ΚΟΣΜΟΣ

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν εξέφρασε την Πέμπτη την εκτίμησή του για την εκεχειρία στην Ουκρανία που υποστηρίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά δεν προχώρησε στην αποδοχή του πλαισίου της συμφωνίας.

Ο Πούτιν τόνισε ότι οποιαδήποτε εκεχειρία θα πρέπει να αντιμετωπίζει τις ρίζες της σύγκρουσης και ότι υπάρχουν πολλές λεπτομέρειες που πρέπει να επιλυθούν πριν η Μόσχα συμφωνήσει να σταματήσει την εισβολή της.

«Συμφωνούμε με τις προτάσεις για παύση των εχθροπραξιών» δήλωσε ο Πούτιν στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Κρεμλίνο. «Αλλά θεωρούμε ότι αυτή η παύση θα πρέπει να οδηγήσει σε μια μακροχρόνια ειρήνη και να εξαλείψει τα αρχικά αίτια αυτής της κρίσης».

Ο Ρώσος πρόεδρος δεν διευκρίνισε ποια θεωρεί ως «αρχικά αίτια», αλλά στο παρελθόν έχει απαιτήσει τη μόνιμη απαγόρευση ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και την αποτροπή παρουσίας ξένων στρατευμάτων στο έδαφός της.

Οι θέσεις αυτές αποτελούν υποχώρηση από τους αρχικούς στόχους του Πούτιν, οι οποίοι περιλάμβαναν την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Ουκρανίας.

ΗΠΑ και Ουκρανία στηρίζουν την εκεχειρία

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε την Τετάρτη την ελπίδα ότι το Κρεμλίνο θα αποδεχθεί την πρόταση για εκεχειρία 30 ημερών, την οποία χαρακτήρισε ως «τέλος στο λουτρό αίματος» στην Ουκρανία.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει ήδη αποδεχθεί το πλαίσιο της εκεχειρίας, μετά από μια σύντομη διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο.

Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε την Τρίτη ότι θα συνεχίσει την παροχή όπλων και ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουκρανία, αφού το Κίεβο δήλωσε κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων στη Σαουδική Αραβία ότι είναι έτοιμο να στηρίξει την πρόταση για εκεχειρία.

Η αντίδραση της Μόσχας και οι συνεχιζόμενες επιθέσεις

Την ώρα που ο Ζελένσκι αποδέχθηκε την πρόταση του Τραμπ, η Ρωσία ενέτεινε τις επιθέσεις της εναντίον ουκρανικών δυνάμεων στην περιοχή Κουρσκ της Ρωσίας.

Η Μόσχα ισχυρίζεται ότι τα στρατεύματά της εκδίωξαν τον ουκρανικό στρατό από μια σημαντική πόλη στο Κουρσκ, όπου επί επτά μήνες προσπαθεί να απωθήσει τις ουκρανικές δυνάμεις.

Αν και οι Ουκρανοί είχαν υπό τον έλεγχό τους ένα μικρό μόνο τμήμα της περιοχής, το Κουρσκ θεωρείται στρατηγικής σημασίας, καθώς μπορεί να αποτελέσει διαπραγματευτικό χαρτί για το Κίεβο στις συνομιλίες με τη Μόσχα για την επιστροφή κατεχόμενων ουκρανικών εδαφών.

Ο Πούτιν υπογράμμισε ότι υποστηρίζει «την ιδέα της ειρηνικής επίλυσης της σύγκρουσης» και ότι θα συνεχίσει τις συνομιλίες με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές.

«Η ίδια η ιδέα είναι σωστή και ασφαλώς τη στηρίζουμε» ανέφερε. «Όμως υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να συζητήσουμε. Και νομίζω ότι πρέπει να μιλήσουμε και με τους Αμερικανούς συναδέλφους μας».

Ο ρόλος του Τραμπ και οι απειλές για κυρώσεις

Οι δηλώσεις Πούτιν έγιναν λίγες ώρες μετά την άφιξη του Στιβ Γουίτκοφ, ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, στη Μόσχα, όπου θα συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις για μια πιθανή εκεχειρία στην Ουκρανία.

Ωστόσο, κορυφαίος σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Πούτιν δήλωσε στα ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι η προτεινόμενη εκεχειρία των 30 ημερών από την Ουάσιγκτον απλώς θα δώσει στην Ουκρανία χρόνο να ανασυνταχθεί και να ενισχύσει τις δυνάμεις της.

«Δεν μας προσφέρει τίποτα» ανέφερε ο Γιούρι Ουσάκοφ, πρώην πρεσβευτής της Ρωσίας στην Ουάσιγκτον, που συχνά εκφράζει τις απόψεις του Πούτιν σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. «Απλώς δίνει στους Ουκρανούς την ευκαιρία να ανασυνταχθούν, να ενισχυθούν και να συνεχίσουν τα ίδια».

Ο Τραμπ έχει θέσει ως προτεραιότητα την επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία και στο παρελθόν έχει δηλώσει ότι θα τερματίσει τον πόλεμο από την «πρώτη ημέρα» της προεδρίας του.

Αργότερα την Πέμπτη, ο Τραμπ χαρακτήρισε τις δηλώσεις Πούτιν ως μια «καλή αρχή», αλλά ξεκαθάρισε ότι δεν αρκούν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνάντησης με τον Ρώσο πρόεδρο.

«Θα ήθελα να τον συναντήσω και να μιλήσω μαζί του, αλλά πρέπει να τελειώσει γρήγορα» δήλωσε στους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο. «Ελπίζω να κάνουν το σωστό».

Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να επιβάλει αυστηρότερες οικονομικές κυρώσεις στη Μόσχα, αν η Ρωσία δεν συνεργαστεί σε μια συμφωνία εκεχειρίας.

«Μπορώ να κάνω οικονομικά πράγματα που θα ήταν πολύ άσχημα για τη Ρωσία» προειδοποίησε. «Δεν θέλω να το κάνω, γιατί θέλω να πετύχω ειρήνη. Αλλά οικονομικά, ναι, θα μπορούσαμε να κάνουμε πράγματα που θα ήταν καταστροφικά για τη Ρωσία».

Ο στρατός της Γερμανίας γερνά και συρρικνώνεται, προειδοποίησε η Γερμανίδα κοινοβουλευτική επίτροπος για τις Ένοπλες Δυνάμεις Έβα Χεγκλ, καθώς η χώρα συζητά μια προσπάθεια μαζικής αύξησης των αμυντικών δαπανών στον απόηχο των πρόσφατων εκλογών.

Σε μια ετήσια έκθεση που κυκλοφόρησε στις 11 Μαρτίου, η Χεγκλ έγραψε ότι παρά την κίνηση στρατολόγησης που πυροδότησε η εμφάνιση του πολέμου στην Ουκρανία, το προσωπικό του γερμανικού στρατού (Bundeswehr) αριθμούσε 181.200 άτομα το 2024 — από 181.540 το 2023.

«Ταυτόχρονα, ο Bundeswehr ‘γερνάει’», έγραψε η Χεγκλ. «Ενώ ο μέσος όρος ηλικίας ήταν 32,4 έτη στο τέλος του 2019, αυξήθηκε στα 34 έτη στο τέλος του 2024.

«Πρέπει να σταματήσουμε επειγόντως και να αντιστρέψουμε αυτή την τάση».

Σύμφωνα με τη Χεγκλ, η οποία ενεργεί ως συνήγορος του υπηρεσιακού προσωπικού και ασκεί κοινοβουλευτική εποπτεία, ο εξοπλισμός, τα όπλα και η υποδομή του γερμανικού στρατού είναι επίσης σε κακή κατάσταση.

«Ορισμένοι από τους στρατώνες και τα κτίσματα παραμένουν σε κακή κατάσταση», αναφέρει η έκθεση της Χεγκλ.

Παρά το ειδικό ταμείο 100 δισεκατομμυρίων ευρώ που διοχετεύθηκε στο Κοινοβούλιο από τον απερχόμενο Καγκελάριο Όλαφ Σολτς, μετά την εισβολή των ρωσικών δυνάμεων στην Ουκρανία το 2022, ο γερμανικός στρατός εξακολουθεί να μην έχει ό,τι χρειάζεται για να πολεμήσει σε μια σύγχρονη σύγκρουση, σύμφωνα με την έκθεση.

Χρειάζεται να ανανεώσει τα μαχητικά οχήματα πεζικού, τα ναυτικά μαχητικά πλοία και την πυραυλική άμυνα, καθώς και να προσθέσει περισσότερα μαχητικά μη επανδρωμένα οχήματα, οπλικά συστήματα και πυρομαχικά, αναφέρει η έκθεση.

«Ο γερμανικός στρατός έχει ακόμη πολύ λίγα από όλα», είπε η Χεγκλ σε συνέντευξη Τύπου.

Σύμφωνα με την έκθεση, αν και το ειδικό ταμείο που δημιουργήθηκε είχε βοηθήσει στη βελτίωση της στρατολόγησης, στην ανάπτυξη υποδομών και στην επιτάχυνση της προμήθειας νέων όπλων, τα αποτελέσματα σε πολλές περιπτώσεις «δεν είναι ακόμη ορατά, αισθητά ή μετρήσιμα» και περίπου το 82 τοις εκατό των χρημάτων έχει πλέον εξαντληθεί.

«Για να ολοκληρωθούν ή να συνεχιστούν τα σημαντικά έργα που ξεκίνησαν μέσω του ειδικού ταμείου, είναι απαραίτητη η αύξηση του τακτικού αμυντικού προϋπολογισμού», αναφέρει η έκθεση.

Οι αποκαλύψεις της έκθεσης μπορεί να έκαναν ακόμη πιο δύσκολο τον στόχο της Γερμανίας να αυξήσει το στρατιωτικό προσωπικό σε περισσότερους από 200.000, στόχος που είχε μετατεθεί από το 2025 στο 2031 πριν από δύο χρόνια.

Η αυξημένη χρηματοδότηση επέτρεψε στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, να επιτύχει τον στόχο των  αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ στο 2% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) το 2024 για πρώτη φορά από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, αλλά η διατήρηση και η αύξηση αυτών των δαπανών θα απαιτήσει άλλη νομοθεσία.

Η συντηρητική Χριστιανοδημοκρατική Ένωση του προσδοκώμενου Καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις για να σχηματίσουν συνασπισμό μετά τις εκλογές του Φεβρουαρίου. Τα κόμματα επιδιώκουν να αναθεωρήσουν τους κανόνες δανεισμού της χώρας, για να χρηματοδοτήσουν μια αύξηση 500 δισεκατομμυρίων ευρώ στον κρατικό δανεισμό για την άμυνα και τις υποδομές.

Συμφώνησαν να εξαιρέσουν τις αμυντικές δαπάνες άνω του 1% του ΑΕΠ από το αυστηρό συνταγματικό όριο δανεισμού της Γερμανίας, γνωστό ως ‘φρένο χρέους’.

Το φρένο χρέους περιορίζει το διαρθρωτικό καθαρό δανεισμό της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στο 0,35% του ΑΕΠ, προσαρμοσμένο για τον οικονομικό κύκλο.

Αντιμετωπίζουν όμως αντίσταση στο Κοινοβούλιο, όπου η αλλαγή στο σύνταγμα απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων.

Στις 10 Μαρτίου, οι Πράσινοι, οι οποίοι κατέχουν 85 από τις 630 έδρες του γερμανικού Κοινοβουλίου (Bundestag), ορκίστηκαν να σταματήσουν τα σχέδια.

«Δεν θα επιτρέψουμε να εκβιαζόμαστε ούτε θα επιτρέψουμε στον Φρίντριχ Μερτς και τον [συναρχηγό του SPD] Λαρς Κλίνγκμπαϊλ να καταχραστούν μια δύσκολη κατάσταση της ευρωπαϊκής ασφάλειας», δήλωσε η συναρχηγός των Πρασίνων Φραντσέσκα Μπράντνερ.

«Αυτό είναι κάτι που δεν εξυπηρετεί ούτε τη χώρα ούτε τα συμφέροντά μας στην Ευρώπη.»

Τα σχέδια της Γερμανίας έρχονται εν μέσω μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής προσπάθειας για ενίσχυση των δαπανών μετά από δηλώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών ότι σκοπεύουν να περιορίσουν την εμπλοκή τους στην προστασία της Ευρώπης από τη Ρωσία.

Σε μια σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες στις 6 Μαρτίου, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης τάχθηκαν υπέρ της αύξησης των αμυντικών δαπανών και της περαιτέρω υποστήριξης της Ουκρανίας, εγκρίνοντας την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ένα νέο σχέδιο δανείου ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ που θα χρησιμοποιηθεί για την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και για την αγορά συστημάτων αεράμυνας, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και «στρατηγικών μέσων» όπως οι αεροπορικές μεταφορές.

Στις 11 Μαρτίου ήρθε περαιτέρω σαφήνεια σχετικά με αυτά τα σχέδια. Η Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είπε ότι τα χρήματα από αυτά τα δάνεια πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την αγορά όπλων ευρωπαϊκής κατασκευής.

«Αυτά τα δάνεια πρέπει να δοθούν σε αγορές από Ευρωπαίους παραγωγούς, για να βοηθήσουν στην ενίσχυση της δικής μας αμυντικής βιομηχανίας», είπε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σημειώνοντας πως «τα συμβόλαια πρέπει να είναι πολυετή, για να δώσουν στην βιομηχανία την προβλεψιμότητα» που χρειάζεται, και πως οι χώρες θα πρέπει να αγοράσουν εξοπλισμό μαζί σε ομάδες επειδή είδαν «πόσο ισχυρό μπορεί να είναι αυτό».

Του Γκι Μπιρτσάλ

Με πληροφορίες από το Reuters και το Associated Press

Σε τροχιά κλιμάκωσης κινείται η εμπορική διαμάχη μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών, μετά την πρόσφατη απόφαση της Ουάσιγκτον να επιβάλει νέους δασμούς στις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου από την Ευρώπη. Η κίνηση αυτή προκάλεσε την άμεση και έντονη αντίδραση του Γερμανού καγκελαρίου Όλαφ Σολτς, ο οποίος χαρακτήρισε «λανθασμένες» τις αμερικανικές αποφάσεις και προειδοποίησε για «γρήγορη και κατάλληλη» απάντηση από ευρωπαϊκής πλευράς.

«Στο εμπόριο χρειαζόμαστε λιγότερα και όχι περισσότερα εμπόδια και για αυτό θεωρώ λανθασμένες τις αποφάσεις των ΗΠΑ σχετικά με την τελωνειακή πολιτική», δήλωσε χαρακτηριστικά ο καγκελάριος κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα στο Βερολίνο. Ο Σολτς παραδέχθηκε επίσης ότι οι νέοι δασμοί θα πλήξουν ιδιαίτερα τη Γερμανία, η οποία αποτελεί μία από τις ισχυρότερες εξαγωγικές οικονομίες της Ευρώπης.

Η ευρωπαϊκή θέση: Διάλογος αλλά και αντίμετρα

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε την ανάγκη αποφυγής περαιτέρω κλιμάκωσης και τη διάθεση της ΕΕ για διάλογο. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη να απαντήσει με «ανάλογα και επαρκή» μέτρα.

«Πρέπει να αποφευχθεί η κλιμάκωση», ανέφερε ο Κόστα, προσθέτοντας ότι «η ΕΕ προτείνει μια ανάλογη και επαρκή απάντηση στην τρέχουσα κατάσταση, η οποία απαιτεί διάλογο και διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ». Υπογράμμισε επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση «είναι ανοιχτή σε συνομιλίες με την Ουάσιγκτον για τυχόν εμπορικές ανισορροπίες».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη ανακοινώσει την πρόθεσή της να απαντήσει στους αμερικανικούς δασμούς, με τον εκπρόσωπο του γερμανικού υπουργείου Οικονομίας, Στέφαν Γκάμπριελ Χάουφε, να σημειώνει ότι η χώρα του υποστηρίζει την απόφαση των Βρυξελλών για περαιτέρω διαπραγματεύσεις και διάλογο με τις ΗΠΑ, καθώς «δεν ενδιαφερόμαστε για μια σύγκρουση δασμών».

Η αμερικανική οπτική: Η προστασία της εγχώριας βιομηχανίας

Η αμερικανική πλευρά φαίνεται αποφασισμένη να προστατεύσει τις εγχώριες βιομηχανίες χάλυβα και αλουμινίου, θεωρώντας την επιβολή δασμών αναγκαίο μέτρο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους έναντι των εισαγωγών.

Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι τα μέτρα αυτά είναι απαραίτητα για την προστασία των αμερικανικών επιχειρήσεων από αθέμιτες πρακτικές ανταγωνισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στην υπερπαραγωγή που προέρχεται κυρίως από την Κίνα. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον θεωρεί πρωταρχικής σημασίας τη διασφάλιση της εθνικής οικονομικής ασφάλειας.

Παρά την αποφασιστικότητα της αμερικανικής κυβέρνησης, παρατηρητές επισημαίνουν ότι υπάρχει επιφυλακτικότητα σχετικά με μια ενδεχόμενη κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου με την Ευρώπη, δεδομένων των στενών πολιτικών και οικονομικών δεσμών μεταξύ των δύο πλευρών.

Το ευρύτερο πλαίσιο: Ανταγωνιστικότητα και άμυνα

Η συζήτηση για τους δασμούς και τις εμπορικές σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη. Ο Αντόνιο Κόστα επεσήμανε ότι η επικείμενη σύνοδος κορυφής της ΕΕ θα επικεντρωθεί στην ανταγωνιστικότητα, η οποία συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ικανότητας.

«Η επένδυση στην ευρωπαϊκή άμυνα σημαίνει επίσης επένδυση στις βιομηχανίες μας, στην τεχνολογία μας, σε θέσεις εργασίας για τους πολίτες μας», τόνισε ο Κόστα, προσθέτοντας ότι «η Ευρώπη χρειάζεται μια ισχυρή, ανταγωνιστική οικονομία για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο προκλήσεων. Η ευημερία και η ασφάλεια είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος».

Ο Σολτς, από την πλευρά του, υπογράμμισε την ανάγκη όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ «να κάνουν περισσότερα για την άμυνα», χαρακτηρίζοντάς το «ένα από τα βασικά καθήκοντα σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τα επόμενα χρόνια και δεκαετίες».

Προοπτικές και συμπεράσματα

Η τρέχουσα εμπορική διαμάχη μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ αναδεικνύει τις προκλήσεις ενός παγκόσμιου εμπορικού συστήματος όπου οι μεγάλες οικονομικές δυνάμεις επιδιώκουν να ισχυροποιήσουν τη θέση τους, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζουν την ανάγκη για συνεργασία.

Αν και οι θέσεις των δύο πλευρών συγκλίνουν στον στόχο αποφυγής μιας ευρείας εμπορικής σύγκρουσης, παραμένουν σημαντικές διαφωνίες ως προς την εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών. Η ΕΕ τάσσεται υπέρ του διαλόγου και των διαπραγματεύσεων, διατηρώντας ωστόσο το δικαίωμα να λάβει αντίμετρα, ενώ οι ΗΠΑ εμφανίζονται αποφασισμένες να υπερασπιστούν τις πολιτικές τους για λόγους εθνικής οικονομικής ασφάλειας.

Οι μάχες στην περιφέρεια Κουρσκ, στα σύνορα Ρωσίας-Ουκρανίας, συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, καθώς η Μόσχα εντείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της. Ρωσικές δυνάμεις έχουν ανακαταλάβει σημαντικά εδάφη που είχαν περιέλθει στον έλεγχο της Ουκρανίας από τον Αύγουστο του 2023, ενώ οι ουκρανικές δυνάμεις δέχονται αυξανόμενη πίεση. Παράλληλα, βρίσκεται στο τραπέζι πρόταση για προσωρινή εκεχειρία 30 ημερών, η οποία έχει γίνει αποδεκτή από την Ουκρανία, με την αντίδραση της Ρωσίας να εκκρεμεί.

Προέλαση των ρωσικών δυνάμεων

Από τις 8 Μαρτίου, οι ρωσικές δυνάμεις ξεκίνησαν μια νέα φάση επιθέσεων στην περιοχή του Κουρσκ, με την ανακατάληψη τουλάχιστον 12 οικισμών και συνολικής έκτασης περίπου 40 τετραγωνικών μιλίων, όπως αναφέρουν. Η ρωσική κρατική υπηρεσία ειδήσεων TASS μετέδωσε ότι η επιχείρηση διεξήχθη από την ειδική μονάδα Akhmat και το 30ό μηχανοκίνητο σύνταγμα τυφεκιοφόρων. Οι ρωσικές δυνάμεις φαίνεται πως χρησιμοποίησαν εναλλακτικές τακτικές διείσδυσης, συμπεριλαμβανομένης της μετακίνησης στρατευμάτων μέσω εγκαταλελειμμένων αγωγών φυσικού αερίου.

Ο Ρώσος στρατηγός Άπτι Αλαουντίνοφ δήλωσε πως η επιχείρηση προκάλεσε αποδιοργάνωση στις ουκρανικές γραμμές, ενώ η Ουκρανία υποστήριξε ότι αντελήφθη άμεσα τη ρωσική διείσδυση και αντέδρασε με βολές πυροβολικού, ρουκετών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Στις 12 Μαρτίου, η Μόσχα ανακοίνωσε πως έχει πλέον υπό τον έλεγχό της σχεδόν το σύνολο της περιοχής γύρω από την πόλη Σούτζα, με τον Πούτιν να επισκέπτεται την περιοχή και να δηλώνει ότι στόχος είναι η πλήρης εκκαθάριση των ουκρανικών δυνάμεων.

Η αντίδραση της Ουκρανίας

Το Κίεβο επιβεβαίωσε τις σφοδρές μάχες, επισημαίνοντας πως οι ρωσικές δυνάμεις έχουν υποστεί βαριές απώλειες, με περισσότερους από 54.000 στρατιώτες να έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί στις συγκρούσεις από τον Αύγουστο. Ωστόσο, οι αριθμοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητες πηγές.

Παρά τις ρωσικές προελάσεις, η ουκρανική ηγεσία δήλωσε πως συνεχίζει να διατηρεί έλεγχο σε κάποιες θέσεις στην περιοχή, αν και στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν πως η παρουσία των ουκρανικών δυνάμεων στο Κουρσκ πλησιάζει στο τέλος της.

Ορισμένοι Ουκρανοί αξιωματούχοι είχαν υπονοήσει πως η διατήρηση ελέγχου στο Κουρσκ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως διαπραγματευτικό όπλο έναντι των ρωσικών εδαφικών διεκδικήσεων στην ανατολική Ουκρανία. Με τις πρόσφατες εξελίξεις, ωστόσο, αυτή η στρατηγική τίθεται εν αμφιβόλω.

Πρόταση για εκεχειρία

Σε διπλωματικό επίπεδο, οι Ουκρανοί εκπρόσωποι έχουν εκφράσει τη στήριξή τους σε πρόταση εκεχειρίας 30 ημερών, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει βάση για περαιτέρω ειρηνευτικές συνομιλίες. Η Μόσχα, μέχρι στιγμής, δεν έχει ανταποκριθεί επίσημα στην πρόταση, ενώ συνεχίζει τις επιχειρήσεις της.

Η κατάσταση στο Κουρσκ ενδέχεται να διαμορφώσει τις ευρύτερες διαπραγματεύσεις για την εξέλιξη του πολέμου, με τις επόμενες ημέρες να κρίνονται καθοριστικές για το μέλλον των συγκρούσεων στην περιοχή.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επανέλαβε την έκκληση προς τη Ρωσία να αποδεχθεί συμφωνία εκεχειρίας 30 ημερών με την Ουκρανία, επισημαίνοντας ότι παραμένουν ανοιχτές πολλές διαπραγματευτικές επιλογές για μια πιο μόνιμη λήξη του πολέμου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ουκρανία ανακοίνωσαν από κοινού την πρόταση προσωρινής εκεχειρίας μετά τη λήξη συνομιλιών στη Σαουδική Αραβία στις 11 Μαρτίου. Σε κοινή τους δήλωση, οι διαπραγματευτές ανέφεραν ότι η αρχική εκεχειρία θα διαρκέσει 30 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης εφόσον Μόσχα και Κίεβο σημειώσουν πρόοδο στις ειρηνευτικές συνομιλίες.

«Όλοι αναμένουμε με ανυπομονησία την απάντηση της Ρωσίας και την παροτρύνουμε να εξετάσει σοβαρά το ενδεχόμενο τερματισμού των εχθροπραξιών», δήλωσε ο Ρούμπιο στους δημοσιογράφους, κάνοντας στάση στην Ιρλανδία στις 12 Μαρτίου, καθώς επέστρεφε στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Ρούμπιο τόνισε πως ενδεχόμενη αρνητική απάντηση από τη Μόσχα θα υποχρεώσει την Ουάσιγκτον να επανεξετάσει τις πραγματικές προθέσεις της Ρωσίας στις διαπραγματεύσεις.

«Αν πουν όχι, θα καταλάβουμε πολλά για τους στόχους τους και τον τρόπο σκέψης τους», σημείωσε.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε την Τετάρτη ότι η Μόσχα αναμένει περισσότερες λεπτομέρειες για την πρόταση εκεχειρίας. Δεν απέκλεισε, ωστόσο, το ενδεχόμενο τηλεφωνικής επικοινωνίας μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντιμίρ Πούτιν.

Ο Ρούμπιο ανέφερε ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει πολλαπλούς διαύλους επικοινωνίας για να προωθήσει τις συνομιλίες.

Εδαφικές παραχωρήσεις της Ουκρανίας

Κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης των δημοσιογράφων την Τετάρτη, ο Ρούμπιο επιβεβαίωσε ότι οι συζητήσεις μεταξύ των εκπροσώπων των ΗΠΑ και της Ουκρανίας περιλάμβαναν τη δυνατότητα εδαφικών παραχωρήσεων από το Κίεβο ως μέρος μιας συμφωνίας με τη Ρωσία.

«Είχαμε συνομιλίες», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ θεωρούν μη ρεαλιστικό για την Ουκρανία να περιμένει ότι θα ανακτήσει όλα τα εδάφη που έχει χάσει από το 2014. Ο Ρούμπιο υπογράμμισε πως και οι δύο πλευρές πρέπει να σταματήσουν τις μάχες χωρίς να επιδιώκουν τη μέγιστη πολεμική τους νίκη.

Σύμφωνα με εκτίμηση του Ινστιτούτου Μελέτης του Πολέμου στις 21 Φεβρουαρίου, η Ρωσία ελέγχει σήμερα περίπου το 20% της προπολεμικής ουκρανικής επικράτειας. Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έχει ήδη προτείνει ανταλλαγή εδαφών που ελέγχει η Ρωσία στην Ουκρανία με την απόσυρση των ουκρανικών δυνάμεων από περιοχές εντός των ρωσικών συνόρων στην περιφέρεια του Κουρσκ.

Η Μόσχα υποστηρίζει ότι έχει ανακτήσει το μεγαλύτερο μέρος των εδαφών της στο Κουρσκ, αλλά οι ουκρανικές δυνάμεις εξακολουθούν να διατηρούν παρουσία εντός της Ρωσίας. Παραμένει ασαφές εάν ο Ζελένσκι θα διατηρήσει αυτό το διαπραγματευτικό χαρτί στις τελικές ειρηνευτικές συνομιλίες και αν θα μπορέσει να το ανταλλάξει με κάποια περιοχή της προπολεμικής Ουκρανίας.

Ο Ρούμπιο αρνήθηκε να αποκαλύψει λεπτομέρειες σχετικά με τους όρους που το Κίεβο είναι διατεθειμένο να αποδεχθεί.

 

«Δεν πρόκειται να δημοσιοποιήσουμε τι ακριβώς συζητήσαμε, καθώς σε κάθε διαπραγμάτευση υπάρχει το στοιχείο της διατήρησης στρατηγικών πλεονεκτημάτων», είπε.

Τόνισε ότι οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν περισσότερο στη διαδικασία διαπραγματεύσεων με τη Μόσχα παρά στους τελικούς όρους μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.

«Το κύριο θέμα της συζήτησής μας ήταν η διαδικασία της διαπραγμάτευσης, όχι οι συγκεκριμένοι όροι, αλλά τα βήματα που πρέπει να γίνουν», εξήγησε.

Εγγυήσεις ασφαλείας και φυσικοί πόροι

Ο Ζελένσκι έχει θέσει επανειλημμένα το ζήτημα των διεθνών εγγυήσεων ασφαλείας ως βασική προϋπόθεση για μια τελική ειρηνευτική συμφωνία, προτείνοντας την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.

Ο Πούτιν αντιτίθεται εδώ και χρόνια στην ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία και έχει δηλώσει ότι η πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή το 2022 είχε στόχο να αποτρέψει αυτό το ενδεχόμενο.

Πρόσφατα, Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν προτείνει την ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων εντός της Ουκρανίας για την επιβολή μιας τελικής συμφωνίας. Η κυβέρνηση Τραμπ εμφανίζεται ανοιχτή σε αυτή την πρόταση, εφόσον εφαρμοστεί εκτός του πλαισίου του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο προβλέπει αμοιβαία στρατιωτική συνδρομή μεταξύ των μελών της Συμμαχίας. Ωστόσο, η Μόσχα παραμένει επιφυλακτική απέναντι σε οποιαδήποτε τρίτη δύναμη στην Ουκρανία.

 

Ο Ρούμπιο δήλωσε πως η εγγύηση ασφαλείας για την Ουκρανία μπορεί να λάβει διαφορετικές μορφές.

«Δεν έχουμε κάποια προδιαμορφωμένη λύση. Το βασικό είναι ότι πρέπει να είναι κάτι που θα κάνει την Ουκρανία να αισθάνεται ότι μπορεί να αποτρέψει και να αποθαρρύνει μια μελλοντική εισβολή», είπε. «Το πώς θα διαμορφωθεί αυτό, είναι κάτι που θα εξετάσουμε αν φτάσουμε σε εκείνο το στάδιο».

Οι διαπραγματεύσεις για τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ προς την Ουκρανία έχουν ήδη αποδειχθεί σημείο τριβής στις συνομιλίες μεταξύ Τραμπ και Ζελένσκι.

Ο Ζελένσκι επισκέφθηκε την Ουάσινγκτον στις 28 Φεβρουαρίου, όπου ο Λευκός Οίκος είχε παρουσιάσει τη συνάντηση ως μια ευκαιρία για την ολοκλήρωση μιας συμφωνίας οικονομικής συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας. Ωστόσο, οι συνομιλίες κατέρρευσαν λόγω διαφωνιών σχετικά με τις εγγυήσεις ασφαλείας και τις ουκρανικές υποχωρήσεις που απαιτούνται για την ειρήνη.

Ο Τραμπ είχε παρουσιάσει τη συμφωνία ως μια ευκαιρία για τις ΗΠΑ να ανακτήσουν μέρος των χρημάτων που έχουν δαπανήσει για την υποστήριξη της Ουκρανίας.

Ο Ρούμπιο, πάντως, δεν χαρακτήρισε τη συνεργασία για τους φυσικούς πόρους ως εγγύηση ασφαλείας, αλλά άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατηγικής εμπλοκής των ΗΠΑ.