέλεξε να επιδιώξει στενότερους δεσμούς με τη Μόσχα υπογράφοντας συμφωνία για την πώληση ευρωομολόγων 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων στη Ρωσία, η οποία περιελάμβανε επίσης τη μείωση του κόστους του φυσικού αερίου.
Οι διαδηλωτές καταδίκασαν την κίνηση ως δολιοφθορά στις προσπάθειες του έθνους να επιδιώξει στενότερους δεσμούς με την Ευρώπη. Το κίνημα Euromaidan αναπτύχθηκε γρήγορα λόγω της δυσαρέσκειας για την κυβερνητική διαφθορά, τις καταχρήσεις εξουσίας, τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την επιρροή των ολιγαρχών.
Ο Βιτάλι Ζακαρτσένκο, υπουργός Εσωτερικών της Ουκρανίας, αναγκάστηκε να ζητήσει συγγνώμη για αυτό που περιέγραψε ως κατάχρηση εξουσίας μετά από ένα περιστατικό στο οποίο μια επίλεκτη μονάδα ΜΑΤ τρομοκράτησε μια ομάδα διαδηλωτών, τραυματίζοντας περίπου 80 πολίτες, πολλοί από τους οποίους δεν συμμετείχαν στις διαδηλώσεις.
Αντικυβερνητικοί διαδηλωτές συγκεντρώνονται στην Πλατεία Ανεξαρτησίας στο Κίεβο της Ουκρανίας, στις 8 Δεκεμβρίου 2013. Χιλιάδες άνθρωποι διαμαρτύρονται κατά της κυβέρνησης για την απόφαση του Ουκρανού προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς να αναστείλει μια συμφωνία εμπορίου και εταιρικής σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση υπέρ των κινήτρων από την Ρωσία. (Brendan Hoffman/Getty Images)
Οι νόμοι κατά των διαδηλώσεων πυροδοτούν περαιτέρω εξεγέρσεις
Τον Ιανουάριο του 2014, μέλη του ουκρανικού κοινοβουλίου από το φιλορωσικό Κόμμα των Περιφερειών του Γιανουκόβιτς και το Κομμουνιστικό Κόμμα Ουκρανίας συγκάλεσαν μια αστραπιαία συνεδρίαση ψηφοφορίας ενώ άλλα μέλη του σώματος έλειπαν και δεν μπορούσαν να καταψηφίσουν τα μέτρα.
Οι νομοθέτες ψήφισαν μια σειρά από 11 νόμους που στόχευαν να καταπνίξουν τη διαφωνία και να περιορίσουν τις δημόσιες διαμαρτυρίες που γρήγορα ονομάστηκαν από τους επικριτές ως «νόμοι δικτατορίας».
Οι νόμοι επέτρεπαν στην κυβέρνηση να φυλακίζει Ουκρανούς για διάδοση παραπληροφόρησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή συκοφαντία κυβερνητικών αξιωματούχων και όριζε ότι όλα τα μέσα ενημέρωσης και τα κινητά τηλέφωνα με διαδικτυακή πρόσβαση πρέπει να καταχωρούνται στην κυβέρνηση.
Οι νόμοι εισήγαγαν επίσης ποινή φυλάκισης 10 ετών για διαδηλωτές που απέκλεισαν την είσοδο σε κυβερνητικό κτίριο, μια βασική τακτική μεταξύ των διαδηλωτών του Euromaidan.
Η νομιμότητα της ψηφοφορίας τέθηκε υπό αμφισβήτηση, καθώς κάθε μέτρο είχε περάσει με ανάταση του χεριού με προσχεδιασμένο τρόπο που οι επικριτές είπαν ότι είχε προχωρήσει πολύ γρήγορα για να καταμετρηθούν πραγματικά οι ψήφοι.
Η οργή για αυτό προκάλεσε περαιτέρω εξεγέρσεις.
Επανάσταση της αξιοπρέπειας
Χάος και βία εξαπλώθηκαν στο Κίεβο τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2014, καθώς οι κυβερνητικές και αστυνομικές δυνάμεις προσπάθησαν να καταστείλουν το αυξανόμενο κίνημα διαμαρτυρίας.
Οι πιο πολύνεκρες συγκρούσεις σημειώθηκαν από τις 18 έως τις 20 Φεβρουαρίου, όταν χιλιάδες διαδηλωτές προχώρησαν προς το Κοινοβούλιο με επικεφαλής ακτιβιστές με ασπίδες και κράνη.
Ελεύθεροι σκοπευτές της αστυνομίας πυροβόλησαν και σκότωσαν αρκετούς διαδηλωτές προτού ξεσπάσουν συγκρούσεις απευθείας μεταξύ διαδηλωτών και ΜΑΤ, οπότε πολλοί διαδηλωτές ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου από την αστυνομία ενώ άλλοι πυροβολήθηκαν αδιακρίτως.
Η βία είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 108 πολιτών και 13 αστυνομικών.
Ο Γιανουκόβιτς και η αντιπολίτευση υπέγραψαν συμφωνία για τον σχηματισμό προσωρινής κυβέρνησης ενότητας μετά την παραίτηση της κυβέρνησής του. Η αστυνομία εγκατέλειψε το κέντρο του Κιέβου και οι διαδηλωτές κατέλαβαν τον έλεγχο μεγάλου μέρους της περιοχής, συνεχίζοντας να συντονίζουν τις επιχειρήσεις έξω από ένα φραγμένο στρατόπεδο διαδηλώσεων στην Πλατεία Ανεξαρτησίας.
Οι διαδηλωτές γκρέμισαν και παραμόρφωσαν τα αγάλματα των κομμουνιστών ηγετών της σοβιετικής εποχής, τα οποία είχαν γίνει αντιληπτά ως σύμβολα κακής ρωσικής επιρροής.
Διαδηλωτές προχωρούν σε νέες θέσεις στο Κίεβο της Ουκρανίας, στις 20 Φεβρουαρίου 2014. Ανώτατοι αξιωματούχοι απομακρύνθηκαν από το κεντρικό κυβερνητικό κτίριο της Ουκρανίας κοντά σε συγκρούσεις στην καρδιά της πόλης. (Λουίζα Γουλιαμάκη/AFP μέσω Getty Images)
Ο Γιανουκόβιτς διώχνεται από το Κίεβο, φεύγει στη Ρωσία
Ο Γιανουκόβιτς έφυγε κρυφά από το Κίεβο τη νύχτα της 21ης Φεβρουαρίου. Το κίνημα διαμαρτυρίας χαιρέτισε τη στιγμή ως επαναστατική νίκη ενάντια σε ένα διεφθαρμένο μετασοβιετικό καθεστώς.
Στις 22 Φεβρουαρίου, 328 από τα 450 μέλη του Κοινοβουλίου ψήφισαν υπέρ της απομάκρυνσης του Γιανουκόβιτς από το αξίωμα, λέγοντας ότι είχε εγκαταλείψει τα καθήκοντά του. Κανείς δεν καταψήφισε το μέτρο και 36 μέλη του κόμματος του ίδιου του προέδρου το ψήφισαν.
Το κοινοβούλιο ψήφισε επίσης με 386-0 για να επαναφέρει το σύνταγμα του έθνους του 2004, το οποίο ήταν όρος της προηγούμενης συμφωνίας με την ΕΕ την οποία είχε παραβιάσει ο Γιανουκόβιτς.
Εκείνο το βράδυ, σε μια τηλεοπτική ομιλία από την ανατολική Ουκρανία, ο Γιανουκόβιτς δήλωσε ότι δεν θα παραιτηθεί, λέγοντας ότι ήταν «ο νόμιμος αρχηγός του ουκρανικού κράτους» και ότι η επαναφορά του κοινοβουλίου στο σύνταγμα του 2004 ήταν παράνομη, επειδή δεν είχε υπογράψει τη δράση.
Ο Γιανουκόβιτς και άλλοι στενοί αξιωματούχοι του καθεστώτος του εμποδίστηκαν από Ουκρανούς συνοριοφύλακες να πετάξουν έξω από τη χώρα καθώς η ηγεσία του Κιέβου διατύπωσε κατηγορίες προδοσίας και μαζικής δολοφονίας εναντίον του.
Στη συνέχεια, ο Γιανουκόβιτς ζήτησε και έλαβε υποστήριξη από μυστικούς Ρώσους στρατιωτικούς χειριστές, οι οποίοι τον μετέφεραν λαθραία από την επαρχία Ντόνετσκ στην Κριμαία και τελικά στη Ρωσία, όπου έλαβε άσυλο από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν (δ) κάνει χειραψία με τον Ουκρανό ομόλογό του Βίκτορ Γιανουκόβιτς, στο Σότσι της Ρωσίας, στις 7 Φεβρουαρίου 2014. (Alexei Nikolsky/RIA-NOVOSTI/AFP μέσω Getty Images)
Ξεσπούν αντεπαναστατικές διαδηλώσεις
Ο Γιανουκόβιτς καταδικάστηκε τον Μάρτιο του 2014 ερήμην για εσχάτη προδοσία κατά της Ουκρανίας και καταζητήθηκε για μαζική δολοφονία λόγω των ενεργειών του εναντίον διαδηλωτών τον προηγούμενο μήνα.
Από τη Μόσχα, συνέχισε να διακηρύσσει ότι είναι ο νόμιμος πρόεδρος της Ουκρανίας και να καλεί τους Ουκρανούς να αντισταθούν σε αυτό που χαρακτήρισε παράνομη κυβέρνηση στο Κίεβο.
Τα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης άρχισαν να περιγράφουν την ανατροπή του προέδρου ως πραξικόπημα που οργανώθηκε από τις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ και αντεπαναστατικές διαδηλώσεις ξέσπασαν στη νότια και ανατολική Ουκρανία, όπου το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού μιλά τα ρωσικά ως πρώτη τους γλώσσα.
Από φόβο ότι οι διαδηλωτές υπέρ του Γιανουκόβιτς στην ανατολική Ουκρανία επηρεάζονταν από τη ρωσική προπαγάνδα, το ουκρανικό κοινοβούλιο ενέκρινε νομοσχέδιο για την ανάκληση του καθεστώτος της ρωσικής ως επίσημης κρατικής γλώσσας.
Το νομοσχέδιο δεν ψηφίστηκε, αλλά προκάλεσε μαζική οργή και φόβο στις ανατολικές και νότιες περιοχές της Ουκρανίας.
Χιλιάδες αντεπαναστάτες διαδηλωτές πραγματοποίησαν πορεία κατά της νέας κυβέρνησης σε πολλές μεγάλες πόλεις.
Στο Χάρκοβο, αντικυβερνητικοί διαδηλωτές φρουρούσαν ένα άγαλμα του κομμουνιστή ηγέτη Βλαντιμίρ Λένιν και εμπόδισαν αξιωματούχους να εισέλθουν στο κτίριο του δημοτικού συμβουλίου.
Δημόσιες έρευνες αποκάλυψαν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι στη ρωσόφωνη ανατολή της Ουκρανίας θεωρούσαν όλα τα επίπεδα της νέας κυβέρνησης παράνομα.
Φιλορώσοι διαδηλωτές φέρουν ρωσικές σημαίες κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης στο Χάρκοβο της Ουκρανίας, στις 23 Μαρτίου 2014. (Sergey Bobok/AFP μέσω Getty Images)
Η προσάρτηση της Κριμαίας
Στα τέλη Φεβρουαρίου 2014, ο Σεργκέι Ακσιόνοφ, Ρώσος υπήκοος, εξελέγη πρωθυπουργός της Κριμαίας αφού κάλεσε το Κοινοβούλιο σε μια κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση παρουσία ένοπλων Ρώσων στρατιωτών.
Ο διορισμός απαιτούσε την έγκριση του προέδρου, την οποία παρέδωσε ο Γιανουκόβιτς από την Μόσχα.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του Μαρτίου, ο Γιανουκόβιτς συνέχισε να προτρέπει τα μέλη του ουκρανικού στρατού να μην υπακούουν στις εντολές της νέας κυβέρνησης.
Ρωσικά στρατεύματα άρχισαν να διεισδύουν κρυφά στη χερσόνησο της Κριμαίας στη νότια Ουκρανία.
Ο εκπρόσωπος της Ρωσίας στα Ηνωμένα Έθνη προκάλεσε ταραχή όταν ενημέρωσε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ότι ο Γιανουκόβιτς είχε ζητήσει ρωσική στρατιωτική βοήθεια για την προστασία των ρωσόφωνων πολιτών στην Ουκρανία.
Στις 4 Μαρτίου, ο Πούτιν είπε στους δημοσιογράφους ότι η αποστολή στρατευμάτων στην Ουκρανία ήταν νόμιμη επειδή ο Γιανουκόβιτς ήταν ο «νόμιμος πρόεδρος» της Ουκρανίας και το είχε ζητήσει.
Οι ρωσικές ειδικές δυνάμεις και οι τοπικοί παραστρατιωτικοί κατέλαβαν κυβερνητικά κτίρια στην Κριμαία καθ’ όλη τη διάρκεια του μήνα, υψώνοντας ρωσικές σημαίες όπου κι αν πήγαιναν.
Εκατοντάδες αντικυβερνητικοί διαδηλωτές απέκλεισαν επίσης την πρόσβαση στο Κοινοβούλιο της Κριμαίας, απαιτώντας από τους τοπικούς νομοθέτες να μην αναγνωρίσουν τη νέα κυβέρνηση στο Κίεβο ως νόμιμη και ζητώντας δημοψήφισμα για το καθεστώς της Κριμαίας ως αυτόνομης δημοκρατίας.
Στις 11 Μαρτίου, το Ανώτατο Συμβούλιο της Κριμαίας και το Δημοτικό Συμβούλιο της Σεβαστούπολης εξέδωσαν διακηρύξεις ότι η Αυτόνομη Δημοκρατία της Κριμαίας και η πόλη της Σεβαστούπολης ήταν ένα κυρίαρχο κράτος που ονομάζεται Δημοκρατία της Κριμαίας. Η τοπική Βουλή διαλύθηκε.
Η ουκρανική νομοθεσία απαιτεί από το Ανώτατο Συμβούλιο της Κριμαίας να διαβουλεύεται με τον πρόεδρο της Ουκρανίας για να προβεί σε μια τέτοια πορεία.
Σε ένα πλήγμα στη νέα κυβέρνηση στο Κίεβο, οι ηγέτες της Κριμαίας αναγνώρισαν τον Γιανουκόβιτς ως νόμιμο πρόεδρο και έλαβαν την έγκρισή του από τη Μόσχα.
Το δημοψήφισμα για την κήρυξη της ανεξαρτησίας της Κριμαίας ήταν παράνομο σύμφωνα με το Σύνταγμα της Ουκρανίας που αναγνωρίστηκε στο Κίεβο και ουσιαστικά έθεσε την Ουκρανία σε κατάσταση εμφυλίου πολέμου.
Ο Ακσιόνοφ, ως νέος πρωθυπουργός της Κριμαίας, ζήτησε από τον Πούτιν βοήθεια για τη διασφάλιση της ειρήνης στην Κριμαία και ο Πούτιν ενέκρινε μια άμεση ρωσική στρατιωτική επέμβαση.
Ο πρωθυπουργός της Κριμαίας Σεργκίι Ακσιόνοφ μιλάει κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Συμφερούπολη, δύο ημέρες πριν από το δημοψήφισμα στην Κριμαία σχετικά με την προσπάθειά της να αποχωριστεί από την Ουκρανία και να ενωθεί με τη Ρωσία, στις 14 Μαρτίου 2014. (Filippo Monteforte/AFP μέσω Getty Images)
Οι πολιτείες του Ντονμπάς αποχωρούν
Καθώς η Ρωσία κατέλαβε και προσάρτησε την Κριμαία, ένοπλοι φιλορώσοι αυτονομιστές άρχισαν να καταλαμβάνουν κυβερνητικά κτίρια στις ανατολικές επαρχίες του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ, γνωστές συλλογικά ως Ντονμπάς.
Οι ηγέτες των ανταρτών ανακοίνωσαν δημοψήφισμα για το εάν το Ντονέτσκ έπρεπε να ενταχθεί στη Ρωσική Ομοσπονδία και να εκλέξει αρκετούς Ρώσους πολίτες στην κυβέρνηση.
Τον Απρίλιο του 2024, αντάρτες στο Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ, που συνορεύουν με τη Ρωσία, ανακοίνωσαν επίσημα ότι αποσχίζονται από την Ουκρανία για να σχηματίσουν την ανεξάρτητη Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ (DPR) και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Λουχάνσκ (LPR).
Τα δύο αποσχισμένα κράτη χαρακτηρίστηκαν στα διεθνή μέσα ενημέρωσης ως κράτη-μαριονέτα της Μόσχας.
Η Ρωσία δεν αναγνώρισε επίσημα την ανεξαρτησία τους, αλλά ρωσικά όπλα και μαχητές άρχισαν να ξεχύνονται στα σύνορα για να υποστηρίξουν τους αντάρτες.
Ένας χάρτης που δείχνει τον ρωσικό εδαφικό έλεγχο στην Ουκρανία πριν από την εισβολή του 2022. (Εικόνα: The Epoch Times)
Αρχίζει ο πόλεμος στο Ντονμπάς
Η απόσχιση του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ ξεκίνησε μια δεκαετία εσωτερικής σύγκρουσης που κατέστρεψε την Ουκρανία, με εκείνους στην ευρωκεντρική δυτική χώρα να θεωρούν τους αυτονομιστές τρομοκράτες και εκείνους στη ρωσοκεντρική ανατολή να χαρακτηρίζουν το Κίεβο ως παράνομο.
Δεκάδες χιλιάδες Ρώσοι πολίτες πέρασαν τα σύνορα στο Ντονμπάς κατά τη διάρκεια του έτους για να βοηθήσουν τους αντάρτες και η Μόσχα άρχισε να στέλνει κρυφά βετεράνους για να εκπαιδεύσουν τους μαχητές εκεί.
Η Ουκρανία έστειλε μια αντιτρομοκρατική στρατιωτική αποστολή στην περιοχή και ανακατέκτησε το μεγαλύτερο μέρος των χαμένων εδαφών της μέχρι τον Αύγουστο του 2014.
Σε απάντηση στα κερδισμένα εδάφη της Ουκρανίας, η Ρωσία άρχισε να στέλνει απευθείας στρατεύματα, άρματα μάχης, και πυροβολικό στο Ντονμπάς. Με τη ρωσική υποστήριξη, οι αντάρτες άρχισαν στη συνέχεια να ανακτούν τα εδάφη από τον ουκρανικό στρατό.
Ουκρανοί στρατιώτες του τάγματος εθελοντών Ντονμπάς συμμετέχουν σε επιχειρήσεις καθαρισμού σε ένα χωριό στην περιοχή Λυσιχάνσκ της περιοχής Λουγκάνσκ, που ελέγχεται από φιλορώσους αυτονομιστές, στις 28 Ιαν. 2015. (-/AFP μέσω Getty Images)
Συμφωνίες του Μινσκ
Το Κίεβο και η Μόσχα προσπάθησαν να καταλήξουν σε μια σειρά από τελικά ανεπιτυχείς συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός ξεκινώντας τον Σεπτέμβριο του 2014.
Στο Μινσκ, την πρωτεύουσα της γειτονικής Λευκορωσίας, εκπρόσωποι από την Ουκρανία, τη Ρωσία, το DPR, και το LPR συμφώνησαν σε όρους που περιλαμβάνουν άμεση κατάπαυση του πυρός, ανταλλαγή αιχμαλώτων, πολιτικές παραχωρήσεις στο Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ, και την επιστροφή του ελέγχου των συνόρων στην Ουκρανία.
Οι μάχες συνεχίστηκαν σποραδικά ανεξάρτητα από τη συμφωνία και η κάθε πλευρά κατηγορούσε την άλλη για παραβίαση των όρων.
Περαιτέρω διαπραγματεύσεις κατέληξαν στη δεύτερη συμφωνία του Μινσκ τον Φεβρουάριο του 2015, μια εκτεταμένη και πιο λεπτομερή έκδοση του αρχικού πρωτοκόλλου, αν και δεν κατάφερε να επιφέρει πλήρως την ειρήνη.
Η σύγκρουση παρέμεινε άλυτη και οι αντάρτικες ενέργειες και από τις δύο πλευρές οδήγησαν τελικά στην πλήρη εγκατάλειψη της κατάπαυσης του πυρός.
(δ–α) Ο Ρώσος πρεσβευτής στην Ουκρανία Μιχαήλ Ζουραμπόφ, ο ηγέτης της Λαϊκής Δημοκρατίας του Λουχάνσκ, Ιγκόρ Πλοτνίτσκι, η απεσταλμένη του OSCE, Χάιντι Ταλιαβίνι, και ο πρώην πρόεδρος της Ουκρανίας, Λεονίντ Κούτσμα, κάνουν επίσημη δήλωση σχετικά με την υπογραφή συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, στο Μινσκ της Λευκορωσίας, στις 5 Σεπτεμβρίου 2014.
Έκρηξη σφοδρών μαχών στο Ντονμπάς
Από το 2017 έως το 2019, η Ουκρανία και οι δυνάμεις των ανταρτών που υποστηρίζονται από τη Ρωσία συμφώνησαν και στη συνέχεια εγκατέλειψαν γρήγορα περισσότερες από δώδεκα ρυθμίσεις κατάπαυσης του πυρός.
Ο ουκρανικός στρατός άρχισε να εντείνει τις επιχειρήσεις κατά των ανταρτών στο Ντονμπάς.
Εν τω μεταξύ, η Ρωσία άρχισε ολοένα και περισσότερο να προτείνει ότι η ανεξαρτησία του DPR και του LPR από την Ουκρανία ήταν νόμιμη, παραχωρώντας πρώτα ρωσικές πινακίδες σε όσους ζουν στις περιοχές και τελικά μοιράζοντας ρωσικά διαβατήρια στους κατοίκους των ανταρτικών περιοχών.
Η ουκρανική κυβέρνηση καταδίκασε τη διανομή διαβατηρίων από τη Ρωσία ως ένα βήμα προς την προσάρτηση της περιοχής.
Φοβούμενο ότι δεν θα μπορέσει να υπερασπιστεί την κυριαρχία του, το ουκρανικό κοινοβούλιο ψήφισε με 334-17 για την τροποποίηση του συντάγματος του έθνους για να δηλώσει ότι ο στρατηγικός του στόχος ήταν η ένταξη στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ, κωδικοποιώντας έναν βασικό στόχο του Κιέβου από τη δεκαετία του 1990.
Η κίνηση χρησίμευσε επίσης για να κατοχυρώσει νομικά την πολιτιστική ρήξη μεταξύ του ευρωπαϊκού Κιέβου και της ευρασιατικής Μόσχας, επιβεβαιώνοντας την ευρωπαϊκή ταυτότητα του ουκρανικού λαού, για τον οποίον ο Πούτιν είχε προτείνει ότι ανήκει στη ρωσική σφαίρα επιρροής.
Κλιμάκωση των εχθροπραξιών, μάζα ρωσικών στρατευμάτων στα σύνορα
Τον Μάρτιο του 2021, ο ρωσικός στρατός άρχισε να μεταφέρει μεγάλες ποσότητες όπλων και εξοπλισμού στα σύνορα της Ουκρανίας.
Στρατεύματα και εξοπλισμός μεταφέρθηκαν στα σύνορα από τη Σιβηρία και αναπτύχθηκαν πέρα από τα σύνορα στην Κριμαία, τη Ρωσία, και τη Λευκορωσία.
Η κίνηση αυτή ήταν η μεγαλύτερη απροειδοποίητη στρατιωτική επιχείρηση από την ανατροπή της Κριμαίας το 2014.
Ο Ζελένσκι συναντήθηκε με την ηγεσία του ΝΑΤΟ, επιβεβαίωσε την επιθυμία του Κιέβου να ενταχθεί στη στρατιωτική συμμαχία, και είπε ότι φοβάται μια ευρείας κλίμακας επίθεση από τη Ρωσία.
Ο αξιωματούχος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Κόζακ απάντησε ότι οι ρωσικές δυνάμεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την υπεράσπιση των Ρώσων πολιτών στην Ουκρανία και ότι οποιαδήποτε άμεση σύγκρουση μεταξύ των δύο εθνών θα σήμαινε «την αρχή του τέλους της Ουκρανίας».
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γιενς Στόλτενμπεργκ (Δ) χαιρετίζει τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντιμίρ Ζελένσκι κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου μετά τη διμερή συνάντησή τους στα κεντρικά γραφεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, στις 16 Δεκεμβρίου 2021. (John Thys/AFP μέσω Getty Images)
Η Μόσχα αιτείται στο ΝΑΤΟ
Τον Δεκέμβριο του 2021, η Μόσχα εξέδωσε μια σειρά αιτημάτων προς την Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ, λέγοντάς τους ότι για να αποτρέψουν έναν πόλεμο, πρέπει να απαγορεύσουν στην Ουκρανία να ενταχθεί στη συμμαχία.
Ο Πούτιν ζήτησε επίσης από το ΝΑΤΟ να απομακρύνει όλα τα κοινά στρατεύματα και τα όπλα από τα έθνη της Ανατολικής Ευρώπης που είχαν ενταχθεί στη συμμαχία από την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης.
Εκείνη την εποχή, η ηγεσία του ΝΑΤΟ διαβεβαίωσε τη Ρωσία ότι δεν θα επεκταθεί στη σφαίρα επιρροής της Μόσχας.
Οι συμφωνίες δεν ήταν δεσμευτικές και το ΝΑΤΟ συνέχισε να δέχεται νέα μέλη, συμπεριλαμβανομένων πρώην σοβιετικών κρατών, το οποίο η Μόσχα ισχυρίστηκε ότι ήταν απειλή για την εθνική της ασφάλεια.
Η Ουάσιγκτον απάντησε στα αιτήματα ασφαλείας της Ρωσίας, λέγοντας ότι δεν θα τερματίσει την πολιτική «ανοιχτών θυρών» του ΝΑΤΟ που επιτρέπει σε οποιοδήποτε έθνος να υποβάλει αίτηση για ένταξη, αλλά ότι είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με τη Μόσχα για μια «ρεαλιστική αξιολόγηση» των ρωσικών ανησυχιών για την ασφάλεια.
Το ΝΑΤΟ συμφώνησε να μην στείλει στρατεύματα στην Ουκρανία, αλλά προειδοποίησε για αυστηρές οικονομικές κυρώσεις εάν ο Πούτιν αναλάβει στρατιωτική δράση κατά της Ουκρανίας.
Δύο ημέρες αργότερα, η Μόσχα εξέδωσε ανακοίνωση λέγοντας ότι τα αιτήματά της δεν ικανοποιήθηκαν. Το ΝΑΤΟ έθεσε αρκετές μονάδες σε ετοιμότητα και ενίσχυσε την Ανατολική Ευρώπη με επιπλέον πλοία και αεροσκάφη.
Υπάλληλοι ξεφορτώνουν ένα αεροπλάνο μεταφοράς στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ στο αεροδρόμιο Μπορυσπίλ στο Κίεβο, Ουκρανία, στις 5 Φεβ. 2022. (Genya Savilov/AFP μέσω Getty Images)
Η Ρωσία εισβάλλει στην Ουκρανία
Σε μια μεταμεσονύκτια ομιλία στις 21 Φεβρουαρίου 2022, ο Πούτιν αναγνώρισε επισήμως την ανεξαρτησία του DPR και του LPR και ανακοίνωσε μια Συνθήκη Φιλίας, Συνεργασίας και Αμοιβαίας Βοήθειας με τα δύο κράτη.
Στη συνέχεια, ο Πούτιν δήλωσε ότι η ίδια η Ουκρανία ήταν «αναφαίρετο μέρος της [ρωσικής] ιστορίας» και περιέγραψε την ανατροπή του Γιανουκόβιτς 10 χρόνια πριν ως παράνομο πραξικόπημα που ενορχηστρώθηκε από τις δυτικές δυνάμεις.
Υποστήριξε επίσης ότι το Κίεβο αναπτύσσει πυρηνικά όπλα για να τα χρησιμοποιήσει κατά της Ρωσίας.
Στη συνέχεια, ο Ρώσος ηγέτης ανακοίνωσε την έναρξη «ειδικών στρατιωτικών επιχειρήσεων» στην Ουκρανία με στόχο την πλήρη «αποστρατιωτικοποίηση» της Ουκρανίας και τη μετατροπή της σε ένα ουδέτερο κράτος που δεν θα ήταν μέρος ούτε της ΕΕ ούτε του ΝΑΤΟ.
Οι δυτικοί σύμμαχοι ανακοίνωσαν νέες οικονομικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένων περιορισμών στην κεντρική τράπεζα της Ρωσίας, αλλά δεν ανέλαβαν καμία άμεση στρατιωτική υποστήριξη στο Κίεβο.
Το Κίεβο υπό πολιορκία
Αμέσως μετά την ομιλία του Πούτιν, εκρήξεις συγκλόνισαν κάθε επαρχία και μεγάλη πόλη της Ουκρανίας, καθώς η Ρωσία εξαπέλυσε επιθέσεις με πυραύλους και drone εναντίον βασικών αεροδρομίων, στρατιωτικών βάσεων, και αποθηκών.
Ρώσοι αλεξιπτωτιστές έπεσαν σε πόλεις, συμπεριλαμβανομένου του Κιέβου, και οι Ηνωμένες Πολιτείες είπαν ότι πίστευαν ότι η Μόσχα προσπαθούσε να «αποκεφαλίσει» την κυβέρνηση της Ουκρανίας για να εγκαταστήσει ένα καθεστώς ανδρείκελου και ότι περίμενε ότι το Κίεβο θα πέσει μέσα σε 96 ώρες.
Ουκρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ο Γιανουκόβιτς είχε εντοπιστεί στο Μινσκ και ότι η Ρωσία σκόπευε να ανακηρύξει τον Γιανουκόβιτς πρόεδρο της Ουκρανίας μετά την ανατροπή της σημερινής κυβέρνησης.
Μονάδες της Ουκρανικής Εθνικής Φρουράς απέκρουσαν με επιτυχία την πρώτη μεγάλη προσπάθεια της Ρωσίας να καταλάβει το αεροδρόμιο Χοστομέλ του Κιέβου και κατέρριψαν τρία από τα 34 ρωσικά ελικόπτερα.
Ρώσοι σαμποτέρ πραγματοποίησαν τρομοκρατικές επιθέσεις σε όλο το Κίεβο. Έγιναν πολλές απόπειρες δολοφονίας κατά της ουκρανικής πολιτικής ηγεσίας, αλλά καμία δεν ήταν επιτυχής.
Στρατιώτες της Ουκρανίας σε μια τοποθεσία μάχης με ρωσική ομάδα επιδρομών στο Κίεβο της Ουκρανίας, στις 26 Φεβ. 2022. (Sergei Supinsky/AFP μέσω Getty Images)
Η Ομάδα Βάγκνερ, μια ρωσική ιδιωτική στρατιωτική εταιρεία, μετέφερε το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεών της από την Αφρική στην Ουκρανία. Η ομάδα καταδικάστηκε για τις θηριωδίες της, συμπεριλαμβανομένης της βιντεοσκόπησης των βασανιστηρίων και της εκτέλεσης αιχμαλώτων εχθρών με βαριοπούλες.
Ο ρωσικός στρατός εισήλθε στην Ουκρανία σε τρία μέτωπα: από τα βόρεια στη Λευκορωσία, από τα νότια στο Κίεβο, και από τα ανατολικά μέσω του Ντονμπάς.
Η ουκρανική ηγεσία επέζησε της αρχικής επίθεσης και ένας συνδυασμός ουκρανικής επιμονής και ρωσικού κακού σχεδιασμού ακρωτηρίασαν τελικά την ταχύτητα των προελεύσεων της Ρωσίας σε βορρά και νότο. Ωστόσο, το Πεντάγωνο προειδοποίησε ότι η Ρωσία είχε στείλει μόνο το 30 τοις εκατό των 150.000 στρατιωτών που είχε συγκεντρώσει στα σύνορα με την Ουκρανία.
Σε μια πρώτη νίκη, η Ουκρανία εμπόδισε τα ρωσικά μαχητικά να αποκτήσουν αεροπορική κυριαρχία σε ολόκληρη τη χώρα, θέτοντας ουσιαστικά τις βάσεις για να διασφαλιστεί ότι θα μπορούσε να διεξάγει χερσαίες επιχειρήσεις κατά των ρωσικών δυνάμεων χωρίς να καταστραφεί από ρωσικά αεροπορικά στοιχεία.
Οι συνομιλίες μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων εκπροσώπων στη Λευκορωσία έληξαν χωρίς πρόοδο, με το Κίεβο να απορρίπτει το αίτημα της Μόσχας να αναγνωρίσει την Κριμαία ως ρωσικό έδαφος.
Η πρώτη ουκρανική αντεπίθεση
Οι ουκρανικές δυνάμεις ξεκίνησαν την πρώτη τους αντεπίθεση σε μια προσπάθεια να εκδιώξουν τις ρωσικές δυνάμεις από τις νότιες επαρχίες Κέρσον και Μυκολάιβ. Είχαν μέτρια επιτυχία μέχρι τον Αύγουστο του 2022, σε μεγάλο βαθμό χωρίς διεθνή υποστήριξη.
Τον Απρίλιο του 2022, 41 διεθνείς εταίροι συγκάλεσαν την πρώτη συνάντηση της Ομάδας Επαφής για την Άμυνα της Ουκρανίας για να συντονίσουν την παροχή στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία.
Την ίδια περίπου εποχή, το Ιράν άρχισε να προμηθεύει την Ρωσία με μονόδρομα επιθετικά drone.
Η Ουκρανία πέτυχε μια σημαντική νίκη στην απώθηση των ρωσικών δυνάμεων από την πόλη Κέρσον τον Νοέμβριο του 2022 προτού οι δύο πλευρές βρεθούν σε αδιέξοδο που κράτησε και τον επόμενο χρόνο.
Η δεύτερη ουκρανική αντεπίθεση
Η Ουκρανία εξαπέλυσε αντεπίθεση στο Ντόνετσκ και τη Ζαπορίζια καθώς μια σκληρή μάχη για την πόλη Μπαχμούτ αποδεκάτισε και τις δύο πλευρές. Περιγραφόμενη ως «μύλος κρέατος», η μάχη για το Μπαχμούτ συγκρίθηκε με τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο για τον βίαιο πόλεμο χαρακωμάτων και το υψηλό ποσοστό απωλειών.
Οι δυνάμεις της ομάδας Βάγκνερ εξασφάλισαν την τελική νίκη στο Μπαχμούτ με μεγάλο κόστος τον Μάιο του 2023.
Επίγειες επιδρομές Ρωσίας και Ουκρανίας από τον Φεβρουάριο του 2022 έως τον Μάιο του 2023. (Εικόνα: The Epoch Times)
Την ίδια περίπου περίοδο, η Μόσχα και η Τεχεράνη άρχισαν να διαμορφώνουν μια συμφωνία για όπλα, στην οποία το Ιράν θα λάμβανε προηγμένα στρατιωτικά συστήματα από τη Ρωσία σε αντάλλαγμα για επιπλέον πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Τον επόμενο μήνα, το φράγμα Κράκοβκα στον ποταμό Δνείπερο καταστράφηκε από άγνωστους σαμποτέρ, πλημμυρίζοντας τεράστιες περιοχές και μειώνοντας την παροχή νερού στην Κριμαία.
Οι πλημμύρες εμπόδισαν την τεθωρακισμένη αντεπίθεση της Ουκρανίας να προχωρήσει στην Κριμαία.
Ανταρσία Βάγκνερ
Ο αρχηγός της ομάδας Βάγκνερ και έμπιστος του Πούτιν Γεβγκένι Πριγκότζιν κήρυξε ανταρσία κατά του ρωσικού αμυντικού κατεστημένου τον Ιούνιο του 2023.
Ο Πριγκότζιν είπε ότι αναζητούσε εκδίκηση εναντίον των Ρώσων στρατιωτικών ηγετών για την ανικανότητά τους και για ένα υποτιθέμενο περιστατικό στο οποίο οι ρωσικές δυνάμεις βομβάρδισαν μια θέση της Βάγκνερ.
Χαρακτηρίζοντας την ανταρσία του ως «πορεία δικαιοσύνης», ο Πριγκότζιν είπε στις τακτικές στρατιωτικές μονάδες να μείνουν μακριά ή να διακινδυνεύσουν θάνατο. Ο Πούτιν πρότεινε ότι οι δραστηριότητες θα μπορούσαν να αποτελέσουν υποκίνηση εμφυλίου πολέμου.
Ο Πριγκότζιν, με περίπου 25.000 στρατιώτες Βάγκνερ υπό τις διαταγές του, κατέρριψε ένα ρωσικό ελικόπτερο και κατέλαβε την πόλη Ροστόφ-στον-Ντον προτού ανακοινώσει ξαφνικά ότι θα σταματήσει την πορεία του και η Βάγκνερ θα διασκορπιστεί σε στρατόπεδα.
Μετά από συνομιλίες με τον Λευκορώσο πρόεδρο Αλεξάντερ Λουκασένκο, ο Πριγκότζιν αποδέχτηκε μια συμφωνία από το Κρεμλίνο να εξοριστεί στη Λευκορωσία και να υπαχθεί η ομάδα Βάγκνερ στον ρωσικό στρατό.
Ο Πριγκότζιν πέθανε τον Αύγουστο του 2023 όταν ένα αεροπλάνο που μετέφερε τον ίδιο και αρκετούς άλλους αξιωματικούς της Βάγκνερ εξερράγη και συνετρίβη, σκοτώνοντας όλους τους επιβαίνοντες.
Η ομάδα Βάγκνερ τον Ιούνιο του 2023 κατέρριψε ένα ρωσικό ελικόπτερο και κατέλαβε την πόλη Ρoστόφ-στον-Ντον προτού ανακοινώσει ξαφνικά ότι θα σταματήσει την πορεία της και θα διασκορπιστεί σε στρατόπεδα. (Εικόνα: The Epoch Times)
Οι διεθνείς αποστολές όπλων οδηγούν τον πόλεμο
Η Ουκρανία και η Ρωσία πάλεψαν να κερδίσουν ή να κρατήσουν έδαφος σε διάφορα μέτωπα κατά μήκος μιας γραμμής μάχης που διέσχιζε εκατοντάδες χιλιόμετρα της ουκρανικής επικράτειας. Και οι δύο πλευρές άρχισαν να υποφέρουν από ελλείψεις όπλων και ανθρώπινου δυναμικού, και αμφότερες βασίζονταν όλο και περισσότερο σε διεθνή υποστήριξη από το 2023 έως το 2024.
Το Κίεβο συνέχισε να λαμβάνει υποστήριξη συντονιζόμενη μέσω της Ομάδας Επαφής για την Άμυνα της Ουκρανίας, με τους διεθνείς εταίρους να δίνουν περίπου 380 δισεκατομμύρια δολάρια από την αρχή του πολέμου έως τα μέσα του 2024.
Ωστόσο, τα μέλη του ΝΑΤΟ απέφυγαν να στείλουν πολλά από τα καλύτερα οπλικά τους συστήματα στην Ουκρανία από φόβο μήπως πυροδοτήσουν κλιμάκωση από τη Μόσχα. Μόλις στα τέλη του 2024 οι Ηνωμένες Πολιτείες επέτρεψαν τη μεταφορά βαλλιστικών πυραύλων μικρού βεληνεκούς στην Ουκρανία.
Η Μόσχα στράφηκε επίσης όλο και περισσότερο σε διεθνείς εταίρους για να τροφοδοτήσει την εκστρατεία της.
Η κομμουνιστική Βόρεια Κορέα άρχισε να στέλνει χιλιάδες εμπορευματοκιβώτια με πυρομαχικά στη Ρωσία, πιστεύοντας ότι υποστηρίζει έναν έμμεσο πόλεμο κατά των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η ισλαμιστική ηγεσία στο Ιράν, εν τω μεταξύ, συνέχισε να στέλνει drone και πυραύλους στη Ρωσία.
Η Ουκρανία καταλαμβάνει ρωσικό έδαφος
Η Ουκρανία εξαπέλυσε μεγάλη επίθεση στη ρωσική επαρχία Κουρσκ τον Αύγουστο του 2024, σηματοδοτώντας την πρώτη μεγάλη διασυνοριακή στρατιωτική επιχείρηση από ουκρανικές δυνάμεις από την έναρξη της σύγκρουσης.
Περίπου 11.000 Ουκρανοί στρατιώτες προέλασαν στην περιοχή, κατέλαβαν 400 τετραγωνικά μίλια ρωσικού εδάφους και κατέλαβαν τον έλεγχο δεκάδων χωριών πριν χάσουν μερικά από αυτά σε ρωσικές δυνάμεις.
Ένα κατεστραμμένο ρωσικό τανκ έξω από την ελεγχόμενη από την Ουκρανία ρωσική πόλη Σούντζα, εν μέσω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, στις 16 Αυγούστου 2024. (Yan Dobronosov/AFP μέσω Getty Images)
Η κίνηση παρείχε στην Ουκρανία ένα διαπραγματευτικό χαρτί για διαπραγματεύσεις κατάπαυσης του πυρός και ο Ζελένσκι είπε αργότερα ότι σκόπευε να ανταλλάξει το Κουρσκ στη Μόσχα σε αντάλλαγμα για ορισμένα από τα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας στο τέλος του πολέμου.
Η Ρωσία ανέπτυξε 50.000 στρατιώτες για να αντιμετωπίσει την ουκρανική προέλαση, με την υποστήριξη αεροπορίας και πυροβολικού, και σύμφωνα με πληροφορίες άρχισε να μετακινεί 10.000 στρατιώτες της Βόρειας Κορέας στην περιοχή, στην πρώτη και μοναδική περίπτωση άμεσης ξένης στρατιωτικής ανάμειξης στον πόλεμο.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του φθινοπώρου και του χειμώνα, η Ουκρανία έδωσε προτεραιότητα στις ενισχύσεις και τις αντεπιθέσεις στο Κουρσκ, παρόλο που έχασε έδαφος στα νότια και ανατολικά της χώρας από τις ρωσικές δυνάμεις.
Οι ΗΠΑ ζητούν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για κατάπαυση πυρός
Ο Τραμπ κάλεσε τη Μόσχα και το Κίεβο να αρχίσουν να επιδιώκουν τον τερματισμό του πολέμου μετά την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο του 2025.
Ο επικεφαλής των ΗΠΑ άνοιξε ξανά τους διπλωματικούς διαύλους με τη Μόσχα που είχαν κλείσει από το 2022 και άρχισε να πιέζει το Κίεβο να παραχωρήσει στις Ηνωμένες Πολιτείες πρόσβαση σε ορυκτά σπάνιων γαιών με αντάλλαγμα τη συνεχιζόμενη στρατιωτική υποστήριξη.
Χάρτης που δείχνει τον εδαφικό έλεγχο κατά μήκος των συνόρων Ουκρανίας-Ρωσίας από τις 26 Φεβρουαρίου 2025. (Εικόνα: The Epoch Times)
Ο Τραμπ δήλωσε μονομερώς ότι η Ουκρανία δεν θα μπορούσε να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και ότι η ασφάλεια του έθνους θα ήταν εγγυημένη από στρατεύματα ευρωπαϊκών δυνάμεων, αν και η αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει συζητήσει καμία τέτοια συμφωνία με την Ευρώπη ή το ΝΑΤΟ.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ αναγνώρισαν επίσης δημόσια ότι μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων θα απαιτούσε πιθανότατα η Ουκρανία να παραχωρήσει κάποια κατεχόμενα εδάφη στη Ρωσία.
Τον Φεβρουάριο, Αμερικανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι συναντήθηκαν στη Σαουδική Αραβία για να ξεκινήσουν τη διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων. Συζήτησαν τους όρους τερματισμού του πολέμου χωρίς την παρουσία αξιωματούχων από την Ουκρανία ή την Ευρώπη.
Η ηγεσία της Γερμανίας, της Σουηδίας, και του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσε ότι είναι ανοιχτή στην αποστολή ειρηνευτικών δυνάμεων στην Ουκρανία, ενώ η πολωνική ηγεσία δήλωσε ότι δεν θα στείλει στρατεύματα αλλά θα παράσχει υλικοτεχνική και επιχειρησιακή υποστήριξη στις ειρηνευτικές δυνάμεις.
(Α-Δ) Ο απεσταλμένος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή Στηβ Βίτκοφ, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ Μάικ Γουόλτς, ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας πρίγκιπας Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν αλ-Σαούντ, ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Μοσάντ μπιν Μοχάμεντ αλ-Αϊμπαν, ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Ρώσου προέδρου Γιούρι Ουσάκοφ και ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ παρευρίσκονται σε συνάντηση στο παλάτι Ριγιάντ Ντιρίγια, στην Ντιρίγια, Σαουδική Αραβία, στις 18 Φεβ. 2025. (Evelyn Hockstein/POOL/AFP μέσω Getty Images)
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, αποδέχθηκε την πρόσκληση του βασιλιά Καρόλου Γ’ για επίσημη κρατική επίσκεψη στο Ηνωμένο Βασίλειο, γεγονός που χαρακτηρίστηκε «ιστορικό» και «άνευ προηγουμένου» από τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ.
Η πρόσκληση παραδόθηκε προσωπικά στον πρόεδρο Τραμπ από τον Στάρμερ, κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, στις 27 Φεβρουαρίου. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η πρόσκληση τον τιμά, τονίζοντας πως η απόφαση να αποδεχθεί την επίσκεψη αφορά τόσο τον σεβασμό που νιώθει προς το Ηνωμένο Βασίλειο όσο και προς τον ίδιο τον βασιλιά. Σημείωσε επίσης ότι δεν έχει ξανασυμβεί να δεχθεί πρόεδρος των ΗΠΑ δεύτερη πρόσκληση, και ότι αυτό είναι κάτι που υπογραμμίζει τη σημασία της σχέσης μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Στάρμερ τόνισε πως η δεύτερη αυτή πρόσκληση αποτελεί ένδειξη της ισχυρής συνεργασίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ηνωμένου Βασιλείου, επισημαίνοντας ότι οι επίσημες κρατικές προσκλήσεις γίνονται σπάνια από τη βρετανική βασιλική οικογένεια και ότι ποτέ ξανά δεν έχει πραγματοποιηθεί δεύτερη κρατική υποδοχή ενός εν ενεργεία Αμερικανού προέδρου.
Ο Τραμπ είχε πραγματοποιήσει την πρώτη του επίσημη κρατική επίσκεψη στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Ιούνιο του 2019, κατόπιν πρόσκλησης της τότε βασίλισσας Ελισάβετ Β’. Η επίσκεψη εκείνη περιελάμβανε επίσημη τελετή στο Παλάτι του Μπάκιγχαμ, κρατικό δείπνο, καθώς και ξενάγηση στο Αβαείο του Γουεστμίνστερ, μεταξύ άλλων εκδηλώσεων.
Κατά τη διάρκεια της 70ετούς βασιλείας της, η βασίλισσα Ελισάβετ είχε φιλοξενήσει επτά Αμερικανούς προέδρους για κρατικές επισκέψεις: τους Χάρι Τρούμαν, Ντουάιτ Αϊζενχάουερ, Τζον Φ. Κένεντι, Ρίτσαρντ Νίξον, Ρόναλντ Ρίγκαν, Μπαράκ Ομπάμα και Ντόναλντ Τραμπ. Το 2019, είχε δηλώσει πως οι επισκέψεις των Αμερικανών προέδρων αναδεικνύουν τη μακρόχρονη φιλία μεταξύ των δύο χωρών και ότι ήταν χαρούμενη που είχε την ευκαιρία να υπογραμμίσει τη σημασία αυτής της σχέσης.
Ο πρόεδρος Τραμπ είχε τότε υπογραμμίσει τις κοινές αξίες που ενώνουν τις δύο χώρες, όπως η ελευθερία, η εθνική κυριαρχία, το κράτος δικαίου και ο σεβασμός προς τα δικαιώματα που, όπως είχε αναφέρει, προέρχονται από τον Θεό. Στο πλαίσιο της επίσκεψής του, είχε πραγματοποιήσει διμερείς συναντήσεις με την τότε πρωθυπουργό, Τερέζα Μέι, όπου συζητήθηκαν θέματα εμπορίου και εξωτερικής πολιτικής.
Η επίσκεψη του 2019 είχε προκαλέσει μικτές αντιδράσεις στη βρετανική κοινή γνώμη. Από τη μία πλευρά, είχαν πραγματοποιηθεί διαδηλώσεις, με χαρακτηριστικό παράδειγμα ένα φουσκωτό ομοίωμα που απεικόνιζε τον Τραμπ ως μωρό, ενώ ο τότε ηγέτης του Εργατικού Κόμματος, Τζέρεμι Κόρμπιν, είχε μποϊκοτάρει τις επίσημες τελετές, εκφράζοντας τη διαφωνία του με τις δηλώσεις του Τραμπ σχετικά με τη βρετανική πολιτική σκηνή.
Οι λεπτομέρειες σχετικά με την ημερομηνία και το περιεχόμενο της δεύτερης επίσκεψης του Τραμπ στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχουν ακόμη καθοριστεί, σύμφωνα με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου. Ωστόσο, ο Στάρμερ δήλωσε αισιόδοξος για τη «ιστορική» αυτή επίσκεψη, τονίζοντας ότι η βασιλική οικογένεια επιθυμεί να την κάνει ακόμη πιο εντυπωσιακή από την προηγούμενη.
ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ — Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φιλοξένησε τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ στον Λευκό Οίκο στις 27 Φεβρουαρίου για να συζητήσουν τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας. Και οι δύο ηγέτες συζήτησαν επίσης την αναβίωση των διμερών εμπορικών συνομιλιών, οι οποίες είχαν σταματήσει το 2021 κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μπάιντεν.
Με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντιμίρ Ζελένσκι να πρόκειται να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο στις 28 Φεβρουαρίου, η συνομιλία Τραμπ και Στάρμερ επικεντρώθηκε στον ρόλο που θα διαδραματίσουν οι δύο χώρες κατά τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και στον απόηχο μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
«Πιστεύω ότι θα έχουμε μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και νομίζω ότι θα καταλήξουμε σε μια μεγάλη εμπορική συμφωνία», είπε ο Τραμπ στην τελική του δήλωση στη συνέντευξη Τύπου.
Κατά την συνάντησή του με τον Στάρμερ, ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι θα υπογράψει συμφωνία με την Ουκρανία στις 28 Φεβρουαρίου που θα επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες πρόσβαση στα ορυκτά σπάνιων γαιών της ανατολικής Ευρώπης.
«Με το να βρισκόμαστε στην Ουκρανία και να κάνουμε την εξερεύνηση, το σκάψιμο και την αφαίρεση των σπάνιων ορυκτών, την οποία χρειαζόμαστε πολύ στη χώρα μας, θα κάνουμε σημαντικό έργο», είπε ο Τραμπ στη συνέντευξη Τύπου. «Είναι σαν ένα τεράστιο έργο οικονομικής ανάπτυξης, επομένως θα είναι καλό και για τις δύο χώρες».
Ενώ η συμφωνία θα μπορούσε να προσφέρει οικονομική ώθηση στην Ουκρανία καθώς αποκρούει τη ρωσική εισβολή, ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι παρά τα αιτήματα του Κιέβου, δεν θα υπάρχουν εγγυήσεις ασφαλείας.
Ο Τραμπ είπε επίσης ότι η Ουκρανία δεν θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ κατά τη διαπραγμάτευση των όρων της ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία. Ωστόσο, είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση «σίγουρα θα προσπαθήσουν να πάρουν πίσω» όσο το δυνατόν περισσότερη από τη γη που κατέλαβε η Ρωσία.
Το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλα ευρωπαϊκά έθνη προέτρεψαν τις Ηνωμένες Πολιτείες να λειτουργήσουν ως υποστηρικτική εγγυήτρια ασφαλείας για οποιαδήποτε συμφωνία με στόχο την παρότρυνση της Ρωσίας να τηρήσει τους όρους μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ο Τραμπ είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παράσχουν ασφάλεια αποκλειστικά για την προστασία των αμερικανικών συμφερόντων στην Ουκρανία.
«Ώστε δεν ξέρω όταν λέτε εγγυητής ασφαλείας… ψυχολογικά ή στρατιωτικά ή τι;» απάντησε όταν ρωτήθηκε για το θέμα.
«Είμαστε εγγυητές γιατί θα βρισκόμαστε εκεί».
Ο Τραμπ αναφερόταν στη συμφωνία για τις σπάνιες γαίες.
Στις 18 Φεβρουαρίου, Αμερικανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι συναντήθηκαν στη Σαουδική Αραβία για να διερευνήσουν τους όρους κατάπαυσης του πυρός. Η Ουκρανία δεν ήταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Η άφιξη του Στάρμερ ήταν η τελευταία σε μια σειρά παγκόσμιων ηγετών που επισκέφθηκαν τον Λευκό Οίκο από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του ο Τραμπ. Έρχεται μετά την επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στις 24 Φεβρουαρίου για να συζητήσει τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Όπως ο Μακρόν, η εστίαση του πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν να πείσει τον Τραμπ να μην βιαστεί για μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με τη Μόσχα και να πιέσει για μια διαρκή ειρηνευτική συμφωνία.
«Εάν υπάρξει συμφωνία, πρέπει να βεβαιωθούμε ότι είναι μια συμφωνία που θα διαρκέσει, που δεν είναι προσωρινή», είπε ο Στάρμερ στη συνέντευξη Τύπου, εκφράζοντας ανησυχίες για την ενδεχόμενη παραβίαση της συμφωνίας από τη Ρωσία.
«Και γι’ αυτό πρέπει να βεβαιωθούμε ότι είναι σίγουρη».
Τόνισε την αξία μιας ισχυρής παρουσίας ασφαλείας για την πρόληψη παραβάσεων.
Ο Τραμπ εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δεν θα παραβίαζε μια πιθανή συμφωνία.
«Δεν πιστεύω ότι θα παραβεί τον λόγο του», είπε ο Τραμπ. «Όταν κάνουμε μια συμφωνία, νομίζω ότι η συμφωνία θα ισχύει. Δεν νομίζω ότι θα υπάρξει κανένα πρόβλημα με την τήρηση της συμφωνίας».
Είπε επίσης ότι θα προτιμούσε να μην μιλήσει για διατήρηση της ειρήνης μέχρι να υπάρξει μια ειρηνευτική συμφωνία.
«Το δύσκολο κομμάτι είναι να επιτευχθεί η συμφωνία», σημείωσε ο Τραμπ, λέγοντας ότι αναμένεται πρόοδος τις επόμενες ημέρες.
«Το επόμενο βήμα που κάνουμε είναι προς μια πολύ εφικτή κατάπαυση του πυρός», είπε. «Αυτό θα θέσει τις βάσεις για μια μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία».
Πριν από την επίσκεψή του, ο Στάρμερ ανακοίνωσε ότι θα αυξήσει τις στρατιωτικές δαπάνες της χώρας του στο 2,5 τοις εκατό του ΑΕΠ μέχρι το 2027. Είπε επίσης ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα συνεχίσει να αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες, με στόχο να φτάσει το 3 τοις εκατό του ΑΕΠ μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα προτρέψει τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να αυξήσουν περαιτέρω τις δαπάνες τους στο 5 τοις εκατό για να αντιμετωπίσουν χρόνια υποχρηματοδότησης για τις αμυντικές δυνατότητες του ΝΑΤΟ.
Κατά τη διάρκεια μιας κλήσης, ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου είπε ότι η οικονομική συνεργασία με την Ουκρανία θα οριστικοποιηθεί κατά τη διάρκεια της συνάντησης Τραμπ-Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο.
«Η οικονομική συνεργασία με τους Ουκρανούς δεν περιλαμβάνει καμία συγκεκριμένη εγγύηση χρηματοδότησης για μελλοντικούς πολέμους, ούτε δεσμεύει κάποιο αμερικανικό προσωπικό στην περιοχή», είπε ο αξιωματούχος.
Όσον αφορά τις συνομιλίες για την εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Βρετανίας, ο Τραμπ είπε ότι σημειώθηκε πρόοδος κατά τη διάρκεια της συνάντησης.
«Θα έχουμε μια μεγάλη εμπορική συμφωνία με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», είπε πριν ολοκληρώσει τη συνέντευξη Τύπου. «Θα καταλήξουμε σε μια πολύ καλή εμπορική συμφωνία και για τις δύο χώρες και εργαζόμαστε πάνω σε αυτό όσο μιλάμε».
«Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είναι έτοιμα να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια της Ευρώπης», επισημαίνει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα ενόψει της έκτακτης συνόδου κορυφής της 6ης Μαρτίου, η οποία θα είναι αφιερωμένη στην ευρωπαϊκή άμυνα και στην Ουκρανία.
Ο Αντόνιο Κόστα έχει προσκαλέσει στη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες τον πρόεδρο Ζελένσκι για να συζητήσει με τους «27» τις τελευταίες εξελίξεις. «Θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για μια πιθανή ευρωπαϊκή συνεισφορά στις εγγυήσεις ασφαλείας που θα είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση μιας διαρκούς ειρήνης στην Ουκρανία», αναφέρει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην καθιερωμένη προ των συνόδων κορυφής επιστολή του προς τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ.
Ο Κόστα τονίζει επίσης ότι «υπάρχει μια νέα δυναμική, η οποία θα πρέπει να οδηγήσει σε μια συνολική, δίκαιη και διαρκή ειρήνη» και πως «είναι σημαντικό να ανταλλάξουμε πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο περαιτέρω υποστήριξής της και τις αρχές που πρέπει να τηρούνται στο μέλλον».
Όσον αφορά την ευρωπαϊκή άμυνα, στόχος είναι να συνεχιστεί η συζήτηση της 3ης Φεβρουαρίου «με σκοπό τη λήψη των πρώτων αποφάσεων βραχυπρόθεσμα, προκειμένου η Ευρώπη να γίνει πιο κυρίαρχη, πιο ικανή και καλύτερα εξοπλισμένη για να αντιμετωπίσει τις άμεσες και μελλοντικές προκλήσεις για την ασφάλειά της».
Η σύνοδος κορυφής θα ξεκινήσει στις 13:30 (ώρα Ελλάδος), με την καθιερωμένη ανταλλαγή απόψεων με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενώ θα ακολουθήσει η συζήτηση με τον πρόεδρο Ζελένσκι κατά τη διάρκεια του γεύματος.
