Το Συμβούλιο της Επικρατείας με πρόσφατη απόφασή του ανάγκασε την Cosco να διακόψει τις εργασίες για την επέκταση του λιμανιού του Πειραιά σε βάρος της ανάπτυξης της πόλης και της ποιότητας ζωής των κατοίκων της.
Τον Μάρτιο του 2022, το Συμβούλιο της Επικρατείας, με τρεις αποφάσεις του επί προσφυγών πολιτών και φορέων, έκρινε ότι είναι «μη νόμιμες οι πράξεις έγκρισης» των έργων του ΟΛΠ-Cosco στο λιμάνι του Πειραιά, καθώς δεν είχε προηγηθεί Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τις επενδύσεις που προκύπτουν από τη σύμβαση παραχώρησης του λιμανιού του Πειραιά το 2016 στην Cosco Group Limited.
Μετά την απόφαση του ΣτΕ, ο ΟΛΠ-Cosco προχώρησε στη σύνταξη νέας ΣΜΠΕ την οποία κατέθεσε στο υπουργείο Περιβάλλοντος απ΄όπου έλαβε και την θετική του εισήγηση.
H απόφαση του ΣτΕ αφορούσε την κατασκευή της νέας προβλήτας κρουαζιερόπλοιων μήκους 1.510 μέτρων μεταβλητό βάθος, από τα 19 μέτρα έως τα 29,5, με δύο θέσεις ελλιμενισμού μήκους 390 και 350 μέτρων αντίστοιχα. Το έργο ανήκει στις υποχρεωτικές επενδύσεις της Cosco. Ειδικότερα οι υποχρεωτικές επενδύσεις που προκύπτουν από τη σύμβαση παραχώρησης του λιμένα Πειραιώς στην Cosco Group Limited προβλέπουν, μεταξύ άλλων, την επέκταση του επιβατικού λιμένα του Πειραιά προς τα νότια, νέο επιβατικό σταθμό, την επέκταση του Σταθμού Διακίνησης Αυτοκινήτων στον εμπορικό Λιμένα Ηρακλέους και την κατασκευή πενταόροφου κτιρίου στάθμευσης οχημάτων στην προβλήτα Ηρακλέους καθώς και νέων αποθηκών σε έκταση 80 στρεμμάτων.
Το ΣτΕ έκρινε με τις αποφάσεις του ότι, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή οδηγία 2001/42 ΕΚ και το ενωσιακό (Ευρωπαϊκό) δίκαιο που υπερισχύει του εσωτερικού δικαίου, η ΣΜΠΕ, υπό την προϋπόθεση της ολοκλήρωσης της διαβούλευσης, εγκρίνεται πριν την έγκριση του master plan προκειμένου να ερευνηθούν οι επιπτώσεις του στο περιβάλλον.
Τελικά νομοθετήθηκε και ψηφίστηκε νομοθετική διάταξη στην οποία ορίζεται ότι ΣΜΠΕ και master plan εγκρίνονται ταυτόχρονα με το ίδιο Προεδρικό Διάταγμα. Η Επιτροπή Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων (ΕΣΑΛ) εγκρίνει τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της Cosco, ενώ δεν έχει εισαχθεί στο περιφερειακό συμβούλιο προς γνωμοδότηση. Αυτό συνιστά παραβίαση της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας που προβλέπει ότι πριν την έγκριση πρέπει να έχει προηγηθεί η διαβούλευση με τους φορείς.
Για τον λόγο αυτό αποχώρησαν από τη συνεδρίαση της Επιτροπής Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων (ΕΣΑΛ) οι δήμαρχοι Κερατσινίου-Δραπετσώνας Χρήστος Βρεττάκος και Περάματος Γιάννης Λαγουδάκης, καταγγέλοντας την διαδικασία, η οποία είχε ως μοναδικό θέμα την έγκριση του master plan του ΟΛΠ, στο οποίο περιλαμβάνεται και η ΣΜΠΕ. Οι δύο δήμαρχοι όπως ανακοίνωσαν σε σχετικό Δελτίο Τύπου σκέφτονται να προσφύγουν στη δικαιοσύνη.
Ας σημειωθεί πως εκεί όπου δραστηριοποιείται η Cosco, ο Πειραιάς θα είναι πλέον μόνο λιμάνι κρουαζιερόπλοιων. H περιβαλλοντική επιβάρυνση από όλα αυτά θα είναι ανυπολόγιστη.
Ο Πειραιάς είναι για τους Κινέζους βασικός κόμβος του Νέου Δρόμου του Μεταξιού.
Η αδιαφορία της εταιρείας για τις αρνητικές επιπτώσεις των έργων, με γνώμονα αποκλειστικά τα συμφέροντα και την επέκτασή της
Στους στρατηγικούς στόχους της Cosco (σύμφωνα με το νέο συμπληρωματικό υπόμνημα της ΣΜΠΕ) περιλαμβάνεται η προσέλκυση πρόσθετων 580.000 επιβατών της homeport κρουαζιέρας, από τους οποίους στόχος είναι οι 100.000 να προέρχονται από την Κίνα. Για την επίτευξη του στόχου της προσέλκυσης Κινέζων τουριστών πρέπει να γίνουν συμπράξεις με αεροπορικές εταιρίες (π.χ. China East, Air China) και ταξιδιωτικά πρακτορεία (π.χ. Ctrip,CITS) ενώ θα πρέπει να καταρτιστούν ταξιδιωτικά προϊόντα που θα είναι προσαρμοσμένα τόσο ποιοτικά όσο και τιμολογιακά στις προτιμήσεις των Κινέζων τουριστών. Ακόμη, θα εναρμονιστεί η εμπορική πολιτική με τη στρατηγική προώθησης των τουριστικών προϊόντων μέσα από συγκεκριμένα κανάλια (π.χ Mafengo).
Επίσης, προβλέπονται στοχευμένες ενέργειες για τη διευκόλυνση των επιβατών (π.χ. ειδική λωρίδα κίνησης για τους επιβάτες κρουαζιέρας).
Μακροπρόθεσμα, θα πρέπει να αξιολογηθούν εναλλακτικές προτάσεις για την κατασκευή νέων προβλητών και των αντίστοιχων τερματικών σταθμών (terminals).
Για την προσέλκυση πελατών από την Ασία με επίκεντρο την Κίνα, βραχυπρόθεσμα η Cosco 0ΛΠ θα συμβληθεί με εταιρείες κρουαζιέρας, αεροπορικές εταιρείες, γραφεία ταξιδίων και πράκτορες έτσι ώστε να προσφέρονται εξειδικευμένα πακέτα, απευθείας πτήσεις και ομαδικά πακέτα διακοπών.
Μακροπρόθεσμα, θα πρέπει επίσης να γίνει επεξεργασία εναλλακτικών μοντέλων για τη λειτουργία της κρουαζιέρας, σύμφωνα με τις ανάγκες και τη στρατηγική του ομίλου της Cosco. Eπιπλέον, εκμετάλλευση της δυνατότητας ανάπτυξης της κινεζικής αγοράς: παροχή υπηρεσιών που θα είναι εξειδικευμένες για τους Κινέζους τουρίστες (π.χ. εμπορικό κέντρο, κινέζικα εστιατόρια κλπ).
Το νέο υπόμνημα της Cosco δεν είναι καθόλου νέο ως προς το περιεχόμενό του, απλώς συνοψίζει το στρατηγικό όραμα της εταιρείας για το λιμάνι του Πειραιά που σημαίνει την υποβάθμιση της πόλης σε όλα τα επίπεδα, ακόμα και πλήρη αφανισμό ολόκληρων συνοικιών, όπως του Χατζηκυριακείου. Παρόμοιες επιπτώσεις προβλέπονται και για τους δήμους Κερατσινίου και Περάματος.
Επαναλαμβάνεται κυνικά σε κάθε παράγραφο ότι τόσο οι επενδύσεις όσο και οι εργασίες θα δημιουργήσουν πρόβλημα εφ’ όλης της ύλης στο κυκλοφοριακό της πόλης, στο ατμοσφαιρικό, στο ακουστικό περιβάλλον, στο τοπίο, στα παράκτια ύδατα, στο υδρευτικό σύστημα, στις τηλεπικοινωνίες, στο τοπίο, υπερσυσσώρευση αποβλήτων κ. ά. Οι μελετητές της Cosco προσπερνούν όλες αυτές τις αρνητικές επιπτώσεις που θα επιφέρουν τα έργα με το επιχείρημα ότι «οι αρνητικές επιπτώσεις επί του περιβάλλοντος δεν έχουν στρατηγική σημασία για την ανάπτυξη του λιμανιού έτσι όπως την προγραμματίζει η Cosco».
Το Παρατηρητήριο Πειραϊκής, που ως γνωστόν δραστηριοποιείται με μεγάλη υπευθυνότητα, ευαισθησία και πατριωτισμό όσον αφορά όλα τα θέματα σχετικά με τα έργα της Cosco στην Πειραϊκή, κατέθεσε 20σέλιδο εμπεριστατωμένο έγγραφο στο Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής, με το οποίο αναλύει και αποδομεί σημείο προς σημείο όλη τη Στρατηγική Μελέτη της Cosco.
Στο κείμενο του Παρατηρητηρίου Πειραϊκής αναφέρεται η μέθοδος της Αξιολόγησης Βιωσιμότητας (Sustainability Assessment) με πληθώρα βιβλιογραφικών αναφορών, που χρησιμοποιείται σε θέματα που σχετίζονται με τη Δημόσια Υγεία και το περιβάλλον, τα οποία το Υπουργείο Περιβάλλοντος και η ΔΙ.Π.Α (Διεύθυνση Περιφερειακής Ανάπτυξης) θα έπρεπε να γνωρίζουν και να απαιτούν την εφαρμογή τους.
Μεταξύ των σημαντικών επισημάνσεων του Παρατηρητηρίου Πειραϊκής στη 14η συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής, ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε από τον καθηγητή Πανεπιστημίου Πειραιά κύριο Βασίλη Τσελέντη στα θέματα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η ποιότητα του αέρα όπως ανέφερε στις εκθέσεις του ΟΛΠ, που κατατίθενται στο Υπ. Περιβάλλοντος, με βάση τους περιβαλλοντικούς όρους της αδειοδότησης (ΑΕΠΟ), από το 2015 αναφέρουν υπερβάσεις σε βασικούς αέριους ρύπους που επηρεάζουν άμεσα τη Δημόσια Υγεία, επισημαίνοντας ότι τα στοιχεία δεν δημοσιοποιούνται και δεν τυχαίνουν της προσοχής των υπεύθυνων.
Ο καθηγητής ανέδειξε στην ομιλία του ότι οι στόχοι της Οδηγίας 2001/42/ΕΚ που αφορούν την υψηλού επιπέδου προστασία του περιβάλλοντος και την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών ζητημάτων στην προετοιμασία της ΣΜΠΕ, δεν πληρούνται στην «Συμπληρωματική» αλλά ούτε και στην αρχική ΣΜΠΕ.
Επεσήμανε ότι στη μελέτη της ΟΛΠ η εταιρεία επιδιώκει να τεκμηριώσει επιστημονικά την «υψηλού επιπέδου προστασία του περιβάλλοντος» που επιβάλλει η Οδηγία της Ε.Ε. με γενικόλογες εκφράσεις (π.χ. διαμορφούμενες τάσεις, δυσμενέστερη εκμετάλλευση της γης, προστασία της περιοχής από την τρωτότητα σε καταστροφικά φυσικά φαινόμενα με αξιοποίηση των σημαντικών συγκριτικών πλεονεκτημάτων της άμεσης και ευρύτερης περιοχής, ….) και μη τεκμηριωμένες φράσεις του «Υπομνήματος» (π.χ. «δυνητικά σημαντικές στρατηγικού χαρακτήρα επιπτώσεις στο…» ή «μη στρατηγικού χαρακτήρα επιπτώσεις…»). Αυτά όλα καταδεικνύουν την παντελή έλλειψη κάθε επιστημονικής τεκμηρίωσης και περιβαλλοντικής αξιολόγησης.
Η ΟΛΠ Α.Ε. θεωρεί ότι η δική της ανάπτυξη(!) με την πλήρη απαξίωση των νόμων, είναι αρκετή για να εξασφαλίσει την κυβερνητική υποστήριξη αλλά και τη νομιμότητα των μελετών και πράξεών της.
Aν εφαρμοστούν τα σχέδια της Cosco, η πόλη του Πειραιά θα πρέπει να ακολουθήσει πλήρως την πορεία του λιμανιού της Cosco, γεμίζοντας με κινέζικες αγορές και εστιατόρια, που όχι μόνο θα σημάνει την απώλεια του χαρακτήρα του πληθυσμού και της φυσιογνωμίας της πόλης, αλλά θα αναγκάσει επίσης τους κατοίκους ολόκληρων συνοικιών να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
